Мемлекет, теориялық негіздері

Мазмұны

1 Азаматтық қоғам

1.1 Азаматтық қоғамның түсінігі
1.2 Азаматтық қоғамның құрылымы және белгілері

1.3 Қазақстанда азаматтық қоғамның қалыптасуы, қазіргі жағдайы

1.4 Азаматтық қоғамның өзекті қызметі

2 Мемлекет,теориялық негіздері

2.1 Мемлекеттің пайда болуы мен мәні

2.2 Мемлекет ұғымы және негізгі белгілері, ғылыми тұжырымдар

2.3 Құқықтық мемлекеттің түсінігі мен мазмұны

2.4 Мемлекеттік функция, қызмет және оның даму болашағы

2.5 Мемлекет және басқару жүйесі

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі. Азаматтық қоғам деп адамның жеке тұлғасының және бейресми, мемлекеттік емес қоғамдық ұйымдардың дамуына қолайлы жағдай туғызатын әлеуметтік тәртіп түрін айтады. Азаматтық қоғам өкімет, билік құрылымдарынан тысқары жатқан әлеуметтік байланысты танытады. Азаматтық қоғам аса дамыған экономикалық, мәдени, саяси, құқықтық қарым-қатынастар болуын талап етеді.
Азаматтық қоғамның мiндетi - жеке адам мен мемлекет арасында делдал болу. Азаматтық қоғам - онда болып жатқан процестер мен қатынастардың басты әрекет етушi тұлғасы мен субъектiсi ретiнде өз қажеттiлiктерiнiң, мүдделерi мен құндылықтарының барлық жүйесiмен бiрге адам болып табылатын қоғам.
Мемлекет, бір жағынан, әскери демократияның жаңа негізде қайта құрылуы нәтижесінде, ал екінші жағынан, жаңа басқару органдарының пайда болуы нәтижесінде құрылды. Мемлекет – адам баласы бірлестігінің жаңа ұйымы. Мемлекеттің моральдық негізі - гуманизм, әділеттік, бостандық, теңдік, адамдардың қадір-қасиетінің, ар-намысының деңгейі. Осы жоғары дәрежедегі принциптер болса құқықтық мемлекет болады. Өйткені мұндай қоғамда адамдардың рухани сана-сезімі де жоғары дәрежеде болады. Мемлекеттің саяси негізі — халықтың, ұлттың тәуелсіздігін қалыптастырып қоғамдық билікті жан-жақты дамытып, адамдардың бостандығын, теңдігін қорғап, әділеттікті, демократияны орнату, қарым-қатынастарды реттеп басқару. Міне қоғамның осы негіздеріне сүйене отырып құқықтық мемлекет орнатуға мүмкіншілік қалыптасады.
Курстық жұмыстың мақсаты – азаматтық қоғам мен мемлекеттің мәні мен түсінігі туралы мәселелелерді қарастыру, азаматтық қоғамның белгілері мен құрылымы, сол сияқты мемлекеттің пайда болуы, мәні, мемлекеттің қызметі, функциясы сияқты жайларға назар аудару. Мемлекеттік қызмет, мемлекеттік қызқметшілердің құқықтары мен міндеттеріне қатысты жайларға ден қойып, мемлекеттік аппарат пен мемлекеттік органдардың қызметіне жан-жақты тоқталу.
Курстық жұмыстың міндеттері – тақырып аясында шығармашылық бағыттағы жұмыс, мазмұн бойынша негізгі мәселенің ашылуына көңіл бөлу.
Курстық жұмыстың әдістері: салыстыру, жүйелеу, зерттеу, талдау, зерттеу, ізденіс.
Курстық жұмыстың құрылымы: курстық жұмыс кіріспеден, негізгі және қорытынды бөлімдерден тұрады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1 Дулатбеков Н.О, Амандықова С.Қ, Турлаев А.В. Мемлекет және құқық негіздері. Астана: «Фолиант», 2001. – 252 бет.
2 Сапарғалиев Ғ., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы: Оқулық. Астана: «Фолиант», 2007. –336 бет.
3 Биебаев А.Ә., Сыздық Б.К. Құқықтық қатынастар және олардың басты ерекшеліктері . Заң оқу орындары мен факультеттеріне арналған оқу құралы. Қарағанды: Болашақ-Баспа, 2003. – 284 б.
4 Баянов С. Құқық негіздері. Алматы: Санат, 2004 ж. – 216 б.
5 Дулатбеков Н.О, Амандықова С.Қ, Турлаев А.В. Мемлекет және құқық негіздері. Астана: «Фолиант», 2001. – 252 бет.
6 Назарбаев Н. Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы. – Алматы: Білім, 1998. – 240 б;
7 Баянов Е. Әкімшілік құқық. Оқулық. – Алматы, 2007. – 408 бет.
8 Төлеуғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы. Алматы, «Жеті жарғы». 1-том, 2001 жыл. – 376 бет.
9 Қапаров С.Ғ. Қазақстанда мемлекеттік қызметті жетілдіру . Екатеринбург, 2005. – 286 бет.
10 Сапарғалиев Ғ., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы: Оқулық. Астана: «Фолиант», 2007. –336 бет.
11 Зайниева Л.Ю. Мемлекеттік жастар саясаты: Қазақстан әлемдік тәжірибе тұрғысында / Л.Ю. Зайниева. – Өңдел. тол. 2-ші бас. – Алматы: Дайк-Пресс, 2009. – 280 б.
12 Зиманов С.З. Конституция и парламент Республика Казахстан. – Алматы: «Жеті жарғы», 1996. -352 с.
13 Атабаев Қ. Қазақстан тарихының деректанулық негіздері: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2002 жыл. – 304 бет.
14 Жолдасбаев С. Ж. «Мемлекет тарихы»: Қазақ университеті, 1996. 75-85 бет.
15 Қазақтар: көпшілікке арналған тоғыз томдық анықтамалық: Алматы: Қазақстан даму институты, 1998 жыл. -2-ші том. -533 бет.
16 Қазақтың ата заңдары: Құжаттар, деректер және зерттеулер. 10 томдық. Бағдарлама жетекшісі: С.З. Зиманов. – Алматы: Жеті жарғы, 2005 жыл. 4,5 –том, 552-бет.
17 Сапарғалиев Қ. Қазақстан Республикасының мемлекет және құқық негiздерi. Алматы: Жеті жарғы, 2004. – 284 бет.
18 Ибраева А. , Ибраева И. Теория государства и права. Алматы, 2000. – 258 стр.
19 Тұрсынбаев Д. Е. Мемлекеттік қызметтің алғышарттары. Қазақстанның ғылыми әлемі. 2008жыл, №3 (19), 29-34 бет.
20 Тұрсынбаев Д. Е. Мемлекеттік қызмет және Заң. «Заң» журналы, 2008, №1. 28-30 бет.
21 Жұмахметұлы Е. Мемлекет мүддесіне қызмет ету – баршаның борышы. 2008 жыл, №3, 28-31 бет.
22 Мақыш С. Б., Шоманова Л. А. Қазақстан экономикасының арттырудағы мемлекеттіңықпалы. Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің «Хабаршысы». Экономика сериясы, 2004 жыл, №6 (46).
23 Мақажанов М.Р. Мемлекеттің заңдық қағидалары. «Ақиқат», №3, 2006 жыл, 32-35б.
24 Балықбаев П.Р. Елдің өркендеуі – замана талабы. «Ақиқат», №4, 2007.
– 23-27 бет.
25 Борчашвили И.Ш., Сахаров В.Н. Уголовное право Республики Казахстан. Общая часть. –метод. пос, - Қарағанды, 2004. – Стр. 186.
26 Брайнин Я.М. Уголовная ответственность и ее основание в советском уголовном праве. – М., 1963. – 164 стр.
27 Брайнин Л.М. Уголовный закон и его применение. – М.,1967. –147 стр.
28 Бурчак Ф.Г. Соучастие: социальные, криминологические и правовые проблемы. – Киев,1986. – 248 стр.
29 Бышевский Н.В., Маруев А.И. Наказание и его назначение. – Омск, 1975. –142стр.
30 Васильев Н.В. Принципы советскому уголовного права. – М., 1983. – 213стр.
        
        Мазмұны
1 Азаматтық қоғам
1.1 Азаматтық қоғамның түсінігі
1.2 Азаматтық қоғамның құрылымы және белгілері
1.3 Қазақстанда азаматтық ... ... ... ... Азаматтық қоғамның өзекті қызметі
2 Мемлекет,теориялық негіздері
2.1 Мемлекеттің пайда болуы мен мәні
2.2 Мемлекет ұғымы және ... ... ... тұжырымдар
2.3 Құқықтық ... ... мен ... Мемлекеттік функция, қызмет және оның даму ... ... және ... ... ... ... ... Азаматтық қоғам деп адамның жеке
тұлғасының және бейресми, ... емес ... ... дамуына
қолайлы жағдай туғызатын әлеуметтік тәртіп түрін айтады. Азаматтық қоғам
өкімет, билік құрылымдарынан ... ... ... ... ... ... аса ... экономикалық, мәдени, саяси, құқықтық қарым-
қатынастар болуын талап етеді.
Азаматтық қоғамның мiндетi - жеке адам мен ... ... ... ... ... - онда ... жатқан процестер мен
қатынастардың басты әрекет етушi ... мен ... ... өз
қажеттiлiктерiнiң, мүдделерi мен құндылықтарының барлық жүйесiмен ... ... ... ... бір ... ... демократияның жаңа негізде қайта
құрылуы нәтижесінде, ал екінші жағынан, жаңа басқару ... ... ... ... ... – адам ... ... жаңа ұйымы.
Мемлекеттің моральдық негізі - гуманизм, ... ... ... ... ... деңгейі. Осы жоғары дәрежедегі
принциптер болса ... ... ... ... ... ... ... сана-сезімі де жоғары дәрежеде болады. Мемлекеттің саяси
негізі — халықтың, ұлттың тәуелсіздігін қалыптастырып қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... әділеттікті,
демократияны орнату, қарым-қатынастарды реттеп басқару. Міне қоғамның осы
негіздеріне сүйене ... ... ... ... ... ... ... – азаматтық қоғам мен мемлекеттің мәні мен
түсінігі туралы мәселелелерді қарастыру, азаматтық қоғамның ... ... сол ... мемлекеттің пайда болуы, мәні, мемлекеттің қызметі,
функциясы сияқты жайларға назар аудару. Мемлекеттік қызмет, ... ... мен ... қатысты жайларға ден қойып,
мемлекеттік аппарат пен ... ... ... ... ... міндеттері – тақырып аясында шығармашылық
бағыттағы жұмыс, мазмұн бойынша негізгі мәселенің ашылуына ... ... ... ... ... ... зерттеу, талдау,
зерттеу, ізденіс.
Курстық жұмыстың құрылымы: курстық жұмыс кіріспеден, негізгі және
қорытынды бөлімдерден ... ... ... ... қоғамның түсінігі
Азаматтық қоғам – саяси өкіметке тәуелсіз жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... мен ... дербес жеке адамдар мен ... ... ... да ... ... мәні бар идеяларды қабылдау қашанда ... ... ... ... ... және маңызды тепе-теңдігін
білдіреді. Ешкім ешкімге өз түсінігін мойындатуды да, ешкім ешкімді дәлме-
дәл қайталауды да мақсат ... ... ... ... ... ... ... келетіндіктен қабыл алынады. Сондай ... ... ... ... ... Азаматтық қоғам туралы әр түрлі
көзқарастар, әр түрлі бағдарлар бар. ... ... ... ... ... ... жоқ. Дегенмен әлемдік ... бұл ... ... екі түрлі бабы бар. Біріншісі азаматтық
қоғамды әлеуметтік әмбебап категория ретінде қарастырады. Бұл ... ... ... ... қарама-қарсы қойылған қоғамдық қарым-
қатынастардың бүкіл жиынтығын сыйғызады. Екіншілері ... ... ... ... ... ... ... да, оны
буржуазиялық (нарықтық- демократиялық) қарым-қатынастардың қалыптасуымен
байланыстырады. Азаматтық қоғам деп ... жеке ... және ... емес ... ұйымдардың дамуына қолайлы ... ... ... ... айтады. Аталған мемлекеттік емес ұйымдардың іс-
әрекеті ... ғана жеке адам ... ... даму ... ... ... Сондықтан да азаматтық қоғамды коммуникацияның, қарым-
қатынастың ... ... ... деп ... да ... ... ... арқылы мемлекет пен азамат арасындағы сұхбат жүзеге асады.
Егер біз мемлекетті билік ... ... және ... көзі ... ... онда азаматтық қоғамды оған қарама-қарсы құрылым
ретінде абсолютті еркіндік — анархия деп түсіну ... емес [1]. ... ... ... осы екі ... ... толықтыра
отырып өмір сүреді. Мемлекетсіз азаматтық қоғам жоқ. Онсыз ретсіздік,
төртіпсіздік, хаос, ... ... ғана ... Және ... ... ... қоғамсыз демократиялық, құқықтық мемлекет те
жоқ, тек ... ... ... ғана бар. ... ... болуын іс-әрекеттің субъектісі ретіндегі азаматтың пайда болуымен
байланыстыратын көзқарастар да жоқ ... ... ... ... ... ие ... ... субъектісі. Азаматтық қоғамды осы тұрғыдан
түсіндірудің бастамасы антикалық полис феноменімен байланысты. Азаматтық
қоғам - ол жеке ... ... ... мен ... заң жүзiнде
қамтамасыз етiлетiн және саяси ... ... тыс ... ... ... ... Оны iшкiмемлекеттiк қaтынacтapдың дамуына
ықпал жасайтын адамдар топтарының ұйымдасқан әpeкeтi ретiнде де ... Қoғaм ... ... ... ... ... қoғaмның
маңызды белгiсi болып табылады. Дамыған демократиялық мемлекеттер, сонымен
қатар өркендеген азаматтық қoғaмдap да ... ... ... ... қoғaмның дамуына бағытталған түрлi әлеуметтiк топтардың немесе
жеке азаматтардың ... ... ... аталынатын) мемлекет
арқылы қабылданады және оны жетiлдiре түceai. ... және ... ... ... ... ... ... басқаша. Coңғылары
азаматтық бастамалар мемлекет құрылысының тiкелей мiндеттерi шектерiнен
шығып кeтyiнe байланысты ... ... ... ... ... деп мемлекеттік құрылымнан тыс қалыптасатын әлеуметтік экономикалық
және мәдени-рухани қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... ұлттық-этникалық, саяси, діни, жастық, жыныстық белгілері бойынша
қандай да болсын алалаушылыққа жол берілмейді;
- жеке тұлға мен ... ... ... ... ... үйі ... мамандық таңдау еркіндігі, тұратын мекенін анықтау, ел-жұртқа келіп-
кету, хатта ... және ... ... сөз ... ... және ... бостандығы заң жүзінде сенімді қорғалады;
- адам өзінің көзқарасы мен ... ... өзі ... ... ... сот органдары мен қоғамдық ұйымдар жағынан
толық қорғалады.
Азаматтық ...... ... ... ... ... ... қоғам – мәселенің тарихы, мәні және ұғым ... ... және ... ... Құқықтық мемлекет пен
азаматтық  қоғамның өзара байланыс диалектикасы [2].
Азаматтық қоғам – онда ... ... ... мен ... ... етуші тұлғасы мен субъектісі ретінде өз қажеттіліктерінің, мүдделері
мен құндылықтарының барлық жүйесімен бірге адам болып табылатын қоғам. ... ... ... ... пен оның органдарына тәуелсіз өмір сүретін
қоғамдық: саяси, экономикалық, мәдени, ұлттық, ... ... және ... ... ... білдіреді, жеке мүдделердің әралуандылығын
көрсетеді.
Азаматтық қоғамның ... ету және ... ... ... мемлекеттік құрылымдардың болуы, жалпыға  ортақ нормалар
(ережелер) мен ... ... ... қатаң ұстануы; қоғамда
әр алуан дамыған әлеуметтік құрылымдардың ... ... ... ... дамуының жоғарғы деңгейі; сондай-ақ
мәдениеттің және саяси мәдениеттің жоғарғы ... ... ... ... және ... ... - онда ... жатқан процестер мен қатынастардың
басты әрекет етушi тұлғасы мен субъектiсi ретiнде өз ... мен ... ... ... ... адам болып табылатын
қоғам. Бұл ұғым сонымен қатар мемлекет пен оның органдарына ... ... ... ... экономикалық, мәдени, ұлттық, дiни, отбасылық және
басқа қатынастардың барлық жиынтығын ... жеке ... ... ... ... мемлекеттік билікті үш түрге бөлу, олардың ара қатынасын қатаң
сақтау; - ... ... ... ... ... адамдардың рухани сана-сезімінің жақсы дамуы;
- ... ... ... ... ... жеке ... ... қарым-қатынастарда өзара жауаптылығы;
- қоғамның экономикалық, әлеуметтік бағытында әділеттікті, теңдікті
қамтамасыз ету үшін ... ... ... қатаң бақылау;
- қоғамның ішкі құқық нормалары мен ... ... ... ... ... заңның үстемділігін орнату, азаматтық қоғамды
қалыптастыру. Қоғам демократиялық ... ... бiр ... ... ... және ... экономикалық, саяси дамуына, халықтың әл-
ауқатының, мәдениетi мен ... өсу ... ... ... ... ... ... және демократияны дамыту өзара тығыз
байланысты: азаматтық қоғам ... ... ... ... ... ... ... түсінігін Аристотель, Цицерон, Гроций, Т.
Гоббс, Дж. ... ... ... және т.б. ... қалыптастырған. Барлық
ғалымдар азаматтық қоғамдағы негізгі идея ретінде адам ... ... ... — адамгершілік, діни, ұлттық, әлеуметтік-экономикалық,
отбасы инсти-туттары мен қатынастарының ... ... ... ... мен ... ... қанағаттандырылатын [3].
Азаматтық қоғамның құрылымына мыналар кіреді:
1) мемлекеттік емес, әлеуметгік-экономикалық қатынастар мен институттар
(меншік, еңбек, кәсіпкерлік);
2) мемлекеттен тәуелсіз өндірушілердің ... ... ... және
т.б.);
3) қоғамдық ұйымдар мен бірлестіктер;
4) саяси партиялар мен қозғалыстар;
5) тәрбиелеу мен ... емес ... беру ... ... емес ... ақпарат құралдарының жүйесі;
7) отбасы;
8) шіркеу және т.б.
Азаматтық қоғамның белгілері:
- адам мен ... ... мен ... ... ... ... ... басқару;
- оның құрылымдары мен адамдардың әртүрлі топтарының бәсекелестігі;
- ... ... ... ... көзқарас пен плюрализм;
- жалпы ақпараттану мен адамның ақпаратпен танысу құқығының шын мәнінде
жүзеге асырылуы;
- өмір сүру ... ... ... ... ... кезінде
субординация қағидасы үстемдік құрады);
- экономиканың көпжақтылығы;
- биліктің заңды және демократиялық сипаты;
- кұқықтық ... ... ... өмір сүру ... ... ... бастамалар тек елеуciз шамада ғaнa мемлекет арқылы қабылданады:
мемлекет мұндай бастамаларды ... даму ... ... ... пен ... қoғaм ... жүйе элементтерi ретiнде
емес, ал тек ресми турде ғaнa өзара ... ... олар ... тiптi
белгiлi бiр қарама-қайшылыққа да барады.
Азаматтық қоғамды дамытудың алғышарттары меншiктiң алуан түрлi
нысаны кезiнде ... ... ... ... ... мен ... тұлға мәртебесiнiң артуы болып табылады. ... ... ... ... қоғамның саяси iргетасы ретiнде қызмет ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз ету, қоғамда
тұрақтылық, қауiпсiздiк, әдiлеттiлiк және ынтымақтастық жағдайын ... оны ... үшiн ... ... ... ... негiзiн, тең танылуы мен
қорғалуының заңнамалық ... ... ... ... ... мен дара ... ... егемендiгi құрайды.
Азаматтық қоғам өмiр сүруiнiң басты базалық шарттарының бiрi
тәуелсiз БАҚ арқылы қамтамасыз етiлетiн жариялылық ... ... ... азаматтық қоғам институттары мен мемлекет ... ... ... ... тәуелдi бөлiктер ретiнде жұмыс iстейдi. Билiк
пен азаматтық ... ... ... ... ... ... ал өзара iс-қимыл ымыраға қол жеткiзуге бағытталады.
Азаматтық ... ... ... ол ... үш ... ... Біріншісі, экономикалық салада азаматтық ... ... ... емес ...... ... ассоциациялар, корпорациялар және тағы басқа ... ... өз ... ұйымдасқан еркін бірлестіктері
жатады.
Екіншісі, әлеуметтік-саяси саладағы азаматтық ... ... ... саяси-қоғамдық ұйымдар мен қозғалыстар, тұрғын жайдағы
қоғамдық өзін-өзі басқару ... (КСК) ... ... және ... өзара көмек беру кассалары, әлеуметтік шиеленістерді шешетін
тетіктер, мемлекеттік емес ... ... ... және т. ... ... қоғамның рухани өмірдегі көріністері: ... ... өз ... ... жеткізу, шығармашылық, ғылыми
және басқа бірлестіктердің мемлекеттен және саяси жүйеден тәуелсіз өз ... ... ... ... бұл үш салада ... өз ... ие ... оның
қоғамдағы орнын әрі маңыздылығын көрсетеді [5].
Демократиялық ... ... ... ... ... ... сонымен бiр уақытта олар ... ... ... болашақты құру жауапкершiлiгiн бөлiседi. Азаматтық
қоғам демократиялық саяси жүйе жағдайында ғана билiк пен ... ... ... ... ... ... қалыптасатын ең жоғары
даму деңгейiне жетедi. Азаматтық қоғамдағы демократиялық рәсiмдер билiк
қызметiнiң сапасын ... ... ... және ... ... ... ықпал ету тетiктерiне негiзделедi. Демократиялық, зайырлы, құқықтық
және әлеуметтiк мемлекеттiң ... ... ... ... азаматтар
мен заңды тұлғалардың бiрлестiктерi (партиялар, YЕҰ, БАҚ, одақтар,
қауымдастықтар, ... ... және ... адам мен мемлекет
арасындағы байланысты жүзеге асыратын және ... ... бiр ... ... ... ... ... жан-жақты дамыту үшiн қажеттi
жағдай жасау болып табылады.
Азаматтық ... ... - жеке адам мен ... ... ... Азаматтық қоғам - онда ... ... ... ... ... ... етушi тұлғасы мен субъектiсi ретiнде өз
қажеттiлiктерiнiң, ... мен ... ... жүйесiмен бiрге
адам болып табылатын қоғам.
Бұл ұғым сонымен қатар мемлекет пен оның органдарына ... ... ... ... ... мәдени, ұлттық, дiни, отбасылық
және басқа қатынастардың барлық жиынтығын ... жеке ... ... ... және ... ... ... саяси
iргетасы ретiнде қызмет етедi, бұлар жеке ... ... ... ... ... ету, қоғамда тұрақтылық, қауiпсiздiк, әдiлеттiлiк
және ынтымақтастық жағдайын құру ... оны ... үшiн ... ... даму ... тек демократия
қажеттiлiктерiмен ғaнa мәжбүрленбейдi, ол сонымен қатар ... ... ... ... ... ... әcipece шағын және орта бизнес
салалары, тек жеткiлiктi ... ... ... ... ... тiкелей байланысты. Азаматтық қoғaмның қалыптасу және даму
процесi үшінші сектордың ... ... ... ... - бұл өз ... ... ... клубтарда,
кәсiби одақтарда, әлеуметтiк қозғалыстарда, одақтарда icке асыратын epiктi
азаматтардан құралатын өзiн-өзi басқаратын ... (деп ... ... ... on Building ... with Civil Society Organizations. UNDP,
2002)
Азаматтық қoғaмның ажырамас құрамды бөлiгi бола отырып, ... ... ... ... ары қарай демократияландыруға оң ықпалын
тигiзедi. Мемлекеттiң ... ... ... ... ... ... осы бейүкiметтiк ұйымдар арқылы азаматтық қoғaм көбiне iлгерi дамып
отырады.
1.3 Қазақстанда ... ... ... ... ... қоғам құру мәселесі кеңестік жүйенің құшағынан шыққан
елдердің бәрінде де кеңінен сөз ... ... ... ... оның ... ... ... мен құрылымын анықтауға, азаматтық
қоғам институттарын жетілдіруге және оның мемлекеттік органдармен ... ... ... ... талпыныс жасалуда. Демократия мен
азаматтық ... ... ... ... комиссия Қазақстан
Республикасында азаматтық қоғамды дамыту тұжырымдамасының жобасын жасап,
баспасөзде талқылауға ... ... Бұл ... ... жылы
Демократиялық реформалардың бағдарламасын әзірлеу және нақтылау жөніндегі
мемлекеттік комиссия қайта қарап, оған ... мен ... ... ... ... ... ... айтқанда, азаматтық қоғамға деген ықылас саясаткерлер арасында
ғана ... ... ... ... ... арасында күшейіп отыр. Олар
еліміздегі демократияландыру үдерісін осы азаматтық ... ... ... ... ... ... демократияның негізгі
атрибуты ретінде қарау қазір кеңінен қолдау тауып отыр.
Қалың жұртшылық қатты зейін қойып отырған осы азаматтық ... ... не? ... ... түсінік бір ізге түскен бе? Оның ... жағы ... ... бе? Жалпы түсінік қалай? Осы
мәселелер жайы ... ... ... ... ... бұл ... біз ... қоғам құруды мақсат етіп
отырмыз. Шындығына салсақ, мемлекет дүниеге келгенге дейін азаматтық қоғам
болған. Алғашқы қауымдық құрылыста ... ... ... ... ... Тіршілік пен адамдар арасындағы ... ... ... ... асырған. Өндіргіш күштердің пайда бола бастауымен, жеке
топтар мен отбасылардың қолында артық өнімдердің шоғырлануы жеке иемденуді,
жеке меншікті туғызды. Осы ... ... оған ... ... иелерінің
құқығын сақтау, меншіктер арасындағы қатынасты реттеу қажеттілігі саяси
күштің – ... ... ... әкелді.
Мемлекеттің іргесі қаланып, оның құрылымдық шарттары нығая
бастаған кезде бұрынғы азаматтық ... ... ... ... ... ... ... Мемлекет нығая келе, азаматтық ... ... ... ... ... ... Абсолютизм тұсында,
тоталитарлық билік кезінде азаматтық қоғамның сүлдесі ғана қалды [7].
Америка мен Еуропа елдерінде либералдық ... көшу ... ... қайта өмірге әкеліп, оның қызметтерін жандандыра түсті.
Дамудың демократиялық жолына түскен посткеңестік ... оның ... ... ... ... оның ... дамытуға
бағыт ұсталып отыр. Азаматтық қоғам құруды елді ... ... ... ... ... ... бүгін берік қалыптасты.
Сонымен, халықтың басым бөлігі – саясаткерлер де, қарапайым көзі
ашық азаматтар да – ден қоя ... бұл ... ... ... ... ... ... сөз, жиналыс, еркін пікір айту, өз ойын ашық
жеткізу, төл құқығын қорғай білу, еңбек ету, ... алу, ... ... ... ... ... ... деген
құқықтарын қамтамасыз ете ала ма? ... ... ... ... ... толық жол ашатын бірден-бір институт-феномен бе, әлде
олардың ... ... ... ... па? ... ... ... не? Кез келген адам белгілі аумаққа иелік еткен елде өмір сүреді.
Бұл ел ... ... ... ... немесе
авторитарлық, империялық немесе тоталитарлық мемлекет ... ... өз ... ... белгілері бар. Мемлекеттік билік
жүргізетін әкімшілік аппараты – бюрократиясы бар. Ол Конституция негізінде
елді, қоғамды ... оның ... өмір ... ... ... ... игіліктерді дүниеге келтіруін, жасампаздық істерді жүзеге ... ... ... бір ... ... ... өмір сүруін қамтамасыз етуге басшылық етеді.
Қоғамда мемлекет билігінен, оның институттарынан басқа ... ... да өмір ... ... ... мемлекет қабылдаған заңдар
мен жарлықтарға сәйкес өмір сүргенімен, олардың бәрі бірдей ... ... ... ... белгілі. Қоғам мүшелерінің бәрі
бірдей мемлекеттік қызметшілер ... ... ... ... көбі ... ... ... өз қабілеттерін, мүмкіндіктерін, ерік-жігерін,
саяси-адами сұраныстарын, өз талаптарын іске қосу үшін ... ... ... ... ... ... етеді. Осы өмірлік
қажеттіліктер азаматтық қоғамды талап ... ... ... күнделікті тұрмыс-тіршілік қажеттіліктерінен туған феномен – бұл
азаматтық ... ... ... ... ... ... анықтамасы біркелкі
емес. Бірақ ғалымдар арасында қалыптасқан ... ... әкеп ... қоғам дегеніміз мемлекеттен тәуелсіз және онымен қатар өмір
сүретін қоғамдық өмірдің ... ... ол ... ... ... ... ұлттық, кәсіби және басқа ... Ол ... сан ... мүдделерін бейнелеудің маңызды формалары
ретінде қызмет етеді. Гегель кезінде мемлекеттің әрекет ... ... ... ... ... болса, ал азаматтық қоғамның аясы жеке мүдделерді
қорғаумен ерекшеленеді деген болатын [8].
Ал бүгінгі ... ... ... ... саяси
қатынастардың бүкіл жиынтығын жатқызады, яғни бүкіл саяси жүйенің өмірлік
негіздерін ... ... ... оның ... ... діни қатынастардың жиынтығы енеді.
Бүгінгі қолданыста азаматтық қоғамның мынандай анықтамасы ... ... Ол: ... қоғам адамдардың өз еркімен құрылған ассоциациясы мен
ұйымдарының саласы, олар ... ... ... ... ... ... араласуды, қол сұғуды мойындамайтын, мемлекетке
тәуелсіз институттардың жиынтығы.
Ресей Ғылым ... ... ... ... ... анықтама беруге ұмтылып, азаматтық қоғамды орта ғасыр ... ... ... жаңа және ... тарихтың жемісі деп бағалайды.
Өйткені тарих әрқилы кезеңді бастан кешірді. Онда ... ... ... ... ... ... қорғау мен қамтамасыз ету үшін
қажетті әрі ықпалды құрылымдарға ие бола отырып, ... ... ала ... ... құрылысты күштеп құлатуды жақтамайтын
қоғамдық ұйымдардың ... ... ... ... ... ... қоғам пайда болады» деген пікірді айтады.
Азаматтық қоғам – бұл дамудың белгілі ... ... ... әлеуметтік-рухани салаларда ерікті түрде құрылған мемлекеттік емес
құрылымдар болып табылады. Екіншіден, мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... ... адамгершілік және
басқа қатынастардың жиынтығы. Үшіншіден, ... ... ... өз ... ... ... мен ассоциацияларының өзін-
өзі көрсету саласы. Сонымен азаматтық қоғам ... ... ... ... ... ... бір құрамдас бөлігі.
Міне, сондықтан Қазақстан президенті Н.Назарбаев та орта таптың
негізін құрайтын шағын және орта бизнес ... ... ... ... ... ... ... қолдау көрсетуде.
Қазақстанда әлеуметтік және саяси мәселелерді ... ... ... ... ... 5 ... ... үкіметтік
емес ұйымдар жұмыс істейді.
Ал, Жамбыл обылысында 695 үкіметтік емес ... ... ... ... әйелдерінің қауымдастығы», «Жан дауа», «Адалдық» т.б.
ұйымдар. Билік пен азаматтық қоғамның өзара әрекеттесу мәдениеті, аса қажет
салаларының ... ... Бұл ... ұлт ... асып ... ... топтар еркін дамуға барлық жағдайлар жасалған.
Этносаралық жіне конфессияарлық ... ... ... ... жылы ... ... ... құрылуынан көруге болады [9].
1.4 Азаматтық қоғамның өзекті қызметі
Азаматтық қоғам адам дамуының жиынтығы-салдары емес, сол адам
қоғамының ... ... ... ... ... Себеп пен салдарды
шатастырмай, яғни атты арбаның соңына емес, алдына жегу керек.
Азаматтық қоғам, ... ... ... әл-ауқатының жақсаруына,
мәдениеті мен ... ... ... ... Ал ... ... ... бұл алғышарттар дайын болғанша ... ... ... бұл ... азаматтық қоғамның өзі қамтамасыз етеді.
Молшылық қашан болады, ... ... ... ... ... ... ұмтылмай, қол қусырып отыра ... әсте де ... ... ... ... елде ешқашан азаматтық қоғамға үміт арту
мүмкін емес. Бұл теріс пікір.
Мұның өзі ... ... шын ... мен ... ... ... деген
сөз. Керек болса, алғашқы қауымдық құрылыс тұсында да азаматтық ... ... ... ... ... ... аса ... адам тұлғасы маңызының артуы болып табылады», делінген. Бұл ... ұғым ... ... ... пен ... орны ... ... Азаматтық
қоғам тұлға (личность) рөлі артуының алғышарты ... ... ... ... ... табылады.
Біз азаматтық қоғамды құруға не үшін ұмтыламыз? Өйткені ... ... ... мәнісінің артуына себепші болады. Сол үшін ... ... ... ... ... қажетсінеді. Сол қоғам өмірге
келгенде адамның тұлғалық мәні арта түседі.
«Азаматтық қоғам ... ... ... ... ғана ... ... ... деген тұжырым да дәл емес, даулы қағида. Керісінше,
азаматтық ... ... мен ... өзі ... ... демократияландыруға
әсер етеді.
Саяси жүйені жетілдірудің өзі азаматтық қоғамды қалыптастыруға
тікелей байланысты. Сондықтан да біз бұл ... ... ... жол ... үшін азаматтық қоғамға иек артып отырмыз, ... ... ... ... күш ... [10].
Қазақстан халықтары Ассамблеясын өзінің құрылымы, қызметі ... ... ... жатқызуға болады. Бірақ оның құрамында билік
өкілдерінің, шенеуніктердің көп болуы оны бұл сипатынан ... ... ол ... пен ... диаспоралардың арасындағы дәнекерлік институт
болып отыр. Оған ... ... ... мен ... ... ... ұлт диаспоралары арасында белгілі мәдени, ... ... ... ұлттық тіл мен өнерді дамытуда белгілі
рөл атқаруда. ... ... ... өмірге араласуына жағдай жасауда.
Олар өз диаспораларының мүддесін қорғап, солардың көңіл-күйлерін, саяси
ахуалын бейнелеп ... ... бұл ... саяси институттар болып
табылмайды. Олар ұлтаралық қатынастардың түбегейлі ... ... ... ... ... ... ... міндеттерді алға тартуға әлі әзір ... ... ... ... зерделеп, олардың мән-мағынасын, өмірде
кездесетін қайшылықтарын шешудің жолдарын көрсетуге әлі ... ... ... ... ... ... емес ... ақпарат құралдары да жатқызылып жүр. Шындап келгенде, бұлардың да
өз өзгешелігі бар.
2 Мемлекет, теориялық негіздері
2.1 Мемлекеттің пайда ... мен ... ... орны мен рөлі қай ... болмасын,
ойшылдарды ойландырғаны белгілі. Қоғам мемлекет арасындағы байланысты
жақсартуға бағытталған ... ... ... бері ... ... ой тарихында мемлекеттің қоғам үшін қандай рөл атқару ... әр ... ... да орын ... белгілі. Тарихи тәжірибе
көрсетіп отырғандай, сан ғасыр өтсе де, ... ... ... ... көтеру үшін қоғамда қорғалуды қажет ететін топқа ... ... ... өмір ... ... ... қатар ежелгі ... ... ... кезеңге дейінгі аралықта қоғамдық белесте
мемлекеттің пайда болуы туралы сан түрлі пікірлер айтылды.
Саяси-құқықтық ой ... ... ... ... алым-салықты қалай жұмсау мәселесімен көп ойшылдар байланыстырды.
Марксизм мемлекетті тек бір ғана ...... ... ... үшін ... ... ұйым ретінде сипаттайды. Құл
иеленушілік дәуірінде мемлекет құл иелерінің мүддесін қорғады, сондықтан ол
құл иеленушілер ... деп ... ... дәуірінде ол феодалдардың
мүддесін қорғады. Феодализмнің ... ... ... ... капиталистердің қолындағы қару болып табылады. Сөйтіп, марксизм
ілімі бойынша, адамзат тарихында мемлекеттің үш түрлі ... ... ... ... ... және ... мемлекет түрлері [11].
Мемлекеттің пайда болу турасында туындаған ой-пікірлер ... ой ... да ... ... ... ... оның ішінде
Ресейдің зиялы қауымы, бұл ... ... ... ... Саяси-құқықтық ой әлемдік мемлекеттік құқықтық ... ... ... негізін көрсетеді, мемлекеттің пайда болуы
сол әлемдік өмір тәжірбиесі дәлелдеген ... ... мен ... ... ... ... қатар мемлекеттің мәніне терең бойлайтын
болсақ, мемлекеттің негізгі мақсаты да ... ... ... ... жұмылдырылған қызмет ету тұғырнамасын алға ... шығу ... тап ... ... ғана ... ... ... осал тұсы. Ал түбегейлеп зерттесек, бұл ... та ... ... ... туғызған әдістемелік өpic. Көшпенділер тұрмысында
өзара кереғар ... ... ... ... өзіндік жат құбылыс,
бұл қоғамның өзегі генеологиялық-рулық байланыстарда жатыр.
Мемлекет дегеніміз eкi түрлі тап, екі ... ... деп ... баласы туғызған тоқсан тарау тіршіліктің мағынасына қатысты өріс
алады. Батыс ... ... жаңа ... ... ... ... ... қай саласын қарастырса да мемлекеттің пайда болу
тұрғысында ... ... ... ... Бұл Батыс елдерінің
даму ерекшеліктері туғызған зандылық. Ф. ... ... шығу ... ... ... келе үш ... ... тоқталады: Афины, Рим және
ежелгі Германдық мемлекеттердің дүниеге келуі. Бұл аталған үш кезеңге де
тікелей ... ... ... iшкі ... ... ... Батыс қоғамы әуел бастан ... ... ... ... Tіпті көне демократиялық мемлекеттің ең
әдемі үлгісі саналатын ... өзі де ... ... ... ... оның бүкіл iшкі қарама - қайшылығының асқынуы арқасында дүниеге
келді. Ру ішіндегі ... ... ... топтарды барынша
қанауы, одан кейін құлдануы Ежелгі Грек ... құл ... ... ... ... ... осы дәстүр, үстеме пайданы бөлу
және оның бip қолға шоғырлануы — Батыс мемлекетінің түпкілікті себептері.
Одан бepi ... мың жыл өтсе де iшкі, ... ... ... ... ... көpiнici болып келеді.
Мемлекеттің пайда болуы тек ... ... ... ғана ... ... ... көне ... өзінде Платон
сияқты ғұламалардың ілімдерінде де мемлекеттен құл ... ... ... анық ... Платоннан бастап орта ғасырлық Томазо
Кампанеллаға дейінгі аралықта Еуропа ... ... ... ... ... ... құндылықтарға иелік жасайтын
аристократиялық топтар басшылық жасайды. Гоббс, Руссо сияқты ағартушылардың
шығармаларында материалистік ... ... ... бар. Бірақ
олардың түпкі ceбeбi ғалымдардың өз шығармаларына Батысты емес, ... ... ... ... кейіпкер етуі тікелей байланысты [12].
«Қоғамдық келісім» - мемлекеттің негізгі арқауы. Бұл теория бip
жағынан ... ... ... ... ... сұраққа, екінші жағынан мемлекет
болашақта қандай болуы керек ... ... ... ... ... ... «жеке тұлға», «жеке адам», «табиғи адам» ... ... ... ... ... қоғамнан капитализмге,
рационализмге ... ... ... қажет болды. Осылай бола тұра
«тұлға» туралы түсініктердің мемлекеттің ... ... ... де өз
көмегі тиеді. Мемлекет белгілі дәрежеде азаматтардың ... ... Егер ... ... мен ... ... арасында келісім
(шартты, не шартсыз) болмаса кез ... ... ... қалары анық еді. Бұл
әcіpece мемлекеттің ерте кезеңіне қатысты болса ... ... ... ... ... тез ... ... өciп шығатынын жасырмайды.
Әр ғылым саласының пәні өзіне ғана тән ... ... ... ... ... ... ... ашуды қажет етеді. Бұл
курстық жұмыста мемлекеттің пайда болуы және оның объективтік заңдары ... ... ... ... ... теориялар қарастырылады. Қоғамдағы
мемлекеттің орны мен мәні және мемлекеттің қоғамдық ... ... ... ... саяси сипат тән, соған қарай ол
қоғамның ... ... ... ... ... мемлекет — оның
мемлекеттік емес буындарына ұқсас саяси жүйесінің, әдеттегіден тыс ... оның ... бір ... ... ... және ... ... өзегі. Оның ішінде қоғамның саяси жүйесіндегі мемлекеттің алатын
орны да ерекше. ... ... ... ... мәселелері де бүгінгі
таңда теория жүзінде байыптап зерттеуді қажет етеді. Мұнда қоғам дамуындағы
мемлекетті формациялық және ... ... ... ... ... және ... ... талабына орайлы айшықты мәселе [13].
2.2Мемлекет ұғымы және негізгі белгілері, мемлекет туралы ғылыми
тұжырымдар
Мемлекет – басқару қызметін орындайтын және соның ... ... ... ... оған ... ... мен ... ұмтылатын адамзат қоғамын ұйымдастырудың айрықша нысаны. Өзіне тән
ерекше белгілері мен қажетіне, сондай-ақ өзіндегі аса мол ... ... ... ... ... ... ... жеке адамдардың арасындағы қатынастардың мәселелерін шешуге нақты
қатысып, қоғамдағы ... ... ... түрде әсер ете алады.
Мемлекет тек өзіне ғана тән функциялары, әсер ету нысандары мен ... ... ... ... ... ... арқасында оны қоғамда,
ұйымда, құрылымдар мен ... ... ... басқалардан
ерекшелігімен көзге түсетін күрделі саяси құрылым ретінде түсінеміз.
Мемлекет дегеніміз – адамзат қоғамы ... ... ... ... ... ... – қоғамды басқару ... ... ... ... ... ... отыратын, заңдарды
қабылдайтын ... ... ...... саясатын жүзеге асыратын саяси
ұйым.
Мемлекеттің негізгі белгілеріне қатысты ой қозғайтын ... ... ... ... басты айырмашылығы арнаулы кәсіби ... ... ... ... ... ... негізгі белгілері
мыналар:
Ерекше бұқаралық биліктің болуы. ... ... ... ... ... және ... ... табылады. Жалпыға
бірдейлік барлық аумаққа және барлық тұрғындарға таратылудан, ал ... ... ... кез ... ... шешу ... Бұқаралық билік мемлекеттік ... ... ... ... ... ретінде іс-әрекет жүргізеді. Оны мемлекет аппаратын
құрайтын адамдардың ... ... ... асырады [14].
Тұрғындардың аумақтық ұйымдастырылуы. Аумаққа құрылық, жер қойнауы, су
және әуе кеңістігі, ... ... және ... ... ... ... мемлекет аумағында тұратын адамдарға ғана жүргізіледі.
Мемлекеттік егемендік. Бұл мемлекет ішіндегі билік – жоғарғы билік, ... ... ... және өз ... ... ... ... егемендіктің ішкі де, сыртқы да өзіндік сипаттары бар. Ішкі
егемендік ел ... ... ... ... ... ... ... – сыртқы істердегі тәуелсіздік, мемлекетішілік істерге сырттан
араласуға жол бермеу. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарынан ерекшелейді.
Тұрғындардан салық жинауды қамтамасыз етуші органдардың болуы.
Мемлекеттің өмір ... ... ... ... ... ... ... қаржы-экономикалық негізсіз мүмкін емес. Салықтарды
мемлекет ... және ... ... жиналады. Мемлекеттің бұл
кірістері армия, ... ... ... ... ... ... ... саланы қолдауға және басқа ортақ істерді ... үшін ... ... актілердің болуы. Мемлекет
құқықтық-шығармашылық қызметті жүзеге асырады: барлық ел ... ... және ... ... ... ... ... басқару
құралы және қоғамда пайда болатын қарама-қайшылықтарды ... ... ... ... ... – қоғамның саяси (халықтың) билігінің ерекше ұйымы. Оның
ортақ ... ... ... ... ... болады. Мемлекетке
өзіндік ерекше белгілер тән. Ең алдымен мемлекет өз ... ... бір ... ... Мемлекеттің мәні және тағайындау түріне
сәйкес мемлекет формасы ... ... ... үш элемент
сипаттайды: басқару формасы, мемлекеттік құрылыс формасы және ... ... ... деп сол ... басқа мемлекетте биліктің жоғарғы органдарын
құру және ұйымдастыру ұғынылады. Мемлекет басқару ... ... және ... ... ... ... билік монархтың-
мемлекеттің дара басшысының қолына ... ... ... органдары сайланбалы болып табылады және белгілі бір мерзімге
құрылады. Саяси режим деп мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... ұғынылады. Мемлекеттің саяси құқықтық
режиміне сәйкес оларды демократиялық және антидемократиялық (тоталитарлық)
деп ... ... ... ... ... жүргізудің либералдық
әдісімен, құықпен қамтамасыз етудің нақтылы жүйесінің және тұрғындардың
барлық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқаруда құқықтың артықшылығы
идеясын ұстанады, азаматтардың құқықтары, бостандықтары және ... ету және оған ... болу ... ... ... және ... мемлекеттермен бірге ... ... бар, ... ... ... ... ... де
сипаттары тән.
Сыртқы функцияларға төмендегілерді жатқызуға ... ел ... ... ... ... бейбітшілік пен қауіпсіздікті
қорғау функциялары. Қазақстан Республикасының өзіндік функцияларына ... және ... ... ену ... жатқызуға болады.
Өйткені, Қазақстан Республикасы егемендік пен тәуелсіздікті кейіннен алған
жас мемлекет. Мемлекет функцияларын ... ... үшін ... механизмі
аталатын арнаулы аппарат құрылады. Мемлекет механизмі дегеніміз мемлекеттік
ұйымдардың ... олар ... ... билік жүргізіледі, қоғамды
басқару қамтамасыз етіледі. Ол билік өкілеттігінің болуымен ... ... бір ... бар ... ... ... жүйесінен
тұрады.
Қазақстан Республикасы Конституцияда құқықтық мемлекет құруға бағыт
алғанын паш етті. Құқықтық мемлекеттің негізгі ... ... және ... ... ... ... ... мемлекетте биліктерді бөлу қағидаты
да айрықша маңызға ие. Құқықтық мемлекет құрудың және бір шарты – ... ... ... ...... ... Қоғамда көптеген саяси ұйымдар болуы
мүмкін. Бірақ мемлекет – ерекше, бүкіл ... ... ... соның
атынан, қоғам үшін қызмет істейтін ... ... ... ... 1)
Мемлекеттік егемендік. Мемлекеттің негізгі белгілерінің бірі – ол басқа
мемлекеттерден тәуелсіз болады, оларға бағынышты ... ... ... ... ... саясатын өзі қалыптастырып, өз еркімен жүзеге асырады. Былайша
айтқанда, басқа мемлекеттерге жалтақтамай, өзінің ішкі және ... ... ... 2) ... ... ... ... билеуші, басқарушы
органдары болады. Мемлекет органдарында тек басқару қызметімен шұғылданатын
шенеуніктер (қызметкерлер) болады. Қоғамдағы заңды орнықтырылған ... ету үшін ... ... ... ... ... ... сақтану үшін барлау органын ... 3) ... ... ... қызметкерлерді қаржыландыратын оның арнаулы
материалдық қоры болады. Ол ... ... үшін ... ... белгілейді
және оны жинайды. 4) Мемлекеттің өзінің тұрағы, аумағы болады. Сол аумақта
мемлекет ... өз ... ... билік жүргізеді. Өз аумағының
тұтастығын мемлекет барлық күш-қуатымен сақтап, қорғауға тынымсыз әрекет
жасайды. ... ... ... ... ... осы жер, ... ... байланысты. Мемлекеттің аумағы басқаруды
тиімді жүзеге асыру үшін әкімшіліктерге бөлінеді. Халық әкімшілік-аумақтық
бөліктерге бөлініп тұрғандықтан, олардың құқықтық жағдайы ... ... 5) ... ... белгілерінің бірі – құқықтық жүйенің
қалыптасуы [17].
Әскери демократияның дамуы қоғамда ... ...... ... ... Егер де ... арасында тең дәрежелі және еркін қарым-
қатынас қамтамасыз етілсе, меншік түрлеріне және ... ... ... ... қоғам мемлекеттік басқару жүйесін толық
бақылап, жауапқа шақырып отырса, ол ... ... ... үлгісі деп
танылады. Қазіргі уақытта саясаттану мұндай қоғамды - ... ... ... ... Азаматтық қоғам туралы Батыс елдерінде Т. Гоббс шығармаларынан
бастау алады. Адамзат көшін басқарып келе жатқан ... ... ... ... айналдырып келеді. [18].
Құқықтық мемлекетті қалыптастыру, дамыту адам ... ... ... ... ... Көне ... ... Сократ, Демокрит,
Платон, Аристотель, Цицерон құқық пен ... ... ... ... ... жолмен дамуын армандады. Аристотель:
Заң үстемдігі болмаса демократия жоқ - ... ... ... ... Ж. ... т.б. ... ... құқықтық мемлекет орнату
төңірегінде көп қиялданып, біраз пікірлер айтып кетті.
Құқықтық мемлекет орнату концепциясына ... ... өте зор ... атақты ғалымдар: Г. Гроцкий, Б. Спиноза, Д. Локк, Ш. ... П. ... Т. ... ... ... ... ... - қоғам тарихында қалыптасқан құқықты екіге бөлді: табиғи құқық ... ... ... ... және жеке ... ... ақыл,
парасаттылығынан қалыптасатын құқықтар; екіншісі - мемлекеттің қабылдаған
нормативтік актілері арқылы ешкімге зиян келтірмей ... ... ... ... халықтық шарт арқылы өмірге келді деп түсіндірді. Монтескье
мемлекет адамдардың саяси және ... ... ... қатаң
орындауы керек. Сонда ғана құқықтық мемлекет болатындығын тілге тиек етті.
Мемлекет адамдардың ... ... үшін ... ... мазмұны - халықтың табиғи бостандығын,
теңдігін қорғау. Кант ... ... ... ... ... зерттеді. Мемлекеттік жұмыстың өзекті мәселесі жеке адамның қадір-
қасиетін, ... ... ... ... ... қоғамда
үстемдігін қалыптастыру деп түсіндірді. Гегель - ... ... ... бірі ... ... ... ... жан-жақты
дамыған құқық деп түсіндірді. Маркс — құқық пен ... ... ... ... ... ... ... құқық пен мемлекет те жойылады.
Бұл процесс қоғамда құқықтық мемлекет ... ... ... ... Бостандық - Маркстің ұғымында, қоғамдағы ... ... оны ... ... халықтың мүдде-мақсатын
орындайтын органға айналдыру. Сонда ғана құқықтық мемлекет болады.
Қазіргі заманда құқықтық мемлекет ... ... ... ... ... ... бір ... келіп, ортақ ғылыми көзқарас
қалыптасты деуге толық болады. Сонымен құқықтық ... ... ... ... оның ... ...... адамдардың егемендігі,
олардың табиғи бостандығы мен құқықтары. Ол мемлекетті қалыптастырудың
негізгі күші — ... ... ... Сондықтан мемлекет пен ... ... ... қоғамның барлық саласын басқаруға қатыстыру
қажет.
Мемлекет бұл қатынастарға толық бостандық берді. Гегельдің ойынша,
мемлекет - жеке ... ... ... ... т.б. ... асырудың жүйесі. Мемлекетте әр адам өз мүддесін көздейді, басқаларды
көрмейді. Басқаларсыз ол өз мүддесін іске асыра ... ... ... ... ... ірі ... пікірін әдейі келтіріп отырған
себебіміз мемлекет мәселесі сол кездегі өмірдің объективтік даму процесінің
алдына ... ... ... ... Сол ... Гегель мен Маркс тағы
басқа ғалымдар азаматтық қоғамды біраз зерттеп құнды теориялық ... ... ... Енді осы ... ... мұраға сүйене отырып қазіргі заманның
талабына сәйкес ... ... ... ... ... ... Біздің пікіріміз мемлекеттің қоғамның мазмұнының сан қырлы көрінісі
төмендегідей болуға тиіс:
-экономикалық бостандық, әр түрлі меншік, нарықты қатынас;
- адамдардың табиғи ... мен ... ... ... ... ... -ақпаратқа бостандық беру;
-заңның, соттың алдында адамдардың теңдігі болуы; -таптық, ұлттық бірлік,
достық, келісім болуы; - ... ... ... денсаулығын,
мәдени, рухани білімін, санасын көтеру, жақсарту. ... ... ... ... ... ... сәйкес құрушы, реттеп басқарушы -
адам. Адам – мемлекеттің, қоғам кұрылымының негізгі элементі - ... ... ... ... ... ... ... мемлекет, олардың ара қатынастары — ... ... ... ... ... ... бес ... бөлуге болады:
әлеуметтік, саяси, экономикалық, рухани-мәдени және ақпараттық жүйелер.
Әлеуметтік жүйе - ... ... ... ... ... ... т.б., олардың өзара байланысы бұл жүйеге
азаматтық қоғамның ең негізгі ұйымдастырушы жүйе, өзі үш ... ... тобы — ... ... өмір сүру негізін жасаушы, дамытушы топ:
отбасы, бала тәрбиелеу, ... ... ... ... тобы - ... бір-бірімен байланысы, қатынасы; үшінші тобы қоғамдық ... ... ... ара ... жүйе — қоғамдағы меншіктің түрлері, өндіруші күш ... ... ... ... әділ ... ... ... құрылым ... ... ... ... ... ... меншіктер мен шаруашылықтар және
қоғамдық кірісті, байлықты әділ бөлу. ... жүйе — ... ... ... ... бірлестіктер және жеке адамдар, депутаттар,
т.б., олардың ара қатынастары. Оның ішінде ең күрделісі мемлекеттік ... ... ... Қатынастардың даму процесінде субъектілерге
бостандық ... ... ... тек ... тәртіпті бұзса ғана
қолдануы қажет. Рухани-мәдени жүйесі - осы бағыттағы ... ... мен ... ... ара қатынастары. Бұл жүйенің ... ... ... ... ... ... дін, адамдардың
денсаулығы. Ақпараттық жүйе - осы ... ... ... ... ... органдар, саяси партиялар, олардың жұмыстары мен
ара қатынастары [20].
2.3 Құқықтық мемлекеттің түсінігі мен мазмұны
Қазіргі ... ... ... құру қалыптастыру мәселесі ғаламдық
проблемаға айналды. Өйткені адам қоғамының даму тарихында ешқашан, еш елде
құқықтық ... ... ... ... кезде де жоқ. Болашақта да барлық
елдерде бір мазмұнды, бір нысанды құқықтық мемлекет ... ... ... әр ... ... ... ... жағдайы, рухани санасы,
саясаты бір деңгейде болмайды. ... қоса ... ... ұлттық
ерекшеліктері болады.
Сондықтан болашақта құқықтық мемлекет бірнеше дамыған елдерде қалыптасуы
мүмкін. ... ол ... ... ... нысанында объективтік
ерекшеліктері болады.
Құқықтық мемлекеттің мазмұнының негізгі талаптары:
1) Құқықтық мемлекет азаматтық қоғамның объективтік даму ... ... ... ... көп ... кұбылыс. Бұл мемлекетте адамның
толық егеменді болуы қажет, олардың ... ... ... органдарын
кұруға қатысуы заңды түрде бекітілуі керек.
2) Құқықтық мемлекеттің экономикалық негізі - ... күш ... ... және көп ... ... арқылы дамуы. Құқықтық
мемлекетте меншіктің басым көпшілігі - ... мен ... ... ... Бұл ... ... ... сапалы дамуын қамтамасыз ету
үшін оларға толық ... ... ... ... ғана ... ... ... көтеруге, нығайтуға болады.
3) Құқықтық мемлекеттің әлеуметтік негізі — өзін-өзі басқаратын
азаматтық қоғамда ... ... ... ... ... олардың
жақсы еңбектенуіне, дұрыс ... ... ... ... ... ... жақсаруы құқықтық мемлекеттің нығаюы. Бұл екі процесс
бір-бірімен тығыз байланысты. Құқықтық ... ... ... ... ... құлы» болмайынша құқықтық тәртіпте, демократия да
жақсы дамуға тиіс емес. Бұл туралы өмір ... ... ... сөз бар : Заң ... ақылы. Сот – мемлекеттің жүрегі. Мәдениет –
мемлекеттің тәртібі. Міне, осы үш қағидалы өсиет ... ... ... ... ішкі ... көпшілік таныған халықаралық құқықтық
нормалар мен принциптерге сәйкес келсе,елімізде ... ... ...... алдымен Конституция
қабылдап, тікелей басшысын және Парламент сайлауға, өкілетті мерзімі біткен
соң, оларды ауыстыруға ... ... ... бар ... ... ретінде танытатын ұғым. Республиканың жоғарғы
органдары ... ... ... ... ... ... және
мүддесін барынша жүйелі қорғауға қажетті мүмкіндіктер береді. Демократиялық
мемлекет әлеуметтік және ұлттық ... ... ... пен
жекелеген азаматтардың мүддесін білдіруіне, оның есепке ... ... ... ... ... ... ... тең құқықтар
беріледі. Демократиялық мемлекет қызметінің түбегейлі принциптерінің бірі —
«Қоғамдық татулық пен ... ... ... ... - Қазақстан
Республикасында діни мекемелер мен дін ұстау мемлекеттен ... және бұл ... ... мен ... тағы басқа
нанымдық ағымдарға бірдей қатысты. Діни негізде партия құруға ... ... ... ... ... жеке ... ... дін ұстау бостандығы мен діни бірлестіктердің жұмысы ... ... ... , ... ... мемлекет -
Қазақстанның барлық органдары мен ... ... ... құқық
нормаларына байланысты, соған бағынышты және ... ... ... ... ... ... азаматтар үшін - «заңға тыйым
салынбағанның бәріне рұқсат етіледі», мемлекеттік ... мен ... үшін — ... ... не ... ... ғана рұксат». Барлық заң
жүйесін жақсартып, әділеттікті жоғары дәрежеге көтеру және ... ... ... ... өлшем деңгейіне жеткізу Қазақстан мемлекетінің
негізгі міндеті. ... ... Заң бір ... топтың емес,
халықтың шынайы еркін білдіреді. Мұндай мемлекетте заңның рухы ... ... ... ең ... ... лауазым иелерінен қатардағы
азаматтарға дейін ... ... ... ... ... үшін ... ... адамдарға қажет қоғамдық тәртіпті орнататынын,
адамдарға отбасын құрып, өсіп-өнуге, өзі ... ... ... ... ... ... ... қатысуға жағдай туғызуы керек екенін
түсінуі қажет. Сонымен ... ... ... ... қоғамның
саяси-экономикалық құрылысында көп өзгерістер болды. Қоғамдық ғылымдарда
жаңаша ... ... ... ... пен ... дүниежүзілік заң
ғылымдар туралы концепциямен бірлестіріп дамытуға мүмкіншілік туды. Отандық
кұқықтану, философиялық, экономикалық, ... ой, ... ... құқықтық
демократиялық мемлекет туралы ғылымды зерттеуге, дамытуға бет бұрды. Конец
формы
Мемлекет ұғымы. Мемлекет ... ... ... болып табылады. Мемлекет өзінің мыңдаған жылдарға созылған тарихи
даму үрдісіне саясатшылар тарапынан түрліше бағаланып келеді. Мемлекеттің
анықтамасын да ... ... ... қайраткерлер түрліше тұжырымдайды.
Мемлекеттің мәні – мемлекеттің ... ... осы ... ... осы ... бас өзегі, яғни басты жемісі.
Мемлекеттің мәні оның мазмұнын, мақсатын, қызметінің ... ... ... ... ... пен оның ... ... келген мемлекетте қарама-қарсы болып келетін екі мән – таптық және
жалпы әлеуметтік мән болады [23].
Дегенмен ... тек ... ... ғана ... ... айналыспайды,
қайта ол бүкіл қоғамның қамын да ойластыруға мәжбүр болады. Өйткені, қоғам
бірегей құрылым болғандықтан, соған сәйкес ... ... ... ... ... ... өмір сүре ... Сөйтіп кез келген мемлекет
қашанда болсын жалпы әлеуметтік қызметтерді де ... ... ... ... да ... ... мүдделерін де ескеріп қызмет атқаруы тиіс.
Осы айтқанымыз мемлекеттің жалпы әлеуметтік мәні болып табылады.
Қай ... ... да ... бір ... ... ... үстемдік
құруының машинасы, құралы ғана емес, ... ... ол ... ... де ... оның ... құралы және оны интеграциялайтын
тетік болып табылады.
Мемлекетте әрқашанда бір ... ... ... ... үстемдік құрушы
басшы тобы мүдделері мен бүкіл ... ... ... ... ... осы екі мәністік (мәндік) жақтардың
арақатынастылығы барлық мемлекеттерде ... ... яғни әр ... ... бір ... ... ... жағының нашарлауына апарып соғады.
Мемлекеттің таптық мәні жоғары дәрежеде құл иеленуші мемлекетте
байқалады, онда құл (күң) ... ... ... құқықтың объектісі
(заты) – мүлік, яғни жанды мүлік есебінде құл иеленушінің меншігі ... ... ...... ... ... алдына қойған міндеттері мен мақсаттары, әлеуметтік тағайыны мен
мәнін ... ... ғана тән ... ... ғана тән ... ... әрекеттері және олардың негізгі бағыттары. Мемлекеттің
қызметтері ... ... және ... ... ... қағида емес, қайта
олар өзгермелі, өзгерістерге жиі ұшырайтын құбылмалы болып келеді [24].
Нақты тарихи жағдайларға байланысты ... ... ... ... алға ... ... ... ежелгі кезеңдердегі Шығыс ... ... яғни ... ... ... салу ... жұмыстар ретінде мемлекеттің басты қызметтері болып ... ... ... ... ... ... қорғау ісі басты қызмет түрі
болатын. Қазіргі дамыған ... ... ... құқықтары мен
бостандықтарын қорғау ісін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... – қоғам үшін, қоғамдағы
адамдардың топтары үшін, қоғамның дамып өркендеуі үшін қызмет ... ... ... ... ... ... және ... билік органдары жүйесі болады,
оған заңды, атқарушы және сот органдары, әскер, полиция жатады;
-мемлекеттің ... ... ... (облыс, аудан,)
бөлінеді (ол бірліктер әр елде түрліше аталады);
- мемлекеттің шекарасы анық белгіленген аумағы болады;
- мемлекеттің ең маңызды ... - оның өзге ... ... ... ... ... сотты, басқа мемлекеттік мекемелерде қызмет
істейтін шенеуніктерді ұстау үшін салық жинайды;
- ... ... және ... ... ... актілерді жарыққа
шығарады, солардың көмегімен қоғамда тәртіп орнатады;
Ол мемлекеттің негізгі функциясы мұқият қарастыруды қажет ... ... ... ... Әлеуметтік мемлекеттің пайда болуы мен
қалыптасу ... ... ... ... қамсыздандыру функциясының
кезек күттірмейтін проблема екендігін дәлелдеді. Ол – мемлекеттің алғаш
заңдастырылған міндеттері болғандықтан және ... ... ... ... ... ... және тұлға қатынастарының өзгеруінің бастамасы
болды. ... ... ... да ... - әлеуметтік сақтандыру, әл-
ауқат деңгейі үшін мемлекеттің жауапкершілігі, ... ... алуы - ... ... ... ... функциясы –
білім және денсаулық сақтау мүмкіндіктерін қамтамасыз ету. Бұл екі ... ... ... ғана тән ... айта ... жөн. ... және экономикалық өмірінің маңызды алғы шарттары болғандықтан
олар кез келген мемлекеттің типіне қарамастан ... ... ... ... - ... қорғау. Оның пайда болуы, ең алдымен,
азаматтардың әл-ауқатының деңгейіне ... ... ... еді. ... ... функциясы - әлеуметтік теңсіздікті
бәсеңдету. Оны жүзеге асыру – барлық адамдардың ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болды. Мемлекеттің бесінші
функциясы – еңбекпен қамтамасыз ету [25].
Қорытындылай ... ... ... ... ... мемлекеттік құрылыстағы жаңа қадам деп тұжырымдауымызға болады.
Әлеуметтік мемлекет ... ... ... және т.б.
теңсіздіктерді бәсеңдетуге, жуып-шаюға бар күш-жігерін жұмсайды .
2.4 Мемлекеттік функция, қызмет және оның даму болашағы
Мемлекеттік ... ... ... ... ... мен ... ... экономика, әлеуметтік мәдениет және
әкімшілік – саяси аяларын басқару, Қазақстан мемлекеттілігін нығайту және
қоғамды реформалау сияқты ... ... аса ... рөл атқарады.
Елімізде қоғам мен мемлекет өмірінің ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер туғызады.
1) мемлекеттiк қызметтi жетiлдiру және оның тиiмдiлiгiн ... ... ... ... және iске ... ... ... қызметтi жүзеге асыру үшiн нормативтiк құқықтық базаны
жетiлдiру жөнiнде ұсыныстар әзiрлеу, сондай-ақ өз ... ... ... тәртiппен нормативтiк құқықтық актiлер қабылдау;
3) мемлекеттiк әкiмшiлiк лауазымдар санаттарына үлгiлiк бiлiктiлiк
талаптарын әзiрлеу және ... ... ... қызметшiлерi жөнiндегi республикалық деректер
базасын қалыптастыруды қоса алғанда, ... ... ... ... мониторингiн жүргiзу, сондай-ақ мемлекеттік әкімшілік қызметшілер
лауазымдарына орналастыру үшін кадрлар резервiн қалыптастыру;
5) мемлекеттiк қызметшiлердiң еңбегiне ақы ... ... ... ... ... жөнiнде ұсыныстар әзiрлеу;
6) Мемлекеттiк әкiмшiлiк қызметшiлер лауазымдарының тiзбесiн және осы
Заңға сәйкес өзге де актілердi әзiрлеу және ... ... ... ... ұсыну.
Мемлекеттік қызмет – мемлекет қызметінің бір ... ... ... ... ... биліктің міндеттері мен
функцияларын іске асыруға бағытталған лауазымдық ... ... ... ... ... қызметшілердің құқықтық
жағдайларын Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 23 ... ... ... – бұл қоғамды басқару ... ... ... ... ... ... ... мемлекет қоғамды басқаратын және тек қана ... ... ... мемлекеттік аппарат мекеме мен
органдардың     байланыс ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік аппарат азаматтардың заңды мүдделер мен
құқықтарын    қорғау  үшін  ... ... 1995 жылы 30 ... ... жаңа ... ... ... демократиялық, құқықтық, зайырлы және егеменді
мемлекет белгілерін бекітіп айқындап ... Өз ... ... ... ... орын алатын орган ... ... ... аппарат
табылады. Конституцияда мемлекеттік аппарат тармақтарының әрқайсысына кең
өкілеттік ... ... бір ... ... ... ... – бұл қоғамды басқару үшін арнаулы құрылған
мемлекет органдарының біртұтас ... Оның ... ... ... және тек қана ... ... адамдардан тұрады;
мемлекеттік аппарат мекеме мен ... ... ... ... ... ... ... және әкімшілік
кепілдіктерімен қамсыздандырылады; мемлекеттік аппарат ... ... мен ... ... үшін ... ... ... қызмет туралы» Заңының 2-
бабында: «Мемлекеттік ...... ... ... ... ... ... негізде жүзеге асырылатын және
мемлекеттік басқаруды жүзеге асыруға, ... өзге де ... ... іске ... ... кәсіби қызмет» делінген /2, 3б./.
Мемлекеттік аппаратың ерекше ішкі ... бар: ... ... бір ... біріктіріледі. Бұл жүйенің негізін экономика, ... ... ... Осы ... әрбір органның өзінің
орны, ... ... ... ... ... ... ... кезінде мемлекеттік органдардың орындайтын
қызмет бабы және ... ... ... Шығыс мемлекеттерде бүкіл
аппаратты бір орталыққа ...... ... ... ... негізгі функциялар парламенттің қолында болады. Мемлекеттік
аппарат ... ... ... ... ... ... өсуі. Мемлекеттің әрбір типіне мемлекеттік
аппараттың ... ... ... ... ... ...
конституциялық негізде баянды етілетін ... ... ... оның ... ... ... ... да мемлекеттік
міндеттер мен қызметтерді атқаруды ... ... ... ... ... әдебиеттерінде «мемлекеттік аппарат» және «мемлекет механизмі»
түсініктері синоним сөздер ... ... ... – бұл ... ... ... етушілік және қорғаушылық
функцияларын іске асыру бойынша жұмыстарын жүзеге ... ... ... мен ... біртұтас, иерархиялық жүйесі.
Мемлекет аппаратының, оның барлық бөлімшелерінің ... ... ... ... ... ... мен тиімді қызмет етуін ... ... ... ... ... құрайды.
Біріншіден, мемлекеттік аппарат арнайы басқарумен шұғылданатын ... (заң ... ... мен ... бұзудан қорғайды). Екіншіден,
мемлекеттік аппарат органдардың және мекемелердің қиын жүйесі, өздерінің
негізгі билік қызметтерін іске асыруға ... ... ... ... ... бөліктерінің барлық қызметтері ұйымдастыру және қаржы
құралдарымен қамтамасыз етіледі [28].
Жоғарғы өкілеттік органдарды халық ... ...... ... ... асыратын Республиканың ең жоғарғы өкілді органы.
Парламент тұрақты ... ... ... екі ... Сенат және
Мәжілістен тұрады. Сенат облыстардан, республикалық ... бар ... ... екі ... ... ... өкілді органдары депутаттарының
бірлескен отырысында сайланатын ... ... Жеті ... тағайындайды. Мәжіліс Республиканың әкімшілік-аумақтық бөлінісі
ескеріле отырып, құрылатын және сайлаушылар саны шамамен тең бір ... ... ... ... ... ... жеті депутаттардан
тұрады. Негізінде заң шығару тек ... ... ... ... ... ... осы жұмысқа кіріседі. Парламент кейбір заңдарды қабылдау
құқығын Президентке береді, оны делегаттық ... деп ... ... екі палаталық парламент 1995 жылғы Конституциясында жарияланған.
Бұл Парламенттің қабылдаған заңдарының ... ... ... тұрақты және орнықты органға айналдыру үшін ... ... ... ... ... ... ... сайлауға депутаттар
жиырма бес жасқа толуы керек. Қазақстан парламентінің ерекшелігін жоғарғы
палатасының құрылуы және оның ... бабы ... ... ... екі жылға, ал екінші жартысы төрт жылға сайланады. Сенатқа отыз
жасқа ... ... ... ... ... Мемлекеттің лауазымды
адамдары, қызметкерлері нормаларды жоғары этикалық дәрежеде орындауы қжет.
Мемлекеттік аппарат халықтың ... ... соны іске ... ... ... басқару процесіне қатысуының демократиялық жолдары –
оларды сайлауға қатысуы, ... ... ... аппаратты құрады,
азаматтардың құқықтары мен бостандықтарына мемлекет кепілдік ... ... ... ... көмек беру үшін қоғамдық ұйымдарды құрады,
олар мемлекеттік аппаратпен байланысатын ... ... ... ... ... ... және өз өкілдері арқылы
мемлекеттің өкілдік, атқарушы және сот ... ... мен ... ... ... жүзеге асыру мүмкіндігі» делінген [29].
Мемлекеттік аппаратты ұйымдастырудың және оның ... – бұл ... ... құру мен ... ... етуінің
негізгі бағыттарын анықтайтын бастамашылық ережелер. Оларға мыналар жатады:
1) адам мен ... ... мен ... артықшылығы
қағидасы, бұл қағидаға сәйкес, мемлекеттік қызметшілер аталған құқықтар мен
бостандықтарды мойындауы және қорғауы тиіс;
2) демократиялық қағидасы, бұл ... ... ... ... мен ұйымдастыруға азаматтардың кең көлемде қатысуын білдірді;
3) биліктің тармақтарға бөліну қағидасы, бұл ... ... ... ... ... тарапынан заңсыз әрекеттерді болдырмауға негізделген;
4) ... ... бұл ... ... ... ... мен заңға сәйкес актілерді сақтау міндеттілігін
білдіреді;
5) жариялылық қағидасы, бұл қағида ... бір ... ... қызметіне қатысты құқық субъектілерінің ақпараттармен танысуын
білдіреді;
6) кәсібилік ... бұл ... ... аппарат қызметінде
мейлінше кәсіби қызметкерлерді пайдалануға ... ... ... ... пен жалғызіліктіліктің үйлесу қағидасы, бұл қағида
мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... етеді;
8) сайлаушылық пен тағайындаушылықтың үйлестіру қағидасы, бұл қағида
мемлекеттік басқарудағы орталықтандыру мен ... ... ... бағыныштылық қағидасы, бұл қағида мемлекеттік органдардың
мемлекеттік аппараттағы әр ... ... ... білдіреді.
Қарастырып өткен тақырыпты қорытындылай келсек, мемлекеттік ... – бұл ... ... пен ... ... ... ... органдар жүйесі, басқаша айтқанда, мемлекеттік басқаруды жүзеге
асыратын атқару билігі органдарының жүйесі. Сонымен, ... ... ... жане сот ... ... ... ... органдар төменгі және жоғарғы органдарына бөлінеді. Үшіншіден,
мемлекеттік органдар жоғарғы, орталық жане жергілікті органдарға бөлінеді.
Ал, ... ... деп ... ... ... ... бар ... элементін айтамыз. Мемлекеттік аппарат ұғымы
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... шатастыруға
болмайды.
Кез келген елдің мемлекеттік аппарат өз ... ... ... ... ... мемлекет, демократиялық, зайырлы,
әлеуметтік, тәуелсіз деп танылғаннан бері мемлекеттік аппаратта біршама
өзгерістер болды. Осы ... ... ... аппарат
құрылымының әр элементі дербес, тәуелсіз кең өкілеттіктерге ие болды.
Мемлекеттік ... ... ішкі ... бар: ... ... бір ... ... Бұл жүйенің негізін
экономика, саяси қарым-қатынастар, сана-сезім құрайды. Осы жүйеде әрбір
органның ... ... ... ... қызметінің
негізгі принциптері көрсетіледі. Дамудың әрбір кезінде мемлекеттік
органдардың орындайтын ... бабы және ... ... ... ... ... ... бір орталыққа бағындыратын – патшаның билігі
орнаған Парламенттік республикада     негізгі функциялар ... ... ... ... ... ... бағыттары
байқалады: бюрократизация, дифференция, профессионализмнің ... ... ... ... ... ерекше нышандары сәйкес
келеді. Мемлекеттік қызмет – конституциялық негізде ... ... ... ... мен оның аппаратындағы мемлекеттік
басқаруды, басқа да мемлекеттік ... мен ... ... ... кәсіптік  қызметі [30].
  Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... тікелей биліктік функцияларын жүзеге асыру барысында
тығыз байланыстағы және өзара бағыныстылықтағы мемлекеттік органдар;
2)    биліктік өкілеттіктерге ие ... ... ... ... ... ... қорғау, ғылым т.б. салаларда ... ... ... ... ... мен кәсіпорындар;
2.5 Мемлекет және басқару жүйесі
Мемлекет Азаматтық кодекстің 192-бабы негізінде мемлекеттік
мүліктің ... ... иесі ... ... Оның иелену, пайдалану және
билік ету тәрізді ... ... ... де ... шек ... Яғни мемлекет өзі үшін заң шығарып, мемлекеттік ... ... ... ... Республикасы азаматтық құқықтың субъектісі ретінде
мемлекеттік меншікті өзінің органдары ... ... ... ішінде
мемлекеттік заңды тұлғалар арқылы да басқарады.
Мемлекеттің иелену құқығы дегеніміз, қарамағындағы ... ... ... ... органдарға немесе кейбір бөліктерін
кәсіпорындар мен мекемелердің шаруашылық ... және ... ... ... ... өзінің құзыретінде қала береді.
Мемлекет өзінің кәсіпорындарда, ... ... ... ... ... құқығын бергенімен, мемлекет меншік иесі ретінде
бұл мүліктерге иелену құқығын сақтайды. Өйткені, мемлекет заңды ... ... ... ... ... ... ... ол көлемі
бойынша да, мақсаты бойынша да бір-біріне сай келмейді. Мемлекеттік заңды
тұлғалардың иелену құқығы ... ... ... ... ... бөлшегі, тұтас нәрсенің бір бөлігіндей ғана болады. Мемлекеттік
кәсіпорын, қазыналық ... және ... ... мүліктік кешен
ретінде мемлекеттік меншіктің ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын туралы» Жарлықтың 12-бабы).
Пайдалану құқығы дегеніміз, мемлекеттік мүліктен мемлекет жалпы қоғам
мүддесі үшін пайданың бәрін ... ... ... ... ... болып табылады.
Мемлекеттің билік ету құқығы мемлекеттік мүлікті ... ... ... ... ... айқындау, сол арқылы мемлекеттік меншікті
басқаруды өз дәрежесінде жүзеге асыру тәртібін ... ... ... ету ... жаңа ... ... оларды өзгерту мен
тоқтату, сондай-ақ оралымды қызмет процесінде ... ... ... ... ... ... актілердің көмегін отырып жүзегет
асырады.
Мемлекеттік биліктің ... ... ... ... ... басқа да көптеген заң актілерімен ... ... ... ... ... ... ... жататын
кәсіпорын заңды тәртіпке сай акционерлік қоғамға айналуы мүмкін, бұл орайда
кейіннен сатып алу құқығы сенімділік ... ... ... ... ... басқару жүйесінің қалыптасуы мен дамуының
бірінші ... ... және ... ... ... Бұл ... тәуелсіз
және егемен Қазақстан мемлекеті дамуының белгілі нышанында өткен. Биліктің,
саяси лидерлер мен мемлекеттік ... ... ... ... ... мемлекеттік жүйені Қазақстанның жаңа ... ... ... ... ... етуі ... ... мәні –
мемлекеттік басқару жүйесін тәуелсіз ... жаңа ... есеп ... ... өзгертуі [23,49].
Осы кезеңнің негізгі сипаттамасы, басты өзгерістер жаңа жүйені құруға
емес, бірақ қолданылып жатқан жүйенің ... ... ... ... ... ... ... жолмен тәуелсіз
Қазақстан, жаңа билік, жаңа ... ... ... ... ... бастапқы кезеңінің басты өзгерістерін
атап айтсақ, бірінші кезекте Қазақстанның тәуелсіз және дербес жағдайында
қалыптасуын ... ... ... ... көшу ... жаңа ... мен ... ауқымын айқындады. Республика
демократиялық, нарықтық мемлекетке тән емес қызметтерден және жауаптылықтан
арылды. Билік ... ... үш ... ... мемлекет басқару
жүйесінің алғашқы кезеңінің басты жетістігі ... ... ... ... ... орны ... оған ... әкімшілік-атқарушы билігі берілді.
Жоғарғы Кеңес заң шығарушы билікті атқарды. Жоғарғы Сот ... ... ... ... ... ... ... Егеменді
еліміз алғашқы қадамдарын бастап, елдің әлеуметтік, саяси, ... көп ... ене ... ... жүйесі дамуының екінші кезеңі 1993-ші және 1995-ші
жылдарға келді. Ол 1993 жылы 28 қаңтарда ... ... ... ... ... ... ... саяси жүйе өзгерістерімен
айқындалады. Осы кезеңде үш ... ... ... ... түрде
бекітілді. Ата Заңға сәйкес, мемлекеттің өкілеттік, атқарушы және ... ... ... биліктері болып бекітілген. Оның үстіне 1993 жылы
10 желтоқсанда «Қазақстан Республикасының жергілікті ... ... ... ... Заңы ... Ол ... атқарушы билік
органдарының атауына, құрылымына және өкілеттілігіне түбегейлі өзгерістер
енгізді ... ... ... жүйесі реформасының үшінші кезеңі
1995 жылдан 2001 жылға дейінгі мерзімді ... Ол ... ... ... ... жалғасуы және қазіргі мемлекеттік сипаты
саяси құрылым негізінің құрылу үрдісі болып табылады. 1995 ... ... ... Заң күші бар ... ... ... қабылдануы Қазақстан Республикасының Конституциясы қабылдануымен
және бүкіл Қазақстан мемлекеттік жүйе реформасы үшінші кезеңі (1995-2001 ... ... ... ... реформасының мақсаттары былайынша айқындалған:
- нарықтық экономикаға сай ... ... ... ... ... және басқару құрылымын қалптастыру;
- басым мақсаттарды іске асыра алатын үкімет құру;
- ұлттық мүдделер күзетінде тұратын мемлекет тұрғызу;
Мемлекетті ... ... ... ... ... ... 2006 жылға дейінгі мерзімді алады. 2001 жылдың қаңтарында өте
маңызды оқиға – көп ... ... ... ... ... ... ... туралы» Заң қабылданды. Кейбір қағидаларының
толық пысықталмағанына ... бұл ... ... жергілікті
мемлекеттік басқаруды заңнамалық реттеу мәселесіндегі құқықтық олқылықтарды
жабуға көмектесті.
Қорытынды
Азаматтық қоғамды дамытудың алғышарттары меншіктің ... ... ... ... ... дербестіктің пайда болуы мен адами
жеке тұлға ... ... ... ... ... ... ... тең танылуы мен ... ... ... етілген, меншік нысандарының әралуандылығы мен
дара меншік иелерінің егемендігі құрайды.
Азаматтық ... өмір ... ... ... шарттарының бірі тәуелсіз
БАҚ арқылы қамтамасыз етілетін жариялылық болып табылады.
Мемлекет, оның ... ... ... сан ... Бұл ... теориялардың көп болатын себептері қоғамдағы барлық таптардың,
ұлттардың, топтардың мүдде-мақсатына қатысты болуы. Тағы да бұл ... ... ... ... ... ... болуы. Бұл жерде ескерте
кететін бір мәселе Кеңес дәуірінде елімізде марксистік ... ... ... ... келдік. Ол кезде қоғам мен мемлекетті таптық
тұрғыдан зерттеуге тырыстық, басқа ... ... ... сырып тастап
отырдық. Қазір ол теорияларға көзқарас түзелді, дұрысталды.
Курстық жұмыста өзекті мәселе арқау ... ...... ... ... қай жағынан қарастырса да таусылмайтын тақырып. Мемлекет –
әр ұлттың, әр тұлғаның өмір сүріп, ... ... ... ... ... ... алтын бесігі, үйі. Мемлекет – әр ... ... ... жүзеге асыратын қорғаны. Әр ... ... ... ... бірнеше күрделі міндеттер мен мақсаттарды жүзеге асырады,
кейбір мақсатты іс-әрекеттерді дамытады. Бұл ... ... өз ... ... ... алу ... содан кейін осы мақсаттарды ... ... ... алу керек. Бұл мақсаттар, бір жағынан аса ... ... ... және ... жағдайларға байланысты өзгермелілігі әр
түрлі болып келеді.  Мемлекет әскери күштің ұйымдастырушысы ... ... ... сот ... де, ... мұраларды сақтаушы
ретінде де көрінеді.
Курстық жұмыста азаматтық ... ... ... мен ... ... мемлекеттік қызмет пен функция басты мәселелер ретінде
қарастырылды. Азаматтық қоғам, мемлекеттік қызмет, мемлекеттік
қызметкерлер, олардың қоғамдағы орны, рөлі ... ... ... ... ... ... да ... тыс қалмады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1 Дулатбеков Н.О, Амандықова С.Қ, Турлаев А.В. Мемлекет және құқық
негіздері. Астана: «Фолиант», 2001. – 252 ... ... Ғ., ... А.С. ... және құқық теориясы: Оқулық.
Астана: «Фолиант», 2007. –336 бет.
3 Биебаев А.Ә., Сыздық Б.К. ... ... және ... ... . Заң оқу ... мен факультеттеріне арналған оқу құралы.
Қарағанды: Болашақ-Баспа, 2003. – 284 ... ... С. ... ... ... ... 2004 ж. – 216 б.
5 Дулатбеков Н.О, Амандықова С.Қ, Турлаев А.В. ... және ... ... «Фолиант», 2001. – 252 бет.
6 Назарбаев Н. Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың өсіп-
өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының ...... ... 1998. ... ... Баянов Е. Әкімшілік құқық. Оқулық. – Алматы, 2007. – 408 ... ... Ғ. ... ... ... құқығы. Алматы,
«Жеті жарғы». 1-том, 2001 жыл. – 376 бет.
9 Қапаров С.Ғ. Қазақстанда мемлекеттік қызметті жетілдіру .
Екатеринбург, 2005. – 286 ... ... Ғ., ... А.С. ... және құқық теориясы: Оқулық.
Астана: «Фолиант», 2007. –336 бет.
11 Зайниева Л.Ю. Мемлекеттік ... ... ... ... ... / Л.Ю. ... – Өңдел. тол. 2-ші бас. – Алматы: Дайк-Пресс,
2009. – 280 б.
12 Зиманов С.З. ... и ... ... ...... ... 1996. -352 ... Атабаев Қ. Қазақстан тарихының деректанулық негіздері: Оқу құралы. –
Алматы: Қазақ университеті, 2002 жыл. – 304 ... ... С. Ж. ... ... ... ... 1996. 75-85
бет.
15 Қазақтар: көпшілікке арналған тоғыз томдық анықтамалық: ... даму ... 1998 жыл. -2-ші том. -533 ... ... ата ... Құжаттар, деректер және зерттеулер. 10 томдық.
Бағдарлама жетекшісі: С.З. Зиманов. – Алматы: Жеті ... 2005 жыл. ... ... Сапарғалиев Қ. Қазақстан Республикасының мемлекет және құқық
негiздерi. Алматы: Жеті жарғы, 2004. – 284 бет.
18 ... А. , ... И. ... ... и ... ... 2000.
– 258 стр.
19 Тұрсынбаев Д. Е. Мемлекеттік қызметтің алғышарттары. ... ... ... №3 (19), 29-34 бет.
20 Тұрсынбаев Д. Е. Мемлекеттік қызмет және Заң. «Заң» журналы, 2008,
№1. 28-30 ... ... Е. ... мүддесіне қызмет ету – баршаның борышы. 2008
жыл, №3, 28-31 ... ... С. Б., ... Л. А. ... ... ... ... атындағы Қазақ Ұлттық университетінің
«Хабаршысы». Экономика сериясы, 2004 жыл, №6 ... ... М.Р. ... ... ... ... №3, ... 32-35б.
24 Балықбаев П.Р. Елдің өркендеуі – замана талабы. «Ақиқат», №4, ... 23-27 ... ... И.Ш., ... В.Н. ... право Республики Казахстан.
Общая часть. –метод. пос, - Қарағанды, 2004. – Стр. 186.
26 Брайнин Я.М. ... ... и ее ... в ... ... – М., 1963. – 164 ... ... Л.М. Уголовный закон и его применение. – М.,1967. –147 стр.
28 Бурчак Ф.Г. ... ... ... и ... – Киев,1986. – 248 стр.
29 Бышевский Н.В., ... А.И. ... и его ... – Омск,
1975. –142стр.
30 Васильев Н.В. Принципы советскому уголовного ... – М., 1983. ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмыспен қамту кеңістігіндегі мемлекеттік жастар саясатының теориялық негіздері3 бет
Мемлекеттік бюджет пен мемлекеттік қарыздың теориялық негіздері30 бет
Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен болжаудың теориялық және методологиялық негіздері44 бет
Мемлекеттің мәні мен оның теориялық негіздері33 бет
Темір жол көлігінің дамуын мемлекеттік реттеудің теориялық-методологиялық негіздері96 бет
Мемлекеттің сыртқы сауда жағдайының теориялық негіздері96 бет
Қазақстанда мемлекеттік кредиттеудің қалыптасуының теориялық негіздері62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь