Пайда экономикалық катеория ретінде

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ПАЙДАНЫ БӨЛУДІҢ МӘНІ МЕН ПРИНЦИПТЕРІ

1.1 Пайданың мәні, мазұмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1.2 Пайданы бөлудің принциптері мен қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7

2 ҚР ПАЙДАНЫ БӨЛУДІҢ ҚАЗІРГІ ТАҢДАҒЫ ЖАҒДАЙЫ

2.1 ҚР Пайданы бөлудің қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12

2.2 Пайда нысаныдары және олардың жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ

Бұл курстық жұмыстың тақырыбы – «Пайда экономикалық катеория ретінде. Пайда нысандары». Курстық жұмысты таңдау себебім нарықтық экономикада экономикалық категория ең маңызды мәселе болып табылады.
Экономикада пайданың мәні өте үлкен. Оны білу әрбір кәсіпкердің міндеті деп санаймын. Өйткені капиталдың дұрыс жүруіне ықпал ететін негізгі фактор - пайда. Пайда болмаса, кәсіпорын немесе өнеркәсіп, яғни жалпы тілмен айтқанда, капитал, жүрмей, кәсіпкер банкротқа ұшырап, мекеме жабылып қалады. Осыны біле отырып, кәсіпкер қауіпті іспен шұғылданады. Мұндағы қауіпті іс деп отырғаным - бизнес. Бизнес шынында да қауіпті іс болып саналады. Өйткені банкротқа ұшыраған кәсіпкердің ұзақ уақыт бойы істелінген жұмысының күлі көкке ұшырайды. Сондықтан, пайда табуды білген кәсіпкер бұндай қауіпке ұшырамаудың жолдарын зерттеп білгені дұрыс.
Пайда - экономикалық теорияда ең күрделі және қарама-қайшы мәселелердің бірі болып табылады. “Пайда” сөзі түсіндірме сөздіктерде “көбею” деген мағынаны білдіреді екен. Демек, бастапқы капиталға жұмсалған үстеме болғаны. Пайданы зерттеген атақты экономисттер көп, бірақ олардың арасында көзге түсетіндер Карл Маркс, П. Самуэльсон, Дж.М. Кейнс және тағы басқа бірқатар атақты да ұлы экономисттер болып саналады. Экономикадағы пайданың мәні көбіне артық сөзсіз-ақ түсінікті, бірақ ол пайданы қалай табуға болатынын, қалай қолдану керектігін, қалай сақтап, пайдалануға болатындығын қазіргі өтпелі экономикалық кезеңдегі қазақстандықтардың көбі толығымен біліп қойған жоқ. Ал капиталмен айналысу үшін пайданы таба және қолдана білу - капиталистің басты мәселесі болып табылады. Осы заңдылықтарды білмеген адам капиталмен айналысатын болса, біраз уақыттан кейін банкротқа ұшырайтыны экономисттер үшін айқын. Осы себептен мен экономикадағы пайданың мәнін, қызметін зерттеп, курстық жұмысымды ұсынып отырмын.
Пайданы зерттеуден бұрын, оның мәнін білген дұрыс. Өйткені пайданың қайнар көзін, мәнін білмесек, оның теорияларына келгенде тоқтап қалуыңыз әбден мүмкін.
Бұл тақырыптың өзектілігі – пайданы қолдану аясын кеңейту, қалай сақтап пайдалануға болатынын және оны мейлінше арттыру, жетілдіру жолдары өзекті мәселесі болып табылады.
Мақсаты – пайданың мәнін неғұрлым толық зерттеу, пайданы максималды ету, сонымен қатар оған әсер етуші факторлардың алдын-алу шараларын қарастырады.
Міндеті – пайданы нарықтық экономиканың негізі ретінде қарастыра отырып, оның теорияларын, мәнін, қызметін және экономикадағы пайданың нысандарын толықтай ашу.
Курстық жұмыстың құрылымы:
Кіріспеден, екі бөлімнен, қорытынды және қолданылған әдебиеттерден тұрады.
Бірінші бөлімде – пайданың мәні, мазмұны және пайда теориясы қарастырылады.
Екінші бөлімде – пайда экономикалық катеория ретінде, пайда нысандары және оларды жетілдіру жолдары қарастырылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Мельников В. Д., Ли В. Д. Қаржының жалпы курсы: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2005.- 165-16766.
2. Блеутаева К. Б. Қаржы. Оқу құралы.- Алматы: Қазақ университеті, 2006 жыл.- 220-264 66.
3. Кулагин П. «Рынок в социалистической экономике» - Қаржы экономика 2005.- 356-36166.
4. Чалбаев К.К. «Интенсификация производства и рыночные отношения» - М.,Экономика, 1999 ж. 1346
5. Современный рынок: природа и развитие /Под.ред. Дунаева Э.П., Рузаковой И.Е. Изд.МГУ 2001.- 326-32866.
6. Шеденов Ө.Қ. Жалпы экономикалық теория,-Алматы 2002.- 236-23966.
7. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: - Алматы: Қазақ университеті, 2005 жыл.- 365-36866.
8. Майдан- Әли Байгісиев Халықаралық экономикалық қатынастар.-Алматы 1998 ж 1256.
9. Абилов Р.Д. «Нарықтық қатынастарды дамыту»// Қаржы-қаражат, 2005ж.№6. 35-3766.
10. Разакулова Л.А. «Қазақстаның қазіргі жағдайы» // Жетісу, 2003 жыл.- 25 қаңтар 136.
11. Интыкбаева С.Ж. Фискальная политика и ее роль в обеспечении устойчивого развития экономики Казахстана,-Алматы, Қаржы -қаражат, 2002.- 32-3466.
        
        Пайда экономикалық катеория ретінде. Пайда нысандары
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
1 ПАЙДАНЫ БӨЛУДІҢ МӘНІ МЕН ПРИНЦИПТЕРІ
1.1 ... ... ... ... принциптері мен қызметтері
............................................7
2 ҚР ПАЙДАНЫ БӨЛУДІҢ ҚАЗІРГІ ТАҢДАҒЫ ЖАҒДАЙЫ
2.1 ҚР Пайданы бөлудің қажеттілігі
.................................................................12
2.2 Пайда нысаныдары және олардың жолдары
...............................................18
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................................28
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ...... экономикалық катеория ретінде.
Пайда нысандары». Курстық жұмысты таңдау себебім ... ... ... ең маңызды мәселе болып табылады.
Экономикада пайданың мәні өте үлкен. Оны білу ... ... деп ... Өйткені капиталдың дұрыс жүруіне ықпал ететін негізгі
фактор - ... ... ... ... ... ... яғни жалпы
тілмен айтқанда, капитал, жүрмей, кәсіпкер банкротқа ұшырап, мекеме жабылып
қалады. ... біле ... ... қауіпті іспен шұғылданады. Мұндағы
қауіпті іс деп отырғаным - ... ... ... да ... іс ... ... ... ұшыраған кәсіпкердің ұзақ уақыт бойы істелінген
жұмысының күлі көкке ... ... ... ... ... кәсіпкер
бұндай қауіпке ұшырамаудың жолдарын зерттеп білгені дұрыс.
Пайда - экономикалық теорияда ең ... және ... бірі ... табылады. “Пайда” сөзі түсіндірме сөздіктерде
“көбею” деген мағынаны білдіреді екен. Демек, бастапқы капиталға жұмсалған
үстеме ... ... ... ... ... көп, бірақ олардың
арасында көзге түсетіндер Карл Маркс, П. ... Дж.М. ... және ... бірқатар атақты да ұлы экономисттер ... ... ... мәні көбіне артық сөзсіз-ақ түсінікті, бірақ ол пайданы қалай
табуға болатынын, ... ... ... қалай сақтап, пайдалануға
болатындығын қазіргі өтпелі экономикалық кезеңдегі қазақстандықтардың көбі
толығымен біліп ... жоқ. Ал ... ... үшін пайданы таба және
қолдана білу - ... ... ... ... ... ... ... адам капиталмен айналысатын болса, біраз уақыттан
кейін банкротқа ұшырайтыны экономисттер үшін ... Осы ... ... пайданың мәнін, қызметін зерттеп, курстық жұмысымды ұсынып
отырмын.
Пайданы зерттеуден бұрын, оның мәнін білген дұрыс. ... ... ... ... ... оның теорияларына келгенде тоқтап қалуыңыз
әбден мүмкін.
Бұл тақырыптың ...... ... ... ... қалай
сақтап пайдалануға болатынын және оны мейлінше арттыру, ... ... ... ... табылады.
Мақсаты – пайданың мәнін неғұрлым толық зерттеу, пайданы максималды
ету, ... ... оған әсер ... ... ... ... – пайданы нарықтық экономиканың ... ... ... оның теорияларын, мәнін, қызметін және экономикадағы пайданың
нысандарын толықтай ашу.
Курстық жұмыстың ... екі ... ... және ... әдебиеттерден
тұрады.
Бірінші бөлімде – пайданың мәні, мазмұны және ... ... ...... ... ... ретінде, пайда нысандары
және оларды жетілдіру жолдары қарастырылады.
1 ПАЙДАНЫ БӨЛУДІҢ МӘНІ МЕН ПРИНЦИПТЕРІ
1.1. Пайданың мәні ... - ... ... ең ... және ... ... ... табылады. Пайданың қайнар көзі және оның экономикадағы өсуі
туралы сұрақтар пікір таласты ... Орыс сөзі ... В. ... ... ... "көбею", яғни бастапқы жұмсалған капитал
санына "үстеме" деп түсіндіріледі. Бұл ... ... ... ... ... ... да көрінеді. Сондықтан пайданы тікелей коммерциялық
қызметтегі табыспен байланыстырады. Осыған ... ... ... ... ... ортада құрылады? Кім оны өндіреді? Ненің есебінен
пайда болады?
Әр түрлі механиктер бұл ... ... ... береді:
Меркантелистер пайда айналыста пайда болады және оның қайнар көзі
сыртқы сауда болып табылады деп ... А. Смит және ... ... жұмысшы еңбегі үлесін алып тастағанға тең деп есептеді.
Карл Маркс пайданы тек жалдамалы еңбекпен ... ... ... және
өзгертілген формадағы қосымша құн деп қарады.
Бұл категорияның анықтамасы қазіргі батыс экономистер бойынша ... ... ... ... табылады. оның ішінде негізгілері
төмендегілер:
- пайда - бұл ... ... ... ... табыс, яғни рента,
процент, жалақы;
- пайда — бұл кәсіпкерлік ... үшін ... және ... ... ... пайда — бұл тәуекел және белгісіздік үшін төлем.
Қазіргі кездегі ... ... ... үш ... ... ... ... - әлеуметтік және неоклассикалық.
Кейнсиалдықтар пайданың жиынтық тұжырымдамасын ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
факторлар жағынан түсіндіріледі: қоғамның барлық мүшелерінің игілігіне және
тағы басқаларына қамқорлық жасау.
Неоклассикалық ілімде пайданы неғұрлым толық ... ... ... ... ... ету және жетілген және ... ... ... ... жеке фирмалар деңгейінде жүргізіледі.
Фирма жалпы, орташа және ... ... ... ... барлық сатылған өнімнің түсіміне тең.
Орташа табыс сатылған өнім бірлігіне есептелінеді.
Шектік табыс қосымша бірлігін сатқандағы жалпы табыстың ... ... ... ... сатқандағы жалпы табыс пен ... ... ... ... ... ... ... пен ұсыныс қисықтарының
қиылысу нүктелерімен анықталынады. Бұл жерде сұраныс қисығының, яғни ... ... ... ... ... принциптерге кеңінен
тоқталамын. Одан кейін ұсыныс қисығын, яғни сатушының ... ... ... ... ... сатып алушы тауарды өз
қажеттіліктерін өтеу үшін сатып алады. Бұл ... және ... ... ... адамдардың қажеттіліктерінің үлкен бөлігі ерте ме, ... ... яғни ... ... ... біртіндеп
өтеледі. Екіншіден, қажеттіліктерді жартылай қанағаттандырудан ... өту ... ... ... көптеген сатылардан өту арқылы
мүмкін болады. Бірақ, ... өтеу ... ... ... ... пайдалылығы тұтынушыларға да сол игіліктің саны өскен сайын кемиді.
Мысалы, адам ... ... ... тағам ең үлкен пайдалылық болса, тамағы
тойған сайын әрбір келесі бөлшек барған ... аз ... ... азаю ... ... дәл ... үшін экономикалық ғылымда
шекті пайдалылық ұғымы ... яғни ... ... ... ... пайдалылық. Осы ұғымды пайдаланып, шекті пайдалылықтың азаю ... яғни ... ... саны ... ... оның ... ... Пайданы бөлудің принциптері мен қызметтері
Шығындар құрамына не енетініне байланысты экономистер бухгалтерлік және
экономикалық пайданы айырады.
Бухгалтерлік пайда - бұл ... ... пен ... ... ... ... ... - бұл жалпы табыс және экономикалық шығындар
арасындағы айырма. Дәл осы ... ... ... пәні ... фирманың жалпы табыстары оның ... тең ... ... пайда нөлге тең немесе қалыпты болады.
Қалыпты пайда - бұл неоклассиктердің "жетілген ... ... ... ... ... - ... ... - бұл фирманы істе ұстауы үшін оның
сондай үлкен табысы.
Жетілмеген монополиялық жағдайды иеленсе (газ, ... ... ... онда ол пайдалы табиғи жағдайларда ... ... ... ... ... ... және тағы ... пайда болатын
монополиялық пайда алады.
Фирма үшін үлкен табыстың қайнар көзінің маңыздылығы, ашық ... ... ... алынған шамамеі кәсіпорындарға салынған
нақты капитал арасындағы айырмашылық ... ... ... табылады.
Оны берілген акционерлік қоғамның құрылтайшылары меншіктенеді.
Фирмаға қатысты табыс көлемі қалыпты пайда көзі болып сипатталады.
Пайда нормасы - бұл ... ... ... өндіріс шығындарына
қатынасы.
Банктік пайда табыс пен шығыс арақатынасы арқылы анықталады.
Банктік пайданың нормасы төмендегі формуламен анықталады:
Банктік жалпы ... - ... істі ... ... шығындар Банктік
меншік капиталы
Банктік пайда - қарыз капиталының меншік иесініц табысы.
Сауда пайдасы нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... ... жай ғана үстеме, тауарлардың ... өз ... ... ... ... ол ... көрінісі ғана болар еді.
Көпестің өз пайдасын тек сататын тауарларының бағасынан ғана шығара
алатыны ... ал енді оның өз ... ... ... ... ... алу ... мен сату бағасының арасындағы айырмашылыққа тең болуы
тиіс екені, сату бағасының алу бағасынан артылған мөлшеріне тең болуға ... одан ... ... пайдасы акция құны курсы мен өндіріске жұмсалған ... ... Оны ... ... ... Мұндай пайданы
алудың екі жолы бар:
1. Құрылтайшылар акция шығарып, оны сатады, бұл кезде өндіріске түскен
қаржының жартысын ... ... ... ... ... пайда
бүркемеленген жолмен алынады. Қоғамды ұйымдастырғанда ... бір ... ... ... ... ... ... қалған
бөлігін сатады. Қоғамды ... ... ... алған бағасы мен
одан кейінгі бағаның айырмасын өздері иемденеді.
2. Пайда алудың бұл жолы ... ... ... деп ... ... акцияны капиталдың кәсіпорындарға қосқаннан элдеқайда
артық ... ... ... ... ... ... ... алды делік. Содан
кейін ол бір миллионға акция шығарады. ... ары ... ... ... ... қалтасына салады немесе тек жарты миллионын ғана сатуы мүмкін.
Соңғы жағдайда инвестор алғашқы шығынын ... жэне ... ... ... ... ... дивиденд шығарады.
Батыс елдері соңғы уақытта заң шығару арқылы мұндай ... ... ... ... ... ... деген сөздің төркіні ертедегі
малды базарға ... ... түз ... ... ... ... ... жаңағы түз жеген малға су ішкізіп, сөйтіп оның ... ... және ... ... экономикалық теорияда өте бір күрделі әрі
пікірталас мәселелер қатарына жатады. Бұл мәселелерді талдау ... ... ... ... ғана ... оның ... экономикадағы атқарар
қызметін қарастыру.
К. Маркстік пайда ... ... құн ... ... ... құн ... тікелей жалғасы болып табылады. ... ... ... ... сауда пайдасының, қарыз процентінің өзгерген
түрі, соңғылардың шыққан тегі.
Өндірілген тауар қүны: W = с + V + т, ... (с + V) ... ... ... ... иесінің өндіріс құрал-жабдықтары мен жұмыс
күшін сатып алуға ... ... ... капитал (С) мен ... (V) ... ... ... ... ... ... құнының орнын толықтыратын бөлігі капиталистік өндіріс шығындарын
құрайды. Ол капиталист үшін тауар ... ... ... ... ... мен ... ... жұмсалатын қаражаттың өзгеруі
өндіріс шығындарына ... ... ... ... шығындарында тұрақты және
өзгермелі капитал айырмашылығы жойылады. Осымен байланысты үстірт ... ... бір ... (с + V) капиталистік өндіріс шығындарының ... ал ... ... (m) - ... (Р) формасын қабылдайды. Тауар ... ... ... ... W=(С + V)+ Р немесе К + Р пайда маркстің
экономикалық теориясында қосымша құн болып табылады, ол ... ... туу ... ... ... ... ... қарағанда тауар
құнынан өндіріс шығындарына шегергенде қалған ... ... Ал ... ... ... қосымша құнның өзгерген формасы. Рыноктың пайдаға
ықпалын жалпылама түрде былайша сипаттауға ... егер ... ... бағамен сатылатын болса (сұраныстың ... арту ... ... ... қосымша құннан көп болады (Р > m); егер ... ... ... ... (тауарларға ұсыныс сұраныстан асып кетсе),
өткізілген пайда мөлшері өндірілген қосымша құннан кем ... (Р < m). ... ... ... ... сай ... баға ... теңеседі,
капиталистер алатын пайда массасы, өндірілген қосымша құнмен тең болады.
Қосымша құнның пайдаға айналуы, қосымша құн ... ... ... да ... ... ... ... пайда нормаларының белгілі уақыт дәуіріне,
айталық, бір жылға авансыланған капиталдың әр жүзіне ... ... ... ... ... ... айналым уақытындағы
өзгешеліктен туған айырмашылық та осының өзінде жойылып кетеді. Бірақ бұл
айырмашылықтар түрлі өндіріс ... әр ... ... ... ... ... ... табылады, бұлардың орташа мөлшері жалпы ... ... ... құн ... m = mv * 100% ... капитал дәрежесінің
ұлғаюын көрсетсе, пайда нормасы (р1) ... ... ... ... ... Ол (р) ... ... бүкіл авансыланған капиталға
қатынасын көрсетеді, яғни
Капиталистік өндірістің ... күші - ... ... ... ... ... жоғары болады. Пайда нормасы капиталистік шаруашылық
етудің тиімділігінің бір белгісі. Капиталистің ... мен оның ... ... ... ... ... ... пайда нормасы, қосымша
құн нормасына тікелей әсер етуі даусыз. Бірдей жағдайда ... ... құн ... ... ... ... төмендеуімен
байланысты төмендейді. Пайда нормасына капиталдың ... ... ... ... Бұл кері ... ... ... органикалық
құрылымы төмендеген сайын, пайда ... ... ... ал ... ... ... ... нормасы өсіп отырады. Мұның мәні,
қосымша құн тек капиталмен өндіріледі. Капиталдың органикалық құрылымы
жоғары болғанда, ... ... ... ... ... ... болғандығымен салыстырғанда). Сондықтан органикалық құрылымы жоғары
бірдей мөлшерлі капитал, аз ... ... құн ... ... ... пайда нормасы да төмен болады.
Пайда нормасы капиталдың айналым ... ... Жыл ... ... ... өсуі қосымша құнның жылдық ... ... ... ... ... жыл ... көп ... жасаған сайын,
осындай жағдайда пайда нормасы жоғары болады. Бұдан шығар қорытынды: пайда
нормасы капиталдың айналым жылдамдығына тіке ... ... ... ... ... бірі тұрақты капиталды үнемдеу. Мұндай ... ... ... аз ... бұрынғы дәрежеде қосымша құн
өндіріп, пайда нормасын арттыру мүмкіндігін ... ... ... (ұзақ мерзімді тұрғыдан капиталдың қорлану қарқыны) нэтижесінде
қоғамдық өндірістің өсу қарқынын анықтайды. Осы ... ... ... әр қилы ... даму ... ... ... қозғалысымен акция курсының, процент ставкасының, басқа да
экономикалық көрсеткіштердің өзгерісімен байланысты.
2. ҚР ... ... ... ... ЖАҒДАЙЫ
2.1 ҚР Пайданы бөлудің қажеттілігі
Нарықтық өндірістің жекелеген салаларына пайда нормасына ықпал ... ... ... ... әр қилы ... ... ... жаңа салалары ескілерімен салыстырғанда техникалық тұрғыдан
тезірек дамиды. Сондықтан капиталдың органикалық құрылымы әр ... ... ... ... құн ... ... ... капиталға қосымша
құн массасы, осыған сэйкес әр түрлі ... ... ... ... ... орай ... жоғары, бірде төмен болады. Өндіріс салалары
капиталдың органикалық құрылымы бойынша ғана емес, оның ... ... да ... ... ... ... төмен салада,
қосымша құнның жылдық массасы аз, ал капитал айналымдылығы ... ... ... ... ... ... ... құнмен сатылатын болса, капиталистер бірдей мөлшерлі
капиталға әр түрлі пайда алар еді, ал ... ... ... және ... ... жылдамдығы төмен саладағы ... ең ... ... ие ... еді. ... ... бұлай болуы
мүмкін емес, өйткені ешкім де кәсіпкерді өз ... ең ... ... бар ... жұмсауға міндеттей алмас еді. Егер оның капиталы басқа
өндіріс саласына жұмсалған бірдей мөлшерлі ... ... аз ... болса, онда өз капиталын одан алып пайданы ... ... ... ... еді. Бірдей көлемді капитал бірдей дәрежедегі
пайда әкелуі үшін, тауарлар құнымен сатылмауы керек.
Салалық пайда нормасының жалпы, орта нормасына ... ... ... ... орын ... Капитализм тұсындағы бәсеке күресінің екі
түрі бар: ішкі салалық және ... ... ... ... өнім ... ... ... Бұл өндірістің бір саласының өндірушілерінің өндірістің
тиімді, ұтымды ... мен ... ... табу ... ... ... ... Бірыңғай тауар өндіретін әр түрлі ... ... ... орын алады, осымен байланысты тауарлардың жеке құны
бірдей болмайды. Рынокта сатушылар мен сатып алушылардың ... ... ... пен ұсыныс арақатынасының көрінісіндей) қоғамдық қажетті
шығындар анықталады, яғни тауардың ... ... Бұл ... ... ... ... ... жағдайында өндірілген және тауарлардың осы түрінің
басым көпшілігін құрайды. Рыноктық құнның ақшалай формасы ... баға ... ... ... тиімді, ұтымды пайдаланумен байланысты әр
қилы ... ... ... ... яғни капиталдың пайдалылығын
арттыру. Бұл бәсекенің тетігі капиталдың пайда ... ... ... ... ... ... еркін ауысуы болып табылады. Капиталдың ауысуы
қандай нәтиже береді? Капиталдың ... ... ... ... ... ... ... деген ұсынысын азайтады, баға ... ... ... ... да ... Капиталдың пайда нормасының
жоғары салаға ауысуы өндірісті және тауарларға деген сұранысты ұлғайтады,
бағаны, пайда ... ... ... бір ... ... ... отыруымен, түптеп келгенде пайда нормасы теңеледі де, орта
пайда немесе ... ... ... ... ... ... ... пайда
нормасы құрылады.
Орта пайда нормасы жиынтық қосымша құнды бөлумен байланысты әр ... ... ... ... қатынастарды сипаттайды. Ол
жиынтық қосымша құнның бүкіл ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде бірдей капиталға бірдей пайда
массасы келеді. Орта нормаға сәйкес авансыланған капиталға алынған ... ... деп ... орта ... ... тауарлардың құнымен емес, өндіріс
бағасымен сатылуына байланысты, яғни ... ... ... ... ... қосындысы.
1-кесте.
|Құнның өндіріс бағасына айналуы |
| ... ... ... ... ... капитал айналымы бірдей бір
өлшемге тең әрі әр ... ... ... ... ... ... яғни
авансыланған және тұтынылған капитал бір-біріне тең.
Кестеден көріп отырғандай, әрбір салада өндірілген тауарлар өндіріс
бағасы бойынша сатылады ... 120-ға тең. ... ... ... ... III салада тауар құны 130-ға тең. ... ... ... ... ... кәсіпкерлері 10 өлшемге ... ... ... құрылымы жоғары - I саланың ... ... ... ... яғни ... құны 110-ға түсіп еді, ал сатылғанда өндіріс
бағасы бойынша 120 болды. Міне қосымша 10 өлшем ... ... ... ... ... ... ... тауар құнымен
салыстырудан шығар қорытынды, өндіріс бағасы құннан ауытқиды. Бірінші
капиталдың органикалық ... орта ... ... салада, өндіріс
бағасы құннан жоғары, ал үшінші -капиталдың органикалық құрылымы ... ... ... ... ... бұл ... - ... бір-бірімен
теңеседі, кәсіпкерлер өндірілген қосымша құнның барлық массасына ие болады.
Бірақ салааралық бәсеке нәтижесінде бұл қосымша құнның ... ... ... сай ... қайта бөлінеді. Сонымен, ішкі салалық
бәсеке нәтижесінде көптеген жеке құндар біртұтас рыноктық қүнға ... ... ... ... ... құн ... ... пайда нормасын теңестіруші, өндіріс бағасына айналады. Өндіріс
бағасының құрылуымен рыноктық баға өндіріс бағасының шеңберінде ... ... ... құрылуын реттеуші рөлді тауарлардың рыноктық құны
атқарады, тек тікелей емес, өндіріс бағасы арқылы атқарады.
Нарықтық экономикада өндіргіш ... ... ... ... ... ... ... құрылымының өсуінен байқалады.
Ол жоғары болған сайын пайда нормасы төмен болады. Капиталистік өндірістің
дамуымен, капиталдың ... ... ... ... ... ... ... соғады. Дегенмен капиталдың органикалық құрылымының
өсуімен, пайда нормасының төмендеуі абсолютті, ... заң ... ... ... Бұдан шығар қорытынды, пайда нормасының төмендеуіне қарсы
әрекет ететін бірнеше факторлардың орын алатындығы. Оған ең ... ... ... ... ... ... қүнның нормасының артуы
оның массасын ұлғайтады, ол кезегінде пайда нормасының ... ... ... ... күші ... ... ауытқуы, капиталдың
органикалық ... өсуі ... ... ... ... ол ... ... жұмыс күшін оның құнынан төмен сатып ... ... ... ... ... ... ... еңбегінің
бір бөлігін иемдену мүмкіндігін береді. Үшіншіден, тұрақты ... ... ... ... құн ... көп ... ... береді, сол қолдағы тұрақты ... ірі ... ... ... қанап және пайда нормасын көтеруге
болады. Сонымен ... ... ... дамуының басты қозғаушы
күші - пайда нормасы. Ішкі қайшылық капиталдың ... өсу ... орта ... ... тенденциясы қарсы әрекет етеді. ... ... ... ... ... қозғайды, яғни қоғамның
өндіргіш күштері тез дамыған сайын, пайда нормасының төмендеу тенденциясы
активті көрініс алады.
Сауда ... ... көзі ... ... ... жұмысшылар өндірілген қосымша құн болып табылады. ... ... ... бір бөлігі саудагерлерге тауар капиталын ақша
капиталына айналдыру қызметі үшін беруге мәжбүр болады. Сауда ... ... ... ... ... бір ... Сауда капиталы,
қосымша құнды өндіруге қатыспай оны бөлуге қатынасады. Былай деп ... ... ... өнеркәсіп капиталы 900-ге тең, ол 720 және ... ... құн ... 100% ... оның массасы 180-ге тең болады,
ал жылдық өнім құны (W) = 720с + 180v = 1080. ... ... 20%, ... сату үшін тағы да ... 100 ... ... ... керек
делік. Мұндай жағдайда қоғамдық капитал 1000 өлшемге тең болады, ал бүкіл
қоғамдық капиталға орта ... ... 18% ... иесі ... 900 ... ... 162 өлшем өнеркәсіп
пайдасын, ал саудагерлер өзінің 100 өлшем капиталына -180 ... ... ие ... ... ... тауарларын құнынан төмен бағамен
сатады: 720с + 180v + 162р = 1062. ... ... ... ... тең ... ... ... сатады.
720с + 180v + 162р + 18Һ = 1080 (р - өнеркәсіп пайдасы, һ - ... ... ... ... ... ... құн ... алайда
оны бөлуге және орта пайдамен теңестіруде қатынасады. Нәтижесінде орта
пайда 20-дан 18%-ке ... ... бұл ... ... қайшы
келмейді. Егер, олар тауарларды сатумен тікелей ... ... ... ... пен ... ... көп кетер еді де, өнеркәсіп
капиталының нормасы төмен болар еді. Сонымен сауда ... ... ... ... Олар ... ... құнды бөлуде қызмет істеуші өнеркәсіп және сауда капиталистерге
ғана емес, ақша қаражатының иесі ... ... де ... ... ... ең бүркемеленген түрі, онда қосымша құн алудың көзі
мүлдем ... ... ... ... А - А1 қозғалысында капиталдың
өгейленуі мен оған құн өсімін алумен байланысты ... фаза ... ... ... өсу ... шын ... жасырын қалып отыр. Мұнда капитал
аралық қозғалыссыз "ақша түсімін" күтіп отырған ақша ретінде көрініс ... ... құн ... ... ақша, шын мәнінде, өздігінен өспейді,
ол қызмет етуші ... ... ... ... қанау арқылы
қосымша құн алуға пайдаланылатын нақты капиталға айналады. ... ... ... ... тек ... қиып ... шектеледі.
Сонымен қарыз капиталы капитал-меншік иесі, өзіндік қозғалыс формасы бар
ерекше тауар, оның иесіне ... ... ... ... ... бір
бөлігін процент түрінде иемдену мүмкіндігін береді. Қарыз берушінің қолында
қарызға ... ... үшін ... ... ... түрін қабылдайды. Қарыз
проценті - қосымша құнның ерекше формасы. Өндіріс немесе ... ... ... ... ... ала отырып, ақша иесіне алынған
соманың белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігі, оны кәсіпкерлер қарыз берушіге беруге міндетті. Қарыз
капиталынан ... ... екі ... ... ... ... ... мен қарыз алушы иемденетін кәсіпкерлік ... ... ... ... ... нормасы бар. Процент нормасы қарыз капиталына
алынған жылдық табыс саласының, қарызға берген ... ... ... ... пайдаланғаны үшін төлем процент ... ... ... Процент нормасы қарыз капиталынан алынған жылдық табыстың бүкіл
қарыз капиталына қатынасымен өлшенеді. Егер, ... ... ... ... долл. деп ұйғарсақ, ал осыдан жылдық табыс 6 мың ... ... ... ... тең. ... проценті белгісіз өлшем, оның орта пайда нормасымен
байланысты болатыны, соңғысы ең жоғарғы шек, ... ... ... ... кете ... ... шығар қорытынды, пайда нормасының төмендеу
тенденциясының орын алуымен, процент нормасы да төмендейді.
2.2 ... ... және ... ... ... мөлшері тауардың саны мен соған қажеттіліктің
дәрежесіне тәуелді болады. Сонымен ... ... әр ... қарқындылық
дәрежесімен сипатталатын қажеттіліктері көп болады. ... ... ... болғанмен, объективті түрде бірінші шұғыл
қажеттіліктерді маңыздылығы кем қажеттіліктерден ... ... ... адам ең ... ... бастайды
да, біртіндеп шұғылдығы аздауға көшеді, осындай қимылдардың ... ... ... ... ... ... ... болады. Бірақ
адам рыноктан қажетті игілікті сатып алғанда, әр түрлі ... ... ... Өйткені әр тауардың өз бағасы бар. Егер игіліктің шекті
пайдалылығын оның ... ... онда ... ... ... ... ... немесе өлшенген шекті пайдалылықтар ... ... ... ... шартын былай бейнелеуге болады:
Бұл жерде MU - жеке тауарлардың пайдалылығы, ал P - ... ... ... ... ... ... ... сандық
өлшеу мәселесі маңызды орын алады. Осындай ... ... нені ... яғни қандай өлшем бірлігінде игіліктердің ... ... және ... ... ... ... ... бола ма? Осы
сұрақтардың жауаптарына байланысты шекті пайдалылық теориясын ... ... ... ... және ... ... ... абсолютті мөлшерін ... ... (У. ... А. ... Д. ... ... олардың
бұл ізденістері нәтижесіз болды да, салыстыру ... ... ... ... ... қолданды.
ОРДИНАЛИСТЕР жалпы мұндай әмбебап өлшем бірлігін іздеуден бас ... ... жол ... (В. ... Дж. ... тағы ... Мысалы, В.
Парето шекті пайдалылықтың абсолютті ... ... ... ... ... болар еді деген идея айтты, яғни сатып алушылардың
(сатушылардың) тауарларды бір қисындасуын басқа ... ... ... ... ... ... құралы (тетігі) ретінде экономикалық
процестерді зерттеуде ... ... ... ... ... дегенді қолданады.
Пайданы көбейту жағдайларын талдаудан бұрын алдымен жетілген ... ... екі ... ... тауарларының қисық сызықтарын
салыстырамыз. Бұл графиктерден көрінгеніндей жетілген бәсекелі фирма (1, а
- сурет) рыноктық ... ... ... ... ... ... ... сата
алады. Сондықтан оның ДД сұраныс қисығы көлбеу жатыр. ... ... ... ... ... кіретін фирманың өндірісі көлемінің салыстырмалы түрде
үлкен еместігінде.
Сондықтан жетілген бәсекелес фирма рынокқа қанша тауарлар шығарса да,
бәрібір ол сол ... ... ... әсер ету үшін ... ... бәсекелес фирма жағдайында (1, б - сурет) ДД сұраныс қисығы
төмен жылжиды, ... Q ... көп ... ... соған сәйкес төмен баға
белгілейді. Сондықтан монополист фирма рынокқа тауардың үлкен көлемін
шығарғанда, оның ... ... Егер ... толық монополияға ие
болмаса, P, яғни бағаны қысқарту 1, б - ... ... ... ДД сұраныс сызығын солға Д1Д1 жағдайына жылжытады, сондықтан
қарсыласушы ... ... баға ... ... енді аз ... ... болады. Жоғарыдағы графиктерді салыстырудан шығаратын
қорытынды мынадай: сұраныс сызығының көлбеу болуы фирманы жетілген ... ... Егер ... ... ... онда ... жетілмеген
бәсекеде болады. Сұраныс қисық сызығының өзгерген ... ... ... ... ... (MR) өсіңкілігіне әсер етеді. ... ... ... ... ... жалпы табыс пен n-1 бірлікті саудадан ... ... ... ... ... егер бірдей 100
тауар 100 доллар бағамен сатылса, онда жалпы табыс 10000 доллар. Ал, ... сату үшін ... 99,5 ... ... керек, онда жалпы табыс
99,54 * 101 = 10044,5 ... ... ... шекті табыс деп атайды. Шекті
табыс деген қосымша тауарды сатудан алынған қосымша табыс. Мына ... ... ... ... ... |Жалпы табыс |Шекті ... ... | | | |
|1 |41 |41 |41 |
|2 |39 |78 |37 |
|3 |37 |111 |33 |
|4 |35 |140 |29 |
|5 |33 |165 |25 |
|6 |31 |186 |21 |
|7 |29 |203 |17 |
|8 |27 |216 |13 |
|9 |25 |225 |9 ... |23 |230 |5 ... мәні ... ... ... ... ... мәніне көбейту
арқылы алынады. 4-бағананы 3-бағанадан аламыз, жалпы табыстың әрбір кейінгі
мәнінен оның алдындағы мәнді алу арқылы: Мысалы, 78 - 41 = 37; 111 - 78 ... 140 - 111 = 29, тағы ... да еске ... ... жетілген бәсеке жағдайында жеке кәсіпорын
үшін баға тұрақты әрі белгіленген болады. Бірақ ондай шекті табыс ... ... ... ... Егер ... ... болса, онда ол
101 тауарды сол өзгермеген бағамен 100 долларға ... ... ... 10100 ... - 10000 ... = 100 ... болады. Осымен мынадай
қорытынды жасауға болады: жетілген ... ... ... ... тауар
бағасына тең.
Жетілмеген бәсеке кезінде MR қандай болады? Шекті табыс пен ... ... ... ... ... ... ... тігінде - шекті табыс пен баға, абсцисс тігінде өнімнің саны).
Графиктен MR сызығы ДД сұраныс ... ... ... ... Жетілмеген бәсеке жағдайында шекті табыс бағадан аз.
Қосымша өнімді сату үшін жетілмеген бәсекелес бағаны ... ... оған ... ұғыс ... (2-кестеден жалпы табыстың ұлғайғаны
көрінеді), бірақ бір мезетте кейбір залал әкеледі. Ол ... ... ... 3 ... 37 ... сатып, әрбір өнімнің бағасын
төмендетті (41-ден, 39-дан, 37 долл.). Сондықтан барлық ... ... ... 39 ... ... ... алғандарды қосқанда төмен баға ... ... ... ... зиян 4 ... Бағадан алынып тасталады,
сонда 33 доллар тең шекті табыс қалады.
Қайтадан фирма шығындарына оралайық. Өнімнің орта шығындарында ... ... саны ... ... азаю ... ... ... бір өндіріс көлеміне жеткеннен кейін және одан асқан сайын шығындар
өсе бастайды. Орта шығындар ... ... ... ... ... И - ... қисық сызық болады. Абстрактілі санды
мысал арқылы ... ... ... ... ... және ... бейнелейміз. Бірақ алдымен мынадай белгілеулерді кіргіземіз:
TC = Q * AC, яғни жалпы шығындар тауарлар санының орта ... ... = TCn - TCn - 1, яғни ... ... n ... тауарлардың жалпы
шығындарымен n-1 санындағы тауарлардың жалпы шығындарының арасындағы
айырмашылыққа ... = Q + P, яғни ... ... тауар санының бағасының көбейтіндісіне
тең;
MP = TPn - TPn - 1, яғни ... ... n ... ... ... ... n-1 сандағы тауардың жалпы табыстың айырмашылығына тең.
2, 3, ... ... ... фирманың өндіріс жағдайларын
сипаттаса, 5, 6, 7 - сату жағдайларын сипаттайды.
Фирманың рационалды тәртібі оның ең жоғары ... ... ... ... ... фирма жалпы табыспен жалпы шығындардың
айырмашылығы ... ... ... баға мен ... ... ... |Шекті |Баға |Жалпы |Шекті ... ... ... ... ... ... ... |
Жетілген бәсеке ұғымына және осы жағдайдағы форма ... ... ... ... ... жеткендей, тепе-теңдік MC = p болғанда ... яғни баға ... ... ... нақты табыспен сәйкес келеді,
сондықтан былай деп жазуға болады: MC = MR = P ... ... ... ... Дж. ... атап ... екі шарт орындалуы керек:
1) шекті табыс шекті шығындарға тең болуы керек;
2) баға орта шығындарға тең ... ... Ал ... ... = MR = P = ... фирманың рыноктағы тәртібі шекті табыстың (MR) және шекті
шығындардың (MC) өсіңкілігімен де анықталады. Неге? Өйткені әрбір ... ... ... және бір уақытта жалпы шығындарға да ... ... ... Фирма барлық уақытта осы екі ... ... ... MR мен MC ... ... жағымды болғанға дейін фирма
өндірісті ... ... ... ұқсастықты байқауға болады:
потенциалдардың айырмашылығы электр тоғының қозғалысын қамтамасыз ... ... MC ... жағымды айырмашылық фирманың ... ... ... Ал MR = MC ... ... фирма тепе-теңдігі орнайды.
Бірақ жетілмеген бәсеке кезінде қандай баға ... ... ... (AC) ... ... MC = MR = P = AC формуласы сақтала ма?
3-кестеге көңіл ... ... ... ... үшін ... ... ... Алайда, егер ол 41 доллар баға қойса, онда ол 1 ғана
тауар сатады және оның ... ... 41 ... ал ... (41 - 24) = ... дегеніміз жалпы табыс пен жалпы шығындардың айырмашылығы.
Айталық ... ... ... ... 35 ... ... Онда ол ... артық 4 тауар өткізе алады, бірақ бұл да аз ғана сату ... ... оның ... ... 140 ... (35 * 4), ал таза пайдасы (140 - ... 68 ... ... ... ілесе отырып, монополист бағаны төмендетіп,
сату көлемін ұлғайтуы мүмкін. ... 33 ... ... ол 5 ... сатуы
мүмкін. Бұл жағдайда бір тауарға тиісті таза ... ... ... ... ... Таза пайдасын ұлғайту үшін жетілмеген бәсекелес бағаны
қандай шекке дейін төмендете алады? Айқыны, ... ... (MR) ... (MC) тең ... бұл 9 тауарды сатқандағы жағдай. Нақ осындай
таза ... ... ең ... болады, яғни (225 - 117) = 108 доллар. Егер
сатушы бағаны 25 ... ... ең ... ... - 108 ... ... алған
бағадан) 23 долларға дейін төмендесе, онда мынадай нәтиже болады: 10 ... ... 5 ... ... ала ... еді, ал ... ... онда 10,5
доллар болар еді. Сондықтан 10 тауарды 23 доллар ... сату ... ... ... (230 - 125,5) = 104,5 ... кестені қарағаннан қандай қорытынды шығаруға болады. Жетілмеген
бәсеке негізінде фирма тепе-теңдігі, яғни шекті шығындар мен шекті ... ... (MC = MR) орта ... ... ең ... ... жетпейтін
өндірістің көлемі кезінде болады. Баға бұл кезде жеке өнімнің ... ... ... ... бәсеке кезінде MC = MR = P = ... ... ... ... кезінде (MC = MR) < AC < P ... ... ... ... тұрғандай, фирма тепе-теңдік жағдайы
E нүктесімен (MC және MR) қиылысу ... ... одан ДД ... ... дейін тік сызық жүргіземіз. Осылайша барынша көп таза ... ... ... ... Бұл баға E1 ... ... тік бұрыш монопольді пайданы көрсетеді.
Жетілген бәсеке жағдайында ... сату ... ... өз ... ... MC мен MR ... ... сәтке дейін ұлғаяды.
Жетілмеген бәсекелес те сол ережені басшылыққа алады. Өндірісті ... және ... ... шешім қабылдай отырып, ол қосымша табысты
салыстырады, яғни ... MC және MR ... Ол ... ... MC ... теңдігіне дейін ұлғайтады. Бірақ өндіріс көлемі бұл ... ... ... аз ... яғни Q1 < Q2. ... ... ... нақ
E2 нүктесінде шекті шығындар (MC), орта ... ең ... мәні ... сату ... ... (P) сәйкес келіп қалады. Егер (P2) ... ... ... ... онда ... баға ... болар еді.
Басқаша айтқанда жетілмеген бәсеке жағдайында монопольді пайда “қарапайым”
пайданың деңгейінен асып ... ... ... E2 ... ... ... деп қарауға болады. Бұл нүктеде MC = AC = P. Бірақ MC =
MR. Рационалды түрде ... ... ... ... мүдделер үшін өндірістің
ұлғаюы қосымша табыстарға қарағанда ол үшін үлкен ... ... ... ... ... деп есептемейді.
Қоғам өндірістің үлкен көлемі мен жеке өнімге аз шығындарға ынталы. Q1
-ден Q2 -ге ... ... өсуі ... орта ... азаяр еді, бірақ
онда қосымша өнімді өткізу үшін не ... ... не ... ... ... керек. Бұл жол жетілмеген бәсекелес үшін
жарамайды. Ол өз ... ... ... ... ... келмейді. Фирма
бағаны барынша көбейту үшін шекті шығындардан асатын бағаға ... ... бір ... ... ... ... рыногы үлесінде монопольді
пайда жетілмеген бәсеке ... ... ... артық пайда ретінде
түсініледі. Монопольді пайда жетілген бәсекені бұзу ... ... ... ... ... көрінеді.
Маңызды сұрақ: бұл артық пайда қарапайым пайдадан көп қаншалықты
тұрақты сақталады? Ол осы ... жаңа ... ену ... ... ... кезінде қосымша пайда ... ... жаңа ... көптеп енуіне байланысты тез жоқ болып кетуі
мүмкін. Егер ... ену ... ... ... ... онда
монопольді пайда тұрақты сипат алады. Жетілген бәсеке өндірістің барлық
факторларының бір ... ... ... еркін сақталуына жол ашады.
Сондықтан жетілген ... ... ... ... атап
көрсеткендей, нөлдік пайдаға деген тенденция анық ... ... жоқ ... емес, тек пайданың әдеттегі деңгейінде болуы.
ҚОРЫТЫНДЫ
Айналыс шығындары өнеркәсіп капиталына өнім бермейтін ... ... және ... да ... Көпеске бұл шығындар пайданың көзі болып
көрінеді, ал пайда, - егер ... ... ... жорамалдайтын болсақ, - сол
шығындар көлеміне сәйкес болады. Сондықтан, осы ... ... ... ... ... өнім беретін шығын болып көрінеді.
Демек, ол сатып алатын сауда еңбегі де ол үшін - ... өнім ... ... ... ... ... кәсіпкер үшін пайда ролін
жэне қызметін білген өте қажет. Себебі Қазақстанның ... ... ... капиталмен айналысу үшін экономикалық теорияның негізін,
пайда табудың мәнін білу ең ... ... бірі ... ... ... ... кәсіпкер банкротқа ұшырайды, бірақ бұл қауіпке қарамастан
бизнеспен айналысады, демек, ол рискке барады. ... ... дами ... ... ... ... алмайды. Неге? Өйткені кәсіпкер пайда
табудың мәнін білмейді. Экономикалық теорияда ... пен ... ... ... ... ... ... заңдылықтары
зерттеледі.
Демек, пайда - нарықтық экономиканың негізі болып ... ... ... ... ... ... отырып, оның
теориялары мен мәнін, қызметін және экономикадағы ролін қысқаша айту мүмкін
емес, оған себеп – ... ... ... ...... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Мельников В. Д., Ли В. Д. Қаржының жалпы курсы: Оқу құралы.-Алматы:
Қазақ университеті, 2005.- 165-16766.
1. Блеутаева К. Б. ... Оқу ... ... ... ... ... 220-264 ... Кулагин П. «Рынок в социалистической экономике» - Қаржы экономика
2005.- 356-36166.
1. Чалбаев К.К. «Интенсификация ... и ... ... ... 1999 ж. ... ... ... природа и развитие /Под.ред. Дунаева Э.П., Рузаковой
И.Е. Изд.МГУ 2001.- 326-32866.
1. Шеденов Ө.Қ. Жалпы экономикалық теория,-Алматы 2002.- ... ... Қ.Қ., ... С. ... - ... ... ... 2005
жыл.- 365-36866.
1. Майдан- Әли Байгісиев Халықаралық экономикалық қатынастар.-Алматы 1998
ж 1256.
1. Абилов Р.Д. «Нарықтық қатынастарды дамыту»// Қаржы-қаражат, ... ... Л.А. ... ... ... // ... 2003 ... қаңтар 136.
1. Интыкбаева С.Ж. Фискальная ... и ее роль ... ... ... ... Казахстана,-Алматы,
Қаржы -қаражат, 2002.- 32-3466.
-----------------------
1-сурет
А)
Б)
AC
MC
P
2-сурет
Ä
E1
E2
Ä
Q

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақпарат түсінігі мен түрлері"13 бет
"мектеп басшысының жеке тұлға ретіндегі ролі"7 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
"қабылданған шешімді орындаудағы ұйымның функциясы"6 бет
1932 жыл ашаршылық ақиқатын ашатын кез келді9 бет
Esri(ақш) фирмасының arc/info және erdas imagine бағдарламасы3 бет
SA 8000:2001 "Қоғамдық жауапкершілік" стандарты4 бет
Unix ОЖ-нің қорғаныс әдісі5 бет
«жұмыссыздық және оның түрлері.»7 бет
«Тіл туралы» заң- ана тіліміз қазақ тіліне мәртебе берілді.8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь