Компьютерлік модельдеу түсінігі


Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Қ. жұбанов атындағы ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті
Реферат
Модульдік программалау. Модульдердің міндеттері, модульдердің құрама бөліктері, модульдік программалау мүмкіндіктері
Орындаған:Сайлауов Диас
201 КИКО
1) Модель және модельдеу түсінігі.
Модель дегеніміз - нақты объектіні, процессті немесе құбылысты ықшам әрі шағын түрде бейнелеп көрсету.
Модельдеу - объектілерді, процесстерді немесе құбылыстарды зерттеу мақсатында олардың моделін (макетін) құру.
Модель - көрнекі түрде жазбаша жоспар, сызба ретінде жасалуы мүмкін. Мұндай модель барлық уақытта біздің ойымызда бейнеленетін прототип пайда болғанға дейін жасалады. Бір объект үшін әр түрлі модель жасалуы мүмкін. Модельдің жасалуы зерттеу мақсатына және прототип жөнінде жинақталған мәліметтердің көлеміне тәуелді болады. Мысалы, жуық арада басқа қалаға қыдырып баратын болдық делік. Ол қала туралы өзіміз білетін мәліметтерді жинақтап, ойымызды қорытып, қиялымызда сол қаланың моделін жасай бастаймыз. Мұндағы мақсатымыз - басқа қаламен танысу. Қаланы аралап келгеннен соң, толық мәлімет алғандықтан, ойымыздағы модель өзгеруі мүмкін. Ал сол қаланың сеулетші жасаған моделі мүлде өзгеше болады. Өйткені, оның мақсаты - үйлер мен ғимараттардың үйлесімді орналасуы, құрылысы және оларды көркейтіп қайта жаңарту болып табылады.
2) Компьютерлік модельдеу түсінігі.
Компьютерлік модельдеудің мүмкіндіктерін кеңейтіп, қолдану тәсілдерін жеңілдететін ішкі бағдарламалар мен сандық математика тәсілдерінің формаларымен толықтырылған функциялардың кітапханалары бар. Сондай-ақ «компьютерлік модельдеу» түсінігі ХХ ғасырдың 50-ші жылдары биологиядағы күрделі жүйелерді автоматтандырылған экономикалық-ұйымдастырылған басқару жүйесін құруда жүйелік талдаумен жиі қоладнған.
Компьютерлік модельдеу - қазіргі заманғы ғылыми танымның басқарушы принципі. Сондықтан, ғылыми-практикалық зерттеулерде оның атқаратын міндеті аса жоғары. Қазіргі кезде ғылыми-практикалық зерттеулерде компьютерлік модельдеу танымның негізгі құралдарының бірі болып табылады. Ол инженер мамандардың білуге тиісті жобалау, талдау, сараптау іс-әрекетінде маңызды міндет атқаратын таным құралдарының ең қуаттылыарның қатарына жатады [1, 3] . Компьютерлік модельдеудің мән-мағынасы, маманның нақты объектіні практикада толық зерттеу мүмкін емес жағдайда, оны есептеу алгоритмдерінің көмегімен компьютер арқылы іске асыратын, сол нақты объектіні математикалық модельмен алмастыру болып табылады.
3) Компьютерлік моделдеу мақсаты.
Компьютерлік модельдеудің мақсаты - экономикалық, әлеуметтік, ұйымдастырушылық/техникалық сипатта шешім дайындап, қабылдауға пайдаланылуы мүмкін мәліметтер алу.
«Компьютермен модельдеу» пәнін оқытудың мақсаты ақпаратты өңдеу және басқарудың компьютерлік жүйелерін (АӨжБКЖ) зерттеу, жобалау және қолдану барысында модельдеудің теориясын, әдістерін және технологияларын меңгеру болып табылады. Пәнді оқытудың міндеттері Пәнді оқу барысында студенттер білу қажет: - күрделі жүйелерді модельдеу әдістері мен модельдердің типтік кластарын, Монте-Карло әдісінің аппаратын, күрделі жүйелердің функционалдау процесстерінің модельдерін құру принциптерін, формализациялау және алгоритмдеу әдістерін; - АӨжБКЖ зерттеу, жобалау және эксплуатациялау барысында жүйелік қатынастарды қолдануды, модельдеу алгоритмдерін құру және оларды алгоритмдік тілдер мен модельдеудің қолданбалы программалар пакетін қолдана отырып, жүзеге асыруды, модельдеудің мәліметтер базасын қолдану арқылы жобалау процесін автоматтандыруды; - ақпаратты өңдеу және басқару жүйелері мен типтік процестердің имитациялық модельдерін құру дағдысына ие болу.
4) Модельдеу принципі.
Модель - кез - . Нақтыобьектіні, . , яғни бар болуымүмкін. Кей . Мысалы, қуыршаққыздыңмоделі. Бірнысандабірнеше модель болуымүмкін.
Модельдің түрі және оның құрылуы субъектінің біліміне, тәжірибесіне, іскерлігіне жеке қызығушылығына байланысты. Модельдеу субъект алдында тұрған модельдеуге қатысты мәселелерді шешкенде ғана өз мақсатына жетеді. Модельдеудің бірнеше принциптері жоғарыдағы 1-суретте келтірілген. Модельдеудің негізгі идеялары барлық оқу орындарында күрделі объектілерді оқу, зерттеудің тиімді тәсілі ретінде пайдаланады. Заманауи компьютерлік модельдеу бағдарламаларын игерген студенттердің кәсіби шығармашылық қабілеттерінің дамуына жаңа мүмкіндіктер пайда болады. Электрондық сұлбаларды математикалық модельдеу жұмысы электрондық аспаптар туралы ақпараттарды (элементтер мен интегралдық микросұлбалардың компоненттері туралы) және оларды біріктіріп қосу әдістері электрондық есептегіш машиналарға (ЭЕМ) енгізуден басталады.
Модельдеу принциптері:
1) Эволюция
- күрделіні қарапайымдандыру мүкіндігі.
2) Редукционизм
- төменгі формалар күйін таңдау арқылы жоғары формалар күйін болжау.
3) Радционалдық
- әлемнің нақты объектілерін логиканың, математиканың көмегімен таңдау.
5) Компьютерлік модельдеудің тарихы.
Компьютерлік модель (computer model) - 1) таңдалынған программалық ортаға бейімделінген ақпараттық модельді ұсыну формасы; 2) программалық ортаның құралдарымен жасалынған модель.
Компьютерлік модельдерге байланысты бастапқы жұмыстар гидравлика, жылу алмасу, қатты дененің механикасы т. с. с. есептер тобын шешуде жүргізіледі.
Модельдеу ЭЕМ мүмкіндіктері, жұмыс істеу принциптері мен математикалық модельдердің адаптациясы болатын күрделі теңдеулер жүйесінің сандық шешімін бейнелейді. Физикадағы компьютерлік модельдердің табыстары химия, электроэнергетика, биология есептерін шешуде де кең таралады. Компьтерлік модельдеу негізінде шешілетін есептердің күрделілігі ЭЕМ-нің мүмкіндіктеріне байланысты шектеледі.
Модельдеудің компьютерлік түрлері қазіргі кезде де кеңінен қолданыс табуда. Компьютерлік модельдеудің мүмкіндіктерін кеңейтіп, қолдану тәсілдерін жеңілдететін ішкі бағдарламалар мен сандық математика тәсілдерінің формаларымен толықтырылған функциялардың кітапханалары бар. Сондай-ақ «компьютерлік модельдеу» түсінігі ХХ ғасырдың 50-ші жылдары биологиядағы күрделі жүйелерді автоматтандырылған экономикалық-ұйымдастырылған басқару жүйесін құруда жүйелік талдаумен жиі қоладнған.
6) Компьютерлік модельдеудің ерекшеліктері.
Қазіргі кезде компьютерлік модельдеу ретінде;
• өзара байланысты компьютерлік суреттердің, кестелердің, схемалардың, диаграммалардың, графиканың, анимациялық фрагменттердің, гипертексттердің көмегімен сипатталған объектінің шартты бейнесі айтылады. Бұл түрдегі компьютерлік модельдер құрылымдық-функционалдық деп аталады;
• түрлі факторлардағы объектіге әсер ету шарттарының функциялану процесін имитациядауды реттелген есептер мен графикалық бейнелеулер нәтижесін шығаруға мүмкіндік беретін жеке бағдарламалар комплекстері аталады.
7) Компьютерлік модель түрлері. . .
Қазіргі таңда компьютерлік модельдің екі түрін белгілейді: - Құрылымдық-функционалды, компъютер технологияларының көмегiмен суреттелген объектiнiң шартты бейнесi болады. - Имитациялық, бағдарламаны таныстыратын немесе әр түрлi шарттарда объектiнiң қызмет ету процестерiн жаңғыртуға рұқсат беретiн программалық кешен. Компьютерлік модельдеудің мағынасын бағалау қиын.
8) Модельдер классификациясы. Модельдер классификациясы:1. Модель-жасанды түрде зерттелетін обектінің аналогы болатын, схема, сызба, логикалық-математикалық белгілер формуласы, физикалық құрылымы түрінде құрылған объект. Зерттелуші обекті элементтерінің қасиеттерін, өзара байланыстары мен қатынастарын қарапайым түрде бейнелейтін және шығарады. Қарапайым және кең таралған модель түрлері:1) Графикалық модель - объектіні көрнекі бейнелеу тәсілі: сурет, сызба, схема. 2) Сөздік модель - обектінің, процесстің, құбылыстың қандай да бір тілде өрнектелген сөздік сипаттамасы. 3) Математикалық модель - сөздік сипаттауларды формалау арқылы бейнелейді. 2. Модельдер 4-ке бөлінеді. 1) Детерминацияланған - кездейсоқ әсерлер болмайтын процесстерді бейнелейді. 2) Стохастикалық - ықтимал процесстер мен оқиғалардың сипаттамасымен қамтамасыз етеді. 3) Динамикалық - зертелетін объект күйін процесстер дискретті/үзіліссіз болуы мүмкін уақытқа байланысты сипаттайды. 4) Статистикалық - анықталған уақыт мезетіндегі объект күйін бейнелейді. 5) Абстрактылық - зерттелуші объект күйін берілген уақыт аралығына тәуелсіз. Статистикалық 4-ке бөлінеді. Олар:1. Математикалық - оқып үйренетін құбылыстар/процесстер математикалық заңдылықтар түрінде көрсетіледі. 2. Көрнекті - зертелуші объект күйін схема, диаграмма, графика түрінде бейнеленеді. 3. Аналитикалық - процессті нақты бастапқы және соңғы шарттармен сандық түрде бейнелейді, сапалық түрде - шешіудің мүмкін еместігін айқын түрде бейнелейді. 4. Имитациялық - күрделі жүйелердегі процесстерді бейнелейді. Есептеу қоры ретінде электронды-есептеу машиналары пайдаланылады.
6) Нақты - зерттелуші объектінің сыртқа белгілері мен функциялану.
9) Модельдер құру технологиясы.
Компьютерлік модельдеудің мақсаты - экономикалық, әлеуметтік, ұйымдастырушылық/техникалық сипатта шешім дайындап, қабылдауға пайдаланылуы мүмкін мәліметтер алу. Компьютерлік математикалық модельдеу информатика пәнімен технологиялық жағынан байланысады. Компьютерлер мен ӛңдеудің сәйкес технологияларын пайдалану экологтардың, экономистердің, физиктердің және т. б. қызметтерінің ажырамас бӛлігі.
Модельдеу технологиясы дегеніміз - пайдаланушы адамның компьютерлік модельмен орындайтын мақсатты іс-әрекеттерінің жинағы.
10) Модель құру қиындықтары.
Модельдерді құру барысында үш негізгі шарттарды көңілден шығармау керек: 1) модель жүйенің функциясын қаншалықты маңызды етіп көрсете алады; 2) жүйе, оның сенімділігі мен деректер көлемі мен оның толықтығы туралы қажетті ақпараттарды алу мүмкіндігі; 3) деректерді өңдеудің, сақтау мен жинаудың қолданыстағы құралдары мен әдістерінің өткізушілік қабылеті; Бірінші шарт қалаған нәтижені алып береді, ал қалған екеуі модельдердің мақсатқа сай екендігін көрсетеді.
11) Жүйелік анализ.
Жүйелер теориясында қолданылатын әдістер «жүйелік анализ» деген атқа ие болды. Бұл анализ мақсатты басқару, жобалау, қаржыландырудың және басқа да маңызды процестердің математикалық моделін тұрғызуға және маңызды теоретикалық, тәжірибелік нәтижелер алуға мүмкіндік берді. Жүйелерді зерттеудің негізгі әдісі - модельдеу әдісі.
12) Жүйелік синтез.
Модельдеусатылары. Модель құру
Есепті шешу процесі бірнеше сатыларда жүзеге асады:Есептің қойылымы. , оны қисынғакелтірукерек. . Бұл - . оны бар объектілер мен . Демек қиын объекттер бөлікке (элементтер) бӛлінеді, осы , олардыңқұрамы, , теңдеулер, теңсіздіктержәнет. с. с. . Бұл - есептіңжүйелік анализ сатысы, нәтижесінде объект . , (алгоритмдерін) . Бұл - есептіңжүйелік синтез (математикалыққойылымы) сатысы.
13) Компьютерлікмодельдеу процесі.
Біріншісаты - . Олардыңнегізгілері:
1) модель нақты объект қалайорналасқан, оныңқұрылымықандай, негізгіқасиеті, даму заңдары мен (түсіну) ;
2) модель объектпен (немесепроцеспен) пен (басқару) ;
14) Модельдеу нәтижелерін талдау. Модельдеудің соңғы мақсаты - шешім қабылдау болып табылады. Модельдеу нәтижесін талдау шешуші кезең болып табылады. Себебі, бұдан кейін модельдеуді жалғастыру немесе тоқтату керек. Егер қате жіберілсе, модельдеуді қайта қарап, алдыңғы кезеңге қайта оралу қажет. Бұл процесс модельдеу мақсатына сай болғанға дейін қайталана береді. Жіберілген қатені табудың өзі нәтиже болып табылады
15) Модельдеу нәтижелерін өңдеу.
Модель - ғылыми танымның маңызды құралы. Құрал ретінде модель белгіленуі бойынша қолданылуы тиіс.
Кез-келген құралдың шектелген қолдану аясы бар. Модельдердің сандық, сапалық сипаттамалары:
• Моделін оқып үйрену негізінде жасалған модельдеу объектісінің күйі бағасын дәл болжауға;
• Модельдеу мақсатына сәйкес берілген модельдің қолданылу шегін анықтауға қажет.
Құрылған модельдерді:
• Модельдің сыртқы түрін түпнұсқаға сай кӛрнекі құру;
•;
•Модельденуші объект .
. Егер объект күйі белгілі заңдылықтарға бағынып, бастапқы шарттармен бірмәнді анықталса, сейкес детерминациялық модельдер белгілі физикалық, математикалық, экономикалық заңдар негізінде оның болжамдылығы тұрғысынан сандық бағалануы мүмкін. Детерминациялық модельдер ортасынан күйі модельденуші объект күйі сияқты бастапқы шарттардың ӛзгеруіне сәйкес орнықты модельдер бӛлінеді.
, объект күйініңықтимал (стохастикалық, индетерминациялық) моделінқұруқажет. мен математикалық статистика негізіндеалуғаболады.
орта мән (математикалықкүтім), орта мәнніңорташаауытқуы (дисперсия) .
16) Интерпритация. Интерпретация (латын сөзінен «interpretation» - түсіндіру, талқылау) қандай да бір жүйе (теория) элементтеріне берілетін мәндер жиынтығы ретінде анықталады. Мысалы, формалалар және жеке символдар. Математикалыққ аспектте интерпритация - бұл қандай да бір маңызды жүйеге қандай да бір формальді және маңызды жүйелердің арасындағы сәйкесті құру деп түсінууге болады. Формальді жүйе маңызды жүйеге (интерпретацияланатын) қолданбалы болған жағдайда, яғни формальдіжүйе элементтері мен маңызды жүйе элементтері арасында өзара бірмәнді сәйкестік бар екендігі қойылған, формальді жүйенің барлық бастапқы жағдайы маңызды жүйеден рұқсат алады. Егер формальді жүйенің әрбір элементіне маңызды жүйенің қандай да бір элементі (интерпретация) сәйкес келсе, интерпретация толық деп есептеледі. Егер берілген шарт бұзылса, бөлікті интерпретация орын алады. Модельдеу кезінде интерпретация нәтижесінде математикалық шамалар (символдар, операциялар, формалалар) элементтерінің мәні беріледі. Интерпретация модельдеу технологиясының (құрлымының) негізін қалаушы мехнимдердің бірі ретінде қарауға болады. Жүйелік элементтің моделін құру - көпсатылы процесс. Абстарктілі объектіден нақты модельге көшу сатысын анықтайтын негізгі фактор интерпретация болып табылады. Сатылар саны мен олардың маңызы интерпретацияланатын объекттің бастапқы ақпараттық маңызына байланысты. Абстрактілі модельден көшеуді сипаттайтын интерпретация сатыларының толық спеткті интерпретацияның төрт түрін қосады: синтаксистік(құрылымдық), семантикалық(мағыналық), сапалық және сандық. Жалпы жағдайда, интерпретацияның аталған түрлерінің әрбіреуін көпдеңгейлі өндіріле алуы мүмкін.
17) Имитациялық модельдеу түсінігі. Имитациялық модель - компьютерлік операция барысында орындалған және зерттелген жүйені және оның тәртібін сипаттау. Имитациялық модельдеу - моделіндегі күрделі жүйенің тәртібін зерттеу болып табылады. Имитациялық модельдеу көбінесе құрамындағы оңай әрі нақты пішінделген объектілерден тұратын үлкен жүйенің құрылымын сипаттау үшін қолданылады деуге болады. Математикалық сипаттау, жүйенің макроскопиялық мінездемесі табылған жағдайда, модельдеу нәтижелерінің статистикалық өңделген дәрежесіне тең болып келеді. Компьютердің мұндай тәжірибесі шынайы түрде табиғи тәжібелікке сүраныс жасайды.
18) Стохастикалық имитация. Стохастикалық имитация кезінде модельге үлестірудің белгілі заңдарымен кездейсоқ шамалар қосылады, детерминдалған имитация кезінде бұл кейістер жоқ болады, яғни олардың әсері ескерілмейді.
19) Имитациялық модельдеу түрлері. Имитациялық модель - шын мәніндегі нақты объектіні өте жоғары дәлдікпен бейнелей алады. Тәжірбие нақты объектіні зерттеу, бағалау мақсатында бірнеше рет қайталанады немесе бір мезгілде әр түрлі жағдайда бірнеше ұқсас объектілермен қатар жүргізіледі. Дұрыс шешім таңдаудың мұндай тәсілі байқау және қатенің әдісі деп аталады. Имитациялық модельдеу түрлі параметрлер мен факторларды зерттеуге, гипотезаларды тексеруді жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
20) Имитациялық модельдеу әдістері.
Имитациялық модельдеудің әдістері: жалпы қызмет көрсететіін модельдеу жүйесі, АСУ, АСУП және АСУПТ тапсырмалары, ақпарат қорғанысынң тапсырмалары, динамикалық жүйе мен күрделі ойын жағдайындағы модельдеу.
Имитациялық үлгілеудің әдістері
Имитациялық модельдерді математикалық модельдердің класс тармағы ретінде статикалық пен динамикалыққа, детерминдалған мен стохастикалыққа, дискреттік пен үздіксізге таптастыруға болады.
Есеп класы имитациялық модельге нақты талаптар қояды. Осылайша, мысалы, статикалық имитация кезінде есептеу экспериментті - «уақыттың анықталған қысқа кезеңінде» жүріс-тұрысын зерттеуді жүргізудің әр түрлі шарттарында бірнеше рет қайталанады. Динамикалық имитация кезінде «уақыттың ұзақ кезеңі бойында» шарттардың өзгеруінсіз жүйенің жүріс-тұрысы модельденеді. Стохастикалық имитация кезінде модельге үлестірудің белгілі заңдарымен кездейсоқ шамалар қосылады, детерминдалған имитация кезінде бұл кейістер жоқ болады, яғни олардың әсері ескерілмейді.
21) Имитациялық модельдеу құрылымы.
Имитациялық модель - шын мәніндегі нақты объектіні өте жоғары дәлдікпен бейнелей алады. Тәжірбие нақты объектіні зерттеу, бағалау мақсатында бірнеше рет қайталанады немесе бір мезгілде әр түрлі жағдайда бірнеше ұқсас объектілермен қатар жүргізіледі. Дұрыс шешім таңдаудың мұндай тәсілі байқау және қатенің әдісі деп аталады.
.
Статистикалық модель деп объект жөнінде алынған ақпараттың белгілі бір уақыт бөлігіндегі үзіндісін айтуға болады.
Динамикалық модель - уақыт барысындағы объектінің қасиеттерінің өзгерісін көрсету мүмкіндігін береді.
Модельдерді көрсетілу әдісіне қарай материалдық және ақпараттық болып екі топқа жіктеледі. Материалдық модельді басқа сөзбен заттық немесе физикалық деп айтуға болады. Олар түпнұсқаның геометриялық және физикалық қасиеттерін көрсетеді. Материалдық модельдердің қарапайым мысалдарына балалар ойыншықтарын алуға болады.
Ақпараттық модельді қолмен ұстап, көзбен көре алмаймыз. Себебі, олар тек ақпараттарға ғана құрылады. Мұндай модельдер қоршаған ортаны ақпараттық жағынан зерттеуге мүмкіндік береді. Ақпараттық модель дегеніміз - объектінің, процесстің, құбылыстың қасиеттері мен күйін сипаттайтын ақпарат жиынтығын және сыртқы әлеммен өзара байланыс болып табылады.
Ақпараттық модельге вербальдік модель жатады. Вербальдік модель дегеніміз - ойша немесе әңгіме түрінде жасалған ақпараттық модель.
Таңбалық модель деп арнайы таңбалармен, яғни кез келген жасанды тіл құралдарымен көрсетілген ақпараттық модельді айтады.
Геометриялық модель - графикалық пішіндер мен көлемді конструкциялар.
Ауызша модель - иллюстрацияны пайдаланып, ауызша және жазбаша сипаттаулар.
Математикалық модель - объект немесе процесстің әр түрлі параметрлерінің байланысын көрсететін математикалық формулалар.
Құрылымдық модельдер - схема, графиктер мен кестелер т. б.
Логикалық модель - ой қорытындысы мен шарттарды талдау негізге алынған іс-әрекеттерді таңдаудың әр түрлі нұсқалары көрсетілген модельдер.
Арнайы модельдер - ноталар, химиялық формулалар.
22) Имитациялық модельдеу мысалы
Имитациялық модель - шын мәніндегі нақты объектін өте жоғары дәлдікпен бейнелей алады.
.
Статистикалық модель деп объект . :, орта , саны т. б.
Динамикалық модель -уақыт барысындағы объектінің қасиеттерінөзгерісін көрсету мүмкіндігін береді. Мысалы, модель депайтуғаболады. Өйткені осы бар. Үй салу кезінде оның іргетасының қабырғалары мен тіреулерінің үнемі түсіп тұратын күшке шыдамдылығын тексеру керек. Бұл - . Сондай - ақдауылға, жерсілкінісінет. б. де ескеруқажет. .
23) Имитациялық модельдеу әдістері
Имитациялық модельдеудің әдістері: жалпы қызмет көрсететіін модельдеу жүйесі, АСУ, АСУП және АСУПТ тапсырмалары, ақпарат қорғанысынң тапсырмалары, динамикалық жүйе мен күрделі ойын жағдайындағы модельдеу.
Имитациялық үлгілеудің әдістері
Имитациялық модельдерді математикалық модельдердің класс тармағы ретінде статикалық пен динамикалыққа, детерминдалған мен стохастикалыққа, дискреттік пен үздіксізге таптастыруға болады.
Есеп класы имитациялық модельге нақты талаптар қояды. Осылайша, мысалы, статикалық имитация кезінде есептеу экспериментті - «уақыттың анықталған қысқа кезеңінде» жүріс-тұрысын зерттеуді жүргізудің әр түрлі шарттарында бірнеше рет қайталанады. Динамикалық имитация кезінде «уақыттың ұзақ кезеңі бойында» шарттардың өзгеруінсіз жүйенің жүріс-тұрысы модельденеді. Стохастикалық имитация кезінде модельге үлестірудің белгілі заңдарымен кездейсоқ шамалар қосылады, детерминдалған имитация кезінде бұл кейістер жоқ болады, яғни олардың әсері ескерілмейді.
26) Массалық қызмет көрсету жүйелері.
Бұл жүйе, кездейсоқ уақытта талқыланатын өтініштердің талаптарға қызмет көрсетуі және қызмет көрсетудiң арналары жүйесінің басқаоуымен болады. Көп экономикалық мiндеттер (МҚКЖ) массалық қызмет көрсету жүйелеріне қатысты, бір жағынан мұндай жүйелерде қызмет орындауға қандай болмасын жаппай сурақтар (талаптар) пайда болуы мүмкін. МҚКЖ келесідей элементтерден тұрады: талап көздері, талаптардың кіру топтары, кезектер, (қызмет көрсетудiң арналары) қызмет көрсететiн құрылғылар. Мұндай жүйелердi зерттеумен массалық қызмет көрсету теориясы айналысады. Массалық қызмет көрсету теориясының әдістерімен экономикада болатын процестердің зерттелуі мен міндеттерін шешуге болады. Массалық қызмет көрсету жүйелері бірқатар белгілері бойынша жіктеледі. 1) Бастапқы қызмет көрсету шарттарына байланысты ажыратылады; - МҚКЖ шығындармен (бас тартулармен) ; - МҚКЖ болжаммен. МҚКЖ бас тартулары қызмет көрсету арналары бос болмаған кезде, істен шығады не болмаса жойылады. 2) Сан бойынша МҚКЖ келесідей арналарға жіктеледі:- бір арналы; - көп арналы. МҚКЖ талап көздерінің орны бойынша келесідей жіктеледі: - ажыратылған, ол егер талап көзі тыс жүйеде орналасқан болса; - жабық, ол егер талап көзі дәл сол жүйеде орналасқан болса.
28) Массалық қызмет көрсету жүйелерінің компоненттер.
МҚКЖ негізгі компоненттері кез-келген түрде болады:- Талаптарға кіретін арналар немесе қызмет көрсету өтініштері; - Кезек тәртібі; - Қызмет көрсету механизімі. Талап сипаттама үшiн кiрiс арналарына мүмкіндікзаңын қоюы керек, қызмет көрсетуде талаптардың түсу кездерін анықтайтын тiзбек және мұндайталаптардың әр кезектi түсудегі санын көрсету. Мұнда топтық талаптар (талаптар жүйесіне топтармен жасалады) секілді дара да жасауға болады.
Кезек тәртібі - бұл МҚКЖ маңызды компонентінің бірі, ол қызмет көрсету процедурасына қосылған талаптарды жасайтын және соған қызмет көрсететiн жүйелерді сәйкес негiзбен анықтайды. Көбіне кезек тәртібі келесідей ережелермен анықталады:
- бірінші келген -бірінші қызмет көрсетеді;
- соңғы келген -қызмет көрсетуі бірінші;
- өтініштерді кездейсоқ таңдау;
- басым критерий бойынша өтініштерді таңдау;
- қызмет көрсетуде шектеу кезегін күту.
Қызмет көрсету механизімі қызмет көрсету процедурасының сипаттамасы мен қызмет көрсету құрылымын анықтайды. Қызмет көрсету процедурасының сипаттамаларына: қызмет көрсетудің ұзақ процедуралары мен талаптар саны және мұндай процедураларды орындау нәтижесіндегі қанағаттандырулар жатады.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz