Қазақ диаспорасының қалыптасуы мен дамуы

МАЗМҰНЫ

I. Кіріспе

II. 2.1Қазақ диаспорасының қалыптасуы мен дамуы
2.2 Қазақ халқының демографиялық жағдайы
2.3 Қазақ жеріндегі мәдени процестер.
Мәдениетті қолдаудың ұлттық қоры

III. Қорытынды

IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ

Тәуелсіздік негізінде Қазақстан халықтарының мәдениеті мен дәстүрі өрледі, ұлттық сана-сезімі өсті. Қазақ ұлты топтаса бастады; қазақ тілі мемлекеттік тіл болды; қазақ халқының таңдаулы өкілдерінің есімдері орала бастады, тарихи топонимика қалпына келтірілуде; ұлттық мәдениеттің гүлденуі үшін жағдай жасалды, көші-қон және азаматтық туралы заң қабылданды. 1992ж. күзде Дүние жүзі қазақтарының құрылтайы өткізіліп, оған 10 миллион қазақ халқының өкілдері жиналды.
Экономикалық дағдарыс жағдайында республикада табиғи байлықтардың аса мол қоры барлығы негізге алатын, экономикалық қайта құрлыс пен нарықтық қатынастарға өтудің өзіндік үлгісін жүзеге асыруға региондар мен шаруашылық қызметі субъектілерінің баламалы меншік түрлерін қалыптастыру қажеттігі, қорғаныс комплекстерін конверсиялау және ғылыми-техникалық, өндірістік потенциалды неғұрлым тиімді пайдалану бағытын ұстанды. Республика экономикасының мемлекеттік емес секторы белсенді дамытылуда. 1992ж. ортасында оның қатарында 35 акционерлік қоғам, 76 салааралық және сыртқы экономикалық ассоциациялар, 30 концерндер мен концерциумдар болды. Республикада 120 коммерциялық банк, 60 биржа, 40 қамсыздандыру және 20 лизингалық компания, екі ірі аудиторлық орталық болды. 230 орташа өнеркәсіп орны, 11 мыңдай кооператив, 5,5 мыңнан астам шағын кәсіпорын бар, оларда халық шаруашылығында істейтіндердің 15% жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығында 8 мыңдай шаруа қожалығы бар. 1806 кәсіпорын мен ұйым жекешелендірілді, олардың үштен екі бөлігі ұжымдық меншікке, төрттен бір бөлігі жеке меншікке өтті.
Бұрынғы Кеңес экономикасының ыдырауы салдарынан әлеуметтік-экономикалық жағдайдың шешеленіскен жағдайында нарықтың реформа қиындықпен жүріп жатты. Алайда қазақстандықтардың жалпы ұлттық татулықтың жақсы болатына үміттендірді, бұл татулық Қазақстан Республикасының жаңа мемлекеттік жалауында бейнеленген, онда көк жасыл түс бірлік пен ашық аспанды, бейбітшілік пен игілікті бейнелейді, алтын күн — тыныштық пен байлықты, дала қыраны — кеңпейілдік пен қырағылықты, асқақ ой-парасатты, шаңырақ — ата мекенді бейнелейді.
1993ж. 28 қаңтарда Республика Жоғары Кеңесі құқықтық мемлекет құрудың ірге тасы, оның мемлекеттілігінің, тәуелсіздігін қамтамасыз етудің, экономикалық, мәдени және ғылыми-техникалық прогресс жолымен алға басуының кепілі болып табылатын тәуелсіз Қазақстан Республикасы Конституциясын қабылдады. Конституция бойынша Қазақстан Республикасы өзінің барлық азаматтарына бірдей құқық қамтамасыз ететін демократиялық, зиялы және біртұтас мемлекет. Оның аумағының тұтастығы, бөлінбейтіндігі және қол сұғуға болмайтындығы атап көрсетілген. Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік өкімет билігі оның заң шығарушысы, атқарушысы және сот билігіне бөлінетін принципіне негізделінген, мемлекеттік өкімет билігінің бірден-бір қайнар көзі — Қазақстан халқы. Қазақстан Республикасы адамды, оның өмірін, бостандығы мен тәуелсіздігін, оның ажырамас құқықтарын ең қымбат қазына деп санайды және өз қызметін азамат пен қоғамның мүдделері үшін жүзеге асырады. Солай Қазақстан халқы өз тарихын жасай бастады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Әбсаттаров Р.Б. Әлеуметтану. Алматы. 2003
2. Қазақстан және оның аймақтары. №3 – 2000 жыл. Алматы.
3. Қазақстан және оның аймақтары. № 5 – 2000 жыл. Алматы.
4. Қазақстан өңірлері бойынша халықтың экономикалық белсенділігі. 1995-2004. Алматы. 2005
5. Қазақ қайтсе көбейеді? Алматы. 2006
6. История Казахской ССР с древнейших времен до наших дней: в 5 т. Алма-Ата, 1977. т. 1
        
        МАЗМҰНЫ
I. Кіріспе
II. 2.1Қазақ диаспорасының қалыптасуы мен дамуы
2.2 Қазақ халқының демографиялық жағдайы
2.3 Қазақ жеріндегі мәдени процестер.
Мәдениетті ... ... ... ... Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Тәуелсіздік негізінде Қазақстан халықтарының мәдениеті мен ... ... ... ... ... ұлты ... ... қазақ тілі
мемлекеттік тіл болды; қазақ халқының таңдаулы өкілдерінің есімдері ... ... ... ... ... ... ... үшін жағдай жасалды, көші-қон және азаматтық туралы ... 1992ж. ... ... жүзі ... ... өткізіліп, оған
10 миллион қазақ халқының өкілдері жиналды.
Экономикалық дағдарыс жағдайында республикада табиғи байлықтардың аса
мол қоры барлығы негізге алатын, ... ... ... пен ... ... ... ... жүзеге асыруға региондар мен шаруашылық
қызметі субъектілерінің баламалы меншік түрлерін ... ... ... конверсиялау және ғылыми-техникалық, өндірістік
потенциалды неғұрлым ... ... ... ... ... ... емес секторы белсенді ... ... оның ... 35 акционерлік қоғам, 76 салааралық және ... ... 30 ... мен ... ... 120 коммерциялық банк, 60 биржа, 40 қамсыздандыру және 20
лизингалық компания, екі ірі аудиторлық ... ... 230 ... ... 11 ... ... 5,5 ... астам шағын кәсіпорын бар, оларда
халық шаруашылығында істейтіндердің 15% жұмыс істейді. Ауыл ... ... ... ... бар. 1806 кәсіпорын мен ұйым жекешелендірілді,
олардың үштен екі бөлігі ұжымдық меншікке, ... бір ... жеке ... ... ... ыдырауы салдарынан әлеуметтік-
экономикалық жағдайдың шешеленіскен жағдайында нарықтың реформа ... ... ... қазақстандықтардың жалпы ұлттық татулықтың жақсы
болатына үміттендірді, бұл ... ... ... ... ... ... онда көк ... түс бірлік пен ашық
аспанды, бейбітшілік пен игілікті бейнелейді, алтын күн — ... ... дала ...... пен ... ... ой-парасатты,
шаңырақ — ата мекенді бейнелейді.
1993ж. 28 қаңтарда Республика Жоғары Кеңесі құқықтық мемлекет құрудың
ірге ... оның ... ... ... ... ... және ... прогресс жолымен алға басуының
кепілі болып табылатын тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... өзінің барлық
азаматтарына бірдей құқық қамтамасыз ететін ... ... ... ... Оның аумағының тұтастығы, бөлінбейтіндігі және ... ... атап ... ... ... ... билігі оның заң шығарушысы, атқарушысы және сот билігіне
бөлінетін принципіне негізделінген, мемлекеттік өкімет ... ... көзі — ... ... Қазақстан Республикасы адамды, оның өмірін,
бостандығы мен тәуелсіздігін, оның ажырамас ... ең ... ... ... және өз ... азамат пен қоғамның мүдделері үшін жүзеге
асырады. Солай Қазақстан халқы өз ... ... ... ... ... ... мен дамуы
Қазақстанға өз атын берген титульді этнос қазақ халқы болып табылды.
Тарихшылар зерттеулерінің ... ... ... ... этникалық аумағы болған. Көптеген зерттеушілер қазақ халқының
жеке этникалық құрылым ретінде б.э. ІІ мыңжылдығының ортасынан бері ... келе ... ... Дәл сол кезеңнен бастап жергілікті тайпалар
этникалық қор мен фенотиптік ... ... ... ... өзіндік
мәдени сипаттарымен және бүкіл ... ... ... ... ... ... ... құрады.
Қазіргі қазақтарға тән сыртқы кескін-келбет антропологиялық эволюцияға
ұшырады да, екі үлкен нәсіл — автохтонды ... және ... ... негізінде қалыптасты. Мұның бәрі енді қазақ
халқының антропологиялық құрамының біртұтас өзіне тән ... ... ... ... өте ... Ғасырлар бойы мұнда
көптеген тайпалар мен ... ... ... ... ... сақтар, үйсіндер, қаңлылар, ғұндар, түріктер, түргештер, қарлұқтар,
оғыздар, қимақтар, қыпшақтардан бастап ... ... ... ... наймандар т.б. әр кезеңде Қазақстан аумағын
мекендеген тайпалар ... ... ... ... М.К.Қозыбаев былай
деп жазады: “Моңғолдарға дейінгі ... өте ... ... ... ... бар негізгі қыпшақи мен айтар едім, қазақи ядро
қалыптасқандай. Наймандар, керейлер, жалайырлар, ... ... ... да бұрынғы титульді тайпалар Дешті Қыпшақ тұрғындарымен
полиэтникалық араласу шеңберін” ... екі ... бойы ... этносының
матрикалық негізін құрады.
XV—XVI ғғ. Таман Евразияның қоңыржай белдеуінің далалы, жартылай
далалы және ... ... ... ... ... ... ... тайпалар мен рулардың әркелкілілігі жойылды. Олар
қазіргі күнге дейінгі өздерінің аттары мен ... ... ... ... мен ұлыстарға айналды. Бұған біртекті этникалық белгілердің
шаруашылық жағдайларының ортақтығы негізінде ұйысуының ұзақ процесі ықпал
етті. ... мал ... ... ... ... жауын-
шашындар мен басқа құбылыстар жағдайында шаруашылықпен айналысудың ... ... жолы ... ... ... бір ... ... салған нәрсе емес. Ол
күрделі әрі ... ... ұзақ көп ... ... ... ... ... этникалық процестермен бірге өрбіп, екеуі біте қайнасын
кетті. Ежелгі орыс ... ... үш ...... ... ... біртұтас ежелгі орыс қауымдастығы сияқты Ұлұғ-Ұлыс
пен Шыңғыс ханның үш ұлының иелігінде қалған. ... ... ... ... өзбек, ноғай, сібір татарларына бөлініп кетті. Бұрынырақ өмір ... ... ... ... ... да өз
жағдайларын нығайта түсті. Мұндай процесс түркмендерге де ... ... Алты ... туыс ... конференциясы — Алты Алаш
қалыптасты. Әбілқайыр мен Ақ Орда хандықтарынан, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... — қалыптасып біткен қазақ
ұлысынан тұратын еді.
Керей мен Жәнібектің қарамағындағыларға өзбек-қазақтар немесе тек
қазақ ... ... ... ... ... мен ... бірқатар
тайпалар мен руларды ертіп, көшпелі өзбектердің билеушісі Әбілқайыр ханнан
бөлінуімен байланысты. “Қазақ” атауы жаңа мемлекеттік ... ... ...... ... ... ... бұл сөздің шығу төркінін
әрқалай түсіндіреді. Алғашында ол “еркін”, “панасыз”, “құғындалған”, “саяқ”
деген мағына берген. Ешқандай ... ... ... мазмұны болмаған
“қазақ” сөзі өз халқы мен тайпасынан безіп, хикаялар ... ... ... ... ... ... адам ... білдірген. “Қазақ” сөзінің
орыс тілінде қолданылуы да осыдан шығады.
“Қазақ” сөзі ... ... өз ... ... ... ... ... білдірген. Әбілқайыр ханның мемлекетінен бөлініп кеткен
көшпенділер солардың қатарына жатқан. Адамдардың бұл тобы бір ... ... ... ... ... көшіп жүрген.
Шығыс Дешті Қыпшақ даласы Мұхаммед Шайбани ханның басшылығымен Ұлыс
тайпаларының ... ... Орта ... ... ... ... ... “қазақ” терминдерінің тарихи байланысының омағы болудан қалды. Бұл
оқиға — бұрынғы өзбек ұлысы тұрғындарының ... ... және ... ... — жаңа ... ... ... ұлысының қалыптасып бітуінде шешуші роль атқарды.
Көшпелі өмір түрімен ерекшеленген қазақ этносына тән белгі ... ... ... ішкі ... ... Әр тайпа қоғамдық қарым-
қатынастық күрделі жүйесі бойынша бірімен тығыз байланысты ... ... ... Осы ... ... ... ... шежірелері болды, өздерінің ... бір ... ... ... ... ... ... айналған тұлғадан таратты.
Ортақ генеалогиялық бұтақ дәстүрі қоғамның рухани бірігуіне жағдай ... ... бір адам ... тыс ... ... ... ... қандай да бір руға, тайпаға жатуы оның ... ... ... ... ... бірнеше тармақтарының пайда болуы
XIV ғ. соңына дәл келеді. Қазақ этносы үш ... Ұлы ... Кіші ... ... ... ... ... бір-бірімен көші-қонның жалпы
бағыттары бойынша байланысты болған және ортақ этникалық ... ... Үш ... ... ... ... ... тарихи
шарттарымен түсіндіріледі. Қазақстанда жайлымдық-көшпелі ... үш ... ... ... 1. ... бөлігі — Орал мен басқа да
Батыстық далалық ... ... ... және ... ... ... жайлаулар. 2. Орталық бөлігі — Сарысу,
Шу мен Сырдарияның төменгі ағысы ... ... және ... ... ... ... 3. Шығыс бөлігі — қазіргі Жетісу және ... ... ... ... орда ... хандықтың феодалдық негізде құрылған байырғы
мемлекеттік қалыптары болды. ... ... ... көптеген туыстары –
сұлтандарымен хан тұрды. Ханның әскербасылары-батырлары, ірі рулардың
билері — ... ... ... ... ... ... ... болды. Ұлы жүздің пайда болуы Жетісу ... және ... ... ... ... Оның ... Батыс
Моғолстанның көшпелі тайпалары құрайды. Қазақтық генеалогиялық талдаулары
бойынша Ұлы жүз ... ... ... ... жалайыр, амақты,
дулат, албан, суан, қаңлы, сарыүйсін, шапырашты, сіргелі, ... ... ... ... ... (қатағандар бестаңбалылар) жеке-
дара аралық позицияда болған.
Орта жүз қазақтары Орталық, Солтүстік, Шығыс Қазақстан аумағын алып
жатқан. Олар төмендегі ... ... ... ... ... ... ... уақ.
Кіші жүз қазақтары бүкіл Батыс Қазақстанды Каспий теңізінің шығыс жағы
мен Жайық пен Тобылдың ... ... ... ... Кіші жүз үш ... бірлектерге бөлінген: әлімұлы, байұлы, жетіру. Бұлардың
ішіндегі ең ірісі байұлы мынадай тайпалардан тұрған: адай, ... ... ... ... ... таз, серкеш, тана, қызылқұрт, алтын,
ысық.
Әр тайпаның өз ұраны, яғни оның этникалық тегінің символы ... Ұран ... ... бір ... ... аты қолданылатын. Сол сияқты
таңба да әр тайпаның бір ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылуының негізгі көзі қауым болды.
Оның шеңберінде барлық негізгі шаруашылық қызметтері ... асып ... ... бірқатар сыртқы және ішкі ... ... ... дамуында дағдарыстық өсуі орын алды.
Дағдарыс жағдай ... ... ... алып ... ... ... көшпенді ұжымдар арасындағы экономикалық
байланыстардың әлсіздігі, орталыққа бағынбайтын күштердің ... ... ... ... ... талас және келеңсіз сыртқы
жағдайлар ... ... ... ... итермеледі. Көшпенділер мен
келімсек халықтар арасында шаруашылық заттар алмасуға, өзара қарым-қатынас
жасауға жағдай ... ... ... ... ... ... капиталистік өндірістік қатынастар шеңберіне енуіне негіз қоланды.
ХІХ ғ. ... орыс ... ... ... ... да ұлт ... ... келуі нәтижесінде Қазақстан халқының құрамы
жөнінен біртіндеп көпұлтты аймаққа айналды. 1897ж. ... ... ... 4471,8 мың адам ... Оның ... қазақтар–3399,5 мың, орыстар
мен украиндар–532,7мың, татарлар–55,4 мың, өзбектер–73,5мың, ұйғырлар–56мың
тұрғындардың басым ... ... мен ... тұрып, ауыл
шаруашылығымен айналысты. Тұрғындардың тек 89%-і ғана қалаларда тұрды.
1881ж. Жетісуға ұйғырлар мен дүнгендер ... ... Іле ... ... ... ... мемлекетті таңдауға және Ресей
аумағына көшуге мүмкіндік берілді. 1884ж. басында ... 9752 ... ... және 1147 ... отбасы (4682 адам), яғни барлығы 50
мыңнан астам адам қоныс тепті. Ұйғырлар Жаркент маңына, Қытай шекарасы ... мен ... ... ... ... ... Шілік пен Талғал
өзендерінің аралығына және біраз бөлігі Верный қаласына ... ... ... ... ... ... ... орнықты.
Ұйғырлар мен дүнгендердің көшіп келуімен Жетісудың отырықшы ... ... ... ... ... ... ... 30%-ін құрады.
XХ ғ. басы. Қазақстанды отарлаудың күшейе ... ... ... қозғалыстың өсуіне тосқауыл ретінде патшалық
европалық тұрғындардың ...... ... ... ... ... ... түседі.
Қазақстан төрт казак әскерлері шоғырланды. Олардың саны Орынбор
өлкесінде 553мың, Орал ... 235 мың, ... ... 169 мың, ... 59 мың адам ... ... ... бір бөлігі — қоныстандыру түріндегі
отарлау болды. Орасан көп адамдар тобы ... дала және ... нан ... ... ... ... жатты. Келімсектер ағыны 1893ж. Сібір темір
жолы құрылысының аяқталуына ... ... ... ... ... ... патшалық бірнеше экспедициялар ... ... жер ... жасады, “артық” деп санаған жерлерді алып қойып
отырды. Ал көшіп-қонудың дәстүрлі бағыттары назардан тыс ... ... ... ... аймақта бұрын болмаған қарқынға ие
болды. Егер ... ... ... ... ... 294296 жан ... келсе, ал 1906—1910жж. 770000 нан астам адам
келіп орнықты. 1905ж-дан ... ... ... ... ... ... тек Далалы өлкеде 427 мыңнан 1221 мың адамға дейін немесе 1,8
есе өсті және ... ... 34%-ін ... Қоныстандыру саясаты
Қазақстанның ұлттық құрамының түбірімен өзгеруіне алып келді. Осылайша,
1897ж. санақ бойынша ... ... орыс ... 20% ... ал 1917ж. ... ... Осы кезеңде қазақ ауылдары тұрғындарының өсімі ... ... ... казактарын саны 4,5 есе өсті.
Орыстар әр өлкеде әртүрлі ... ... ... — 56,7%, ... — 40,8%, ... ... 37,8%, ... облысында — 23,5%, Семей
облысында 24,0%, Сырдария ... — 6,2% ... XIV ғ. ... ... басталған қоныстанушылардың —
орыстардың, украиндардың, татарлардың, молдовалардың, чуваштардың ... ... ... ... жері тар ... Поволжьеден,
Украинадан, Уралдан, Батыс Сібірден келген шаруалардың ... ... ... ... ... бірден артуына алып келді.
Отаршылдық пен соғысқа қарсы бағытталған 1916ж. ұлт-азаттық қозғалыс
жаншылғаннан кейін қарательдер жергілікті ... ... ... ... ... ... ауа көше ... Жалпы саны 400
мыңға дейін қазақтар мен қырғыздар сырттан пана іздеуге мәжбүр болды.
Қазақстан халқы құрамында маңызды әлеуметтік-демографиялық ... ... ... байланысты болды. Қазақстанда бұл кезде
81 қала мен қала типтес поселкелер бар ... Ал ... ... ... саны 44 қана еді. Осы ... ... қала ... үлес салмағы 8,2%-
тен 27,7% дейін өсті. 20 жылдардың ... ... ... ... ... ... өндіріс орталықтарындағы
жұмыссыздыққа байланысты бұл ... да өсе ... ... қоныстандыру
болмағанымен индустриялдық салаларға жұмысшы күштерін тартуды ұйымдастыру
қолға алынып, бұл ... ... саны ... 559 мың ... ... ... ... есебінен механикалық өсуі
1,8млн. адамнан асты, олардың шамамен 115, ... яғни 57,6%-і ... ... Олар ... орыстар, украиндар, беларустар және басқа да
ұлт өкілдері еді. Осыған байланысты 1939ж. орыстардың республиканың қалалық
тұрғындарының құрамындағы үлес ... 1926ж. ... ... ... ... ... бар-жоғы 21,9%-ін құрады.
Қазақстанға ағылған бұл қуатты эмиграциялық яғын, сондай-ақ кейбір
деректер ... ... 1,5 ... ... ... ... ... қазақтар санының бірден кемуі жергілікті халықтың үлес
салмағының 1926ж. 57,6%-тен 1939ж. 38%-ке ... ... әкеп ... ... ... өз атамекендерінде аз ұлтқа айналды. Орыстардың
үлес ... ... ... ... ... ... аумағы елдің басқа аудандарының ондаған мың
шаруалары үшін ... ... ... ОГПУ дың ... ... ... ... деректері бойынша республикаға
40091 отбасы немесе 180015 адам ... Олар ... және ... Орталық-қаратопырақты облыстан, Нижний Новгород өлкесінен, Мәскеу
облысынан, Орта Азия мен Заковказьеден ... ... еді. ... ... ... ағылуы Қазақстанның ұлттық құрылымын бірден
өзгертіп жіберді.
Қылмысты сталиндік авантюраның — ... ... мен ... ... ... ...... болды. Тарихшы-демографтардың есебі бойынша қазақ
халқының 1,7 млн-дайы қырғынға ұшыраған. Республиканың ... ... ... ... ... да ... ... көп болды. 1 млн-нен астам
адам Қазақстаннан тысқары, оның ішінде шет елдерге ... ... де ... ... ... жылдары республика сталинизмнің құғындау саясатының
плацдармына айналды. Мұнда солтүстік облыстарға қоныстанған ... жер ... ... ... ... 532,5 ... 102,5 жер ... поляктар 420 мыңнан астам, құғынға
ұшыраған немістер, 507 мың Солтүстік Кавказ, ... мен ... ... ... ... ... және ... халықтарының тағдырына зер сала отырып, көп халықтық
Қазақстанға қоныс аударылу ... көз ... ... ... ... ... да ... құрамында патша
үкіметінің ұйғарымымен сол жылдардағы құжаттарда айтылғандай, ойпары бұзық
тұлғаларға ескерту ... Қиыр ... ... алыс ... ... ... ... Оларды Томскге, Пермге, Пензаға
басқа да ... ... ... мен ... оларды Қазақстан арқылы өтетін Транссібір темір
жолымен тасыды. Содан да ... ... ... ... ... Далалы өлкеге келуі туралы деректі Қазақстанның ... ... ... да ... Екі халықтың тарихи
байланыстары уақыт ... және ... ... ... процестер
көлемімен айқындала түсті. Өткен ғасырдың ... ... 20 ... ... ... ... байланысты корейлердің
өз еркімен ұйымдасқан түрде Қазақстанға көшірілуі орын алды. Таяу Шығыстан
жаппай ... ... ... Арал теңізі маңына көшірілді. 1937ж.
корейлер таяу шығыстың және Кеңес ... ... ... ... ең ... ... ... айналды. Олардың Қазақстан мен
Орта Азия жаппай жер аударылуындағы, қойған ... ... ... саясаты
деп көрсетті. Өзінің этникалық қажеттілігі ұжымдық жауапкершілік ... ... ... эшелондармен ” белгісіз бағыттарға жіберілді.
Солай, корейлер үшін Қазақстан екінші отанына ... ... сан ... 90 ... оның ... тірі ... 20789 жанул, яғни 98454
корейлер жеткізілді. Олардың алдағы ... ... ... ... ... 62 жыл ... ... Қазақстандағы корей этносының саны
көбейді. Олардың ішінде ... ... ... ... ... ... саяси қызметкерлер мен саясаткерлер, өндіріс басшылары
жоғары дәрежелі ... ... ... ... ... жер ... ... Ресей тарихында
XVIғ. басталады. Бұл әсіресе неміс халықтарына тікелей байланысты. ХХғ.
Сібір мен Қазақстанға 1 млн. ... ... ... жер аударылды. ХІХғ. Мен
ХХғ. Басында Қазақстанда неміс колониялары ... ... 30ж. ... ... ұжымдастыру саясатына байланысты неміс этносын жаппай жер
аудару басталды. 30ж. ортасында Қазақстанда неміс халқының саны 51102 адам
болды. 1936ж. ... ... ... Украина КСР шекаралас Польшадан
келуінен үлесі ұлғайды. НКВД-ның мәліметі бойынша Украинадан 15 мың ... ... 45 мың адам ... тиіс ... ауыл ... ... ... бағытталған бұл
акцияның қорытындысы нәтижесіз болды. Тарихи фактілердің мәлімдеуі бойынша
Қазақстанға ... ... ... ... 1941ж. ... ... КСРО ... Кеңесі Президиумының “Поволжье аудандарында
тұратын немістерді көшіру туралы” №21-160 бұйрығы бойынша, бір түн ... ... АССР ... 1941ж. күзінде 1 млн. 120 мың. ... ... ... ... 420 мың адам ... көшірілді.
Тарихтың көрсетуі бойынша ... ... ... ... ... ... өзінің екінші отанының патриоты бола ... ... ... ... ... тілін, мәдениетін салт-дәстүрі
мен тұрмыс салтына құрметпен қарады және өздерінің жоғары ... Отан ... ... ... адам ... шамамен 410 мың
адам болды. Майданға аттанғандардың ... ... ... ... ... ... санының көбеюі ұлғайған жоқ.
1951—1960жж. тың және тыңайған жерлерді игеру, Қазақстан тұрғындарына
өз ізін қалдырды. 1956ж. санақ бойынша ... ... көп ... ... ... ... ұлттық саясаты мен ... ... ... негізгі орын алды. Барлық ұлттық қатынастарды тек интернационалдық
тәрбие жұмысы арқылы ... ... деп ... Бұл ... ... өмірден алшақ тұрды. Мәселен, ұлттық мүдде, ұлттық ... ... ... ... ... ... Көп ... ұлттық саясат
пен интернационализм идеясын ... ... ... ... ... ұлттық қатынастарды идеалды түрде көрсетуге ... ... ... ұлттық қатынастары мәселесі шешілуден
гөрі, тереңірек дамып отырды. Өзін-өзі ... ... ... ұмытылды.
Қаралып отырған дәуірді интеграционализм ... ... ... ... ... ... ... тек интернационалдық
тәрбиесінің жақсарту арқылы шешуге болады деп пайымдады.
Мәдениетті дамытудағы табыстарға қарамай рухани ... ... ... ... ... Түрі ... мәдениет, оқу мен тәрбие іс ... ... ... ... ... гөрі ... ... көбірек
дәріптелді. Ұлт республикаларында қоғамдық-саяси өмірде евроцентризм басым
болды. КСРО халықтары мен ұлттарының ... орыс ... ... ... ... жүрді, мұның өзі социалистік республикалардың ұлттық
мемлекеттік, мемлекеттік егемендік және аймақтық тұтастық ... алып ... ... ... ... ... ... бөлігі
көшпелілік өркениеті мен шығыс мәдениетінің барлық қабаттары жауылып
тасталды.
Интернационализмді дұрыс ... ... тіл ... тек
ұлтаралық қатынас тілін ғана қолдап, ал ұлт тілі туралы ... ... ... ... кеңінен насихатталған қос тілділік оның екеуіне
бірдей қараған жоқ. Қазақ тілі оның ... өмір ... ... ... ... 10-ны ғана ... ... егемендік туралы декларация мен Жоғарғы Кеңестің
“Қазақстан Республикасының ... ... ... ... заңы ... мемлекет түсінушілік кезеңін байқатты.
“Тәуелсіздік туралы Заңда (6 бап) Республикада тұратын барлық ұлттың
азаматтары топтастыру мен олардың ... ... ... ұлтының тағдыры
үшін жауапкершілігі мен ізгілікті демократиялық құқықтық ... ... ... ... ... 16 ...... күні — ұлттық мейрам
болып саналады.
 
2.2 Қазақ халқының демографиялық жағдайы
Демократия мен ... сөзі ... ... ... ... және «халықтың орналасуы» ұғымын білдіреді. Күнделікті өмірімізде ос
екі ұғымның мән-мағынасы  бір-бірімен  жиі  ... ... ... ... ... ... талдау жасамайынша
Қазақстанның сан қилы күрделі тарихын қайта ... шығу ... ... ... үш жыл ... ... ... демографиялық метаморфозалардың, яғни
күрт және кілт өзгерістердің ... деп ... ... ... ... ... ... келбетінің өзгеруіне әкеліп соқтырған 
этникалық астары тым мол болды.
Егеменді  ел  болып, ... ... ... ... ұзақ ... отаршылдық  тұзағына түскен  ұлттық  санамыз  қайта жанданып, даму
үстінде болды. ... бір  ... ... ұлттық  демографиялық  мінез-
құлқымызда орын алып ... ... ... ... байқалады.
Халықтың  демографиялық  санасы  көп  қатпарлы, ол ұлттық  санамыздың
бастау алар мәйегі  және оны  ... ... ... ... ... ... көз ... екі бірдей
құрлықтың ... ... ... Алып ... ... ортасы Қазақстанда жатқандықтан және республика
жер көлемінің 400 мың ... ... яғни 15%-і ... ... тең) ... ... өзімізді  Европалық  ... ... деп  ... ... ... ... әлсіреген қазақ халқының өз жерінде азшылықта
қалуынан кереғар,  күңгірт  көріністер  туындайын болса   оның ... ... ... ... ... ... қиыншылықтарға алып келеді.
Шығысымызда халқының саны қазақтан 100 ... ... ... ... ... ... ... шығармауымыз керек.  «Қара  қытай қаптаса –
ақыр заман болады» деп  ... ... 500 жыл ... өз ... ... ... ... 15 еседен артық  «ормандай көп орыс» 
жайғасқан.  «Орыспен дос болсаң – айбалтаң жаныңда болсын»  деп бұдан ... ... ... екен ... өктемдіктен  әбден  мезі  болған  момын 
қазақ  бабамыз.
Республикамызда славян халықтарымен қатар  түркі  тілдес халықтар сан
жағынан айтарлықтай  ... ... ... ... ... ... ... етеміз, мәдениетімізді өркендетіп, мемлекетімізді
күшейте аламыз. Түркі тілдес ұлт ... ... де,  тілі де,  ... ... ... ... ... ығыстырып  шығаруға  себін 
тигізе  алады. Жақын  арада  3-4 есеге  дейін  өсім ... ... ... ... ... 1,5 млн. ... отанымыз  Қазақстанның  бүкіл  Евразия  құрлығындағы  нағыз 
демократиялық  өркениетті,  ... ... ... елге айналары 
анық.
Бұл  кезеңде қазақ  халқының  ... ... ... ... құрылып,  орнықты  Алаш  ұлысы  қазақ  ұлты  болып  қайта 
қалыптаса  бастады. ... ... ... сол  ... ... саны  жағынан  тез өсіп,  өзінің  ата-мекенін  толық 
игеріп  үлгерді.  Ортақ  ұлттық  тіршілігіміз – ... ... ... де  жеңісті  өсу  қарқыны  басталды.  Алда  тосып 
тұрған  жауапкершілік  пен отаршылдық  сияқты  ... ... мен сан  ... әлеуметтік  апаттарға  қарамай,  осы  өткен 525
жылдың  ішінде  біздің  санамыз  10  есеге  жуық өсе  алған.  ... ... ... ... ... 2000 жыл  бұрын  қазақ  халқының 
құрамына  енген  түркі  тілдес  ру-тайпалар  саны  200 мың адамға  ... ... ... ... ... ... кезінде  алғаш рет  қатты
жауапкершілікке ұшырар  «Ақтабан ... ... ... ... ... Осы  екі  жылдың  қияметті  кезең  халқымыздың  тірнектеп  258
жыл бойы  жинаған санының  жартысын  жоқ  ... оны  ... ... 128 ... ... тастады.
1725  жылдан бастап  191 жылға  созылған  (1916ж.) екінші  сәтті
демографиялық  қайта  өсу  кезеңіміз  басталды. Осы  ... яғни ... ... қазақтың  саны  2,5 еседен  астам   қайтадан  өсті. ... ... 100  ... ... ... жылдың  ортасынан  бастап  қазақ  үшін  баяу  болса да,
бірқалыпты  демографиялық  ... ... ... ... ... ... ойран» басталды. Дәл осы  жылы  қазақ  халқы  сан  жағынан 
өзінің  ең  ... ... ... ... ... ... ... Ұлы Отан соғысы, ... ... 13  ... ... ... ... апаттар
халқымыздың  санын  3,5  млн. ... ... 1916 ... ... 50 жылдан соң, тек  1966жылы  ғана  көтеріле  алды.
1946-1960 жылдар  аралығында  халқымыздың  өсу  ... ... ... 4 %-ке ... үдей түссе, 1960жылдан 1988 жылға  дейін  бір  деңгейде 
сақталып  қалды.
 «Демографиялық  қайта  жаңғыру» деген  1970-2000 жылдардағы  отыз 
жылдық  кезең ... ... ... 1990 ... ... ... қазақтың  қасиетті жеті  нөлі  бар 10.000.000 млн. адамға  жетті.
2000 ... ... ХХІ ... ... ... ... есейіп, 
салмақты санға  ие  бола  алды.  Алдын ала  жасалған  жорамалдарға 
қарасақ  2025 ... ... ... ... млн. ... ... ... Қазақстандағы  халық санының  3/2 қазақтардың  өздері құрайтын 
болады  деп  жорамалданған.
Халқымыздың  саны  2000 ... ... ... ... ... ... 1-ші  кестеде көргендей, халқымыздың  саны  осындай ... 2030 ... ... ... жетеміз  деген  үміт бар.
Бірақ еліміздің  президенті  Н. Назарбаевтың  жоспары  бойынша  2015 
жылы  халық  саны 20 млн. болуы  ... ... ... ... ... одан әрі  көбеюіне  барлығымыз бірдей  атсалысайық..
2.3 Қазақ жеріндегі мәдени процестер.
Мәдениетті қолдаудың ұлттық қоры
 
Қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... ... ғылым мен мәдениет өзін-өзі дамыту, идеологиялық
догмалар мен стереотиптерден арылу үшін ... ... жая ... Бұл
схематизм мен барлық құрылымдық элементтер және рухани өмір шеңберлеріндегі
біркелкілілікті ... ... ... ашты. Осылайша біртұтас еңбек
мектептерінің ... ... ... беру ... ... ... ... жеке және авторлық мектептер ашылып,
жұмыс істей бастады. Тарих, ... және ... да ... ... жаңа ... ... шығуда.
Алдыңғы қатардағы жоғарғы оқу орындары — Әл-Фараби атындағы ҚазМҰҚ,
Абай ат. АМУ, Қаз. ... ... және ... — ҚР-ның тәуелсіз
ішкі және сыртқы саясатын жүргізудегі жауапты тапсырмаларды өз мойнына ала
алатын кадр ... ... ... жаза ... ... ... ат. Халықаралық қаз.-түр. Университеті, Оралдағы
Мәдениет ... т.б. ... оқу ... өздерінің алғашқы
студенттерін қабылдады.
Халықтық білім беру жүйесінің халықаралық байланыстар кебейе түсті.
1991ж. 1000-нан ... ... ... ... мен ... шет елдерде жалғастырды.
Жаза талаптарға сай ҚР ҰҒА-ның ғылыми ізденістерінің ... ... ... ... ... ... Институт,
ғарыштық зерттеулер, механика мен машина ісі, информатика мен ... ... т.б. ... жаңа ... институттары
ұйымдастырылды.
Салалық ғылым академияларының байланыстары кезеңіде ҚР-ның Инженерлік
және Ауылшаруашылық академиялары жұмыс істей ... ... ... ғылыми атақтар беру және диссертациялық жұмыстардың сапаларын
қадағалау үшін республикалық Жоғарғы аттестациялық комиссиясы құрылды.
Құғынға ұшыраған ғалымдар мен ... және ... елге ... ... ... А.Байтұрсыновтың, Ш.Құдайбердиевтің, М.Жұмабаевтың,
Х.Досмұхаметовтың, М.Дулатовтың, Ж.Аймауытовтың кітаптары жарық көрді.
Қазақ тілінің қайта ... ... ... тақырыпқа айналды. ҚР
Конституцияның тіл туралы заңына сәйкес қазақ тілі мемлекеттік тіл ... Іс ... ... ... ... байланысты көптеген шаралар
белгілініп, жүзеге асырылуда. Екі жыл ... 654 ... ... ... ... және 292 ... білім беретін қазақ мектептері ашылды.
Мемлекеттік тілдің бұқаралық ақпарат ... ... ролі ... ... өміріндегі ірі оқиға — Бүкіләлемдік қазақтар
конгресі болды. Оған ... рет ... әр ... белгілі ақын-
жазушылар, суретшілер мен саясаттанушылар, ғалымдар мен іскерлер, ... ... ... ... ... мәдениеті едәуір қиындықтарды да
басынан өткізуде. ... ... ... әкелген жоспарлық
экономиканы рыноктық (нарықтық) ... ... ... ... ... ... және ғылыми мекемелерді ... және ... ... ... ... ... ... мен өндірістік емес саладағы мамандар әлеуметтік қорғалмаған
күйге түсті. Бұл 1992ж. ... ... мен ... ереуіліне
себепші болды. Мәдениетті коммерцияландыру тенденциясы ... ... ... желеумен рухани рухани салаға порнографияны,
зорлық-зомбылықты дәріптейтін ... ... және ... ... қазіргі мәдени процестер бір жағынан тоталитарлық
жүйенің ... жаңа ... ... ... ... ... ... принциптерден бас тартуды білдірсе, екінші ... ... ... ... жекешеліктің әртүрлі формаларының, қоғамдық-саяси
құрылымдар мен пікірлердің алғашқы қадамын білдіреді.
Республиканың егемен мемлекет ... алуы ... ... жаза жолдар ашты. Өнерде менеджмент пайда болды. А.Мұсаходжаев
өзінің “Әншілер (солистер) ... ... ... мектептің
негізінде Ж.Әубәкіров колледж ... ... ... ... ... көмегімен “Дәстүрлер жүлдесі” атты Халықаралық
классикалық би ... ... ... ... ... ... ... мен мәдениеті күндері және басқа да шаралар ұйымдастырылуда.
Бір ғана Алматының өзінде 5 жыл ... ... жеке ... ... ... ... ... жеке галерея ашылып, “Қазақстан
өнері жеке жиындарда” атты ... ... ... ... Қаржылай
көмексіз болса да қазақ кинематографиясы өзінің екінші рет қайта тууын
бастан кешіруде. Оның жаза ... ... ... бірге жас
режиссерлердің “Ине”, “Айырушы” (разлучница), ... ... ... “Отырардың күйреуі”, “Жас аккордеонистің өмір жолдары”, “Сұр
үшбұрыштағы орын”, “Әлсіз ... ... ... “Крест тәжірибесі”, т.б.
фильмдері ең әйгілі халықаралық фестивалиның бас және ... ... ... ... ... мәдени саласында қазір 30 мың адам қызмет атқарады. ... 25 ... 90-ға жуық ... 7000 ... ... ... ... ұжымдар — Абай ... ... және ... ... ... орыс және ... драма театрлары, корей және ұйғыр
музыкалық комедия театрлары бар. ... ... ... ... Мемлекеттік симфониялық оркестр, “Алматының жас балеті”,
“Гүлдер”, “Отырар сазы”, “Сазген” ... ... де, шет ... ... ... ... бүгінгі таңда Е.Серкебаев, Б.Төлегенова,
Ә.Дінішев, Н.Үсенбаева, Ғ.Есімов, ... ... ... ... сынды шеберлері бар. Алматыны фестивальдар ... ... ... да ... “Азия дауысы”, “Шығыс маусымы”, “Дәстүрлер
жүлдесі”, “Жас қанат”, “Үкілі ... ... ... ... ... жүйесіне кірген Алматыдағы “Арман”
кинотеатры бізді әлемнің әр ... ... ... ... ... ... ... әрі философ А.Құнанбаев пен жыр шебері
Ж.Жабаевтың 150 жылдық мерейтойларының атап өтілуі ... ... ... Республикадағы ең ірі сурет құндылықтары орнының бірі — ... ... өнер ... ... ... ... ... бері
адам эволюциясы мен оның бейнелеу танымымен ... келе ... ... ... ... бар. ... экспозицияларында Үндістанның, Жапония
мен Қытайдың халықтық шеберлерінің керемет қолөнер бұйымдары, ... тас ... ... орыс және ... ... ... ... кеңестік кезең мен қазіргі заманғы жұмыстар.
Қазақстан 114 ұлттық ... ... ... ... ... да ... бар. Бірге өмір сүріп жатқан халықтардың
тарихи қалыптасқан рухани байланысы Евразиялық Одақ идеясына ... ... ... ... 40 ұлттық мәдени орталықтар біздің көпұлтты
мәдениетіміздің дамуына ... ... ... ... ... ... ... жастарымен кездесулері дәстүрге айналды. Оның
қолынан үміт күттіретін талаптты жастардың үлкенлегі өмірге жолдама алды.
Мәдениет ... ... ... стипендиясы тағайындалды.
Президент басқаратын мәдениетті қолдау қоры үлкен істер тындыруда. Мәдениет
саласындағы мамандарды даярлауға көңіл ... Жыл ... осы ... 5 ... және 49 орта оқу орындарынан мың жарым түлектер ұшып
шығады.
Мәдениетті қолдаудың ұлттық қоры — 1995ж. ... ... ... құрылған қоғамдық ұйым. Қордың мәртебесі
төрағасы болып ҚР Президент Н.Ә.Назарбаев ... ... ... ... ... және өнер ... қоғамдық құрылымдар мен
қозғалыстарға, өздігінен ... ... ... ... ... жас ... ... шығармашылық жұмыстарына жағдай жасау
және кәсіпкерлік, шеберліктерін ... ... ... және ... ... ... мен кітапханалар құру.
·  фестивальдер, конкурстар, айтыстар, көрмелер өткізу.
·  симпозиумдар, конференциялар ұйымдастыру.
·  ағартушылық, ақпараттық, баспа жұмыстарын ... ... пен өнер ... ... ... ... ... жұмыстарын спонсорлық құралдар арқылы жүзеге асырады.
Мысалға, биыл Қорға американдық “Мобил ойл Казахстан Инк” компаниясы,
қазақстандық кәсіпорындар — “зергер” зергерлік фирмасы, ... ... ... ... ... ... ... интеллигенцияны қолдау мақсатында 1996ж. “Шығармашылық
ашылыстар-95” концерті, “Сары ... ... ... ... ... ... студенті Жанар Сүлейменованың ... ... және кино ... ... еске алу кеші ... фестивальдерге қатысу үшін Қор Мемлекеттік классикалық би
ансабліне, Мемлекеттік квартетке, ... ... жас ... ... қаражат бөлді.
Сондай-ақ Қор Ұлттық Кітапханаға, М.Әуезов атындағы Қазақ театрына,
Композиторлар ... ... ... ... ... ... ... көмек көрсетті.
Тұрмысы нашар отбасылардан шыққан, Алматы шығармашылық жоғарғы ... ... 10 ... ... ... Қор ... алып ... мәдениет ұйымдарымен бірдей Қазақстан халықтарының рухани
байлығын ... ... және ... өз ... ... ... ... Ұлттық Қорының жұмыстарының қажеттілігі ... ... ... ... ... ... саны ... ... ... (-), өсуі (+),|
| | ... ... ... ... 100 мың |- ... |3 млн. ... |+0,8 % ... |2 млн. ... |-16,8 % ... |3 млн. ... |+0,5 % ... |5 млн. ... |+0,7 % ... |5 млн. ... |+0,8 % ... |4 млн. ... |-3,0 % ... |5 млн. ... |+1,3 % ... |3 млн. ... |-12,5 % ... |3 млн. ... |+1,3 % ... |3 млн. ... |-4,0 % ... |3 млн. ... |+2,0 % ... |4 млн. ... |+3,0 % ... |6 млн. ... |+4,0 % ... |7 ... |+2,7 % ... |10 ... |+2,5 % ... |12 ... |+2,3 % ... |15 ... |+1,5 % ... |18 ... |+0,9 % ... |23 ... |+0,5 % ... |26 ... |+0,2 % ... |30 ... |+0,10 % ... |33 ... |+0,05 % ... ... ... әр ... ... кезеңдердегі  өсіп 
кеміген  күрделі динамикасы.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан көп ұлтты және ұлттық-патриотты мемлекет, оның аймағында
негізгі ... ... мен ... ... ... ... басқа ұлт
өкілдері тұрады. Президент Н.Ә.Назарбаев: “Это ... ... ... ... ... хотя и ... самую большую группу, но
не является большинством”.
Қазақ халқының этномәдениетінің ... ... ... ... ... ұлттық намысы мен құқығына еш шек ... ... тіл ... заң” бұрынғы КСРО ... ... ... заң ... бірі ... ... ... халықтар достығы ... яғни ... ... ... құру болды.
Дегенмен, қазақтар өз жерімізде басым көпшілікке айналмайынша тіл
мәселесі де, дін мен діл ... де ... ... ... біз ... бере ... Қазақ ұлтының санын көтеру, демографиялық саясат
мемлекет тарапынан белгілі бір ... ... ... үшін ... ... іс-шаралардың басында жүрегі шын мәнінде қазағым,
ұлтым деп соғатын, ... ... ... әрі мол ... бар ... ... ... едік.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Әбсаттаров Р.Б. Әлеуметтану. Алматы. 2003
2. Қазақстан және оның  аймақтары.  №3 – 2000 жыл.  Алматы.
3. Қазақстан және ... ... № 5 – 2000 ... ... ... өңірлері  бойынша халықтың  экономикалық  белсенділігі.
1995-2004. Алматы. 2005
5. Қазақ қайтсе  көбейеді?  Алматы.  2006
6. История Казахской ССР с древнейших времен до наших ... в 5 т. ... 1977. т. 1

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Монғолия жерінде қазақ диаспорасының қалыптасуы, тарихы мен ерекшелігі97 бет
Моңғолиядағы социалистік құрылыс жылдарындағы қазақ диаспорасы83 бет
Тіл ерекшелігі17 бет
ТМД шеңберіндегі қазақ диаспорасының мәселелері мен Қазақстанның көзқарасы (1991-2006жж)74 бет
Түркиядағы қазақ диаспорасы37 бет
Шетелдегі түрік диаспорасының қалыптасу тарихы55 бет
Шыңжан өлкесіндегі қазақтар43 бет
Қазақстандағы өзбек диаспорасы79 бет
Қытайдағы қазақ диаспорасының саяси-әлеуметтік, құқықтық жағдайы85 бет
Қытайдағы қазақ диаспорасының қалыптасу тарихы52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь