Шошқаны азықтандыру

Мазмұны

Қысқартылған сөздер
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.1 Шошқаны азықтандыру нормасы мен рацион туралы түсінік ... ... ... ... ... ...10
1.2 Шошқаның рациондағы азық қуатын және оның қоректілігін нормалау ... 11
1.3 Шошқа рациондағы азық мөлшеріне әсер ететін факторлар ... ... ... ... ... ... .12
1.4 Шошқаның ас қорыту ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
1.5 Шошқаның қуаттылық және зат алмасу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... .14
1.6 Торайды қай жасында жай және беконндық бордақылауға қояды? ... ... ... ..15
1.7 Қабанды нормалап азықтандыру ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
1.8 Мегежіннен ерте бөлінген торайды азықтандыру мен рацион құру ... ... ... .18
1.9 Шошқаны бордақылау қанша уақытқа созылады? ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
1.10 Торайдың бір жылға қажет азық қоры (бір басқа) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
3 Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
Кіріспе

Курстық жұмыстың өзектілігі: Шошқаны бордақылау – шошқа етін өндірудің қорытынды нәтижесі. Шошқаны бордақылаудың негізгі мақсаты- жұмыс күші мен құралдарын мейілінше аз пайдалана отырып қысқа мерзімде ет пен май өндіру. Бордақылаудың оң нәтиже беруі бірнеше негізгі факторларға байланысты:
1. Жасына;
2. Шошқаның тұқымы мен тегіне;
3. Жем азықтың мөлшері мен сапасына;
4. Бордақылауды ұйымдастыру мен мазмұнына;
5. Жас төлдің бордақылауға әзірлігіне байланысты.
Жасына байланысты- малдың өсу қарқыны белгілі бір кезеңге дейін сақталады да одан кейін тоқтайды. Демек, организмнің жекелеген ұлпалары әртүрлі мөлшермен өсіп- дамиды. Міне, осы табиғи үрдісті дұрыс пайдалана білсе, бордақылаудың тиімді жолын табуға болады. Мәселен, жас малдың бұлшықет ұлпалары майлық ұлпаларға қарағанда әлдеқайда жедел өсіп, дамиды. Бұл үрдіс /бұлшық ет ұлпаларының жедел өсуі / алты –жеті айға жеткенде біршама тоқталады да, май жинау үрдісі қарқын ала бастайды. Сондай-ақ малдың жасына орай ұмадағы ет пен майдың ара салмағы өзгермелі болады май көбейіп, ет азая түседі. Сондықтан малды жақсы азықтандыру мен бағып- күту, бірдей болғанда салмақ қосуға, оның калориялығына, етпен майдың мөлшеріне әсер етеді. Бұдан шығатын қорытынды бордақыдағы шошқаға берілер азық пен оның рациондық құрамын анықтауда әр жастағы малдың азықтық құрамына деген сұранысты мықтап есте ұстау керек.
Жас малды азықтандыру кезінде ағзаларында өзгерістерді көруге болады. Торайлар 4-6 айлығына дейін бір азық түрімен азықтандырылып үйретілсе, кейін бордақылаған кезде осы жемдерді жақсы пайдаланып, қоректік заттарды жақсы сіңіреді. Жас малдарға ірі және балауса азықтарды пайдаланса кейін олардың тоқ ішектері мен қарны жақсы жетіледі, ал дәнді - дақылды азықтардан –ащы ішек тез дамиды. Бордақылауға әсерін тигізетін тағы бір жағдай – торайлардың туған кездегі тірілей салмағы /1,2-1,3 кг/. Осындай салмақпен туған торай анасының қасында тез жетіліп , кейін тез бордақыланады. Шошқаның қарқынды өсуі оның тәуліктік қосымша салмақ қосумен өлшенеді және бордақылаудың ең басты экономикалық тиімділігі болып табылады. Осы көрсеткіш өскен сайын бір кг қосымша салмақ алуға жұмсалар жем, үлкен ірі ақ шошқаны бордақылауды 31,0 кг /31,1/3,5 ай/ тірілей салмақтан бастап 95 кг-ға /7-7,5ай/ жеткізгенше, 1кг салмақ алу үшін 4,8 кг азық мөлшерінде жемазық жұмсалса, 95,7кг- нан 123,7кг /9айлық/ жеткізу үшін 5,2 азық мөлшерінде жемазық жұмсалады. Мұндай заңдылық шошқаның өзге тұқымдарын бордақылауда да байқалған. Организмге қарқынды түрде май жинау үрдісі басталған сәттен былай , 1кг қосымша салмақ алу үшін жұмсалар азық мөлшері артады. Бұл мерзімде 6-7 айлық кезіндегіден 40 пайыз мөлшерде көп азық қажет етеді. Белгілі бір жасқа жеткен соң тәуліктік салмақ қосу баяулайды да, ол азықтың бағасы мен өзіндік құнының артуына әкеліп соғады. Майлы тұрпатты шошқаларда май жинау етті –майлы және етті тұр-паттағы шошқаларға әлдеқайда ерте /жас/ басталады.
Малды бордақылауда оның тұлғасы мен тегінің үлкен маңызы бар. Біздегі шошқалардың барлығы дерлік белгілі бір өнім алуға лайықтандырылған.
Мәселен, миргородтық, кемеровтік, берширлік және өзге де жетілетін тұқымды шошқалар ірі- ақ, украиндық далалық ақ шошқаларға қарағанда майды көп жинайды.
Өзінің өнімділігіне қарай әртүрлі тұқымдас немесе тұқымдық топқа жататын етті және майлы болып екіге бөлінеді. Ет үшін немесе арнайы сұрсүбелік бордақылауда тез жетілетін тұқымдасқа жататын жас шошқалар өте жақсы нәтиже береді. Етті сұрсүбелік шошқалардың конститутциялық айырмашылығы жоқ, тек қана салмақ, жас, өнімнің сапасының стандарттары бойынша өзгешеліктері бар. Сұрсүбелік шошқалар үшін бұл талаптар қатаң белгіленген болса, еттік шошқалар үшін едәуір жеңілдеу. Етті және сұрсүбелік типтегі шошқалар сұрсүбелік тұқымнан тыс кейде ірі ақ, украиндық далалық және өзге де шошқа тұқымдастарының арасынан кездеседі. Етті және сұрсүбелік шошқалардың сапасы тек сыртқы сымбатымен ғана емес азықтың өтелуі , бұзылмаған еттегі ет пен майдың арасалмағы сияқты көрсеткіштермен де ерекшеленеді. [1].
Жемазықтың ет пен майдың сапасына елеулі әсер етуі мүмкін. Азықтандырудың әртүрлі түрін пайдалана отырып, шошқа бордақылауды сәтті аяқтауға болады.
Шошқаны бордақылауда қолданылатын азықтар өзінің май мен етке тигізетін әсері бойынша 3 топқа бөлінеді:
1. Бірінші топқа жататын азықтар : дәнді –дақылдар –арпа, бидай, қара бидай, горох, чечевица және тары; тамыртүйнектілерден – сәбіз, қантты қызылша, жартылай қант қызылшасы, картоп; көк балауса шөптерден- жоңышқа, эспарцет, беде, дәнді азықтар қоспасы /бұршақ +вика/; жануартектес жемдер- сүт, пахта, ет- сүйек ұны.
Жоғары да айтылған жемдердің қоспасы шошқаны бордақылау кезінде шошқа етіне қатты әсер тигізіп, жоғары сапалы шошқа етімен майын алу мүмкіндігін береді, сондықтанда бұл азықтар барынша көп пайдаланылады.
2. Екінші топқа жататын азықтар: қарақұмық, жүгері, бидай кебегі, қызылша патокасы. Бұл жемдердің қоспасы еті мен майының сапасын төмендетеді. Жұмсақ май және ет алынады. Егер, екінші топтағы азықтарды бірінші топтағы азықтардың қоспасымен теңдей етіп араластырып азықтандырса (50%), онда шошқадан алынатын өнімнің құндылығы сапасы жоғары болады.
3. Үшінші топқа жататын азықтар- соя, сұлы, күнжара және барда.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1 Қ.С.Сәбденов, Т.К. Бексейітов, М. Абдуллаев, Е.И.Исламов, Б.Т.Құлатаев “Қой шаруашылығы” «Дәуір» Алматы, 2011. 3-16 бет.
2 Е.Шекенов, Р.Қазыханов, А.Бекқожин, С.Әшімов, В.Егоров, А.Ғазизова, З.Танраева, А.Жұмақаева, Т.Боранова, Т.Джаманбаев “Зоотехния негіздері” «Фолиант» Астана, 2007.208-235 бет.
3 А.Ә.Төреханов, Н.Ә.Жазылбеков, М.А.Кинеев “Қазақстанда мал мен құс азықтандыру және азық дайындау технологиясы” «Бастау» Алматы, 2006. 246-266 бет.
4 Қ.Ш.Нұрғазы “Мал шаруашылығы”, «Дәуір» Алматы, 2012. 201-бет.
5 А.Дәрібаев, Ж.С.Әткешов “Ауыл шаруашылық малдарын азықтандыру практикумы”, «Талғар» Алматы, 1994. 147-бет.
6 Н.Омарқожаұлы “Мал азығын бағалау және малды азықтандыру” «Издатмаркет» Алматы, 2005. 241-бет
7 Б.А. Калашников “Ауылшаруашылығы малдарын азықтандыру нормасы мен рационы” « Агропромиздат», 1995.
8 Қ. Қасымов, Ж. Өтенісов “Қой өсіру технологиясы”, «Қайнар», Алматы-1998
9 Қ. Сәбденов, М. Абдуллаев, Б. Құлатов “Қой шаруашылығының технологиясы”
10 Т, Несіпбаев “Қойды тиімді азықтандырудың физиологиялық негіздері”«Қайнар», Алматы-1980.
11 А.В. Алексеев “Мал өсіру негіздері” Алматы, 1974.
12 Н. Омарқожаев “Мал азықтандыру” «Қайнар» Алматы, 1996.
13 З.С. Сейітов “Биохимия” «ЭВЭРО», Алматы, 20127.
14 А.Б. Левин (Аудармашылар Ә. Ермаханов, Ә, Жұмашев) “Мал шаруашылығы негіздері” «Мектеп», Алматы, 1985.
15 Рақышев Н. «Мал азығының микроэлементтері». – Алматы, Қайнар,1981
16 Жұмағалиев Ж., Оразалин К. «Таулы жерлерде қой өсіру». – Алматы,
Қайнар, 1976
17 Егеубаев Ә.Ә., Ахметов Қ.А. «Мал азығының қоректілігін бағалау және мал азықтандыру»., - Алматы, ҚазҰАУ, 2010.,-233бет.
18 Омарқожаев Н.О., Байтурин М.А. «Малдың минералды азығы». Алматы, Қайнар, 1985.
19 Алимжанов Л. В. «Буду зоотехником», - Алма-Ата: Қайнар, 1985
20 Кулинов В. М., Рубан Ю.Д. «Общая зоотехния». – М.: Колос, 1976
21 Шекенов Е. Ш. «Мал азықтандыру практикумы». – Астана, 2000
22 Богданов Г. А. «Кормление сельскохозяйственных животных».
М., Колос,1981
23 ДмитриенкоА. П., Пшеничный П. Д. «Кормление сельскохозяйственных животных», Ленинград, Колос, 1975
24 Мал шаруашылығы комплексі операторының анықтама кітабы. Авторлар ұжымы. – А.: Қайнар, 1979
25 Поляков И.И., Антиох Г.Г. «Основы животноводства». – М.: Колос, 1972.
26 Новиков Ю.Ф. «Беседы о животноводстве». – М.: Молодая гвардия, 1975Қайнар, 1976
27 Е. Садықұлов, Ә. Байжұманов, Қ. Бегімбеков “Мал өсіру және селекция”
«Агропромуниверситет», Алматы, 1998
28 Жұмағалиев Ж., Оразалин К. «Таулы жерлерде қой өсіру». – Алматы,
29 Н.Омарқожаұлы “Мал азығын бағалау және малды азықтандыру «Издатмаркет» Алматы, 2005. 241-бет
30 Пингель Х. «Как правильно кормить животных». М.: Колос, 1984
        
        Аннотация
Малды азықтандыру пәнінен «Шошқаның төлін азықтандыру» тақырыбына
жазылған курстық жұмыс 37 ... ... ... ... (10 ... ... 6 ... өзіндік
жұмыс, техникалық қауіпсіздік, қорытынды және пайдаланылған әдебиеттер
тізімі қарастырылған.
Нормативтік ... ... ... келесі нормативтік ... ... ... 2.104 -2006 КҚБЖ ... ... 2.301 -68 КҚБЖ ... 2.601 -2006 КҚБЖ ... құжаттары.
МЖМБС 2.304-81 КҚБЖ (ЕСКД).Сызбалық шрифттер.
МЖМБС 2.701-84 КҚБЖ ... ... ... мен типтері.
Орындауға қойылатын жалпы ... 2.321-84 КҚБЖ ... ... ... ... ... мен өнім өндіруге қажетті энергия
мен құрылымдық және ... ... ... ... айқындайтын
жалпы нормалық көрсеткіштерге тәулігіне 1 басқа қажет азық.
Рацион құрылымы- рацион ... ... азық ... оның ... (а.ө. не АЭЗ бойынша) пайыздық қатынасы айғақтайды.
Тетіктелген азықтандыру нормасы деп- ... ... ... ... ... ... ... малға жегізілетін жемшөп пен азықтық қосындылар
мөлшерін, қоректілік көрсеткіштерін сәйкестендіру арқылы жүзеге асырылады.
Азықтандыру типі- рацион ... ... азық тобы ... ... ... – бір тәулікте жейтін азықтардың жиынтығы, ... ... бір ... нормаға сәкестендіріледі.
Мал азығын нормалау- мал организміндегі ... ... ... мен ... сөздер
ҚЗ- құрғақ зат
ШП- шикі протеин
ШМ- шикі май
АЭЗ- азотсыз ... ... ... ... ......... – литр
а.ө. – азықтық өлшем
кДж – килоджоуль
МДж – мегаджоуль
% - пайыз
Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі: Шошқаны бордақылау – ... етін ... ... ... ... ... ... жұмыс күші мен
құралдарын мейілінше аз пайдалана отырып қысқа мерзімде ет пен май өндіру.
Бордақылаудың оң нәтиже ... ... ... ... ... ... Шошқаның тұқымы мен тегіне;
3. Жем азықтың ... мен ... ... ... мен ... Жас ... ... әзірлігіне байланысты.
Жасына байланысты- малдың өсу қарқыны белгілі бір кезеңге дейін
сақталады да одан ... ... ... ... ... ... мөлшермен өсіп- дамиды. Міне, осы табиғи ... ... ... бордақылаудың тиімді жолын табуға болады. Мәселен, жас малдың
бұлшықет ... ... ... ... ... жедел өсіп, дамиды.
Бұл үрдіс /бұлшық ет ұлпаларының жедел өсуі / алты ... айға ... ... да, май ... ... қарқын ала бастайды. Сондай-ақ
малдың жасына орай ұмадағы ет пен майдың ара салмағы ... ... ... ет азая ... ... малды жақсы азықтандыру мен ... ... ... ... ... оның ... етпен майдың
мөлшеріне әсер етеді. Бұдан шығатын қорытынды бордақыдағы ... ... пен оның ... ... анықтауда әр жастағы малдың азықтық
құрамына деген ... ... есте ... ... малды азықтандыру кезінде ағзаларында өзгерістерді көруге болады.
Торайлар 4-6 айлығына дейін бір азық ... ... ... ... ... осы ... ... пайдаланып, қоректік заттарды
жақсы сіңіреді. Жас ... ірі және ... ... ... ... тоқ ... мен қарны жақсы жетіледі, ал дәнді - дақылды
азықтардан ... ішек тез ... ... ... тигізетін тағы бір
жағдай – торайлардың туған кездегі тірілей ... /1,2-1,3 кг/. ... ... ... ... ... тез жетіліп , ... ... ... қарқынды өсуі оның тәуліктік қосымша салмақ қосумен
өлшенеді және бордақылаудың ең басты ... ... ... Осы ... өскен сайын бір кг қосымша салмақ ... ... ... ірі ақ ... ... 31,0 кг /31,1/3,5 ай/ ... ... 95 ... ... жеткізгенше, 1кг салмақ алу үшін 4,8
кг азық мөлшерінде жемазық жұмсалса, 95,7кг- нан ... ... ... 5,2 азық ... ... ... ... заңдылық шошқаның өзге
тұқымдарын бордақылауда да байқалған. Организмге қарқынды түрде май жинау
үрдісі басталған сәттен ... , 1кг ... ... алу үшін ... азық
мөлшері артады. Бұл мерзімде 6-7 айлық кезіндегіден 40 пайыз мөлшерде ... ... ... ... бір жасқа жеткен соң тәуліктік салмақ қосу
баяулайды да, ол азықтың ... мен ... ... ... ... ... ... шошқаларда май жинау етті –майлы және етті ... ... ерте /жас/ ... бордақылауда оның тұлғасы мен тегінің үлкен маңызы бар. Біздегі
шошқалардың барлығы дерлік белгілі бір өнім ... ... ... ... ... және өзге де жетілетін тұқымды
шошқалар ірі- ақ, украиндық далалық ақ ... ... ... ... ... қарай әртүрлі тұқымдас немесе тұқымдық топқа
жататын етті және майлы ... ... ... Ет үшін ... ... ... тез ... тұқымдасқа жататын жас ... ... ... ... Етті сұрсүбелік шошқалардың конститутциялық
айырмашылығы жоқ, тек қана ... жас, ... ... ... ... бар. ... ... үшін бұл талаптар қатаң
белгіленген болса, еттік шошқалар үшін ... ... Етті ... ... ... ... тұқымнан тыс кейде ірі ... ... және өзге де ... ... ... ... және сұрсүбелік шошқалардың сапасы тек ... ... ғана ... өтелуі , бұзылмаған еттегі ет пен ... ... ... де ... [1].
Жемазықтың ет пен майдың сапасына елеулі әсер етуі ... ... ... ... ... шошқа бордақылауды сәтті
аяқтауға болады.
Шошқаны бордақылауда қолданылатын азықтар ... май мен ... ... бойынша 3 топқа бөлінеді:
1. Бірінші топқа жататын азықтар : дәнді –дақылдар –арпа, бидай, ... ... ... және ... ... – сәбіз,
қантты қызылша, жартылай қант ... ... көк ... жоңышқа, эспарцет, беде, дәнді азықтар қоспасы /бұршақ
+вика/; жануартектес жемдер- сүт, пахта, ет- сүйек ұны.
Жоғары да айтылған жемдердің қоспасы ... ... ... ... ... әсер ... ... сапалы шошқа етімен майын алу мүмкіндігін
береді, сондықтанда бұл азықтар барынша көп ... ... ... ... ... ... ... бидай кебегі,
қызылша патокасы. Бұл жемдердің қоспасы еті мен ... ... ... май және ет ... Егер, екінші топтағы
азықтарды бірінші ... ... ... ... ... ... (50%), онда шошқадан алынатын өнімнің
құндылығы сапасы жоғары болады.
3. Үшінші топқа жататын азықтар- соя, сұлы, ... және ... ... ... ... ... ... мен рацион туралы түсінік
Шошқа - өсімтал, жылдам жетілгіш мал. ... ... 3 ай +
3 апта ... яғни 114 тәуліктен кейін әр мегежін 10-12 торай ... ... ... ... әр 1кг ... ... ... мал түлігі төлінен аз-
4-6 а.ө. жұмсап, 7-8 айлығындағы тірілей салмағы 110-120 кг ... ... жыл бойы мол ет ... ... Оған ... азықты
талғамай, жегіштігі де көмектеседі. Ас қорыту жүйесінің ерекшелігі жағынан
шошқа бірқарынды, желінген азығы негізінен ... ... ... ... олардың азығына жеңіл ыдырап, жылдам қорытылатын азықтарды
жұмсап, қоректенуінің құнарлылығы мен биологиялық ... баса ... ... ... қиын ... «шикі» жасунық көлемі шектеліп,
желінген азық құрғақ затында 10-12 %- дан аспауын қадағалайды.
Шошқаға берілетін жемшөпті ... ... ... ірі ... ... ... күнжараны ұнтақтап, картопты буландырып,
пісіреді. Шошқаға жегізілетін ірі жемшөпті ... ... ... жөн. Көк шөптің өзін турап, басқа жеммен араластырып берген
дұрыс. Азықтандыруда ... ... ... ... ... шөп ... ... жемді /концентратный/, жемді –картопты ... ... ... ... /концентратно- корне- ... ... ... ... тип ... ... қоректілігі
бойынша қыста- 70-80 %, жазда 85-90% құнарлы жем қосындысы не құрамажем, ал
қалғанын ... ... көк ... ... ... шөп ұны, ... жомы секілді жеңіл қорытылатын көмірсулы азықтар құрайды. [3].
Шошқа азығы энергетикалық қуаттылығы мен қоса олардың өсіп - жетілуі
мен ... ... ... ... ... ... ... яғни
ауыспайтын амин қышқылдарға бай протеинмен қамтамасыз етілуі керек. Күйісті
малдікіндей шошқаның ас қорыту жолында ... ... ... ... ... олар ... ... желінген азықпен жеткізілуі
керек. Осы себепті шошқа азығындағы витаминнің жеткіліктілігіне де ... ... ... ... ... А,Д, Е,К витаминдерімен суда еритін В
тобының витаминдерімен толық қамтамасыз ету керек.
Азық ... ... ... қажетті энергия жеткізумен қатар
оның денесінде май байлауға қатысады. Көмірсулармен қоса ... ... ... ... зат ... ... мен ... линол, линолен
және арахидин май қышқылдары өзіндік ықпал етеді. ... ... ... ... ... құрғақ затында -1,6 пайыз, сақа ... -1,3 ... ... тиіс.
1.2 Шошқаның рациондағы азық қуатын және оның ... ... ... мен ... ... ең құнды азық болып
саналады. Олар ... ... ... ... ... қоректілігі басым астық, тұқымдастар дәніне бөлінеді.
Мал азығына пайдаланылатын негізгі астық, ... ... ... ... қара ... ... ... жатады, 12 пайыздық ылғалдылықта
олардың құрамында 9-13 пайыз протеин 1,5-2,0 ... май ... ... 6-8%) 2-3 пайыз клетчатка (сұлынікінде 9), 65 пайыз крахмал,
2-3 пайыз күл (оның 15 пайызы ... 3 ... ... ... ... ... 70-90 пайызға қорытылады.
Арпа дәнінде — 11,0 ... шикі ... 1,6 ... май, 3,8 ... бар. ... және тұз ... 45-50 ... еритін протеиннің аминқышқылдық
құрамы жақсы, 1 кг 5,5 лизин, 1,7 г триптофан, 2 г метианин, 1,9 г ... Е мен Б ... ба. ... ... ... ... азық
болғандықтан арпа дәнімен малға берілетін жемнің 30-40 пайызын құрастыруға
болады. Оны ... ... және ... төл ... кеңінен
қолданады.
Арпаның екіден үш бөлігін азотсыз экстрактивті заттар құрайды. Арпаның
қоректік заттарынның; қорытылу сапасы шошқада өте ... ... ... ... 20 ... жоғары тұрады. Оның азықтық қасиетін
бағалағанда ең алдымен малға ... ... ... npoцeci ... ... ... майы мен ... өз әсерін қатты тигзеді, яғни ет алу ... ... ... ... ... - ... барлық; түрлерінің радионының нeriзi болып табылады.
Белокты витаминді – минералды қоспалармен бipгe ... ете ... ... ... ... ... ете құнды, барлық; аминқышқылдар бар
деп есептелінеді. Eттi бағытгағы бордақылау негізіндеде ... ... ... ... ... ... ... майдалап електен өткізеді. Шошқалардың протеинге
деген қажеттілігі азықтағы алмаспайтын амин ... ... ... ... мал ... ... ... лизин, метионин,
кейбір жағдайда амин қышқылдары ... Жас ... үшін ... амин
қышқылдары деген мынадай: лизин - 4,2- 5 %,
метионин - 2,8-3,2 (кей ... ... 40 %-на ... ... ... ... ... мен қоректік жағынан ең ... азық ... Олар ... ... ... ... ... қоректілігі басым астық, тұқымдастар дәніне бөлінеді.
Шошқалардың протеинге деген ... ... ... ... ... байланысты болады. Дәндік азықтар құнарлығы мен
қоректік жағынан ең құнды азық болып саналады.
1.3 Шошқа ... азық ... әсер ... ... ... -шошқа етін өндірудің қортынды нәтижесі. Шошқаны
бордақылаудың негізгі мақсаты – ... күші мен ... ... ... ... ... қысқа мерзімді сапалы ет пен май ендіру. Бордақылаудың
оң ... бepyi ... ... ... ... 1. ... тег ... 3. жемазықтың мөлшері мен ... ... ... мен ... 5. жас ... ... байланысты. Ауқымында асылтұқымдық заводтар ... ... ете ... оның ... ... ... қажет
етеді.
Демек, жыл сайын құрамында 24, 54 және 108 мың бас болатын ... ... ... толықгыратын жас төлдерді өндіру, дайындау туралы мәселені дұрыс
зоотехникалық тұрғыдан шешу үшін ... ... ... ... ... Ол ... құрылыстан 1,5-2 жыл бұрын салына бастауы тиіс,
сонда алғашқы кешендерге әкелінетін жас төлдерге ... ... ... ... ... ... да, ... асылтұқымдық ферма болғаны
жөн. Тек асылтұқымдық ферма арқылы ғана ... ... ... ... ... ал ... өзі вөсіріліп – өндірілетін табынды ... ... ... Ол бұл ... ... мал дәрігеріне –
санитарлык тосқауыл болып табылады. ... ... ... қызметі - белгілі қолтұқымды немесе линиялық, текті, мал ... жас ... ... ету, ... жас ... ... ... жазда лагерлік күтімде өcipілуі тиіс.
Кешендегі табынының ... ... ... екі ... ... және ... ... құралады, айналымы аяқталған
eөндірісі бар шаруашылықтарда - ... ... тобы ... ... тобы ... ... ал пайдаланылатын
тобы – кешенді орналастырылатыны ... ... ... ... ... Егер ... ... тipi
салмағы36 – 38 кг жағдайында бордақылаудың орташа тәуліктік салмақ
Қосуы 600 ... жуық ... онда төрт айда ... ... ... – ға тең ... яғни шошқа 8 айлығында 108-110кг жетеді. Бордақылау
кезінде торайлардың 1кг қосуына 4,5 -5,0кг азық өлшемі ... ... ... ... түpi. ... ... мал мен оған ... басты назар аударылады. [5].
Қарында бөлінетін сөлдің жалпы ... ... ... ... ... ... ... үш мезгіл азықтандырғанда тәулігіне 4,5-
6 л, басқаша айтқанда берілген азық ... ... ... ... ... 3-4 л сөл ... ... бөлінген сөлдің 70 пайызы күндіз, ... ... ... ... ас қорыту ерекшеліктері
Шошқа қарыны бір бөлімнен тұрғанымен, ... ... ... Оның
жалпы сыйымдылығы 6,5-9 л немесе ас қорыту жолының 1/3 –не жуық. Қарынның
кілегейлі қабығында бес ... ... ... көп ... ... ... иін ... біршама жерге созылып, безсіз өңештік аймақ түзеді. Үлкен
иін бойымен кілегей қабықтың көп бөлігін ... ... ала ... ... Осы ... ... басталған жерінен күмбез тәрізді
қарын қалтарысы шығып тұрады \дивертикула\. Ол ... ... ... қуысынан арнаулы қатпарлармен ... ... ... ... ... негізгі және қосымша клеткалардан құралып,
сілтілік реакциялы, құрамында шырыш және аз ... ... бар ... кілегей қабығының қалған бөлігін түптік және ... алып ... Бұл ... ... ... сөлі ... мен
қасиеттері жағынан ит қарынының сөліне ұқсас. Қарын түп бездері ... 1,007, ... ... ... тұз ... ... қарынында азық жақсы араласпайды да, жұтылған ретіне қарай
горизонтальды ... ... ... ... ... Сондықтан ол қарын
сөлін біртіндеп сіңіреді ле, қарында екі түрлі процесс – ... ... ... қатар жүреді. Углеводтар қарын қалтарысында, өңештік
аймақта, қышқыл сөл сіңіп ... ... орта ... ... мен ... ... ыдырайды. Углеводтар
ыдырауының нәтижесінде мальтоза, глюкоза және ашу ... сүт, ... май ... ... ... Жалпы алғанда қарында жеңіл
қорытылатын углеводтардың 20 процентіне жуығы ыдырайды. [1].
Жын қышқыл сөлді сіңіре келе ... ... ... ... ... да, ... ... ыдырауы/ басталады.
Қарында жын ұзақ сақталмайды, ішекке азықтандыру үстінде, н/е
азықтана салысымен өте ... да, ... ... ... 6-8, кей
жағдайда 12 сағатта ішеккке өтіп бітеді. Жын ішекке 5-160 мл мөлшерде жеке-
жеке бөлік ... ... ... өту ... 10-29 ... соң қайталанып
отырады. Малды азықтандырғаннан кейін эвакуация жылдам жүреді де, 4-6
сағаттан соң ... 7-8 ... ... ... аз ғана ... жыны ... жылдамдығына қарынның толу деңгейі әсер етеді: қарында жын
неғұрлым көп болса, ол ... ... тез ... ... ... ... мөлшері малды азықтандыру жиілігіне,
азықтың түріне байланысты. Шошқаны үш мезгіл ... ... ... л, ... айтқанда берілген азық құрамындағы құрғақ заттардың әрбір кг-
на 3-4 л сөл бөлінеді. Тәулігіне бөлінген сөлдің 70 ... ... ... ... ... азық болмаған жағдайдың өзінде аз мөлшерде сөл бөліп ... ... сөл бөлу ... Сөл ... ... ... ұқсас.
1.5 Шошқаның қуаттылық және зат алмасу ерекшеліктері
Бip ұядағы торай салмағы 0,7-2 кг ... ... біpaқ ... ... ... ... – бағу жағдайы жасалынса, ... өcyi ... ... ... шаруашылығы мамандарында
мынандай ойлар бар, яғни тірілей салмағы төмен ... ... соң ... ... олар ... ... туады деген.
Әрине бұл ой тepic деп есептеліеді. Ceбeбi торайлар салмағы 0,8 кг-нан
төмен ... ... ... ... ... ... ... тек бұлшык
errepi дамымайды. Үлкен ... ет ... ... ... ... ... еңбек шығьнын көбейіп, біркелкі торайлар ұясын
жасауды қиындатады. Олардың ... өcyi ... ... ... ұяны теңестаруге көп көңіл бөлген жөн, ceбeбi бұл бөліп
мегежіннің ең ... ... ... ... ерекшеліктері
мыналар болып табылады. Буаздылықтың ... ... буаз ... ... ... ... көбеюі (Л.А. Ильченконың —1966ж).
Американ зерттеушілері Д. Целлер мен ... ... ... орташа былай болатынын анықтаған: ұсақ 5-6 торайлы, орташа 6-
7 торайлы, ipi 7-8 торайлы. Тұқымның ipi ... ... ... ... және ол ... ... кезіндегі салмағымен анықталады. [1].
Көптеген жұқпалы аурулар зоогигиеналық, яғни малдар мен ... және де ...... ... ... ... ... «
медицина адамды емдесе ветеринария бүкіл адамзатты емдейді» ... ... ... да ... секілді шын көңіл аударып
қарау, оларға зең қою ... ... ... жөн, яғни ... ... ... жеткізуіміз керек. Мал шаруашылығында
өнім алған ... ... таза да ... ... ... Себебі
өнімдері таза болмаса, адамдардың ... еш ... ... ... ... сыртқы орта шамадан тыс ... ... ... ... ... ... және ... биохимиялық қоректік ... ... қиын ... ... ... ескеру қажет.
Аналықтың ipi төлдеуінде тұқымқуалаушылық қасиет анағұрлым төмен болып
келеді. Сондықтан да ... ipi ... ... биология. Heгiзi аса мықты емес. Торайдың туған кезден тipi
салмағы олардың арықарай ... ... ... ие. Төлдің салмағы неғұрлым
өскен сайын, оны ұстау және қалпына ... үшін ... мол ... ... ... кездегі салмағы неғұрлым ipi торайлар, ... ... ... ... мол ... салмақ береді. Ал ... ... ... ... ... 9%-ның орнына 40%-ға дейін
үлкен айырмашылық болатыны байқалған. Жамбас жағы кең, ... ... әpi тiк ... ... ... әрі тeгic. Tepici ... ... қалың және жылтыр қылшыкты келеді. Мегежіндерді торайлағаннан
кейін мынадай көрсеткіштермен бағалайды: - көп ... ... ... ... ... ... ... туған торайлардың 20 күндік
салмағы, ұялас торайлардың біркелкілігі / тipi салмақтарының айырымы 200
г ... ... ... қай жасында жай және беконндық бордақылауға қояды
Бекондық бордақылау – ... ... ... ... Мұнда
бордақыланатын мал мен оған берілетін азыққа басты назар аударылады. Бекон
деп ... ... ... ... ... етін айтады. ... қақ ... ... ... ... кетеді /омыртқа мен жамбасты
алып тастайды/. Жақсы беконды мамандандырылған шошқа ... ... ... ... ... оларға арпа, қара бидай, бұршақ және ... ... ... үшін ... ... ... затарға және қоректік
элементтерге деген қажеттілігін толық қамтамасыз ететін ... ... ... ... баса ... аударған жөн. Шошқаларды
тірілей салмағы 45-50 ... ... ... ... үшін ... ... 1 азық өлшемінде 120-130г, тірілей салмағы 50-100 кг-ға жеткенге
дейін бордақылағанда 100-110 г қорытылатын протеин болуы керек.
Рационды амин ... ... ... ... ... ... ... көк сүт, балық және ет- сүйек ұнын, ... ... ... және шрот қосу ... ... ... құрамы витаминді
шөптен немесе витаминді шөп ұнынан тұру керек.
Шошқаны бекон үшін бордақылау рационының құрамы (қоректілік, %)
| Азық | ... ... ... ... ... жем | | |
| |62-67 |77 ... азық | 20-25 | - ... | | ... ұны | 3 | - |
| | | ... |- |15 ... өнімдерінен дайындалған | 10 | 8 ... | | ... ... ... азық ... ... ... 15 пайызы бұршақ
тұқымдастар шөбі болуы керек. Сонымен бірге жақсы бекон алу үшін ... ... жем ... жөн. ... үшін ... ... ... азықтардың тигізер әсерін ескеру керек. Арпа, бұршақ, тары,
картоп, ... шөбі ... ... жоғарылататын азықтар болып саналады.
Күнжара, жүгері, балық ... ... ... ... ... бұршақ
сияқты азықтар беконның ... ... ... бордақылаудың
алғашқы кезеңінде рацион құрамында олардың мөлшері 30 ... ... ... соңында оларды рационнан түгелдей алып тастау қажет.
1.7 Қабанды нормалап азықтандыру ерекшеліктері
Шошқаның тұқымдық қабандарынан ... ... ... алу үшін оларды жақсы
жағдайда күтіп –бағу қажет. Сол үшін үнемі сапалы жемшөппен азықтандырған
дұрыс. Қыс айларында қабандар ... 2,5-3,5 кг жем ... ... Олар
негізінен астық тұқымдастардан, күнбағыс сығындысы,не шроттан, сонымен
қатар ... ... ... /2-3 кг/ және ... шөп ұнтағынан тұрады.
Жазда қабандар жеммен қоса көк ... ... ... ... емін – ... жей алуы ... не ... шығарылды.
Мал өнімдерінің қалдықтарынан жасалынатын азықтар /майы алынған сүт,
балық ұны, ашытқы/, яғни ... ... ... ... ... көзі ... ал В 12 ... олардың рационында міндетті түрде болуы тиіс.
Ал А витамині оларды станокте ұстаған кезде беріледі. Ол үшін ... кг ... 0,3-0,5 кг шөп ұны не 0,7-1,5 кг ... ... ... ... А ... деген қажеттілік көк балаусамен толықтырылып отырылады.
Шағылыстыруға дайындағанда, әсіресе, жиі пайдаланғанда ... ... ... ... ... минералды заттар мен витаминді
көп қажет етеді.
Қабандардың минерал заттарына деген қажеттілігі ... ... ... ас тұзы және 10-25 г бор ... ... ... дұрыс еместігі әдетте қабандардың ... ... ... ұрық ... ... ... ... жеммен азықтандыру олардың ас қорыту жолын толтырып, тыныс
алуын, жүрек қызметін қиындатады, ал сулы жем, ... ... ... қаңқа етінің қызметін әлсіретеді. [2].
Оларды мегежіндермен, азықтандыруға 1-2 ... ... ... ай ... ... ... ... деңгейінің дұрыстығын білу
үшін олардың тірілей салмағы маңызды көрсеткіш болып ... ipi ... ... ... ... ... ... Сондықтан да ... ipi ... ... биология. Heгiзi аса мықты емес. Торайдың туған кезден ... ... ... ... ... ... ие. ... салмағы неғұрлым
өскен сайын, оны ұстау және қалпына келтіру үшін соғұрлым мол ... ... ... кездегі салмағы неғұрлым ipi торайлар, өcipy
мен ... ... ... мол ... ... ... Ал жеңіл
салмақтылардың арасында емшек еметін торайлардың 9%-ның орнына 40%-ға дейін
үлкен айырмашылық болатыны байқалған. Жамбас жағы кең, ... ... әpi тiк ... ... ... әрі тeгic. Tepici тегіс және
тығыз,үсті қалың және жылтыр қылшыкты ... ... ... ... ... ... - көп ... қабілеті (бip
жолғы туған торайлардың санын), сүттілігі туған торайлардың 20 күндік
салмағы, ұялас ... ... / тipi ... ... 200
г аспау керек.
Қабандарды азықтандыру нормалары
| ... ... 250-300 кг ... ... 180-200 кг |
| ... 2 ... ... |тартатын 2 жасқа жетпеген ... ... ... ... | | |
| ... ... |Шағылыстыру |
| |ын ... ... ... ... ... ... |3,8 |4,8 |3,9 |4,8 ... | | | | ... |456 |648 |468 |648 ... | | | | ... |44,2 |50,6 |42,2 |48,8 ... МДж | | | | ... | | | | ... | | | | ... |30,4 |43,2 |31,2 |43,2 ... + |22,31 |31,71 |29,90 |31,71 ... | | | | ... |380 |480 |390 |480 ... тұзы |38 |48 |39 |48 ... |24 |30 |25 |30 ... |19 |24 |18 |24 ... |50 |65 |35 |80 ... ... |1584 |1287 |1584 ... ... |14,4 |11,7 |14,4 ... |45,6 |57,6 |46,8 |57,6 ... | | | | ... |38 |48 |39 |48 ... | | | | ... |48 |39 |48 ... | | | | ... |300 |371 |300 |326 ... |46 |54 |46 |48 ... |228 |278 |226 |244 ... |120 |150 |122 |132 ... |4,0 |5,0 |5,0 |5,0 ... |1,0 |1,1 |1,0 |1,0 ... ... ерте ... ... ... мен ... құру
Бордақылауға тұқымға қалдырылған торайлар мен бракка шыққан ... ... Азық аз ... мол ... қосу үшін жас ... тиімді. Және жас шошқа еті дәмді оған сұраныс та көп әсіресе,
гетерозистік /будандардың өз ата-енесінен асып ... / ... ... өсіп ... ... жоғары әрбір кг қосымша салмағына
0,4-1,6 азық өлшемі жұмсалатын 2-3 ... ... ... ... ... ... ... торайлардың тірілей
салмағына және тәуліктік салмақ қосуына сәйкес өзгертіледі. Алғашқы ... ... 650 кг ... қосу үшін әр 100кг ... ... ... беру қажет болса, кейінгі 70-120 кг аралығында 4,2 азық
өлшемін береді. Ал ... ... ... ... ... кг- дағы 1,2 ден
1,3 ке дейін, алмасу энергиясы 13,6 дан 14,2 мдж-ға тең.
Шошқаларды ... іс ... ... ... ... ... нормасына, рациондардың теңгермелігіне және жемнің жеке
түрлерінің қатынасына негізделуі тиіс.
Шошқаларды ордақылау екі көрсеткіш бойынша жіктеледі : ... ... ... ... ... нәтижесі.
Біздің елімізде шошқа бордақылау: етті, сұрсүрбе және майлық
кондицияға жеткенше ... ... үш ... бөлінеді. Соңғы жылдары
шошқаларды еттік семірту көп қолданылып келеді. Еттік бордақылауда 8 ... ... ... ... 100, кейде 120 килограмға дейін жетеді. [4].
Еттік шошқаны бордақылаудың қарқындылығы көбінесе ... ... ... ... ... бөлгендгі тірілей
салмағы жоғары болған сайын бордақылау мерзімі азая түседі. Өз кезегінде
енесінен ... ... ... ... ... әсер ... күндік салмақ қосу /4 айлықтан асқан соң/
406,503,598гр-ға сай. Ет үшін ... ... ... ... ... 2
айлығында 15-16 кг- нан кем ... ... Төрт ... төлдің тірілей
салмағы 38-40 кг болады. Ет үшін ... ... үш ... ... 25-30 ... ... алады. Бордақылауды екі кезеңде өткізеді:
біріншісі, 3 ай мен 5,5 ... ... ... ... ... ... ... алғашқы кезеңінде марқа торайдың тірілей
салмағының өсуі тәулігіне 500гр мөлшерінде болса, екінші кезеңде 700-750 гр
салмақ қосады. ... ... ... ... ... жемнің үлесі
артып, жұғымдылығы 85-90 пайызға жетеді. Көп мөлшерде картоп ... ... 50-60 ... ... , 40-50 ... құрайды. Өйткені құрамындағы заттардың ... ... ... ... ... үшін өте ... ... жем болып табылады.шошқалар
қант қызылшасынан органикалық заттарды 90 пайыз мөлшерінде, ал негізгі
қоректік зат- ... ... ... ... өте ... сіңіреді. Қант
қызылшасын рационға қосудың үйлесімді үлесі 35 пайыз, кепкен ... ... ... Қант ... шикі ... берген жөн. Шошқаны ірі
кешендерде ет үшін ... ... ... әзірленген толық
рационда құрама жем қолданылады.
Сұрсүбелік бордақылау – бұл шошқаны арнайы мақсатта ... ... етін ... ... ... ... сапаға жеткізеді. Ол
дәмді жоғары құнды , сыртқы түрі жағымды ұзақ сақтауға шыдамды келеді.
Сұрсүбелік ... ... ... ... ... 2-2,5 ... қабылданады.
Тірілей салмағы 80-105 кг-ға жеткен сегіз айлық марқа торайлар ғана
сұрсүрбелік сойысқа жіберіледі; басы мен ... ... ... ұмасы
ұзынынан қақ бөлініп, араланады да, екі бөлігі де сұрсүбе ... ... ... ... онда ... емес ... тез ... торай пайдаланылады. Олар қатаң іріктелінеді. Бұрынғы
одақтағы шошқа тұқымдарының ішінен ... ... ... дене құрлысы
жағынан ландрас, ірі ақ, ... ... ... ... ... ... ... ет жұмсақ, күлгін қызыл түсті мраморлығы айқын
байқалатын былайша айтқанда арқалығы мен ... ақ ... майы ... және ... ... ... ... бордақылау төлдің тез өсуі
мен жақсы дамуына қол жеткізеді. ... ... ... ... ... көп беріп қоюдың кері әсері бірдей екендігін естен шығармау ... ... ... мен ... да үлкен маңызы бар екенін ұмытпаған ... ... ... ...... ... тары,
бұршақ және тамыртүйнектілер пайдаланылады. Шошқа етінің ... көк ... әсер ... ... ... ... ... ақ малдан
шыққан жемазықтар – етті- сүйекті және балық ұнының әсері күшті. Сондай-ақ
жоңышқа және өзге де ... өте ... ... ... ... ... майдың жоғарғы сапасына жеткенше бордақылау.
Бордақылаудың бұл түріне шошқаның бракка шыққан барлық түрлері алынады.
Ірі шошқаларды бордақылауда бір ... ... ... ... ... жас ... үшін 80-90 ... дейін. Шошқаның тәбеті жақсы ... оны май ... ... және көмірсутекті заттар –буланған
картоп, қызылша сүрлем, топан, түрлі шөптер, астық ... ... ... қолданылады. Бұдан ары шошқалардың ... ... ... бұл ... беруді 25-30 пайызға дейін кемітіп, олардың
орнына қоспа жемдер береді. Бордақылаудың ... ... ... ... ... ... 15-20 ... азайтады).
Бордақылаудың рентабельділігіне жемдеу мен ұстаудың тәсілдері үлкен әсер
етеді. ... ... ... салмағы 35-40 кг-ға жеткенше
бордақыдағы шошқаны еркінше азықтандырып одан әрі сойылғанға дейін ... ... ... ... кездері шетелдік әдебиеттерде
торайдың жас мөлшеріне қарай азыққа деген қажеттілігі мен ... ... бар ... ... тараған. Мәселен, 18-20 кг салмағы бар торай 45-
50 кг-ға ... ... ... ... онан соң ... ... ... Шошқаны бордақылау қанша уақытқа созылады
Шошқалардың тұқымдық өнімділігі оларға ... ... ... ... ... ... ... тікелей
қатысты мәселе.
Шошқаларды шағылыстыруға дайындау кезінде оларды ... ... ... ... ... витаминдері мен
минералды заттары бойынша бақылап отыру керек. Аса маңызды қоректік заттар
және жем жиынтығы бойынша ... ... ... ... ... түспейтін шошқалар рационы теңестірілуі мүскін. Буаз және
шағылысқа дайындалған ... тек ... ... ... ... картоп ж \е т.б./ азықтандырылуы тиіс.
Жер ерекшеліктеріне және ... жем ... ... және буаз ... ... ... болуы
мүмкін. Бірақ ол рационның міндетті түрде нормаларда көрсетілген қоректік
заттар ... ... ... ... ... буаз мегежіндерге тірілей салмағының әр 100кг-на 1,5
азық өлшемі шамасында бүкіл буаздық кезеңінде, ал өсіп келе ... ... ... кезеңінде- 2,5 және буаздығының екінші жартысында 3
азық өлшемі ... азық беру ... ... /сақайған болып 2 жас саналады/, тірілей салмағына
физиологиялық жағдайына /буаздықтың алғашқы 84 және соңғы 30 ... ... ... ... азықтандыру белгіленген.
2 жасқа жетпеген, әлі өсуін тоқтатпаған ... ... ... ... ... 181 -200 ... ... азықтандырады. Буаздықтың алдыңғы 3-14 тәулігінде шошқаларды
ұрықтандыруға жақсы дайындау үшін нормасын 0,6 азық ... ... ... ... ... әр ... 1,5 азық ... 105г қорытылған
протеин, 6,0 лизин, 14,0 г шикі клетчатка, 5,8 ас ... 8,7 г ... ... ... 11,6 г ... В1- 7мг, ... мг, ... В12
витаминдері болуға тиіс. [2].
Торайларын емізетін кезде 2 жасқа толмаған жас шошқалардың дұрыс өсіп-
жетіліп, төлін сүтке ... үшін ... ... 0,6-0,8 азық ... ... ... ... әрбір кг-да 1,3 азық өлшемі, 14,4 мдж алмасу
энергиясы, 186г шикі ... 145г ... ...... 4,8 ... мен ... 70 ... аспайтын клетчатка, 9,3 г кальций, 7,6 ... 11,6 мг ... ... ... ... ... ... болуы керек. Өндіріс технологиясы бойынша торайлары 60
тәуліктен ерте айырылатын болса, келтірілген нормалық ... ... ... ... / азық өлшеміне кемітіледі. Әр ... ... азық ... ... 0,36 пен ... ... азайтылады.
Жақсы күйлеп, дұрыс ұрықтануы үшін ұрықтандвруға 10-14 күн қалғанда
азықтандыру деңгейін 25-30 пайызға ... сақа ... әр ... ... ... екі жасқа дейінгілеріне 1,8-2,4 кг құрғақ зат
келетіндей етіп азықтандырады. Жануар тектес ... ... ... ... 3-5 пайызындай /көк сүт, сары су, ет, сүйек немесе
балық ұны/ енгізеді.
Ұрықтанғаннан ... ... ... ... ... ... деңгейі әсіресе буаздықтың аяққы үштен біріне
сәйкес келетін ... ... ... ... тиіс. Буаз кезінде сақа шошқалар
30-40, жас ... 50-55 кг ... ... ... ... ... олардың организміндегі энергетикалық алмасу 25-40 ... ... ... ... 1,5-2 есе көп ... пен
менералды заттар қорын жинайды. Іштегі ұрықтың дұрыс өсіп ... ... ... биологиялық сапалылығы жоғары болуы қажет.
Торайлардың емізетін кезеңде сүт ... ... ... ... азықтандыру нормасы күрт жоғарылайды. Рационда сүттілікті
молайтатын ... ... ... Үшінші аптада тәуліктік сүттілік 5-
7 кг-ға жетіп, онымен 300-350 г белок шығаратын шошқаларды /2айда 200-300
кг, майлылығы 9,6 ... ... ... ... ... протеин мен /
1азық өлшеміне /111-112 г /, ... ... ... ... ету
керек. [5].
Қыстық рациондарда 180-200 кг ... 10 ... ... 3,0-3,5 кг /дән ... ... ... шроты, кебек, т.б./
1көк сүт, 0,2 кг балық ұны, 0,7 кг шөп ұны, кг буландырылған картоп, 60 ... 30г ас ... 60 г ... қосындысын берсе, жазда шөп ұны мен
тамыртүйнек ... 6-7 кг көк ... ... ... уақыты
жақындағанда олардың азықтандыру деңгейін 50 пайыз азайтып, туатын күні
және ... ... жылы суға ... 0,5-0,6 кг ... ... ... арпа, кебек т.б./ұнтағын ішкізіп, толық ... ... 5-6 ... ... ... ... 2-3
күн бойы сүттілігін азайту үшін азық беруді шектейді. ... ... ... 155 ... ... оның 115 күні ... ... торай еметін, 7 күн торайды енесінен ... және ... ... ... ... өтпелі кезең. Мұндай жағдайда шошқалардан жылына
2,3 рет, ал торайларды емізу және енесінен айыру кезеңін қысқарта ... ... төл ... ... ... бір ... қажет азық қоры (бір басқа)
Еттік бордақылауға, тек ... ... және оған ... ... мол азық ... ... тipi салмағы 6-8 айында 100-
110кг жеткенге дейін ... Ceбeбi 10 ... ... ... өсу
баяулайды және азыкгың қоректік заттары ... ... ... ... ... тipi ... ... жағдайында бордақылаудың
орташа тәуліктік салмақ қосуы 600 грамға жуық ... онда төрт айда ... ... 72 кг тең ... яғни ... 8 ... 108-110кг жетеді.
Бордақылау кезінде торайлардың 1кг ... 4,5 -5,0кг азық ... ... Еттік бордақылаудың ... ... ... мал мен оған ... ... басты назар аударылады. Бекон
деп айрықша әдіспен тұздалып, қақталған жас ... етін ... ... қак бөлінген шопшқаның толық ... ... ... ... ... тұқымынан алады, оларға арпа, қара бидай, бұршақ
және шөп ұнын ... ... ... бордақылауды_әдетте
бракқа шығарылған қабандар мен мегежіндерге жүргізеді. ... ... ... ... Осы күндерде тәулігіне қосуы алғашында ... ... - ... ... ... ... Бip кг қосуына 6,5 - 7,0 ... ... ... ... ... бұл ... ... углевод
көп азықтар береді. Шошқа eтi мен ... ... ... ... ... мен оның шғымы ескеріледі.
Сойыс салмағына ұшасының салмағы мен iшi майы ... ... ... ... алып ... Ал ... ... кезінде сойыс
салмағымен қатар оның тepici де қоса есептеледі. Әдетте ет-май типті және
ерте жетілетун. Ал алты ... он екі айға ... ... ... қатар, оның тұрқының қиғаш ұзындығы ес - керіледі. Он үш айдан
бастап қалған уақыт ішінде жоғарыда ... екі ... қоса ... ... Алты айға ... ... баға беру тек ... тipi
салмағы бойынша жүреді. Ал алты айдан он eki айға дейін аралықта, ... ... оның ... ... ұзындығы ес- керіледі. Он үш айдан
бастап қалған уакыт ішінде жоғарыда ... екі ... қоса ... бордақылау -шошқа етін ... ... ... ... және мен зерттеген жұмыстар ... ... егер де ... ... көп ... және ... қылып берсек сол кезде олар тез
семіріп, яғни тез ет ... ... ... ... аз ... бітеді.
Шошқаны бордақылаудың негізгі мақсаты – жұмыс күші мен ... ... аз ... отырып қысқа мерзімді сапалы ет пен ... ... оң ... бepyi ... ... ... 1. ... 2.Шошқаның тегіне;
3.Жемазыктың мөлшері мен сапасына; 4. ... ... ... 5. Жас төлдің бордақылауға әзірлігіне байланысты. ... ... ... ... ... ... Азықтандыру деңгейі әсіресе буаздықтың аяққы үштен біріне
сәйкес келетін ... ... ... болуы тиіс. Буаз кезінде сақа мегежіндер
30-40, жас мегежіндер 50-55 кг салмақ қосуы ... ... ... ... организміндегі энергетикалық алмасу 25-40 пайыз
жоғарылап, туылатын торайлар ... 1,5-2 есе көп ... ... ... ... жинайды. Іштегі ұрықтың дұрыс өсіп –жетілуі үшін
рациондағы протеиннің биологиялық сапалылығы жоғары болуы қажет.
2 Өзіндік зерттеу
Азық ... ... ... азық турлерінің химиялык құрамы
(1-кесте) мен қоректілігі (2-кесте) туралы түсінік беріліп, оны бағалау
тәсілдері келтіріледі.
1. 1. Көк азықтар және жайылым ... Ірі ... ... ... ... ... 5. Минералды және витаминді азықтар
3.
Кесте 1- азықтардың химиялық құрамы, %
|Азықтар | Су ... ... ... ... |АЭЗ ... |
| | |зат ... |май |клетчатк| |күл |
| | | | | |а | | ... шөп ... ... көгі |751 |249 |21 |6 |55 |151 |16 ... ... |250 |50 |7 |68 |100 |25 ... ... |800 |200 |31 |8 |58 |86 |17 ... | | | | | | | ... шөбі |800 |200 |28 |6 |55 |91 |20 ... | | | | | | | ... көгі |765 |235 |39 |8 |61 |108 |19 ... ... ... ... |713 |287 |35 |11 |95 |127 |21 ... ... |680 |320 |45 |13 |108 |126 |28 ... |610 |390 |40 |13 |135 |164 |38 ... | | | | | | | ... |693 |307 |42 |9 |95 |147 |14 ... | | | | | | | ... |560 |440 |43 |17 |140 |205 |35 ... | | | | | | | ... шөп ... ... ... |750 |250 |50 |7 |68 |100 |25 ... |170 |830 |144 |22 |253 |330 |81 ... | | | | | | | ... |151 |849 |46 |15 |351 |359 |78 ... | | | | | | | ... би-дай |154 |846 |37 |13 |364 |359 |73 ... | | | | | | | ... ... |163 |837 |59 |24 |289 |379 |86 |
| ... ... ... |750 |250 | 25 |10 |75 |119 |21 ... | | | | | | | ... |880 |120 |12 |2 |11 |87 |8 ... |880 |120 |13 |1 |9 |87 |10 ... | | | | | | | ... |780 |220 |18 |1 |8 |182 |11 ... ... |550 |450 |53 |12 |143 |207 |35 ... ... ... дәні |150 |850 |113 |22 |49 |638 |28 ... ... |850 |151 |41 |88 |526 |44 ... |100 |900 |405 |77 |129 |221 |68 ... | | | | | | | ... ... |100 |900 |439 |37 |144 |279 |1 ... дәні |150 |850 |103 |42 |38 |653 |14 ...... қоспалар ... ... |900 |865 |33 |244 |407 |649 ... | | | | | | | ... ұны |100 |900 |189 |29 |211 |362 |109 ... ұны |100 |900 |171 |31 |207 |932 |441 ... ұны |100 |900 |51 |49 |306 |474 |20 ... ұны |100 |900 |99 |18 |280 |409 |94 ... 2 ... мен қосындылар қоректілігі
| | ... мен ... ... ... | |
| |
| ... ... (45% ... ... +45% |
|қызылша + 10% жонышқа) ... ... ... ... ... ... сүт ... ... ... ... ... жармасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ұны (ұрықтану кезінде) ... ... лар (ет ... ұны) ... ... ... толықтыратын ұрғашы торайларды қыста азықтандыру және
оларға рацион ... ... тип. Бір ... бір ... ... ... ... | ... және ... ... | ... ... ... |а | | |
| | ... кг ... | | |лос, |
| | | |кг |
| | ... кг ... | | |кг |
| | ... кг ... | | |кг |
| | ... кг ... |
| | | |кг |
| ... кг |сұлы, кг |күздік бидай, кг |жүгері, кг |ноқат, кг |шөп ұны,
кг ... ... кг ... кг ... |сәбіз,кг |қызылша, кг |фос. обе, г ... г ... г | | ... ... |- |1,0 |0,4 |- |- |0,1 |0,1 |0,1
|- |0,8 |3,2 |- |- |49 |- |17 |34 |- | ... ... |2,9 |1,15 |0,4 |- ... |0,06 |0,10 |- |0,10 |1,02 |- |- |- |- |- |- |2,95 | ... ... |0,85 |0,34 | | |0,09 |0,09 |0,09 | |0,34 |2,70 | | | | | | |4,5 ... МДж |3,4 |10,5 |4 | | |1,14 |0,8 |1,04 | |2,32 |9,02 | | | | |
| |28,82 | ... ... |388 |143 |43,2 | | |21,8 |19,9 |40,5 | ... | | | | | | |389,6 | |Қорт. Протеин, г |290 |85 |31,6 | | |19,2 ... | |37,6 |92 | | | | | | |302 | ... г |17,1 |4,1 |1,44 | | ... |1,34 | |4,4 |3,2 | | | | | | |19,4 | ... |10,3 |- |- | | ... |- | |1,2 |- | | | | | | |5,4 | ... |128 |49 |38,8 | ... |28 |12,9 | |- |502,4 | | | | | | |636,5 | |Ас тұзы, г |12 |- |- | | ... |- | |- |- | | | | | | |- | ... г |18 |2 |0,4 | | |0,2 ... | |1,0 |4,3 | | | | | | |19,08 | ... г |15 |3,8 |0,4 | | ... |9,3 | |10,64 |1,6 | | | | | | |26,48 | ... мг |185 |50 |16,4 | ... |9,9 |21,5 | |5,8 |67,2 | | | | | | |186,8 | |Мыс, мг |25 |4,2 |9,0 | ... |0,29 |10,72 | |0,32 |2,6 | | | | | | |27,9 | ... мг |124 ... | | |2,67 |2,27 |14 | |9,0 |4,2 | | | | | | |158,24 | |Кобальт, мг ... |0,03 | | |0,02 |0,07 |210 | |0,03 |0,10 | | | | | | |2,61 ... мг |100 |13,5 |141,3 | | |2,02 |6,63 |3,8 | |0,32 |7,4 | | | | |
| |174,9 | |Йод, мг |0,5 |0,22 |0,04 | | |0,006 |0,09 |0,34 | |0,05 |0,20 |
| | | | | |0,934 | ... мг |12,4 |0,5 |0,52 | | |0,02 |12 |0,02 | ... | | | | | | |13,7 | ... А, |7,0 |- |- | | |- |- |- | |- |- | | |
| | | |- | ... D |0,35 |0,2 |- | | |- |7 |0,5 | |4,5 |- | | | | | ... | ... E |20 |50 |- | | |5,3 |7,5 |1,1 | |0,5 |0,64 | | | | | ... | ... B12 |23 |- | | | |- |- |- | |- |- | | | | | | |- | ... ... ... ... Рацион құрылымы (қоректілік %):100%
ірі азық__________________________________-________________-
______________
шырынды________________________________399,9____________-______________
көк шөп__________________________________-________________-
_______________
құнарлы__________________________________25,55_____________6,25___________
б) Са:Р қатынасы___________________________
5:1______________3:1___________
в) Қант/протеин
қатынысы___________________2,56______________2,84__________
г) 1 кг ... ... ... ... қалай теңестіріледі?______ Нормаға сай
3 Техникалық қауіпсіздік
Малшылар еңбек қорғау ережелерімен танысу үшін ... ... ... ... ... нұсқауларды беруі тиіс.
Алғашқы нұсқаулармен барлық ... ... ... ... Оның мақсаты ... ... ... ... қорғау
ережелері және де кәсіпорындардың ішкі тәртібімен таныстыру.
Жұмыс орнындарындағы ... топ ... ... Бұл ... ... ... ... игерудің бастамасы болып
табылады. Малдармен тікелей ... ... яғни ... жұмыс
жасайтын адамдарды жеке бастың гигиенасымен таныстырады.
Мал шаруашылықтарындағы ... ... және ... қамтамасыз етіледі. Арнайы киім – бұл ... ... және де ... ... ... ... малдармен, өлекселермен, қилармен ... ... ... ... ... жұғу қауіпі төнеді.
Аса қатерлі ауруларға топалаң, ... ... ... құтыру,
бұзаутас және тағы басқа аурулар жатады.
Ауру малды қабылдағаннан кейін ... ...... 15
минут қайнатылады. Егер малдар ... ... ... ... ...... тағы басқа қолданылған құрал –
саймандар дезинфекцияланады. Оқшауханаға ... ... ... ... ... ... қойылған диагноз бойынша
қайшылықтар болмаса, малдар сабынмен ... ... ... ... ветеринарлар мамандары ... ... ... ... және де тағы ... ... ... ауыстырып
отыруы тиіс, ... ... ... ... ... дәрілермен жұмыс істеу ... ... ... ... және адамдардың жеке басының ... ... ... туғызуға және малдардың ауруларына және өлулеріне ... ... аса ... ... ... ... істеуге ең енмі 18 жасқа ... ... ... ... ... істеу ережелері
жөнінде нақтылы нұсқаулар алған және де патогенез ... ... ... қызметкерлерге ғана рұқсат беріледі.
Жас өспірімдер, жүкті және баласын ... ... ... ... ... жүрген адамдар мұндай жұмысқа ... ... ... ... ... ... жұмыс
жасау барысында тамақ, су ішуге, ... ... ... ... жұмыс орнында рұқсат жоқ. Тамақты жұмыс ачяқталғаннан ... ... ... ғана ... болады, бірақ міндетті түрде
арнайы киімді шешіп, беті – қолды ... ... жуу ... ... шошқалар негізінен өсімдік тектес ... ... ... да ... ... ... Шошқалардың, олардың
торайларының немесе ... үй ... ... ... ... ... сиыр ... азықтандыруын, олардың
азықтандыру нормаларын және ... ... ... ... ... ... ... жағдайларына байланысты
азық ... Бұл ... ... ... ... ... бір ... азық беру, норма ... ... ... құру ... ... Әр ... азықтануы әртүрлі
болады.
Бордақылаудағы шошқа азығының жартысы жүгеріден тұрса, олар ... ... ... жемін 50 пайыз жүгері, 25 пайыз ... ... ... ... 15 пайыз күнжара мен ... ... ... дәнін қабығынан ... ... ... ... ... ... ... протеин өте аз мөлшерде, негізінен зеин ... ... ... ... дұрыс жұмыс жасауы малға ... ... ... болады. Сол үшін оларға берілетін ... ... ... деп ... 90-100 ... ... Осы ... тәуліктік қосуы алғашында
900-1000г, ал соңында - 800-700г төмен болмауы керек. Бip кг ... 6,5 ... азық ... ... ... ... ... бұл түрінде
құрамында углевод көп азықтар картоп, қант, ... ... ... мен ... ... анықтау кезінде сойыс ... мен оның ... ... ұшасының салмағы мен іш майы кіреді ( басын, ішкі
құрылысын, аяқтарын алып ... Ал ... ... ... ... ... оның тepici де қоса ... ... ... және ерте ... ... ... торайлардың 1кг
қосуына 4,5 -5,0кг азық ... ... ... ... ... түpi. ... бордақыланатын мал мен оған
бершетін азыққа басты назар аударылады.
Шошқаны бордақылау - шошқа етін өндірудің ... ... ... ... мақсаты – жұмыс күші мен құнарлық құралдары мейлінше
аз пайдалана отырып ... ... ... ет пен май ендіру.
Бордақылаудың оң нәтиже бepyi бірнеше негізгі факторларға байланысты.
1. Жасына;
2.Шошқаның тег тегіне;
3. ... ... мен ... Бордақылауды ұйымдастыру мен мазмұнына
5. жас төлдің бордақылауға әзірлігіне байланысты.
Мазмұны
Қысқартылған сөздер
Кіріспе.....................................................................
.....................................................8
1 Негізгі
бөлім.......................................................................
.....................................10
1.1 Шошқаны азықтандыру нормасы мен рацион туралы
түсінік.......................10
1.2 ... ... азық ... және оның ... ... ... рациондағы азық мөлшеріне әсер ететін
факторлар.........................12
1.4 Шошқаның ас қорыту
ерекшеліктері...............................................................
13
1.5 Шошқаның қуаттылық және зат алмасу
ерекшеліктері.................................14
1.6 Торайды қай ... жай және ... ... ... ... ... Мегежіннен ерте бөлінген торайды азықтандыру мен рацион
құру.............18
1.9 Шошқаны бордақылау қанша уақытқа
созылады?.........................................20
1.10 Торайдың бір ... ... азық қоры ... Өзіндік
зерттеу.....................................................................
...................................23
3 Техникалық қауіпсіздік
............................................................................
.............34
Қорытынды...................................................................
..............................................35
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
...........................................................................3
6

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аналық шошқаны азықтандыру20 бет
Шошқа гигиенасы13 бет
Шошқа шаруашылығы12 бет
Қабандарды азықтандыру ( шошқа)24 бет
Республикада азық - түлік проблемасын шешуде шошқа шаруашылығының алатын орны45 бет
Шошқаларды азықтандыру және бордақылау38 бет
Азық15 бет
Биохимия негіздері7 бет
Ет және ет өнімдерінің тағамдық және биологиялық құндылығы жайлы4 бет
Жылқыны ұдайы өcipy16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь