Шекілдеуіктілер

Жоспар
1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
2.1. Шекілдеуіктілер тобы . алма
2.2. Шекілдеуіктілер тобы . алмұрт
3. Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Жас шағында, ағаш қаңқасын қалыптастыру кезінде, әдетте, қысқартып кесуді қолданады да, сиретуді сирек қолданады. Бөрікбасты қалыптастыруды аяқтағаннан кейін қысқартуды тияды. Сирету бұл кезде кесудің негізгі тәсілі болады. Сирету мұндайда жемістік сүректің қалыптасуына оң ықпал жасайды.
Шекілдеуіктілер (алма, алмұрт), әдетте, көп жылдық сүректерде – жемісті бұтақтарда, жемістік шыбықтарда, жемістік бұтақшаларда жеміс байлайды. Олардың жемістік бүршіктері ұштық болады. Сүйектілер бір жылдық сүректерінде жеміс байлайды және жемістік бүршіктері оларда өркендерінің бүйірінде қалыптасады.
Шекілдеуікті екпе ағаштарда жемістік бүршіктері аралас, яғни жемістік мүшелері және жапырақтары болады; сүйектілердің жемістік бүршіктері қарапайым келеді, яғни тек жемістік мүшелері болады және жаңадан өсуі жүрмейді.
Сүйектілерде өркендерін қысқартуды еппен жүргізу керек, себебі өркендерді гүлдік бүршікке қысқарту өркендердің бір бөлігінің солуына жетелейді. Шекілдеуіктілер қысқартуға шыдамды келеді.
Өркен жайғыштығы күшті сұрыптар қысқарақ қысқартуды (кесуді), ал нашар өркенжайғыштар, керісінше, көбірек қысқартуды тілейді.
Жаппай жеміс салу кезеңіндегі шырпу ағаштың өнімділігін арттыруға және жемістің сапасын жақсартуға ықпал етуі тиіс. Бұған сирету мен шырпуды дұрыс үйлестіру мүмкіндік жасайды.
Ағаштың қартаю кезеңінде, оның өсуі тоқтағанда және жемістік сүрегі жаппай сола бастағанда, нәтижесінде өнімділігі төмендегенде, шырпу жаңа жемістік сүрек қалыптасатын жаңа өсінді өсімнің пайда болуына ықпал етуі керек. Осы кезеңде жиі қысқартуды қолданады, себебі ол өсінді өсімнің күшеюіне мүмкіндік жасайды.
Жеміс ағаштарының дамуына қолайлы жағдай қалыптасқанда кесудің, ағаштар нашар агротехникалық жағдайларда өскенмен салыстырғанда, қажеті шамалы. Қазақстанның солтүстігінде жеміс ағаштары республиканың оңтүстігімен салыстырғанда кесуді азырақ қажетсінеді.
Алманы және алмұртты кесу. Жеміс ағашы алғашқыда жақсы өсіп және жеміс байлағанда кесуді ептеп қолданады, өсуі әлсірей бастасымен ұзынырақ кесуді қолданады. Жеміс байлауының ең жоғары деңгейінде жылдық өсімі әлсіздеу болғанда немесе бір жылдық өркендері үсігенде көп жылдық сүрекке кесуді жүргізеді. Мұндайда кесуді сыртқы бүйірлік бұтаққа немесе жақсы дамыған жемістік бұтақшаға жүргізеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. ↑ “Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2. Jump up ↑ Т. Мұсақұлов, Орысша-қазақша түсіндірмелі биологиялық сөздік І-том, Қазақ мемлекет баспасы, Алматы — 1959
3. Jump up ↑ Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8
4. Jump up ↑ Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
        
        Жоспар
* Кіріспе
* Негізгі бөлім
+ Шекілдеуіктілер тобы - алма
+ ... тобы - ...
* ... ... тізімі
Кіріспе
Жас шағында, ағаш қаңқасын қалыптастыру кезінде, әдетте, қысқартып кесуді қолданады да, сиретуді сирек қолданады. ... ... ... ... ... ... Сирету бұл кезде кесудің негізгі тәсілі болады. Сирету мұндайда ... ... ... оң ... жасайды.
Шекілдеуіктілер (алма, алмұрт), әдетте, көп жылдық сүректерде - жемісті бұтақтарда, ... ... ... ... ... ... ... жемістік бүршіктері ұштық болады. Сүйектілер бір жылдық ... ... ... және ... бүршіктері оларда өркендерінің бүйірінде қалыптасады.
Шекілдеуікті екпе ағаштарда жемістік бүршіктері аралас, яғни жемістік мүшелері және жапырақтары ... ... ... бүршіктері қарапайым келеді, яғни тек жемістік мүшелері болады және ... өсуі ... ... ... қысқартуды еппен жүргізу керек, себебі өркендерді гүлдік бүршікке қысқарту өркендердің бір ... ... ... ... ... ... келеді.
Өркен жайғыштығы күшті сұрыптар қысқарақ қысқартуды (кесуді), ал нашар өркенжайғыштар, керісінше, көбірек қысқартуды тілейді.
Жаппай жеміс салу кезеңіндегі ... ... ... ... және ... сапасын жақсартуға ықпал етуі тиіс. Бұған сирету мен шырпуды дұрыс үйлестіру ... ... ... ... ... оның өсуі ... және жемістік сүрегі жаппай сола бастағанда, нәтижесінде өнімділігі төмендегенде, шырпу жаңа жемістік сүрек қалыптасатын жаңа өсінді өсімнің пайда болуына ықпал етуі ... Осы ... жиі ... ... ... ол өсінді өсімнің күшеюіне мүмкіндік жасайды.
Жеміс ағаштарының дамуына қолайлы жағдай ... ... ... нашар агротехникалық жағдайларда өскенмен салыстырғанда, қажеті шамалы. Қазақстанның солтүстігінде жеміс ағаштары республиканың оңтүстігімен салыстырғанда кесуді азырақ қажетсінеді.
Алманы және ... ... ... ... ... ... өсіп және ... байлағанда кесуді ептеп қолданады, өсуі әлсірей бастасымен ұзынырақ кесуді қолданады. ... ... ең ... ... ... ... әлсіздеу болғанда немесе бір жылдық өркендері үсігенде көп жылдық сүрекке ... ... ... ... сыртқы бүйірлік бұтаққа немесе жақсы дамыған жемістік бұтақшаға жүргізеді.
Негізгі бөлім
Шекілдеуіктілер тобы - ... ... ... мен ... ... аналықтың үстіңде орналасады, гүлтабаны ойыс.
Гүлсерігі қосарланған, 5-мүшелі. Аталығының саны көп жағдайда 20-ға жетеді. Гинецейі ценокарпты, ... ... ... 5, ... олар көп ... редукцияға ұшырап 2 -- 3, кейде тіптен 1-ге ... ... Гүл ... (жатыны) төменгі, ол бокал тәрізді гапантимен бірігіп кетеді. Гүлінің формуласы.
Жемісі жидек тәрізді -- ... ... ... және ... туысы (яблоня). Туыстың құрамыңда солтүстік еңдіктің негізінен қоңыржай климатты елдерде өсетін ... түрі ... ... ... территориясында ағаштар мен бүталардың 10 түрі, ал Қазақстаңда 6 түрі кездеседі. Табиғи өсімдіктер қауымдастығында ең көп ... ... ... ... ... ... лесная). Ол бұрынғы одақтас республикалардың европалық бөлігіңдегі жалпақ жапырақты ормандарда; Шығыс алмасы ... ... ... ... ... ... ... алмасы (яблоня Сиверси -- Орта Азия мен Қазақстанның таулы және өзен жағалық ормандарыңда өседі. Бұл түрлер кейде таза алма ... ... ... ... Орта Азияның тауларыңда өсетін, алмадан тұратын бай орманның өндірістік ... зор. ... ... жемістері жеуге келеді және оларды өндірісте пайдалануға толық мүмкіндік бар (кептіруге, вино жасауға, джем жасауға). Недзвецкий алмасы ... ... -- ... аса ... оның ... және ... ... бөлігі (етженді бөлігі) антоциаңды түсімен ерекшеленеді. Алма ағашының барлық екпелі сорттарыньщ күрделі комплексі (яблоня домашняя -) деген ашен ... ... ... ... ... - ... Туыстың құрамында негізінен солтүстік ендіктің қоңыржай климатты белдеуінде өсетін 20-дай түр бар. Бұрынғы одақтас республикалардың территориясыңда 17 түрі белгілі, ал ... 2 түрі ... ... ... ... ... болатын тікенектерінің болуымен, формасы қабақ тәрізді сопақша болып келетін жемістерімен және соңғысының жұмсақ ... ... ... ... (тасты клеткалардың) болуымен ажыратылады. Кәдімгі алмүрт (груша обыкновенная - Р.согштшпіз) табиғи ... ... ... ... Көп ... ол біртектес таза орман түзіп өседі (бұ рынғы одақтас ... ... ... ... ... және Кавказдың, Орта Азияның, өсіресе таулы аудандарыңдағы ормандар). Мәдени жағдайда ... ... ... осы ... ... ... ... өсімдіктер қауымдастығының қалыптасуына уссурий алмүртының (груша уссурийская ) (Қиыр Шығыс, Уссурий аймағы) және қырымда өсетін жиде жапырақты алмүрттың (груша лохолистна ... ... ... туысы (рябина ). Солтүстік ендікте өсетін 80-дей түрі белгілі. Бұрынғы ... ... ... ал ... 3 түрі кездеседі. Аса кең тараған түрі көдімгі шетен (рябина обыкновенная -- ... оның ақ ... ... ... ... төрізді гүл шоғырына жиналған. Жемістерін жинап кулинарияда пайдаланады ... қақ, ... ... осы ... И.В.Мичурин қош иісті тәтті жемістері бар сортгар шығарды.
Алма (лат. malus) -- раушан ... ... ... өте кең ... ... ... алманың жер шарында 36 түрі белгілі, олардың 10 -- 12-сінің шаруашылықтық маңызы бар. Қазақстанда, ... ... ... ... ... ... ... Алманың жаздық, күздік, қыстық сорттары бар. Алма ағашының өмір сүру ұзақтығы 20 -- 100 жыл, ... 3 -- 10 м ... 3 -- 12 ... ... ... әр ... шамамен 100 -- 300 ц өнім алынады. Тұқымынан және өсімді (вегетативті) жолмен көбейеді. Тұқымынан көбейту бұлама алуда және селекцияда қолданылады.
Алманы ... ... ... ... да ... ... алманың 40-тан астам сорттары аудандастырылған, оның 20-сын (Салтанат, Іле, Алатау шапағы, Алматы т.б.) қазақ селекционерлері өсіріп ... Алма ... ... ... ... тағамдық заттарға бай, дәмді келеді, әрі жақсы өңделеді. Алма құрамында 83 -- 88 % су, 7,5 -- 16 % ... 0,2 -- 0.8 % ... 9,5 -- 18,5 % ... қалдық, 0,28 -- 1,0 % илік заттар, А, В1, В2, В6, С, РР ... ... ... ... бар. ... ... сусын дайындалады, жемісін емдік дәрі ретінде де, адам ағзасын ауыр металл заттардан тазалауға, қан бұзылу және жүрек ауруларын емдеуге қолданады.
Алманың ... алма ... алма ... шие ... гүл жегіш. Алма аурулары: алма қотыры, ақ ұнтақ, ... ... ... ... сұрыптарына қарай өмір сүру ұзақтығы 20-100 жыл, биіктігі 3-10 м аралығында, 3-12 жылда жеміс береді. Жаздық, күздік, қыстық сұрыптары ... ... ... ... ... 3-4 жылдан соң жеміс бере бастайды. Толық жеміс беру мезгілі 15-20 жыл. Ал, 30-35 жыл ... соң ... ... ... ... нашарлай бастайды. Жаздық, күздік, қыстық сұрыптарды іріктеп алу тәртібін орындамау, қандай да ... бір ... ... ... - әсіресе, өнімді жинаған, сақтаған, өңдеген кезде көптеген қиыншылықтар туғызады. Бақшада ... көп ... ... ... едәуір орын берілгені дұрыс.
Біздің ғаламшардағы алманың барлығының отаны - Қазақстан. Ғалымдар көпжылдық және ұзақ зерттеулер жасап, ... ... ... ... дәл ... ... ... астанасы - Алматы жанындағы тауларда пайда болғанын дәлелденген. Сондықтан Хауа Ананың Адам ... ... ... ... дәл ... ... жайындағы мәселе әлі ашық күйде қалып отыр.
Қазіргі сәтте осы жемісті өсіру бойынша көшбасшы АҚШ болып саналады.
Өзінің ... ... ... ... ... ... ... өзін тойға шақырмаған тойға жиналған құдайлардың дастарханына алма тастаған. Онда "Өте ... деп ... Осы ... қолға түсіру үшін Афина, Афродита және Герой атты үш құдайдың арасында ұрыс басталған. Жанама түрде бұл оқиға гректер мен трояндықтардың ... ... ... ... ... ... Осылайша: деген танымал ұғым туған.
Шекілдеуіктілер тобы - алмұрт
Алмұрт (Pyrus) -- ... ... ... жемісті өсімдіктердін бір туысы. Мұның 18 түрі бар. Алмұрт ... ... ... ... ұзын бұта ... ... Атың 5 ... астам сорты бар, олардың бұрынғы КСРО-да 130 сорты өседі. Бұлардың ішіндегі 15 сортын өсіріп шығарған И. Мичурин, олардың негізгілері: қыстық бере ... бере ... -- И. ... ... ... ... бірінші рет гүлденген жылы Бере Рояль алмұртының тозаңымен будандастырғаннан кейінгі алған жаңа сорты. Қысқа өте төзімді. 20 ... ... ... ... ... ... тигізген әсері байқалған емес. Мұның ағашы насекомдарға да, паразит саңырауқұлақтарға да бой бермейтін төзімді ... ... ... ... жері тез ... кетеді. Жемісін сентябрьдің аяғында жинайды, ол жатқан жерінде (қыста) піседі де (аты ... ... ... ... ... сақтауға келеді. Орта Азия алмұрты (Р. asiae mediae) -- кронасы ... ... ... ... ... ... ерте ... және ірі болады; жемісін адам, құрғақ жапырағын мал жейді. Орта Азия ... ... ... құрт онша ... ... ... төзімді.[[1]]
* Раушангүлділер тұқымдасының бір туысы, жеміс ағашы. Дүние жүзінде 60-қа жуық түрі ... Олар ауа райы ... және ... ... ... Қазақстанда кәдімгі алмұрт немесе орман алмұрты (Р.communіs), Регель алмұрты (Р.regelіі), құлжа алмұрты немесе кеш пісетін алмұрт (P.serotіna) ... ... бар. ... көп ... қажет етпейді, жылу сүйгіш, суыққа төзімсіз ағаш. ... 10-12 м ... ... ... ... ... пирамида тәрізді. Жапырағы жұмыртқа пішінді, түксіз, жылтыр. Гүлі ақ, қызғылт, сарғыш, кейде қызыл ... ... ... ... -- ... ... не ... түсті сопақша келеді. Салм. 20-300 гр-дай. Алмұрт отырғызылғаннан кейін 4-5 жылда жеміс бере ... 40-50 ... ... ... ... ... ... өсіреді. Қазақстанда 14 сорты аудандастырылған, оның Орман аруы, Талғар аруы, хош иісті Алмұрт, деген сорттары кең тараған. Алматы, ... ... ... ... ... ... ... зиянкестеріне төзімді, көбіне ауруға шалдықпайды. Алмұрт - бағалы ... ... ... бал ... ... ... 80-84,3% су, 10-13% қант, глюкоза, фруктоза, сахароза, 0,1-0,6% қышқыл, илік және 0,4% азотты заттар, В, С ... ... ... Одан ... ... т.б. ... дайындалады. Алмұрттың негізгі зиянкестері мен аурулары -- бүрге шіркейі, Алмұрт биті, Алмұрт көк көбелегі, тазқотыр т.б.
АЛМҰРТ - ... ... ... ... ... Табиғатта 18 түрі, 5000-нан астам сұрпы бар. Сұрпына қарай биіктігі 20-30 метр аралығында болады. Өмір сүру ... 50-80 жыл, ... ... 150-300 ... дейін өмір сүреді. 8-10 жылдан кейін жеміс береді. Жапырақтары жұмыртқа пішінді немесе домалақ, ұштары үшкірлеу, ұзындығы 3-7 см. Алмұрттың гүлдеуі ... ... ... ... шыға бастаған кезде басталады. Гүлдері ақ, хош иісті, жәндіктерді өзіне ... Бір ... ... 10 кг-нан 40 кг-ға дейін жеміс алуға болады. Жарық жерде жақсы өседі, көлеңкеге де шыдамды, бірақ көлеңкеде өссе, жемісті аз ... - иісі ... ... дәмі бар, пайдасы мол жеміс. Бұл жемістің пайдалылығы ертеден-ақ белгілі ... ... ... ... ... ... Кунь-Лунь тауында пайда болған. Қытай халқы алмұрт деп ... ... ... діңгегі қатты, тамырлары терең және ол жүз жыл жасайды. Мереке күндері олар бір-біріне піскен жеміс ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ, ертеде алмұрт деп атаған. Себебі, ол пішіні жағынан әйел затының сыртқы келбетіне ... ... ... ... ... белгісі болған. Гректер алмұрт жемісін деп атаған. Себебі, ... ... биік әрі ... кең ... мен ... ... телітушілерін екі тауарлық сұрыпқа бөледі. Бірінші сұрыпқа, ұзындығы 15 см кем емес және ... ... ... 7 мм кем емес үш ... ... 1-2 жылдық сеппе көшеттер, ... ... ... 15 см кем ... ... ... диаметрі 5 мм кем емес үш негізгі тамырлы 1-2 жылдық сеппе көшеттер жатады.
Сүйекті дақылдардың ... ... ... 15 см, тамыр мойнының диаметрі 6 мм кем емес, түк басқан, тарамдалған немесе кіндік тамырлы бір жылдық сеппе көшеттер, ... ... ... ... ... 4 мм кем емес бір ... сеппе көшеттері жатады.
Сүңгекшесінің диаметрі 3 мм кемдері ... ... үшін ... ... ... ... болады), сондай-ақ сүңгекшелері қисайған, жалаңаш кіндікті тарамдалмаған тамырлы немесе карантинді аурулармен және зиянкестермен зақымдалуының ізі бар ... ... ... ... тарамдалған тамырлы телітушісін алу үшін кейбір тұқымбақтарында оларды көшіріп отырғызу жүргізіледі. ... ... ... жиілетіп (300 г/1м2), қатарлап немесе шашып себеді, қалыңдығын 0,5-1 см етіп шымтезекпен жабындайды. Сеппе көшеттерді, жиі 1-2 ... ... ... ... см сұлбасымен көшіріп отырғызады. Көшіріліп отырғызылған сеппе көшеттерді жабындайды, бірнеше рет суландырады. Шашақты тамыр ... ... ... тектестерді көшіріп отырғызбайды, себебі олар онсыз да шашақ тамырларын қалыптастырады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
* ↑ "Қазақстан": ... ... ... Ә. Нысанбаев - Алматы "Қазақ ... Бас ... 1998 ISBN ... Jump up ↑ Т. ... ... ... ... сөздік І-том, Қазақ мемлекет баспасы, Алматы -- 1959
* Jump up ↑ Батыс Қазақстан облысы. ... -- ... ... 2002 ISBN ... Jump up ↑ ... : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN ... 74 ... Г.Ә.; ... ... Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шекілдеуікті мен сүйекті жеміс-жидектерді ветеринариялық-санитариялық сараптау13 бет
Алматы облысы, Талдықорған қаласы, Көксу ауданында 76 га жерге бақ отырғызу26 бет
Ертедегі Шығыс философиясы8 бет
Резерфорд тәжірибелері, Ритцтің комбинациялық принципі, Бор-Зоммерфольдтің квантталу ережелері9 бет
Қазақ өнері9 бет
Қазақтың зергерлік бұйымдары8 бет
Қазақтың ұлттық өнерлері7 бет
Әз Тәуке хан5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь