Етті бағыттағы бұқаны азықтандыру

Мазмұны

Белгілер мен қысқартулар
Нормативтік сілтемелер
Анықтама
Кіріспе
1.Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.1.Етті бағыттағы бұқанын халық шаруашылығындағы маңызы ... ... ... 9
1.2.Етті бағыттағы бұқаны азықтандыру жүйесінің принциптерімен элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
10
1.3.Азық мөлшеріне әсер ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 13
1.4.Етті бағыттағы бұқаның биологиялық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... .. 15
1.5.Ет өндірісінде бұқаны бордақылаудың маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 16
1.6.Етті бағыттағы бұқаны бордақылауда қандай сыртқы факторлар әсер етеді ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
17
1.7.Етті бағыттағы бұқаны бордақылау мерзімі қанша күнге созылады ... ... 18
1.8.Жас және сақа бұқаны бордақылауда 1кг А.Ө. келетін протеин нормасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
19
1.8.1Жеке шаруашылықта немесе фермер жағдайында етті бағыттағы бұқаны азықтандырып бордақылау технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
20
2.Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
3.Тіршілік қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 26
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 27
Кіріспе

Азықтандыру типі шаруашылықтағы қалыптасқан жемшөп қорына сәйкестендіріледі.Айталық, табиғи жайылымы кең, оты мол жерлерде жайылымды азықтандыру типі (пастбищный тип кормления) қолданылса, жері жыртылған, түрлі техникалық дақылдар өсіретін шаруашылықтарда олардың азықтық қалдығымен азықтандыру типтерін қолданады.Соған орай сүрлемді (силосный), картопты-жемді (картофельно-концентратный), тамыржемісті-жемді (корнеплодно-концентратный), бардалы, жомды, т.с.с. азықтандыру типтерін ажыратады. Еліміздің әр табиғи-экономикалық өңіріне ғылыми-зерттеу орталықтары мал түлігіне жергілікті жемшөп қорына негізделген типтік азықтандыру рациондарын ұсынады.
Ет бағытындағы ірі қара шаруашылығындағы барлық жемшөп шығынының 45-50%-ы аналық бастардың үлесінде.Сондықтан да,бұл саланың, тұтастай алғанда пайдалы болуы көбінесе ірі қараның осы тобын азықтандру мәселелерін сабан, топан және егін шаруашылығының басқа да қалдықтары сияқты арзан жемшөпті көп көлемде пайдалана алатындығына қарамастан,олардың мерзімдік азық үлестері жұғымды және минералды заттардың, сондай-ақ витаминдердің қажетті мөлшерімен қамтамасыз етілуі тиіс.Сиырларды азықтандырудың жалпы деңгейі, қоректің негізгі элементтері мен қуатқа мұқтаждығы олардың тірілей салмақтарына, буаздық және сүттену кезеңдеріне, жыл мерзімдеріне, қоңдылығына, бағып-күту технологиясы мен басқа да ықпалдарға байланысты болады.
Мал азықтандыруды қоректік құндылығы малдың физиологиялық қоректік мұқтаждығын белгілейтін азықтандыру нормасының (мөлшерінің) көрсеткіштеріне сәйкестендіріп құрастырылған азықтандыру рациондары, яғни жегізілетін азықтары мен азықтық қосындылары арқылы іске асырады.Мал азықтандыру ғылымының мақсаты малдың қоректік қажеттігін мұқтаждық көрсеткіштеріне сәйкес энергетикалық және құрылымдық қоректік заттар және барлық минералды, биологиялық әсерлі қосындылармен жан-жақты және толығымен қамтамасыз ету болып табылады.
Малдың қоректік қажеттігі арнайы нормалық көрсеткіштермен белгіленіп, өтелетіндіктен мұндай азықтандыру жүйесін нормалап азықтандыру (нормаованное кормление) дейді.Малды белгіленген мөлшерде, яғни нормасыз, еркінше азықтандыру олардың өндірілген өнім бірлігіне жұмсалған азық шығынын күрт өсіріп, жемшөп қорының пайдасыз ысырабына соқтырады.
Курстық жобаның мақсаты – етті бағыттағы бұқаны азықтандыру (ақбас қазақы тұқымы) нормалап азықтандыру, рацион құруды оқып үйрену және зерттеу.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1 Төреханов А.Ә. Қазақстанда мал мен құс азықтандыру және азық дайындау технологиясы: оқулық жоғары оқу орындары үшін/ А.Ә.Төреханов, Н.Ә.Жазылбеков,М.А.Кинеев.: Алматы 2006-24б.
2 Қожалы Б. Ауыл шаруашылық малын азықтандыру пәнінен курстық жұмысқа арналған әдістемелік нұсқау/ Б. Қожалы Шымкент: ОҚМУ, 2012.- 212б.
3 Омарқожаұлы, Н. Мал азығын бағалау және малды азықтандыру: оқулық жоғары оқу орындары үшін /Омарқожаұлы Н. Алматы: Нұр – Принт, 2005.-125б.
4 Омарқожаұлы Н. Мал шаруашылығы: оқулық жоғары оқу орындары үшін /Н.Омарқожаұлы.Б.Әкімбеков. Астана: Нұр – Принт, 2007.-15б.
5 Төреханов А. Ә. Қазақстанда мал мен құс азықтандыру және азық дайындау технологиясы: оқулық жоғары оқу орындары үшін / А. Ә. Төреханов, Н. Ә. Жазылбеков, М. А. Кинеев –Алматы,1998.-173б.
6 Қожанов Қ. Қ. Төл ауруларын емдеу және олардан сақтандыру шаралары: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Қожанов Қ. Қ. – Алматы, 2005.-127б.
7 Дәрібаев А.« Ауыл шаруашылық малдарын азықтандыру: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Дәрібаев А. Алматы, 2005.- 192б.
8 Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков Мал шаруашылығы: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков, Алматы, 2001. - 158б.
9 Төреханов А. Ә. Қазақстанда мал мен құс азықтандыру және азық дайындау технологиясы: оқулық жоғары оқу орындары үшін / А. Ә. Төреханов, Н. Ә. Жазылбеков, М. А. Кинеев –Алматы,1998.-183б.
10 Қожанов Қ. Қ. Төл ауруларын емдеу және олардан сақтандыру шаралары: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Қожанов Қ. Қ. – Алматы, 2005.-116б.
11 Дәрібаев А. « Ауыл шаруашылық малдарын азықтандыру: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Дәрібаев А. Алматы, 2005.- 189б.
12 Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков Мал шаруашылығы: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков, Алматы, 2001. - 171б.
13 Қ. Бегімбеков, А. Төреханов, Ә. Байжұманов – Алматы, Нұр – Принт 2003.-197б.
14 Төреханов А. Ә. Қазақстанда мал мен құс азықтандыру және азық дайындау технологиясы: оқулық жоғары оқу орындары үшін / А. Ә. Төреханов, Н. Ә. Жазылбеков, М. А. Кинеев –Алматы,1998.-167б.
15 Қайырханов К . Жануарлар биохимиясы. Оқу құралы. Қайырханов К.- Алматы 2004, 23б.
16 Дәрібаев А. « Ауыл шаруашылық малдарын азықтандыру: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Дәрібаев А. Алматы, 2005.- 199б.
17 Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков Мал шаруашылығы: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков, Алматы, 2001. - 171б.
        
        Аннотация
Ауыл шаруашылығы малдарын азықтандыру пәнінен жазылған «Етті бағыттағы
бұқаны ... ... ... ... атты ... ... кіріспе,
негізгі бөлім: етті бағыттағы бұқаның халық шаруашылығындағы ... ... ... азықтандыру жүйесінің принциптері мен элементтері, ... әсер ... ... етті ... ... ... ет өндірісінде бұқаны бордақылаудың маңызы, етті бағыттағы
бұқаны бордақылауда қандай сыртқы факторлар әсер ... етті ... ... ... ... күнге созылады, етті бағыттағы ... ... ... ... кезеңдеріне бөлуге болады, жеке шаруашылықта
немесе фермер жағдайында етті бағыттағы бұқаны азықтандырып ... ... ... ... ... қорытынды,
пайдаланған әдебиеттер тізімі қарастырылған. Курстық жоба 27 ... ... ... ... ... нормативтік құжаттарды ... ... 2.104 -2006 КҚБЖ ... ... 2.301 -68 КҚБЖ ... 2.601 -2006 КҚБЖ (ЕСКД).Пайдалану құжаттары.
МЖМБС 2.304-81 КҚБЖ (ЕСКД).Сызбалық шрифттер.
МЖМБС 2.701-84 КҚБЖ (ЕСКД).Схемалар.Түрлері мен ... ... ... 2.321-84 КҚБЖ ... ... ... ... тіршілігі мен өнім өндіруге қажетті энергия
мен құрылымдық және биологиялық әсерлі заттарға ... ... ... ... ... 1 басқа қажет азық.
Рацион құрылымы- рацион құрамына кіретін азық топтарының оның ... (а.ө. не АЭЗ ... ... ... ... ... нормасы деп- ... ... 18-30 ... ... ... рационы- малға жегізілетін жемшөп пен азықтық ... ... ... ... ... ... асырылады.
Азықтандыру типі- рацион құрылымындағы басым азық тобы немесе жекелеген
азық белгілейді.
Рацион – бір тәулікте ... ... ... ... қоректік
заттары бір күндік нормаға сәкестендіріледі.
Мал азығын нормалау- мал ... ... ... ... мен ... ... зат
ШП- шикі протеин
ШМ- шикі май
АЭЗ- азотсыз экстративті заттар
ҚП- қо рытылған протеин
АЭ-алмасу энергиясы
г – грам
мг – миллиграм
л – ...... ... – килоджоуль
МДж – мегаджоуль
% - пайыз
Мазмұны
|Белгілер мен қысқартулар | ... ... | ... | ... | ... бөлім |9 ... ... | ... ... ... ... ... маңызы |9 ... | ... ... ... ... жүйесінің принциптерімен | ... ... | ... ... әсер ... |13 ... | ... бағыттағы бұқаның биологиялық |15 ... | ... ... ... бордақылаудың |16 ... | ... ... ... ... ... ... факторлар әсер | |
|етеді………………….........................................................|17 ... | ... ... ... ... мерзімі қанша күнге |18 ... | ... және сақа ... ... 1кг А.Ө. ... ... | |
|нормасы..............................................................|19 ... | ... ... ... ... жағдайында етті бағыттағы бұқаны| ... ... |20 ... | ... ... |22 ... ... | ... ... |25 ... ... | ... |26 ... ... | ... ... тізімі |27 ... | ... типі ... қалыптасқан жемшөп қорына
сәйкестендіріледі.Айталық, табиғи ... кең, оты мол ... ... типі ... тип ... ... ... түрлі техникалық дақылдар өсіретін ... ... ... ... типтерін қолданады.Соған орай
сүрлемді ... ... ... (корнеплодно-концентратный), бардалы, жомды, т.с.с.
азықтандыру ... ... ... әр ... ... ... мал ... жергілікті жемшөп
қорына негізделген ... ... ... ... ... ірі қара ... барлық жемшөп шығынының 45-50%-
ы аналық бастардың үлесінде.Сондықтан да,бұл саланың, ... ... ... ... ірі ... осы ... ... мәселелерін сабан,
топан және егін шаруашылығының басқа да ... ... ... жемшөпті
көп көлемде пайдалана алатындығына қарамастан,олардың ... ... ... және ... ... сондай-ақ витаминдердің
қажетті мөлшерімен қамтамасыз етілуі тиіс.Сиырларды азықтандырудың
жалпы ... ... ... ... мен қуатқа мұқтаждығы
олардың ... ... ... және ... кезеңдеріне, жыл
мерзімдеріне, қоңдылығына, ... ... мен ... ... байланысты болады.
Мал азықтандыруды қоректік құндылығы малдың физиологиялық қоректік
мұқтаждығын белгілейтін ... ... ... сәйкестендіріп құрастырылған азықтандыру рациондары,
яғни жегізілетін азықтары мен ... ... ... ... ... ... мақсаты малдың қоректік қажеттігін
мұқтаждық ... ... ... және құрылымдық
қоректік заттар және ... ... ... әсерлі
қосындылармен жан-жақты және ... ... ету ... ... ... ... нормалық көрсеткіштермен
белгіленіп, ... ... ... ... ... ... кормление) дейді.Малды белгіленген ... ... ... ... ... ... өнім бірлігіне
жұмсалған азық шығынын күрт өсіріп, ... ... ... ... ... мақсаты – етті бағыттағы бұқаны азықтандыру ... ... ... ... ... ... оқып ... және
зерттеу.
1 Негізгі бөлім
1.1 Етті бағыттағы бұқаның халық шаруашылығындағы маңызы
Етті бағыттағы бұқаны азықтандыруда басым азық тобы не ... мал ... ... (тип ... ... ... ... кейін оның ... ... ... ... ... көлемін (аумағын) нормаға сәйкестендіреді.Құрғақ
заты бойынша рацион азықтарының ... ... ... ... желіне
алатындығын бақылайды. Мысалы, сауын сиырлар әр 100 кг ... -3-3,5, ... ... 3,5-3,8 кг ... зат жей ... заты ... ... рацион азықтары ас қорыту ... ... ... бағыттағы бұқаны азықтандыруға кіретін азық топтарының оның
жалпы қоректілігіне (а.ө. не АЭ ... ... ... ... (структура рациона) айғақтайды. ... ... ... ... ... сәйкестендіріледі. Айталық,
табиғи жайылымы кең, оты мол ... ... ... ... тип ... ... жері ... түрлі
техникалық ... ... ... олардың азықтық
қалдығымен азықтандыру ... ... ... орай сүрлемді
(силосный), картопты-жемді (картофельно-концентратный), тамыржемісті-жемді
(корнеплодно-концентратный), бардалы, жомды, т.с.с. азықтандыру ... ... әр ... ... ғылыми-зерттеу
орталықтары мал түлігіне жергілікті жемшөп ... ... ... ... ұсынады.
Айталық, тірілей салмағы 400-500 кг етті бағыттағы бұқаға 20-25 ... азық ... ас ... ... ... ... оның
рецепторларын қалыпты тітіркендіруі үшін кемінде 4-5 кг, яғни ... әр 100 ... 1 ... аса ірі ... ... ... «шикі» жасунық көлемі оны қорыта алмайтын қарапайым қарынды
шошқа ... 14-17 %, құс ... 4-6 % ... мен тауықтың), 6-10%
(күркетауық пен ... ... ол ... нашар қорытылуымен қоса
басқа қоректік заттар қорытылуына кедергі ... мен ... ... ... ... ... мен қоса «шикі» жасунық
деңгейімен реттеледі.
Рацион құрғақ затының ... ... ... бір ... ... ал
екінші жағынан, қорытылуы алдымен ондағы «шикі» ... ... ... Осыны ескеріп малдың ас қорытуын қалыпты сақтау
үшін рациондағы «шикі» ... ... ... ... көздейді.
Мұны, әсіресе, жыл маусымдары, соған ... ... ... ... түбегейлі ауысқан, айталық ... ... ... және ... ... ... ескереді.Өйткені ерте
көктемде ... жас ... ... жая ... жасунық көлемінің
күрт кемуінен ... ас ... ... ... жиі ... жас ... ... және де жасунық көлемі басқа
жаңа азықтарға малды ... ... ... ... ... ... рационының алдымен мал тіршілігін қамтамасыз етуге
және өнім ... ... ... мен протеиннің жеткіліктілігіне көңіл
бөледі.Мал түлігінің негізгі қорегі болып келетін ... ... ... (80-85%) ... ... ... құрамында майлар аз көлемде болатындықтан, малдың ... ... ... ... ... ... ... қажеті шамалы.Сондықтан ... ... ... рационның энергетикалық қоректілігін нормалық мұқтаждыққа
сәйкестендірген соң ... ... 10-20% ... басқа
азықтандыру факторларына тоқталады.
Азық өлшемі мен ... ... ... рационал нормалық
мұқтаждықпен протеиндік деңгейін теңестіреді. Одан ... ... жене ... ... ... ... Протеин мөлшері мен
сапасын азықтандыру нормасын ... ... мен ... ... үшін ... ... мен азықтық қосындылар
мөлшерін азайту не ұлғайту арқылы шикі және қорытылатын ... ... ... ... ... оған ... – лизині, метионы мен цистині, ал
құстарға басқа да ауыспайтын аминқышқылдары бойынша азықтандыру ... ... ... ... ... мал ... оның ... қатар женіл қорытылуы, ас қорыту жолында жылдам ыдырап,
толығырақ ... ... де ... ... ... ... ... мал үшін протеиннін аминқышқылдық құрамы маңызды болса,
сақайған күйісті мал үшін оның ыдырағыштық қасиеттері ... ... ... су мен тұз ... ... ... ыдырауынан
пайда болған аммиакты месқарын микрофлорасы өз биотүзуіне пайдаланып үлгеру
керек. Оған бір жағынан, ... ... ... ... белок пен
белоктан тыс азоты қосындылар арақатынасы ... ... ... екінші
жағынан, азотты заттармен басқада қоректі заттар, алдымен жеңіл ыдырайтын
көмірсулар (қанттар) арақатынасы ықпал ... ... ... ... осылайша біртіндеп
азықтандыру нормасының ... ... ... ... ... ... құрғақ зат, «шикі» және қорытылатын
протеин, ауыспайтын ... ... және ... ... қант пен
крахмал бойынша сәйкестірген соң, оның құрамындағы минералды ... ... ... ... ... ... нормасында қадағалатын кальций мен фосфор ... ... ірі қара мал ... ... ... күкірт, қой
рационында –магний мен ... ... ... ... қадағаланады.
Осыдан азық қоректілігін бағалап, азықтандыру деңгейін ... ... ... ... ... ... азық ... мен мал азықтандырудың мұндай жалпылама
болса да, ... ... ... ... ... ... желінген азық қоректік заттарының ас қорытуы мен зат
алмасуына ... ... ... ... энергетикалық
қуаттылығын және оның ... ... ... ... ... ... ... жеткізілуімен
сипаттау қажет.
1.2 Етті бағыттағы ... ... ... ... ... бұқаны азықтандырудың қоректік ... ... ... ... ... ... нормасының
(мөлшерінің) көрсеткіштеріне сәйкестендіріп құрастырылған азықтандыру
рациондары, яғни ... ... мен ... ... ... ... Мал ... ғылымының мақсаты малдың қоректік
қажеттігін мұқтаждық ... ... ... ... ... заттар және барлық минералды, биологиялық әсерлі
қосындылармен жан-жақты және ... ... ету ... ... ... арнайы нормалық көрсеткіштермен
белгіленіп, ... ... ... ... ... (нормаованное кормление) дейді. Малды белгіленген мөлшерде,
яғни нормасыз, еркінше азықтандыру олардың ... өнім ... азық ... күрт ... жемшөп қорының пайдасыз
ысырабына ... Мал ... ... ... жұмсалатын
тікелей шығындарда азық шығындарының үлесі ... ... ... ... ... ... сала рентабельдігін ... ... ... ... ... ... мал ... организм қажеттігінен аз
да немесе одан көп те ... азық ... ... аз ... ... ... заттар зат пен
энергия ... ... ... ете ... төл ... ... ... сақа малдың өнімділігін кемітіп, ... ... көп, ... ... заттар да ас ... ... ... ... көбі босқа, пайдасыз
ысырапталады.Бұл, бір жағынан, ... ... ... ... ... зат ... да бұзып, оған кедергі келтіреді.
Организм тіршілігнің ... ... мал ... мен ... ... жынысына, физиологиялық жағдайына және өнімділігіне
байланысты ... ... ... ... яғни ... ... мен оны қамтамасыз ету үшін
көрсеткіштері, яғни азықтандыру нормасы мен оны ... ету ... ... жемшөп пен азықтық қосындылар ... ... ... ... кормления) қоректілік көрсеткіштерін
сәйкестендіру арқылы жүзеге асырады.
Организм тіршілігін ... ... ... ... мен ... мұқтаждығы абсолюттік ... ... ... ... барып анықтайды.Өнімділігі орта деңгейлі еш жұмыс ... ... ... мал денесіндегі ас қорытуын, деңгейде
сақтауға (уровень ... ... ... ... шығынының 40-60 % жұмсалады.Демек, осы ... ... ... өнім ... ... ... ... өседі.Былайша
айтқанда, мал өнім өндіруге жұмсалатын қоректік ... ... ... ... ... сайын оған жұмсалатын ... ... ... ... мен құс ... азықтандыру нормасының көрсеткіштерін
факториалдық және ... ... ... ... ... ... түріне, тұқымына, ... ... ... ... ... ... салмағына және
өнімділігіне сәйкес өзгеретін ... ... ... ... ... ... ... тіршілігі мен
өнім өңдіруге қажетті энергия мен ... және ... ... мұқтаждығын айғақтайтын жалпы нормалық көрсеткіштерге
тәулігіне 1 басқа қажет азық ... ... ... протеин (г),
ас тұзы (г), кальций (г), фосфор (г), ... (мг) ... ... организмнің жалпы қоректілік, яғни ... ... ... ас ... ... мен ... ... каротин-витаминдік мұқтаждығын көрсетеді. Малды нормалы
азықтандыруды іске асыру үшін ... ... кем ... алты ... қадағаланады.
Мүмкіндік болған жағдайда азықтандыру тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... протеин мен ауыспайтын аминқышқылдары, «шикі» май мен «шикі»
жасунық, қант пен ... ... ... және ... мен
маңызды витаминдерге мұқтаждығының 18-30 ... ... ... азықтандыру нормасы (детализирование нормы
кормления) деп атайды.
1.3 Азық ... әсер ... ... ... және ... тұрғыдан азықтандыруда орын алатын
биоэнергетикалық заңдылықтарға сәйкес азық ... ... ... жылу ... ... мен ... айналуы,
яғни конверсиялануы жете зерттелуі керек. Тек сонда ғана үнемді азық шығыны
мен мал денсаулығын сақтап, шаруашылықта пайдалану ... ... мол ... өнім өндіруге болады.
Қоректік заттар энергиясы, негізінен, аэробтық және ... ... ... ... ... ... ... барысында
босайды. Оның басым бөлігі оттегі мен ... ... ... ... ... энергия бөлуін тотығуына жұмсаған оттегі
молекуласының санымен белгілеуге болады. ... ... ... ... ... ... анықталады.
Көміртектік қосындылардың толық тотығуы су және көміртегінің екі
тотығының пайда болуымен аяқталады. ... ... ... ... ... ... ... көп жұмсалса, қосындыдан соғүрлым энергия көп
бөлінеді. ... ... ... ... ... ... келетін сутегінің саны көп), ал тотығу деңгейі ... ... ... ... аз) жоғары молекулалы май
қышқылдарының тотығу барысында көп оттегі жұмсалып, көп ... ... ... мен ацетат тотыққанда көміртегінің бірлігіне оттегі, пальмитат
немесе стерат аз ... ... ... ... ... ... ... заттардың көмірсулары мен майлары көмір қышқылы
газы мен суға дейін ыдырап, энергияға толық ... да, ал ... тек ... ... ... ... біршама энергиясы
байлаулы түрде ... ... ... ... қоректік заттарды
калориметрлік қондырғыда оттегін жіберіп ыдыратқанда 1 г көмірсудан - 4,1
ккал, 1 г майдан — 9,3 ... 1 г ... — 5,7 ккал ... ... да,
мал денесінде қорытылған көмірсулар мен ... осы ... ал 1 ... — тек 4,1 ккал энергия босатылады. Демек, белоктан көмірсулармен
бірдей, ал майдан олардан 2—2,5 ... 2,25) есе көп ... ... ... әсері. Ірі қара ... ... ... ... ... ... жақсы өтеді.Ал, бұзау ұшасының құрамында
сақа малдарға қарағанда ... ... ... ... өсіп-дамуы кезеңдерінде ... ... оған ... ... ет және сүйек ұлпалары, ал ... ... әр ... ... дейін жас малдардың ет ... ... ... 6 айға ... ... ал сүйек ұлпасы
баяулау өседі.Соның әсерінен 1,5 ... жас ... ... ... ал ... ... салмағы төмендейді.Егерде, жаңа туған
еркек ... еті мен ... ... ... 2:1 болса, ал сақа
малдардың осы көрсеткіші 3,6-4,6:1.
Малдың 18 айлығынан кейін организмінде зат ... ... және ... бітуінің төмендеуіне қарай белоктың құрылуы
да төмендейді, осы себептерге ... ет ... ... ... организмде майдың бітуі жоғарылайды, әсіресе малды
бордақылау ... ... ... өсуіне малды
бордақылауына ... ет пен май ... ... ... ... және ... қарай малдың тірі салмағы,
дене ... ... ... ұша ... және 1 кг тәуліктік
салмаққа жұмсалатын азық ... ... ... ... ... мал денесінің жеке ... ... ... ... ... әр ... ... төмен
болуы қаңқа және ұлпа ... сол ... ... ... әсер ... ... өсіп ... кезеңдерінде, үнемі
азық ... және ... ... ... ... ... оны ... да және мүмкін емес, олардың организмінің ... ... ... ... ... ... кемиді.Жас
малдардың өсіп-дамуынан азықтандырудың жетіспеуі, әсересе олардың ... ... әсер ... және ... ... де ... жас ... өсіп-даму мезгіліде көп кешігіп, 1 кг ... ... азық ... ... ... және ... ... өзгереді.Әсіресе, мал ... ... ... етінде май ... ... ... ... ... ... ... төмен, сүйек
және дәнекер ұлпаларының үлесі ... ... тірі ... ... етінің майы да азаяды.
Азықтандыру деңгейінің өзгеруіне байланысты, оның азық өтеуі ... ... май ... көбейсе, 1 кг салмағына азық шығыны ... ... ... ... ... азық ... көбірек
кетеді.Ет өніміне көп әсер ... ... ... ... өсіп-даму кезеңдерінде, оның рационында көлемді азықтың
үлесі 70-80% болса (тамыр ... ... ... және ... да ... жас малдар 18 айлығында көлемді азықты жақсы ... ... ... ... малдардың тірі
салмағы өседі, ас қорыту мүшелері жақсарады, іш майы ... ... да ... ... ... ... ... берген жағдайда, суы азайып, майы ... ... ... ... оның ... өсуіне және организмінде майдың бітуіне көп
әсер етеді.Малдарды бордақылау ... ... ішкі ... бітуі жоғарылайды.Бордақылаудың ... мал ... ... және ұша ... ... ... оның ... морфологиялық құрамы өзгеріп, сапасы
жақсарады.
1.4 Етті бағыттағы бұқаның ... ... ... ... ... көп бөлімді күйіс қайыратын малға жатады.
Олар, негізінен, өсімдік тектес көкшөп және ... да ... ... Ірі қара мал ... ... ... ... сүтті және
етті болып келетін сала бағытына байланыстырады. Сүт ... ... ... ... ... ... ... бурыл латыш және де
сүтті-етті бағыттағы алатау секілді ... ірі қара мал ... ... ... сүт ... ... ... өте күрделі,
ал қоректілік тұрғысынан төлге жұғымды сиыр желінінде пайда болатын ... ... ас ... ... химиялық және ... ... де, ... барысында сыртқы ортадан енген қосындылар
негізгі және аралық алмасу барысында анаболикалық және ... ... мен ... ... өтіп ... ... қосындылары қалдықтар
түрінде қайта сыртқа шығарылады. Энергия сақталу заңдылықтарымен өтетін сол
өзгерістерді термо-химия тұрғысынан қарастыруға ... ... ... ... ... күрделі химиялық қосындыны ыдыратуға жұмсалатын
энергия, яғни жылу оның түзілгенінде пайда ... ... тең ... ... грамм-молекуласы 18 г. Оны түзуге қатысатын 2 г ... мен ... ... 69 ккал жылу ... Енді бұл суды ... ... ... (жылу) жұмсалады.
Қоректік заттар энергиясы, негізінен, аэробтық және анаэробтық жағдайда
өтетін ... ... ... фосфорланып тотығу барысында
босайды. Оның басым бөлігі ... мен ... ... ... ... ... ... бөлуін тотығуына жұмсаған оттегі
молекуласының санымен белгілеуге болады. Оларда байланған энергияның толық
босауы тотығу ... ... ... ... мал денесіне желінген азық қоректік заттары мен
енген энергия түрі өзгереді. Желінген ... ... ... ... немесе брутто энергия (ЖЭ, БЭ) дейді. Оның қорытылмаған қоректік
заттар мен сіңірілмей ... ... ... ... ... ... заттар энергиясы немесе қорытылмаған энергия деп,
оны ... азық ... алып ... ... ... ... (ҚЭ) шығады. Қорытылған энергия көлемінен қорыту барысында ... ... ... ... болатын ішек газдары мен несеппен
(зөрмен) шығарылатын энергаяны алса, қалған бөлігі тікелей зат ... ... ... ... немесе алмасу энергиясын
(АЭ) көрсетеді. Ішек газдары мен күйісті мал жеген азығының 6-12% энергиясы
шығындалады.
Организмде қоректік ... ... ... ... ... ... өнім ... болып байланады да біртіндеп, біршама мерзім созылып
өтетін бірқатар реакциялар ... ... ... ... жоғары энергиялы макроэргтік қосындыларда, негізінен,
аденозинүшфосфатта (АҮФ) жиналады да, ... соң ... ... де ... және ... де ... жағдайда да) өтеді.
Қорытылған органикалық заттардың көмірсулары мен майлары көмір қышқылы
газы мен суға ... ... ... ... айналады да, ал протеиндері
денеде тек зәрлікке ... ... ... ... энергиясы
байлаулы түрде зәрмен шығарылады. Осыған байланысты ... ... ... оттегін жіберіп ыдыратқанда 1 г көмірсудан - 4,1
ккал, 1 г майдан — 9,3 ккал, 1 г белоктан — 5,7 ккал ... ... ... ... ... ... мен майдан осы көлемде, ал 1 г
белоктан — тек 4,1 ккал ... ... ... белоктан көмірсулармен
бірдей, ал майдан олардан 2—2,5 (орташа 2,25) есе көп энергия ... ... Ет ... ... ... ... ... бордақылауға қойылатын 1,5-2 жасар етті бағыттағы бұқаға
әр түрлі бордақылау кезеңінде берілетін рацион азықтарының құрылымы болады.
Азықтармен бордақыланатын ... ... 3-4 рет ... ... ... болу керек. Астының сыздануы бордақылаудағы малдың салмағын ... % ... де, ... ... тірідей салмаққа жетуге
жұмсалатын азық шығынын ... ... ... ... ... ... бір уақыт таза ауада, күн көзінде серуендетіп түрады.
Негізі бордақылаудың алғашқы 20-30 күндік бастапқы кезеңінде малды
бордақылауда ... ... ... Етті ... бұқаны
бордақылауда өндірілген өнімнің өзіндік қүнына тікелей ... ... ... ... ... ... арттыру үшін көкшөп, сүрлем, сабан,
пішен, пішендеме, дэн ... мен ... ... ... ... ... қоса бұл ... сығынды, қойыртпақ, мезга секілді
техникалық өндірістің арзан азықтық қалдықтарын кеңінен қолданады.
Бордақылаудағы бастарды бұл ... ... ... ... ... бастапқы кезеңнен кейінгі 40-60 күндік ... ... 1 ... ... ... көлемін-40-45-кг, қойыртпақ
көлемін 45-50кг, мезга көлемін-25-30кг, сүрлем көлемін 25-30кг ... орта ... ... мол жегізілген негізгі азық
көлемін соңғы 25-30 күндік аяққы кезеңінде ... ... ... ... ашыгі, етінің дәмділігін: сапасын арттыратын пішен мен құнарлы жем
мөлшерін молайтады. ... ... ... ... ... мен
месқарындағы микробиологиялық үрдісті өрістеуді шикі жасунық деңгейімен
реттеп, мал ... ... ... ... дамуын қарқындату
мақсатында ірі жемшөпті ас тұзы мен ... ... ... ... ... береді.
Өңделіп, жүмсартылған сабанды бордақылаудағы мүйізді ірі қара мал ... ... ... ... ... 1-2кг ... төмендетеді де,
0,5-І кг беріліп келғен ... жем ... ... ... ... қымбаттатпау үшін рациондағы құнарлы жем өклемі жалпы
қоректілігінің ... ... ... Қорытылатын протеин жетіспеген
жағдайда оған деген нормалық мүқтаждығының 25-30% карбамидпен ... ... ... ірі қара мал ... ... ... ... мен жергілікті аумақты арзан жемшөпті ... ... қүны ... ... да ... ... жоғары сиыр етін өндіруге
болады.
1.6 Етті бағыттағы бұқаны бордақылауда қандай ... ... ... ... ... ... рационындағы аумақты жемшөпті алдын-ала
өңдеуден өткізудің арқасында ... ... ... қорытылымын
жоғарылытып, қосымша салмақ қосымына ... азық ... ... ... Жазда мүйізді ірі қара малды табиғи жайылым отына жайып
семірткен тиімді. Жайып семірткенде ең арзан да ең ... ... сиыр ... ... ірі қара ... ... ... дұрыс үйымдастыру үшін
оты мол жайылым таңдалғаннан кейін, онда жайылатын ... ... жасы ... ... өсуі мен дамуы, қоңдылығы біркелкі бастардан
топтастырады. Жзық жайылымда табынғға -150-200 бас, ... ... ... 150-200 бас ... табынға тәжірибелі бақташылар тағайындап, 2-3 ай мерзіміне толық
жететін отты жайылымды ... ... жаю ... ауа ... ... ... ... аптап ыстығында, қан сорғышы шыбын-
шіркей көбейгенде таңғы және түнгі ... ... ... ... ... ... жаяды. Жақсы жайылым тез семіру үшін табынды суатпен қамтамасыз
ету керек. ... ... ... ... 1-2 рет ... ... болса,
ыстықта 3-4 рет, әр басқа 50-60литр су ... ... ... ... ... бағылып күтілсе жайылымдағы мүйізді ірі қара мал тәулігіне 700-
ЮООг қосымша салмақ қосып тана ... ... сақа ... ... тірілей салмағына 100-130кг қосымша салмақ қосып қонданды.
Жазда бұл қоректік ... ... ... жайылым отымен-ақ қамтамасыз
етуге болады. Отты жайылымда ... ... ... ... тіпті түнгі салқынмен жайып, қажетті мөлшерде ас түзы жеткізіп
берілсе болғаны. Мүйізді ірі қара малды жайып ... ... ... бір ... 2-5-га жайылым бөлінеді. Жақсы жайылым отына малды дұрыс
жая білсе, жас мүйізді ірі қара мал 130-150 ... ... ... сақа мүйізді ірі қара мал 100-120 күнде-30-40 % ... ... ең ... мал ... болуымен қатар малдың салмақ ... ... ... ... өте бай, биологиялық құндылығы жоғары азық ... ... ... ... 1,5-2 ... мүйізді ірі қара малға
әр түрлі бордақылау кезеңінде ... ... ... ... ... малды тәулігіне 3-4 рет азықтандырады.
Бордақылау орны құрғақ болу керек. ... ... ... ... 25-30 % ... де, ... ... тірідей салмаққа
жетуге жұмсалатын азық шығынын ... Етті ... ... ... ... ... күнге
созылады
Етке өткізілетін немесе соғымға союға ... етті ... ... ... мен ... ... жоғарылататын сойыс салмағы мен
қондылығын көтеру үшін ... ... ... ... ... ... мал ... бұлшық ет пен сапалы майы
ұлғайып, сойыс шығымы жоғарылап, еттің дәмділігі өсуіне ... ... ... тұқымға қалдырып, еркек бұзауларды бордақылап, етке
сойып, сатады. Жылдам бордақылауға етті ... ... ... келеді.
Бордақылауды нәтижелі жүргізу үшін оның бірнеше шартын бұлжытпай орындау
қажет. Айталық, жас мал сақа ... ... тез ... аз азық ... салмақ қосады, өйткені олар қосымша салмақты, негізінен, бұлшық
етін өсіру есебінен қосса, ... ... мал ... ... қара ... ... ... азық шығынын да жоғары май
байлау есебінен қосады. Мәселен, 1 жасқа дейінгі ірі қара мал әр ... ... ... 6-7 а.ө. ... 2 ... асқаны- бүдан 2 есе көп,
12-14 а.ө. жүмсайды. Сондықтан да, іс ... ең ... жас ... ... жедел бордақылап, 1,5 жасында 400кг тірідей ... ... ... етке сою ... ... ... 6-12 айлық
аралығыда жақсы азықтандырылған мүйізді ірі қара мал еті ете ... ... ... Егер бұл ... ... ... төмен болса, тез
жетілген қаңқа есебінен мал ... ... ... ... ... кетеді. Бордақыланатын бұқашықтар 6 айдан асқанда піштіріледі.
Етті ... ... ... ... және ... сойылғаннан кейін терісі сыпырылып, ішек-қарны алынған, бассыз,
сирақсыз ұшасының салмағымен есептелінетін сойыс шығымы 40-50% аралығьшда
ауытқиды. ... ... 800-1000 г ... ... қосып, қарқынды түрде
жедел бордақыланған етті ... ... ... будандарының сойыс
шығымы жоғары болады. Оны жоғарылату үшін тірідей ... ... ... ... ... ... ... жедел бордақылап, 16-18-
айлықтарында тірідей салмағы 400-420 ... ... ... ... қосу 1000г-нан асатындай етіп жалпы қоректілігі-7,5-8,0 а.ө., ... ас ... ... ... ... рацион азықтары болмаған жағдайда басқа жергілікті арзан жемшөпті
қолдана отырып, ... ірі қара ... 5-6 айға ... ... және 7-8
айға созылатын ұзақ мерзімдік ... ... Ұзақ ... ... ірі қара ... етке-2-2,5 жасында тірідей салмағы-
450-500 ... ... еті ... ... ... болғанда сояды.
Жазда бұл қоректік заттарды көбінесе арзан жайылым отымен-ақ қамтамасыз
етуге болады. Отты жайылымда ... ... ... ... ... түнгі салқынмен жайып, қажетті мөлшерде ас тұзы ... ... ... ірі қара ... ... ... ... өнімділігіне
қарай бір басқа 2-5-га жайылым бөлінеді. Жақсы ... ... ... ... ... жас ... ірі қара мал 130-150 ... тірідей салмағын-50-60%,
ал сақа мүйізді ірі қара мал 100-120 ... ... ... ... ... мал ... болуымен қатар малдың салмақ ... ... ... ... өте бай, ... ... ... азық болып
табылады. Жайылым отына жайылып семіртілген мал ... өте ... ... ... ... ... қоса алмаған малға қосымша жем беріп
бордақылайды. Әсіресе 18 айға дейінгі мүйізді ірі қара ... тек ... ... ... ... жоғары тәуліктік салмақ қосымын
қамтамасыз ету үшін қосымша арпа, сұлы, жүгері жармасымен және ... ... ... ... ... ... 300-350 кг-дық
торпақтарға сүрлем, картоп, ... ... мен ... ... ... ... ... 3-4кг пішен, 2-3кг сабан, 3кг қүрама жем"
немесе құнарлы жем қосындысын, 50ғ ас түзы мен 60г ... үш ... ... Жас және сақа бұқаны бордақылауда 1кг А.Ө. келетін протеин
нормасы
Жас мал өсуінің биологиялық ерекшеліктеріне сәйкес, 1,5 жасқа дейінгі
мүйізді ірі қара ... ... ... ұлғайтуға мүмкіншілігі жоғары екенін
пайдаланып- үшасының бағалы жерлері саналатын арқа, бел, жамбас, ... ... ... ... Сақая келе бұлшық ет ... ... ... май мен ... ... алады. Май тек тері ... ... ет ... байланыса ет сапалы, дәмді, ет пен май қабаттары
бірінің үстіне бірі қабаттаса өсетіндіктен түрі тауарлы ... ... ... ... ірі қара ... төлі бірінші жылы- сақа
малдың тірідей салмағының 50%, ал екінші жылы- бірінші ... ... ... тек 50% ... ескеріп, малды жас кезінде бордақылау
қажет. Мысалы, бірінші жылы 220кг қосымша салмақ ... жас ... ... сал, екінші жылы-150кг, ал үшінші жылы- тек ... ... ... ... ... мүйізді ірі қара малды жас кезінде, жедел, қысқа
мерзімде, қарқынды түрде бордақыланган ... ... ... ... ... ... төмендеуімен қоса оған жұмсалатын
жемшөп ... да ... ... ... 1,5-2 жас- ... ... ірі қара малдың әр 1кг қосымша салмақ қосуына орташа
есеішен-6-7 а.ө. бордақылаудың соңына қарай-8-9 а.ө. ... ... ... ... бұқа ... ... ... қамтамасыз ететін азот
балансы нөлдік тепе-теңдікте болатындықтанғ, салмақ қосуы оң ... ... ... энергетикалық қуаттылығы, яғни ... ... қара ... ... май ... ... орын ... әр 1кг
қосымша салмақ қосуына-10-12 а.ө. ... ... ... ... ... жемшөп шығынын ұлғайтпай,
80-90 тәулікте аяқтау қажет.
Сақа мүйізді бұқа етінің калориялық ... жас ... ... ... ... ақуызы аз болады. Сақа мүйізді ірі қара
мал етін жүмсартып, дәмділігін арттыру үшін ... ... ... ... 15-20% азайтып, орнына жақсы пішен, дәнді азықтар қосындысы
секілді әр түрлі құнарлы жемшөп ... ... ... ... кезеңінде әр мал басына тәулігіне сүрлеммен бордақыалуда-35-40кг
сүрлем, жеммен бордақылауда-60-70кг жем ... ... ... сүрлем мөлшерін-3-4 кг-нан 4-5кг-нан 2кг-ға дейін көтереді де,
сірне, кебек сияқты мал тәбетін ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын арзандату үшін мүйізді ірі
қара мал бордақылауда құнарлылығы жоғары болуымен ірі қара мал ... ... ... ... ... ... ... отымен қатар жас
жүгері паясы, беде, жоңышқа, бұршақ, сұлы, ... қара ... және ... ... ... ... ... Жеке шаруашылықта немесе фермер жағдайында етті бағыттағы бұқаны
азықтандырып бордақылау технологиясы
Бұқа етін ... ... мен ... ... кешендері мен қосалқы шаруашылықтарда мүйізді ірі қара
мал ... ... ... қолданылады: 1)15-20 күндік
бүзауларды жедел өсіру арқылы 13-14 айлығында олардың тірілей салмағы ... ... ... технологияларға негізделген ... ... ... ... 4-6 ... ... ... өсіріп, одан кейін
айіық алаңдарға бордақылау арқылы 16-18 айлығында тірілей салмағы ... ... ... қоры мол, ... ... қүнарлы, жем үлесін
жалпы қоректілігінің 30-40 пайызын ... ... ... фермерлер мен шаруашылықтарда бүзауларды 4-8 айлығына дейін
шаруашылықта өсіргенннен кейін арнайы құрылған ... ... ... ... ... 400-500кг тартқанға дейін бордақылап етке
сояды.
Бордақылаудағы малдың жедел есіп жоғарғы салмаққа жетуіне тұқымы, ... ... ... ... әсер ... Қазіргі кезде
сапалы дәмді онша семіз ... ... ... майға қатынасы 1,5-1
аралығындағы сиыр етіне тұтынушылар сұранымы өте жоғары. Мұндай "мәрмәрлі"
ет ... үшін 6-8 ... ... пайдаланған тиімді. Одарды жедел
жетілдіріп тәулігіне 700-750г ... ... ... азықтандырып, 18-24
айлықтарындағы тірілей салмағы 400-450кг жеткізеді.
Ірі қара шаруашылығының негізгі ... асыл ... ... ... өсіру негізінде, жоғары сапалы сиыр етін өңдіру ... Ірі қара ... ... ... ... көбінесе
сиырлар мен бұзауларды толық құнды азықтандыруға байланысты ... ... ... ... жемшөп қорының 50% жұмсалады.
Ірі қара шаруашылығындағы мейілінше жауапты кезең бұзауларды 8 айлығына
дейін ... ... ... ... 4 ай бойы ... өсіп ... ... тікелей байланысты болады. Азықтандыру мен ... ... ... ... ... ... ... 1200кг
дейінгі бүзаулардың 8 айлығындағы тікелей салмағы ... ... ... сол ... ... ... ... аз тартады. Ірі
қара шаруашылығында төлід ерте көктем айларында алудың тиімді екені мұның
емізулі сиырлардың жайылымға ... ... -ақ ... 15-20% ... ... ... бірге 8 айлық бұзаулардың ... ... ... көк ... барынша көп пайадлануына мүмкіндік беретіні белгілі
болды.
Тауарлы фермерлер мен шаруашылықтарда бұзауларды 4-8 айлығына ... ... ... арнайы құрылған бірлестіктерге өткізіп сонда
жетілдіріп тірілей салмағын 400-50кг тартқанға дейін бордақылап етке сояды.
2 Өзіндік зерттеу
Етті бағыттағы ... ... ... азық тобы не ... мал азықтандыру типін (тип ... ... ... ... ... оның ... азықтардың құрғақ
заты бойынша алынған көлемін (аумағын) нормаға сәйкестендіреді.Құрғақ
заты ... ... ... ... ... сыйып толық желіне
алатындығын бақылайды. Мысалы, сауын ... әр 100 кг ... -3-3,5, ... өнімділері 3,5-3,8 кг құрғақ зат жей алады.
Құрғақ заты ... ... ... ... ас қорыту жолына сыймай,
желінбей ... ... ... ... ... азық ... ... қоректілігіне (а.ө. не АЭ ... ... ... рацион
құрылымын (структура рациона) ... ... ... ... ... ... сәйкестендіріледі.
Етті бағыттағы бұқаның жасына қарай қандай бордақылау кезеңдеріне бөлуге
болады. Қазақстаннның жемшөп қоры ... етке ... ... ... ... ... ... рацион қүрамын үсынуға болады.
-20-25 күндік-9-Юкг жүгері сүрлемі, 2-Зкг пішен, 1-1,5кг дән қалдықтары,
30г ас тұзы, 60г азықтық үш ... ... кг ... ... ... ... 1-1,5кг сабан, 1-
1,2кг дән қалдықтары, 40г ас түзы, 100кг азықтық үш кальций фосфат;
-30 күнен-600-800 жүгері сүрлемі, 1-1,5кг ... 3-4кг ... 1-2 ... 45кг ас ... 600кг ... үш кальций фосфат.
-25 күннен; яғни бір жарым жастан асқан соң, шаруашылық жемшөп қорына
байланысты бордақылау түрін ... жас ... ірі қара ... сақа ... ірі қара ... ... қарқынды түрде жедел
бордақылауға болады.(1-кесте)
Азықтандыруды рацион құрылымының ерекшеліктеріне сәйкес ... үш ... ... ... ... 30-40 күнгі алғашқы немесе бастапқы
бордақылау кезеңінде ... ... ... ... ... бордақылау рационының негізгі азығына (пішенді, пішендемелі,
сүрлемді, жомды, бардалы, жемді т.с бордақылау) үйретіп, оны ... ... ... 30-40 күнгі ортаңғы немесе негізгі бордақылау кезеңінде
бордақылаудғаы малға негізгі азықты ... көп ... ... ... 25-30 ... соңғы немесе аяққы бордақылау кезеңінде
негізгі азық мөлшерін біршама азайтып, бордақылау ... ... ... ... малдың тэбетін ашып, салмақ қосуын сақтап, етінің
сапасын арттыру үшін, құнарлы жем жұмсалуын молайтады.
Кесте 1 – Етті ... ... ... ... тірлей
салмағы 600 кг.қосымша салмағы 1000г. Бір ... бір ... ... ... | ... жане азық ... | |
| ... нормасы |бардар |
| | |жан |
| |1 |2 |3 |Бір ... ... ... ... |124 |112 |124 |1460 |17520 ... ... |124 |112 |124 |1460 |17520 ... пішені |124 |112 |124 |1460 |17520 ... ... |124 |112 |124 |1460 |17520 ... ... |124 |112 |124 |1460 |17520 ... азық |124 |112 |124 |1460 |17520 ... азық |124 |112 |124 |1460 |17520 ... шоп |124 |112 |124 |1460 |17520 ... шөбі |124 |112 |124 |1460 |17520 ... |124 |112 |124 |1460 |17520 ... ұны |124 |112 |124 |1460 |17520 ... |124 |112 |124 |1460 |17520 ... ... |124 |112 |124 |1460 |17520 ... ... ... қабылдағаннан кейін қолданылған құрал – жабдықтар 15 ... Егер ... ... ... ... ... ... – ноқта тағы басқа қолданылған құрал – саймандар дезинфекцияланады.
Оқшауханаға кіргізер алдында, малдардың тұяғы жуылып, тазаланады. ... ... ... ... болмаса, малдар сабынмен жуылып,
дезинфекцияланады. Ауру малдарды қабылдаған ... ... ... алшалғышты, қолғапты, піскек және де тағы басқа жабдықтарды үнемі
ауыстырып отыруы тиіс, мүмкіншілік ... ... ... ... ... жұмыс істеу кезінде қауыпсіздік ережелерін сақтау
қоғамдық және адамдардың жеке ... ... ... үшін жағдай
туғызуға және малдардың ауруларына және өлулеріне жол бермеуге ... ... ... ... ... ... ең енмі 18 ... толған, денсаулығы
мықты, химиялық дәрілермен жұмыс істеу ережелері жөнінде нақтылы нұсқаулар
алған және де патогенез ... ... ... ... ғана ... ... өспірімдер, жүкті және баласын емізіп жүрген әйелдер кейбір аурумен
ауырып ... ... ... ... ... химикаттармен жұмыс істегенде немесе химикаттармен жұмыс жасау
барысында тамақ, су ішуге, ... ... ... яғни ... ... рұқсат жоқ. Тамақты жұмыс ачяқталғаннан кейін немесе үзіліс кезінде
ғана ішуге болады, бірақ міндетті түрде арнайы ... ... беті ... ... жуу керек.
- ферма мен бөлімшелерде шошқаны тексеруге, емдеуге арнап салынған,
жақсы жабдықталған пунктер болуға тиісті.
- ... ... соң ... ... ... ... ... жинап,
ертеңгі күнге дайындап қою керек.
- аптасына бір рет міндетті түрде ... ... ... ... ... еденді, қабырғаларды, есік-терезелерді мұқият тазартып, 2-1% соданын
ыстық ... ... ... ... ... ... ... Мал дәрігерінің техниктің үстіндегі халатымен басына киген ақ қалпағы
кіршіксіз таза болу ... ... ... ... ... ... алжапқыш аяғына ризина етік
киеді
- бұл арнайы киімдерді пунктен тыс баста жұмыстарға пайдалануға болмайды
- қалпақ пен ... ... ... ... жөн, ... соң үтіктеп
кейеді.
Қорытынды
Етті бағыттағы бұқаны азықтандырудың жалпы ... ... ... мен қуатқа мұқтаждығы олардың тірілей салмақтарына,
буаздық және ... ... жыл ... ... ... ... мен басқа да ықпалдарға байланысты болады.
Ет ... бұқа ... ... ... ... 45-50%-ы
аналық бастардың үлесінде. Сондықтан да,бұл саланың, тұтастай алғанда
пайдалы болуы ... ірі ... осы ... азықтандру мәселелерін сабан,
топан және егін шаруашылығының басқа да ... ... ... ... ... ... алатындығына қарамастан,олардың мерзімдік азық
үлестері жұғымды және минералды ... ... ... ... ... ... тиіс.
Саны жағынан одағымыз бойынша бірінші орында (57,3%). Бұл ... аса ... ... ... мал азығын ұтымды пайдаланады.
Тірідей салмағы басқа топтарға қарағанда онша үлкен ... ... ... сөлекет келсе, сүйегі жеңіл дене еті шымырлау ... ал ас ... ... өте ... жетілген. Азықтандыру
деңгейінің төмен болуы қаңқа және ұлпа ... сол ... ... ... әсер етеді.Жас ... өсіп ... ... азық жетіспесе және азықтың сапасы нашар ... оны ... қиын да және ... ... ... ... және ... мүмкіндігі өзгеріп, малдың өсіп-дамуы
кемиді. Бірақ организмде ... ... ... ... ... ... Жас ... қарқынды ... ... ... ет пен май ұлпаларының қатынасы жақсарады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Төреханов А.Ә. Қазақстанда мал мен құс ... және азық ... ... ... оқу ... ... А.Ә.Төреханов,
Н.Ә.Жазылбеков,М.А.Кинеев.: Алматы 2006-24б.
2. Қожалы Б. Ауыл шаруашылық малын азықтандыру ... ... ... ... ... Б. ... ... ОҚМУ, 2012.- 212б.
3. Омарқожаұлы, Н. Мал азығын ... және ... ... ... жоғары
оқу орындары үшін /Омарқожаұлы Н. Алматы: Нұр – Принт, 2005.-125б.
4. Омарқожаұлы Н. Мал ... ... ... оқу орындары үшін
/Н.Омарқожаұлы.Б.Әкімбеков. ... Нұр – ... ... Төреханов А. Ә. Қазақстанда мал мен құс азықтандыру және азық ... ... ... оқу ... үшін / А. Ә. ... Н. ... М. А. Кинеев –Алматы,1998.-173б.
6. Қожанов Қ. Қ. Төл ... ... және ... ... ... ... оқу ... үшін / Қожанов Қ. Қ. – Алматы, 2005.-127б.
7. Дәрібаев А.« Ауыл ... ... ... ... жоғары оқу
орындары үшін / Дәрібаев А. Алматы, 2005.- 192б.
8. Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков Мал шаруашылығы: оқулық ... оқу ... / Н. ... Б. ... Алматы, 2001. - 158б.
9. Төреханов А. Ә. Қазақстанда мал мен құс ... және азық ... ... ... оқу ... үшін / А. Ә. Төреханов, Н. ... М. А. ... ... ... Қ. Қ. Төл ... ... және олардан сақтандыру шаралары:
оқулық жоғары оқу орындары үшін / Қожанов Қ. Қ. – Алматы, 2005.-116б.
11. Дәрібаев А. « Ауыл ... ... ... ... жоғары оқу
орындары үшін / Дәрібаев А. Алматы, 2005.- 189б.
12. Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков Мал ... ... ... ... үшін / Н. ... Б. ... ... 2001. - 171б.
13. Қ. Бегімбеков, А. Төреханов, Ә. ...... Нұр – ... ... Төреханов А. Ә. Қазақстанда мал мен құс ... және ... ... оқулық жоғары оқу орындары үшін / А. Ә. Төреханов,
Н. Ә. Жазылбеков, М. А. Кинеев –Алматы,1998.-167б.
15. Қайырханов К . ... ... Оқу ... ... К.- ... ... Дәрібаев А. « Ауыл шаруашылық малдарын азықтандыру: оқулық ... ... үшін / ... А. ... 2005.- 199б.
17. Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков Мал шаруашылығы: оқулық жоғары оқу
орындары үшін / Н. ... Б. ... ... 2001. - 171б.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Етті бағыттағы асыл тұқымды бұқаны азықтандыру27 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
«жұмыс аттарын азықтандыру»24 бет
«Сиыр табынын толтыратын ұрғашы бұзауларды азықтандыру»26 бет
«Суалған буаз сиырды азықтандыру»20 бет
«Қошқарды тұқымына қарай азықтандыру»21 бет
Ірі қараны азықтандыру ерекшеліктері26 бет
Абай Құнанбаевтың діни-ағартушылық бағыттағы туындылары74 бет
Айғырды азықтандыру27 бет
Алты айдан асқан сүтті-етті тұқымның ұрғашы бұзауларын күтіп-бағу және азықтандыру32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь