Жидек дақылдарының аурулары

Жоспар
1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
2.1. Бүлдірген аурулары мен зиянкестері
2.2. Қарақат зиянкестері
2.3. Жүзім аурулары
2.4. Америкалық ақ көбелек. Hyphantria cunea Drury
3. Қорытынды
Қолданылған әдебиететр тізімі
Кіріспе
Жидек дақылдары — шырынды жидегі бар көп жылдық бұталар, жартылай бұталар және шөптесін өсімдіктер тобы. Жидек дақылдарына бүлдірген, қарақат, таңқурай, тұшала, мүкжидек, көкжидек, шырғанақ, қожақат (қара бүлдірген), т.б. жатады. Жабайы өсетін Жидек дақылдарынан қызылжидек, мүкжидек, қаражидектердің де маңызы зор. Жидек дақылдарының жемісінде органикалық қышқылдар, минералды тұздар, витаминдер, хош иісті заттар болады. Кейбір Жидек дақылдарының жемісінің (қаражидек, таңқурай, қара жемісті шетен) дәрілік қасиеттері бар. Жидек дақылдары ерте және жыл сайын жеміс береді (бүлдірген екінші, таңқурай үшінші, қарақат пен тұшала үшінші-төртінші жылдары). Жидек дақылдары әр түрлі топырақ-климат жағдайларына жеңіл бейімделеді. Оларды вегетативтік жолмен көбейтеді. Қазақстанда Жидек дақылдарының көпшілігі қолдан өсіріледі.
Өсімдік аурулары, туындау себептеріне байланысты жұқпалы (түрлі бактерия, вирус, саңырауқұлақ,гематода, т.б. тудыратын) және жұқпайтын (қоректену тәртібінің бұзылуынан, ыстық-суықтан, өнеркәсіп қалдықтарының әсерінен, т.б.) аурулар топтарына бөлінеді. Жұқпайтын ауруларға қыстың үскірік аяздарынан жеміс ағаштарының діңі шытынап жарылуы, күздік егістер мен көпжылдық шөптесін өсімдіктердің үсікке ұрынуы, жаз айларының аптап ыстығы мен куаңшылығы, аңызақ желдер салдарынан астық дақылдарының масақтарында дән байлануы төмендеп, шөпектенуі, т.б. жатады. Өсімдіктердің жұқпалы ауруларын саңырауқұлақтар, бір клеткалы, таяқша тәріздес бактериялар, вирустар мен вироидтар қоздырады. Зиянды саңырауқұлақтардың, бактериялардың, кейде аяз салдарынан өсімдіктің кейбір бөлігі дұрыс өспей, шектен тыс ұлғайып ісікке, бұдырға айналып, өсімдік рагіне әкеліп соқтырады. Көпжылдық ағаштардың мех. немесе аяздан зақымданған діңдерінде, тамыры мен тамыр жемісінде, кейбір өсімдіктердің сабақтары мен гүл қауашақтарында, жапырақтарында бунақ денелілер жұмыртқаларын салып, сонда өсіп-көбейіп, зақымданған органды пішіні домалақтау келген ісіктерге айналдырып, оның дамуына себепші болады.
Basіdіomycetes класының Puccіnіa туысына жататын саңырауқұлақтар тарататын аса зиянды және кең таралған кесел – өсімдіктердің тат аурулары. Тат өсімдіктің жер бетіндегі бөлімдеріне, оның ішінде гүліне, жемісіне түседі. Ауру белгілері жапырақ пен сабақта және масақтың қауыздарында ақшыл сарғыш (сары тат), қоңырқай (жапырақ немесе қоңыр тат), қызғылт-қоңырқай (сабақ таты) түсті, көлемі әр түрлі күлдіреуіктер түрінде байқалады. Олар, әсіресе астық дақылдарында көп кездеседі. Сары тат көбінесе оңтүстік пен оңтүстік-шығыс аймақтарда күздік бидай егісінде кең таралған. Қоңыр тат солтүстік, шығыс және батыс аймақтарда жаздық бидай егістерін жиі шарпып, өнімге айтарлықтай зиян келтіреді. Тат ауруына жүгері, күнбағыс, қарақат, таңқурай, алмұрт, алма, т.б. шалдығады. Өсімдіктердің солуы топырақта ылғал жеткіліксіз болса, ауаның температурасы жоғарылап, сонымен қатар аңызақ жел соқса, жапырақтарға сабақтың өткізгіш түтікшелері арқылы тасымалданатын су жетіспегенде болады. Кешке қарай ауа салқындап, жапырақтарға су тасымалдану реттелген соң өсімдік бастапқы қалпына келеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Бактериальные болезни растений /под ред. В.И. Израильского – М.: Колос, 1979.
2. Методические указания по мониторингу численности вредителей сорных растений и развития болезней сельскохозяйственных культур. Фолиант, 2004-272С.
3. Власов Ю.И. Вирусные и микоплазменные болезни растений. – М.: Колос, 1992.
4. Горбуля В.С. Защита сельскохозяйственных культур от болезней /Руководство к лабораторно-практическим занятиям.- Астана. 2007
5. Деменьтьева М.И. Фитопатология. – М.: Агропромиздат, 1985.
6. Егін шаруашылыѓы, ауыл шаруашылыњы машиналарын жасау жєне µсімдік ќорѓау салаларына арналѓан орысша-ќазаќша сµздік /Жетекшісі Б. Белѓара. – Астана: Елорда, 2005
7. Защита зерновых культур от вредителей, болезней и сорных растений /под ред. Т.Н. Нурмуратова. – А.–А.: Кайнар, 1986.
8. «Защита растений», «Защита и карантин растений» (журналы)
9. Защита растений от болезней /под ред. В.А. Шкаликова. – М.: Колос, 2001.
        
        Жоспар
* Кіріспе
* Негізгі бөлім
+ Бүлдірген аурулары мен зиянкестері
+ Қарақат зиянкестері
+ Жүзім аурулары
+ Америкалық ақ ... ... cunea Drury
* ... ... ... ... -- шырынды жидегі бар көп жылдық бұталар, жартылай бұталар және шөптесін өсімдіктер ... ... ... ... ... таңқурай, тұшала, мүкжидек, көкжидек, шырғанақ, қожақат (қара бүлдірген), т.б. ... ... ... ... дақылдарынан қызылжидек, мүкжидек, қаражидектердің де маңызы зор. Жидек дақылдарының жемісінде органикалық қышқылдар, минералды тұздар, витаминдер, хош иісті ... ... ... ... ... ... (қаражидек, таңқурай, қара жемісті шетен) дәрілік қасиеттері бар. Жидек дақылдары ерте және жыл сайын жеміс береді (бүлдірген екінші, ... ... ... пен тұшала үшінші-төртінші жылдары). Жидек дақылдары әр түрлі топырақ-климат жағдайларына жеңіл бейімделеді. Оларды вегетативтік жолмен көбейтеді. Қазақстанда Жидек ... ... ... ... ... туындау себептеріне байланысты жұқпалы (түрлі бактерия, вирус, саңырауқұлақ,гематода, т.б. тудыратын) және жұқпайтын (қоректену тәртібінің бұзылуынан, ыстық-суықтан, өнеркәсіп қалдықтарының ... т.б.) ... ... ... Жұқпайтын ауруларға қыстың үскірік аяздарынан жеміс ағаштарының діңі шытынап жарылуы, күздік егістер мен көпжылдық шөптесін өсімдіктердің үсікке ұрынуы, жаз ... ... ... мен ... ... желдер салдарынан астық дақылдарының масақтарында дән байлануы төмендеп, шөпектенуі, т.б. жатады. ... ... ... ... бір ... таяқша тәріздес бактериялар, вирустар мен вироидтар қоздырады. Зиянды ... ... ... аяз ... өсімдіктің кейбір бөлігі дұрыс өспей, шектен тыс ұлғайып ісікке, бұдырға айналып, ... ... ... ... ... ... мех. немесе аяздан зақымданған діңдерінде, тамыры мен тамыр жемісінде, ... ... ... мен гүл ... жапырақтарында бунақ денелілер жұмыртқаларын салып, сонда өсіп-көбейіп, зақымданған органды ... ... ... ... ... оның ... себепші болады.
Basіdіomycetes класының Puccіnіa туысына жататын саңырауқұлақтар тарататын аса зиянды және кең ... ... - ... тат ... Тат ... жер бетіндегі бөлімдеріне, оның ішінде гүліне, жемісіне түседі. Ауру белгілері жапырақ пен сабақта және масақтың қауыздарында ақшыл ... ... тат), ... ... ... ... тат), қызғылт-қоңырқай (сабақ таты) түсті, көлемі әр түрлі күлдіреуіктер түрінде байқалады. Олар, әсіресе астық дақылдарында көп ... Сары тат ... ... пен оңтүстік-шығыс аймақтарда күздік бидай егісінде кең таралған. ... тат ... ... және ... ... жаздық бидай егістерін жиі шарпып, өнімге айтарлықтай зиян келтіреді. Тат ауруына жүгері, күнбағыс, қарақат, таңқурай, алмұрт, алма, т.б. шалдығады. ... ... ... ... жеткіліксіз болса, ауаның температурасы жоғарылап, сонымен қатар аңызақ жел соқса, жапырақтарға сабақтың өткізгіш түтікшелері арқылы тасымалданатын су ... ... ... ... ауа ... ... су ... реттелген соң өсімдік бастапқы қалпына келеді.
Бүлдірген аурулары мен зиянкестері
Бүлдірген ... - ... ... ... көп ... ... өсімдік, жидекті дақыл. Бүлдіргеннің Қазақстанда 2 түрі: орман Бүлдіргені (F. verca), ... ... (F. ... бар. Олар көбінесе таулы аудандарда, ормандардың ашық беткейлерінде және өзендердің бойында өседі. Бүлдіргеннің биіктігі 5 - 25 см, ... ... ... жер асты өркенін құрайды. Тілімденген ұзын сағақты жапырағы үш-үштен топтасады. Гүлі ақ немесе сары, қос ... ... - ... ... Жемісі - жидек (қызыл, қызғылт шырынды). Мамырда гүлдеп, маусымда жеміс береді. Жер үсті ... ұзын ... ... гүл ... және мұртшалардан тұрады. Қысқа мүйізшелері гүл бүршігімен аяқталады, келесі жылы олардан гүл сағағы өсіп шығады. Бұтағы арқылы көбейеді. Бүлдіргендер ... және ... ... ... ... хош ... құрамында А, В1, В2, ... В9, РР, К витаминдері, органик. қышқылдар, фосфор, темір, кальций және т.б. пайдалы ... ... ... ... қой ... ... бүлдірген жұмыр құрттары, бүлдірген кенесі. Аурулары: ақұнтақ ... ... ... ... ... ... т.б. Жемісін жинап алғаннан кейін мұртшаларын қиып, мезгілімен ... ... ... ... ... Қазақстанның суғармалы жерлерінде өсетін бірнеше сорттары бар. Олар: , , , , , , т.б.[[1]] ... - ... ... тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік, жидекті дақыл. Бүлдіргеннің Қазақстанда 2 түрі: орман бүлдіргені, жасыл бүлдірген бар. Олар, ... ... ... ... ашық 225 ... және ... ... өседі. Бүлдіргеннің биіктігі 5-25 см, бұтақталған сабағы ұзарған жер асты өркенін құрайды. Тілімденген ұзын сағақты жапырағы үш-үштен ... Гүлі ақ ... ... кос ... ... -- көп гүлді қалқанша. Мамырда гүлдеп, маусымда қызыл, қызғылт шырынды жеміс береді. ... ... ... Бүлдіргендер балшырынды және дәрілік өсімдіктер. Жемісі дөмді, хош иісті, құрамында А, Вр В2,...В9, РР, К ... ... ... ... ... кальций және т.б. пайдалы заттар болады. Жемісін жинап алғаннан кейін мұртшаларын қиып, мезгілімен суарып, түбін қопсытып, тыңайтқыштармен ... ... ... ... ... ... "Комсомолка", "Фестивальдік", "Талғарлық", т.б. сорттары өседі.
Қарақат зиянкестері
Қарақат (Rіbes) - тасжарғандар тұқымдасына жататын бұта. Қазақстанда Алматы, ... ... ... өсірілетін 11 түрі бар. Биіктігі 60 см-ден 2 м-ге дейін жетеді. Бұтағы тікенекті, жапырағы жалпақ, 3 - 5 ... ... Гүлі ... екі ... ... қос жынысты кейде дара жынысты. Маусым - ... ... ... ... - ... жемісі піседі. Жемісі - жидек. Жеміс шоғында 2 - 18 ... ... ... Жеміс құрамында 12 - 20% құрғақ зат, 78 - 83% су, 5 - 10% ... 2 - 4% ... ... ... (В1, С, Р), ... ... илік ... минералды тұздар бар. Қара қарақатты халық медицинасында кеңінен қолданады. Жидегі тәбет ашады, тер шығаратын және несеп жүргізетін қасиеті бар. ... ... ... ... ... қан азайғанда және жүдеген кезде пайдалы. Қызыл және жабайы қарақат тек жемісін жинау үшін ... ... ... жаңа ... ... үшін де ... ... ретінде қара, қызыл және ақ қарақат көп өсіріледі. Негізгі зиянкестері: бүршік кенесі, өрмекші кенесі, жылтыр көбелектер; ауруы: ақұнтақ кеселі.
Жүзім аурулары
Жүзім ... - ... ... ... ... Жүзімнің 70-ке жуық түрі бар. Қазақстанда дақылдық Жүзім (V. vіnіfera) өсіріледі.
Діңі - ... ... ... өсетін өсімдік. Көп жылдық Жүзім сабақтары жуан, ал бір жылдықтары ұзын (3 - 5 м), жіңішке келеді. Жапырағы ... ... ... ... не ... Гүлі ұсақ, жасыл түсті. Гүлшоғыры сыпыртқы тәрізді. Айқас (жәндіктермен не желмен) ... ... ... ... - жидек. Жидегінің шырын құрамында: су (65 - 80%), фруктоза, глюкоза (15 - 35%), ... ... (4 - 11%), ... (0,3 - 1,2%), минералдық заттар (0,3 - 0,6%) және С, В1, В2, РР ... ... А ... бар. ... ... және техникалық май алынады. Өңделген Жүзімнен шарап, коньяк, шампан, сығынды қалдықтарынан этил спирті, сірке суы, шарап ... т.б. ... ... Піскен Жүзім жемісі адамның ас сіңіруін жақсартып, зат ... ... ... ... ... ... екі кезеңнен (тынығу және вегетация) тұрады. Тынығу кезеңінде жапырақтары түсіп, қоректік ... ... ... ... ... ... ... бүршік жара бастағаннан жемісі толық пісіп, жапырақтары түскенге дейін созылады. Жүзім тұқымынан және ... ... ... ... ... ... жаңа сорт ... үшін қолданылады. Негізгі вегетативтік көбейту түрлері - сүректелген не жасыл бұтағын қалемшелеу, сабағын сұламалау, ... т.б. Екпе ... ... Жүзім 2- 3-жылы өнім салады. Жүзімдіктер 40 - 50 ... ... ... ... 5 ... аса сорты белгілі, оның 2,5 мыңы ТМД елдерінде, 50-ден астамы Қазақстанда өсіріледі. Қазақстанда өсірілетін Жүзім сорттарының негізгілері: асханалық сорттар - інжу ... ... ... ақ ... ... ерте ... сорты, ақ шасла, нимранг, агадан, Гамбург мускаты, Өзбекстан ... ... ... тайфи, венгр мускаты, оның ішінде жидектері кептіріліп ... ... ... - ... ... ... қара ... саперави, Құлжа жүзімі, т.б. Жүзімнің түрлері мен сорттары туралы ғылым - ампелография деп аталады. Жүзім өсірумен жүзім ... ... ақ ... ... cunea ... ақ көбелек қабыршық қанаттылар отрядына, кірекейлер ... ... ақ ... ... АҚШ, ... ... ... Австралия, Болгария, Румыня, Югославия, Молдова, Ресей мемлекеттерінде таралған. Қазақстанда жоқ.
Америкалық ақ көбелектің шығу ... ... ... ... АҚШ) ... 230 ... ... шөп түрлерін зақымдайды. Солардың ішінде алмұрт, алма, шие, ... ... тал т.б. ... олар ... ... кеміреді, ал 6-7- ші жаста жапырақтарды тегіс жеп ... ақ ... ... ... ... ... ... жиі орналасады.
Көбелектер қанаттарының өрісі 25-36 мм шамасында. Қанаттары ақ кейде қара, қара қоңыр нүктелері бюолады. Денесі қалың ақ қылшықтармен қапталған. ... ... ара ... ... ... ... ... Жұмыртқасы домалақ диаметрі 25-36мм, жасыл немесе сары жасыл кейде кір сұр ... ... 25-36 мм, ... ... бойлап қылшықтары бар екі қатар барқытты - қара жолақ орналасқан. Бүйірлерінде қызғылт ... ... бар. ... ... үсті қара ... ұзындығы 8-15мм шамасында, қоңыр кремастерінде 10-15 шамасында тікенектер болады. Қуыршақ ұзындығы 17-20 мм, ені 8-10мм сұр ... ... ... ... ұшып ... жел көмегімен және тасмалдаған өсімдіктер арқылы таралады. Тексерген кезде зиянкес ... ... ... ... да ... ... тауарлар арасында кездеседі.
Қуыршақтар ағаштардың қурап қалған қабығы астында, қоралардың, құрылыстардың жабдықтарында, төгіліп түскен жапырақтар ... ... ... қыстайды. Олар 300С температурада тіршілік қабілетін жоғалтпайды.
Көбелектер тиімді температура жиынтығы (100 С) ... тең ... ұшып ... ... Бұл ... айының соныңа мамыр айына тура келеді. Жаппай ұшып шығуы тиімді температура жиынтығы 1750С-ға тең ... ... және бір айға ... ... жапырақтың астына жұмыртқалайды. Бір салымы 400-600 жұмыртқа. Көбелектің бір ұрғашысы 2300 жұмыртқа ... төл ... 6 ... 20 ... ... өтеді. Дамуы температура мен ылғалдыққа байланысты. Құрғақ және ыстық ауа-райында жұмыртқалар қурап тіршілік қабілетін жоғалтады.
Америкалық ақ көбелек.
1- көбелек (еркегі); 2- ... 3- ... 4- ... 5- ... жапырақ; 6- өрмекшінің ұясы; 7- зақымданған ағаш
Іштегі төл дамуы үшін оңтайлы температура 23-250С, ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 75-85 ... ... ... ... 30-40 күн ... 7 ... өтеді 5-ші жасқа дейін құрттар өрмекшінің ... ... ... ... соң ... кетеді, 6-7-ші жастағы құрттар жеке тіршілік етеді.
Құрттар дамуы үшін қолайлы жағдай орташа температурасы 24-260 және ... ... 70-80 ... болу ... ... 14-20 күн дамиды. Екінші ұрпақтарының көбелектері шілде айында ұшып шығады.
Зиянкес әдетте, екі ұрпақ береді. Олардың ... ... бар. ... бірі ... ... қалқаншы.
Қорытынды
Өсімдіктердің солуының келесі бір себептері топырақта тіршілік ететін кемірушілер мен бунақденелілер, саңырауқұлақтар мен бактериялар қоздыратын аурулардың (вертициллезді және ... солу ... ... ... ... ... Топырақта тіршілік ететін сымқұрттар мен зауза қоңызының дернәсілдері өсімдіктердің тамырларымен қоректеніп, негізгі тамырларды зақымдауынан олар біртіндеп ... ... мен ... ... ... көбінесе тамырлар мен сабақтың түтікшелерін торлап, кейде улы заттар - ... ... ... ... ... түтікшелер бітеліп, жапырақтарға судың тасымалдануы нашарлайды. Кейде бөлініп шыққан токсиндер ұлпаларды улайды. Бұлардың салдарынан өсімдіктер тез ... ... Таз ... ауруы өсімдіктің жапырағын, жемісін, өзегін зақымдайды. Олардың бетінде қара дақтар пайда болып, көптеген саңырауқұлақ жіпшелері бар ... ... ... айналады. Бұл дақтар жемісті тіліктеп қатты жарақаттайды. Ауру қоздырғыштары жерге түскен жапырақ арасында ... ... ... ... ... ... таралу немесе тасымалдану ерекшеліктеріне байланысты негізінен 3 топқа ... ... ... ... арқылы, ауа толқыны және жаңбыр арқылы таралатындар, топырақта немесе өсімдік қалдықтарында сақталатындар. Вирустар мен бактериялар қоздыратын ауруларды ... ... ... ... рөлі зор. Ауру ... ауа толқыны, жаңбыр бұлттары арқылы жүздеген шақырым, кейде тіпті бір құрлықтан екіншісіне таралуы мүмкін. Ауа райы жағдайларына байланысты ... ... және ... ерекшеліктері, одан келетін шығын құбылмалы болады. Эпифитотия дәрежесіне дейін дамыған жағдайда олардан келетін шығын 30 - ... ... ... солуын тежеу үшін көкөніс және басқа да суды көп қажет ететін дақылдарды уақытында суғарып ... ... ... бунақденелілерден келетін ауруларды төмендетуде ауыспалы дақылдың және жер қыртысын аудара жыртудың маңызы зор. Сонымен қатар, отырғызылатын көшеттер мен ... ... және ... ерітіндісінде дәрілеген жөн. Өсімдік ауруларының таралуы мен дамуын және зияндылығын шектеу үшін карантиндік және ... ... ал ... болса химикалық шаралар қолданылады. Осы мақсат үшін селекция және биотехнология әдістерін ... ... ... ауруға берік немесе төзімді сорттарды шығарудың атқаратын маңызы өте зор.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Бактериальные болезни растений /под ред. В.И. Израильского - М.: ... ... ... указания по мониторингу численности вредителей сорных растений и развития болезней сельскохозяйственных ... ... ... ... Ю.И. Вирусные и микоплазменные болезни растений. - М.: Колос, 1992.
4. Горбуля В.С. ... ... ... от ... ... к лабораторно-практическим занятиям.- Астана. 2007
5. Деменьтьева М.И. Фитопатология. - М.: ... ... Егін ... ауыл ... машиналарын жасау жєне uсімдік ќорѓау салаларына арналѓан орысша-ќазаќша сuздік /Жетекшісі Б. ... - ... ... ... ... ... культур от вредителей, болезней и сорных растений /под ред. Т.Н. Нурмуратова. - А. - А.: ... ... , ... Защита растений от болезней /под ред. В.А. Шкаликова. - М.: ... 2001.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өсімдіктер қорғау саласындағы өзекті мәселелер19 бет
1)вирустық аурулардың спецификалық алдын алу.вакцина дайындау принциптері.адьюванттар,иммуномодуляторлар 2)құтырық,аусыл,шмалленберг,блютанг ауруларының диагностикасы және алдын алу шаралары21 бет
Адамның гендік аурулары51 бет
Адамның экологияға тәуелді аурулары14 бет
Айқышгүлді егістік, жемдік, көкеніс дақылдарының зиянкестері12 бет
Айқышгүлді егістік, жемдік,көкөніс дақылдарының зиянкестері13 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері16 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері жайлы10 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері туралы мәлімет11 бет
Актиномикоз, аспергиллез ауруларында қолданылатын биопрепараттар. Пастереллез, колибактериоз ауруларында қолданылатын биопрепараттар7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь