Желіннің флегмонасы

Мазмұны

Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Нормативтік сілтемелер
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1. Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.1 Желінді күту және сауу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.2 Желіннің флегмонасы. Себептері. Емі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
1.3 Желіннің ісінуі. Емдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
1.4 Желін терісінің кабынуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
2. Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
3. Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
Кіріспе

Желін — ұрғашы сүтқоректілердің сүт безі. Сиыр желіні төрт бөліктен, ал жылқы, түйе, қой мен ешкі желіні екі бөліктен тұрады. Әр бөлікте бір емшектен болады. желін оң және сол жарты бөлікке, олардың әрқайсысы алдыңғы және артқы болып бөлінеді. Емшекте ерекше сезімтал жүйке ұшы — рецепторлар орналасқан. желіннің бездік не секреторлық тіні көптеген көпіршіктер (альвеол) мен шығарғыш түтікшелерден тұрады. Түтікшелердің қабырғасы жиырылғыш клетка қабатынан, сондай-ақ, ішкі қабаты сүт түзілетін бездік әпителийден тұрады. Шығарғыш түтікшелер қосыла келе сүт астауына ашылатын сүт түтіктерін құрайды. Сүт астауының емшек бөлігі емшек түтігімен аяқталады, ал ол дөңгелекше бұлшық ет — сфинктермен қапталған. Сауын қиындығы осы сфинктердің тонусына тікелей байланысты. Сиыр желінінің сыйымдылығы 15 л және одан да көп болады. Сүттің 40%-і сүт астауында және түтікте, қалғаны көпіршіктерде жиналады. Желінді пішініне, сыйымдылығына және еніне қарай бағалайды. Сүтті сиырлардың сауылған желіні босап, терісі жиырылады. Мұны “астау желін” деп атайды. Сүті аз сиырлардың желінінің көлемі сауғаннан кейін өзгермейді. Мұны “ет желін” не “тас желін” дейді. Кейде қой желінін аумағына қарай “саптыаяқ желін”, “қара желін” (желін безі қатты, сүті аз) дейді. Желінқап — мал желінін қорғау мақсатында байланатын жапқыш. Желін, шап, үйек айналасын жауып тұратындай, ал түбі емшектерін қаусыра ұстайтындай пішінде жұмсақ матадан тігіледі. Жоғары ұштарында белден асырып байлайтындай ұзын бауы болады. Оны қыстың аязынан, қан сорғыш ұсақ жәндіктерден қорғауға және төлімен бірге жібергенде емізбеу үшін пайдаланады. Сондай-ақ, топжелін, желінсау, іріңді жараға айналған желін ауруларын емдегенде шаң-тозаңнан қорғау үшін де тағылады. Желінсау (Mastіtіs) — желіннің қабынуы. Көбінесе, сауын сиырларында бұзаулау және суалу кезінде байқалады. Ауру қоздырғышы — стафилококк, стрептококк, диплококк, микрококк бактериялары, микоплазмалар, вирустар мен саңырауқұлақтар. Желінсаудың негізгі себептері: желіннің жарақаттануы, тазалық сақтамау, дұрыс саумау, т.б. Сондай-ақ, аусыл, актиномикоз, күл сияқты жұқпалы аурулар да желінсауға шалдықтырады. Ауру малдың температурасы көтеріліп, жемшөпке тәбеті болмайды, желіні ісініп кетеді. Сауған кезде іртіктелген сүт немесе ірің тәрізді сұйық зат бөлініп шығады. Кейде желінде іріңді ісік жара пайда болады. Желінсаудың жасырын түрінде малдың сүті біртіндеп азая береді және сүттің физикалық-химиялық қасиеті өзгереді. Аурудың өту және көріну белгілеріне қарай серозды, катаральді, фибринозды, іріңді, геморрагиялық желінсау деп бөледі. Бие, қой, ешкі желінсаумен ауырғанда да жоғарыдағыдай белгілер байқалады. Кейде оларда желінсаудың өзгеше түрі дамиды: биеде — ботриомикоз, қойда — іріңді желінсау. Ауру малды клиникалық белгілеріне қарап немесе сүтті лаб-лық тексеру арқылы анықтайды. Тез емдемесе ауру асқынып, желіннен қайтып сүт шықпай қалуы мүмкін. Ауру малды оқшаулап, астына құрғақ төсеніш салады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Қайымов.Қ.Жануартану.-Алматы,2004. Биология: Жоғарғы оқу орнына арналған.-Алматы,1999.
2. Ақушерство, гинекология и искусственное осеменение сельхоз животных. Қурбанов С., Каратаев Ш.М. Шымкент.: 2003г.
3. Практикум по внутренним незоразным болезням сельхоз животных. И.П.Краснов, В.В.Митюшин. М.1980г.
4. Ветеринарное акушерство и гинекология сельхоз животных. А.П.студенцов. М:1970г.
5. Акушерство, гинекология и осеменение сельскохозяйственных животных. А.Бесхлебов и др. Л.: 19б7г.
6. Искусственное осеменение сельхоз животных. Г.В.Прутин, Н.К.Михайлов, Н.Е.Козлов. М.: 1976г.
7. Қалтаев Ш.Қ., Жоланов М.Н., Жукин Б.Д. Мал акушерлігі, гинекологиясы және көбею иотехнологиясы. Талғар.: 1996ж.
8. Әшетов И.Қ., Есенов Ш.С., Қалтаев Ш.Қ. Мал акушерлігі, гинекологиясы жђне кљбею биотехнологиясы. Чапай.: 1994ж.
9. Абдырахманов Т.Ж. Мал өсіру гигиенасы және санитариясы. Астана.: 2004ж.
        
        Мазмұны
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Нормативтік сілтемелер
Кіріспе ...........................................................................................................8
1. Негізгі бөлім..............................................................................................9
1.1 Желінді күту және сауу әдістері ...........................................................9
1.2 Желіннің флегмонасы. Себептері. Емі................................................16
1.3 Желіннің ісінуі. Емдеу..........................................................................21
1.4 Желін ... ... ... зерттеу .......................................................................................24
3. Техникалық қауіпсіздік .........................................................................24
Қорытынды .................................................................................................32
Қолданылған әдебиеттер тізімі .................................................................33
Аннотация
Мал акушерлігі және гинекологиясы пәнінен тақырыбы бойынша жазылған курстық жұмыс 30 ... ... ... ... бөлімі, негізгі бөлім, өзіндік зерттеу, техникалық қауіпсіздік, қорытынды қамтылды.
Анықтамалар
Желін - негізінен без аппараттарынан тұратын, дәнекер ұлпадан және ... ... ... ... ... - ... ... қабынуы, барлық мал түрінде болады, әсіресе сиыр мен ... жиі ... ... - бұл ... шел мен ... ткань іріңдеп қабынады.
Желінің ісінуі - туар алдынан малдың желіннің ісінуін айтады. Бұл желінге қан көп кіріп тоқтап ... ... ... - ... желініне артериялық қанның көп келуін айтады.
Кіріспе
Желін -- ұрғашы сүтқоректілердің сүт безі. Сиыр желіні төрт ... ал ... ... қой мен ешкі желіні екі бөліктен тұрады. Әр бөлікте бір емшектен болады. желін оң және сол ... ... ... әрқайсысы алдыңғы және артқы болып бөлінеді. Емшекте ерекше ... ... ұшы -- ... орналасқан. желіннің бездік не секреторлық тіні көптеген көпіршіктер (альвеол) мен шығарғыш түтікшелерден тұрады. Түтікшелердің қабырғасы жиырылғыш клетка ... ... ішкі ... сүт ... ... ... тұрады. Шығарғыш түтікшелер қосыла келе сүт астауына ашылатын сүт түтіктерін құрайды. Сүт астауының емшек бөлігі емшек түтігімен аяқталады, ал ол ... ... ет -- ... қапталған. Сауын қиындығы осы сфинктердің тонусына тікелей байланысты. Сиыр желінінің сыйымдылығы 15 л және одан да көп ... ... 40%-і сүт ... және ... қалғаны көпіршіктерде жиналады. Желінді пішініне, сыйымдылығына және еніне қарай бағалайды. Сүтті сиырлардың сауылған желіні босап, терісі ... Мұны ... ... деп атайды. Сүті аз сиырлардың желінінің көлемі сауғаннан кейін өзгермейді. Мұны "ет желін" не "тас желін" дейді. Кейде қой ... ... ... ... желін", "қара желін" (желін безі қатты, сүті аз) ... ... -- мал ... ... ... ... жапқыш. Желін, шап, үйек айналасын жауып тұратындай, ал түбі ... ... ... ... ... ... ... Жоғары ұштарында белден асырып байлайтындай ұзын бауы болады. Оны қыстың аязынан, қан сорғыш ұсақ ... ... және ... ... ... емізбеу үшін пайдаланады. Сондай-ақ, топжелін, желінсау, іріңді жараға айналған желін ауруларын емдегенде шаң-тозаңнан қорғау үшін де ... ... ... -- ... ... ... ... сиырларында бұзаулау және суалу кезінде байқалады. Ауру қоздырғышы -- стафилококк, стрептококк, диплококк, ... ... ... вирустар мен саңырауқұлақтар. Желінсаудың негізгі себептері: желіннің жарақаттануы, тазалық сақтамау, ... ... т.б. ... ... ... күл сияқты жұқпалы аурулар да желінсауға шалдықтырады. Ауру малдың температурасы көтеріліп, жемшөпке тәбеті болмайды, желіні ісініп кетеді. Сауған ... ... сүт ... ірің ... сұйық зат бөлініп шығады. Кейде желінде іріңді ісік жара пайда болады. Желінсаудың ... ... ... сүті ... азая ... және ... физикалық-химиялық қасиеті өзгереді. Аурудың өту және көріну белгілеріне қарай серозды, катаральді, ... ... ... ... деп бөледі. Бие, қой, ешкі желінсаумен ауырғанда да жоғарыдағыдай белгілер ... ... ... ... ... түрі дамиды: биеде -- ботриомикоз, қойда -- іріңді желінсау. Ауру малды клиникалық белгілеріне ... ... ... ... ... арқылы анықтайды. Тез емдемесе ауру асқынып, желіннен қайтып сүт шықпай қалуы мүмкін. Ауру малды оқшаулап, астына құрғақ төсеніш салады.
1. ... ... ... күту және сауу ... ... желін таза, жылы сумен жуылып, әрбір сиырға арналған орамалмен немесе лигнинмен жақсы сүртіледі. Желінді жай ғана ... ... ... ... ... сүт ... ... сыммен жүргізілетін шүмекті және резинкадан түтігі бар бидондарды қолданады.
Сиыр желінінің төрттен бір бөлігінің кесілген түрі. 1 - ұлпа бездері; 2 - ішкі ... ... 3 - ... 4 - сут ... ... бөлігі; 5 - емшек цистернасы; 6 - емшек ... 7 - сүт ... ... ... 8 - сүт ... қан тамырларының орналасуы.
1 - артерия; 2 - ... ... 3 - ... ...
4 - ... 5 - лимпо артериясы; 6,7,10,11 - сүт ... ... ... 9 - ... ... 12,13 - ... ішкі ... 14 - альтериялар; 15 - лимпо тамырлары.
Тәжірибеде көбінесе сиырды қолмен сауады. Сауардан бұрын сауыншы тырнақтарын ... ... ... ... жақсылап сабынмен жууға тиіс. Үстіне таза ақ халат киюі керек. Сауыншының қолы мен сиырдың емшегіне ештеңе ... ... ... ... уыстап сауу әдісі қолданылады (146-сурет). Емшек барлық саусақтармен ұсталуы керек, мұнда сұқ қол бас ... ... ... саусақтар сүқ қолдан төмен тұруға тиіс, ал шынашақ емшектің
20574037147500160147027749500Бұл әдіспен сауған уақытта ... бас ... және сұқ ... ... ... ... бұлай ету үшін алдымен желіннің тиісті төрттен бірін ... ... ... бас ... және сұқ ... ... ... қысып, оның ішіндегі сүтті төмен қарай жібереді де, емшекті саусақтардың бірінен соң бірімен қысып, сүтті сыртқа шығарады. Емшекті ... қысу ... ... алдымен сүқ қолдың ұшымен, содан соң ортанқолмен, аты жоқ саусақпен, олардан ... ... ... Мұңда қолдың өзі қозғалмауы қажет.
Бұл әдістің маңыздылығы сол, мүнда емшек ... ... ... және сиырдың емшегі де ауырмайды. Сауғанда желінде сүт ... ... ... ... ... сүт ... сүт арналарын бітеп тастауы мүмкін. Оның үстіне, сарқын сүт өте ... ... ... ... сауып алу үшін желінді ұқалау керек. Үқалау тәртібі мынадай: бір қолмен желін жартысының алдыңғы жақ төрттен бірінің ең ... ... ... ... қсшмен сол жартының артжақ төрттен бірін ұстайды . Сонан кейін желіннің екі жартысыньщ ... ... ... ... ... қозғап, желіңді қысыңқырап отырады. Қолдың мұндай қозғалысы бірнеше минут ... ... ... ... ... ... ... тітіркеніш сезім нерв таліпықтары арқылы жұлынға барып, онан ... ... ... нерв ... ... қайтыл келіп, сүт шығуын тежеп тастауы мүмкін. Желіңді ұқалаудың нәтижесінде, оның үстіңгі жағындағы сүт емшектің түбіне қарай ... бұл ... ол ... ... әдіспен сауып шығарылады. Желіннің солжақ жартысын да осылай ұқалайды, бірақ мүнда бас ... ... оң жағы мен сол ... ... ... ... қалған саусақтар желін жартысының тысқы жақ бетіңде болады. Желінді ... ... ... ... ... ... ... да жөн.
Сиырды дұрыс сауудың тағы бір қажетті шарты - оған ақырып-зекірмей, ұрып-соқпай, жақсы қарау.
Тәжірибеде сиырдың ... ... екі ... үш ... сауу ... ... Бұл ... сауғаңда, сиырдың емшектері созылады және желіні ауырады, осының салдарынан ол көбінесе жөнді иімей ... ... ... ... ... ... пайда болуына себеп болады.
Қолмен сауғаңға болсын, машинамен сауғанда болсын, үріптен алғашқы шыққан сүпі ... ... ... басқа ыдысқа сауу керек. Бұл сүттің микробтары көп, майы аз болады. Мұндай сүтті қайнатқаннан кейін шошқа және ит сияқта жануарларға ... ... ... ... сиырды әлектр машинасымен сауу тәжірибеде кең өріс ала бастады. Сталиндік сыйлықтың лауреаттары В.Ф. ... В.С. ... және Д.Д. ... үш ... ... ... ... желін ауырмайды және емшектің формасын көп өзгертпейді. Оның үстіне, тиісті ... және ... ... ... ... ... ... сүт бактерия жөнінен тіпті қолмен өте таза жағдайда сауылған ... де ... ... ... ... негізінде мынадай: машинаның барлық бөлшектері ұқыпты түрде ... ... ... ... бұл үшін олар кем дегенде 30 минут ыстық суға (80-85°) салып алынады, ... ... ол ... кептіріп, тазажәне қүрғақ орында сақтайды. Сиырды сауу 3-5 минутқа созылады, содан кейін қалган сүт қолмен сауып алынады, бұл үшін ... ... ... сауылатын сиырдың желініне әрдайым малдәрігерлік бақылау жүргізіп отыру қажет. Егер сиырдың желіні бүзыла бастаса, оны қолмен саууға айналдыру керек.
Тұмса туған ... ... екі ... ... ... ... жаңа ... сиырларды 5-10 күн бойы және суалуына 10-15 күн қапған ... ... ... ... жөн. ... ... ... сиырлар сүтін толық бермейді немесе тіпті бермей де қояды. Оның ... ... ... ... ... ... машинамен сауғанда, ондай сиыр болып, соның салдарынан сүті кемуі мүмкін. Әрине, желінсау (мастит) болған ... ... ... бар ... ... ... болмайды.
Ешкілер мен саулықтарды тек қана қолмен уыспен сауады.
Желін аурулары көбінесе сауылатын жануарларда кездеседі (сиыр, ешкі, ... ... ... жануарларда (жылқы, шошқа, ит) желін аурулары сиректеу болады.
Төлдегеннен кейін сүтею кезінде малдың желіні, буаз ... сүті өте ... ... ... ... көбірек шалдығады. Қызметі біркалыпты кезінде желіннің кемшіліктері білінбейді ... ... қана ... Олар мал ... ... ... қызметі күшейген кезде айқын білінеді.
Желін ауруына диагноз қою үшін оны және сүтті ... ... ... бұл үшін ... ... ... (сұрастыру) жинау қажет.
Желінді зерттеуді теріден бастайды, өйткені онда жара, бөртпе болуы ... оның түсі ... ... онан ... ... әр ... ... айырмашылық бар-жоқтығын қарайды.
Көзбен қарап шыққаннан кейін желінді түгелімен және емшектерді қолмен басып көреді. Бұл әдіспен желіннін температурасын, ... я ... және ... ... ... ... болады. Қолмен басып карағанда, желіннің кейінгі жоғарғы шегіндегі желінүстілік сөл түйіндеріне ... ... ... Олар үлғайып, қатайса, желінде жұқпалы ауру болғаны.
Сүттік субклиникалық маститте зертханалық
диагностикалық зерттеу
Пробанын аттары
Орындау әдістері
Желінсау емес, ірімшік жоқ
Желінсау
Сүт ірімшігін табу
Бромтимол ... ... ... ... марлемен не майда елекпен, сутті пробирканың кабыргасында ... 5мл ... мл ... (0,1 ... сини + 20 мл ... + 80 мл ... 1-2 тамшы сүт тамызып, оган 1-2 тамшы индикатор қосады. Карточкадағы әрбір ұяга 1 тамшы сүт ... 10-15 мл ... ... не ... ... 6,8)
Сүтте 5 мм қаймақтурган түнба жоқ. Сут кып-кызыл (рн-6,3-6,9).
Түнба ... ... ... ... ... бар. Сүт көк ауа көк ... ... жүқа кабат қаймак турган капың тунба бар сут коныр-кызыл ... клей ... ... ... ... ... ... кейін барлық емшектерден сүт сауып көреді. Сауған уақытта сүт жіңішке болып ақса, емшектің үрпі ... ... сүт ... ақса, емшектің үрпінің ауыз жағы жабысып қалғандығы. Әрбір емшектің ... жеке ... ... оның ... иісін, қоспаларын (ірің, ірімтік) зерттейді. Желіннің саулығын толық айыру үшін сүтті ең кем дегенде екі рет ... ... Бұл ... ... әдістер бар, бірақ олардьщ ішіндегі жеңілдеуі және жасауға оңайы - сүтті арнаулы ... ... ... ... ... ... ұшталған пробиркаларға сауып алып, оларды штативке қояды.
Егер бірнеше сағаттан кейін пробиркалардың біреуінде ... ... ... пайда болса, ондай малды желінсаумен ауырған деп санайды (төменнен қараңыз). Мүндай түнбаларды микроскоппен зерттегенде, ішінен стрептококктер немесе басқа ... және ірің ... ... ... ... кұрылысы.
Желіннің терісінің астында қопсық дәнекер ткань бар, оның ішінде ... жиі ... сөл ... сөл ... мен май ... ... ... үстінгі және астынғы шандырлар жатады. Желіннің астынғы шандыры құрсақтың сары шандырының созылған жалғасы. Ол ... ... ... ... жартыларынын арасынан өтіп, олардың арасын бөліп тұрады және ол желінді ұстап тұратын тарамыс деп ... ... ... ... бар ... ткань мен май капсулалары жатады. Бұл бұгақтар желіннің барлық жерлеріне өтіп, оньщ паренхимасын телімдер мен ... ... ... ... Оның ... қан тамырлары мен нервтер болады.
Дәнекер тканьдық негіздің ішіндегі без ... ... ... ... ... құралады, бұлар бітеу көпірік бұлтықтары бар түтік сияқты болады. Без ... ... ... үш ... ... Ішкі қабаты альвеоланың куысы жағында, ол қос кабат не үш қабат цилиндрше әпителимен астарланған (секреторлық процестің кезеңіне қарай). Ортаңғы ... ... ... құралады, бұлардын жиырылуы альвеоладан секреттің шығуына себеп болады. Сыртқы қабаты дәнекер тканьнан құралады.
179070-4445000Желін телімшектерінің құрылысы. I, 3, 4,5,6 - сут ... 2 - ... ... одан ... ... сүт ... басталады. Егер телімаралык шығару өзектерінің күрылысы альвеолалардың қабырғасыныкіндей болса, шығару арналары ... ... ... болады. Олар қосқабаттық эпителимен астарланған, мускулды-эпителилік клеткалармен, өзінің қабығымен қоршалған. Мұнан әрі ... ... ... олар емшектің мускулатурасына айналады.
Ірі сүт өзектері сүт қоймасына, яки сүт цистернасына айналады (жылқы мен ... ... ... ... ... кеңейген каналына қосылады (талғаусыздар мен етқоректілерде). Сүт қоймасының кілегей кабығының емшек жағындағысы ғана көп қабатты жалпак әпителимен ... ... ... ... кабықпен астарланған, оның бет жағын көп қабатты жалпақ ... ... ... сырт жағы ... ... Кілегей қабық пен терінің арасыңда дәнекер ткань болады, оның ішінде сүттің ағып кетуіне жол ... ... ... ... ... ... бар.
Желін үстіңгі жылыс артериясының бір тармағы арқылы ... ... Қан ... ... ... ... ... косылатын сырткы және ішкі жыныс веналарымен қайтады. Мұнымен қабат, қан тері ... ... де ... олар төссүйектің шеміршегінен асып барып, көкірек арқылы ішке өтеді де, мүнда қосылғаннан кейін алдыңғы үңгір ... ... ... ... нерв ... мен ... нерв ... пайда болады. Желіндегі сөл түйіндері желіннің кейінгі жағындағы шелдерде болады.
9525104521000Желін екі санның арасында тұрады. Ол төрт телімнен қүрылған, формасы - ... ... ... ... жағында төрт емшек болады. Кейде желіннің кейінгі жағында екі шала емшек те болады. Төрт емшекке сәйкес төрт сүт безі ... ... бір ... екі ... ... ... ... да бүпардың әрқайсысының шығару арнасы бар. Желіннің терісі өте ... ... түгі ... тер және май ... бар.
Сүт цистернасы өте үлкен. Оның тупкі жағы кең, емшекке ... еніп ... ... бір ... ... ... ... де, майдың да бездері болмайды.
Сиырдың қақ жарып ... ... 1 - ... үрпі; 2 - емшек үрпінін турқын бойлай кыртыстанған кілегей кабығы бар жапқыш бөлімі; 3 - емшек бөлімі; 4 - сут ... ... ... ... бар ... без ... 5 - ... қабырғасы.
Сиыр желінінің беткі жақ веналары мен сөл тамырлары. 1 - веналар; 2 - сел тамырлары.
Бие. Желін сиырдікі ... екі ... ... ... ... бір- бірден телімі болады (екі сүт безі). Бүп телімдерде конус тәрізді екі емшек бар.
Емшектің түп жағыңда 2-3 сүт ... бар, олар ... ... ... ... ... бір емшек үрпі келіп шығады, соңдықтан әрбір емшектің үшында 2-3 тесік бар.
Желіннің өз ... де және ... де тер мен май ... көп.
Көптеген веналар - үстіңгі жыныс венасының тараулары.
Інген. Желін төрт телімнен құралады (төрт сүт ... және ... ... жартыларға бөлінген (сиырлардыкіндей). Артқы телімдері алдыңғыларынан үлкен. Емшектері ... ... ... маусымының ұзақтығы 17 ай шамасында.
Ешкі. Желіннің орналасуы сиырдыкі сиякгы. Ол екі үлкен, салбыраңқы телімдерден ... (екі сүт ... ... екі үзын ... бар, олар сәл ... ... ... Емшектерде жүн жоқ, тер мен май бездері бар. Әрбір емшектің бір ... ... ... екі ... құралады (сүт бездері екеу). Алшайған екі емшегі бар, оларды түк басқан. Басқалары жөнінен ешкіден айырмасы жоқ.
Мегежін. Желіні бауыр ... ... оның 5-8 ... бар (орта есеппен), әрбір жағында тиісті санды емшектері болады. Олар кеуде сүйектен сыртқы жыныс органдарына дейін орналасады. Емшектер жүнсіз, емшек ... ... ... ... сәйкес сүт цистерналарымен қосылады.
Қаншық. Желіні бауыр жағында. Ол 4-5 телімнен құралады, әрбір жағында тиісті санды ... ... ... емшектің 8-12 сүт жолдары бар. Сүт цистернасы болмайды.
Мысық. Желіні ... ... төрт ... ... ... ... тиісті санды емшектері бар. Әрбір емшектің екі сүт жолы болады.
Ұрғашы қоян. Желіні бауыр жағыңда, оның әрбір жағында төрт ... ... ... ... құрамы
Жануарлар
Кұрамдык заттардыц проценті
Сыбағалы салмағы
құрғақ зат
белок
май
кант
түздар
су
Бие
9,7
1,9
6,5
0,3
90,3
1,035
Сиыр
12,7
3,4
3,7
4,9
0,7
87,3
1,031
Буйвол
17,8
4,3
7,5
5,2
0,8
82,2
1,039
Есек
9,9
1,8
1,4
6,2
0,5
90,1
1,033
Інген
13,4
4,0
3,1
5,6
0,8
86,5
-
Ешкі
13,1
3,8
4,1
4,4
0,8
86,9
1,033
Саулық
16,4
5,1
6,2
4,2
0,9
83,6
1,035
Мегежін
16,7
6,2
6,4
4,0
1,1
83,3
-
Солтүстік бұғы
32,3
10,9
17,1
2,8
1,5
67,7
1,047
Қаншық
23,0
9,7
9,3
3,1
0,9
77,0
-
Мысық
18,4
9,1
3,3
4,9
0,6
81,6
-
Үй кояны
30,5
15,5
10,5
2,0
2,5 .
69,5
-
Туғаннан ... ... көп ... себебі - желінге қан көп келеді, өйткені жыныс органдарының қанмен жабдықталуы кемиді. Сүттің мөлшері мен ... ... ... күту ... және ... жеке ... мен түқымы әсер егеді. Осымен қатар, оған сауын малдарын сауудың жиілігі мен сауу әдісі де әсерін тигізеді.
Бұзылмаған сүттің түсі сәл ... ... ақ ... ... ... түйіршектер мен қан болмайды, иісі үнамды, тұтқырлығы жоқ, дәмі тәттілеу келеді.
Қанға сіңген заттардың дәмі сүтке шығады. Мысалы, ... ... ... ... және ащы ... көп ... берсе, сүттің дәмі ащы болып кетеді. Сиыр су ... ... оның ... заты ... ... Онан ... түсі ... айналады.
Сүтте токсиндар мен антитоксиндар болады. Сүтпен бірге, ферменттер мен витаминдер де бөлінеді. Малға берілген кейбір дәрілердің дәмі де сүтке шығуы ... ... ... ... ... ... Бұл ... шел мен телімаралық ткань іріңдеп қабынады.
Себептері. Желін флегмонасы терінің жарапануынан, желіннің абсцестерінен немесе ішкі органдар ... ... ... ... Мұнымен катар, сірілі маститтің асқынуы желін. флегмонасына айналуы мүмкін.
Желіннің бір жерінде флегмоналы қабыну пайда болса, ол оның ... ... ... ... қақ ... тарайды. Желіннің мүндай жағының іскендігі айкын көрінеді. Ауырған телімін қолмен басып қарағанда, оның қатайгаңдығы және ауырғыштығы ... Сөл ... ... ... ... ... ... теріде сөл тамырлары қызғылт бау сияқты болып көрініп тұрады. Жүрген ... мал ... ауру ... ... талтақтап басады, кейде осы аяғынан ақсайды. Ауру күшейе бастағанда, ... ... ... ... жартысында іріңдеген жерлер көріне бастайды; бұлардың кейбіреулері өте үлкен болады.
Желіннің сау бөлімдеріне қарағанда, ауырған бөлімінің сүті өте азайып кетеді. Біраз ... ... ... сүт ... аз ... Егер аурудың бастапқы кезінде сүттің сыртқы түрі өзгермесе, 2-3 күннен кейін ол сұйылады, ішінде ... ... мен ... ... Ауру ... бастағанда, жеяіннің сау бөлімдерінің сүті де бұрынғысынан көп кемиді.
Болжау екі талай, өйткені ауру тасжелінге немесе тіпті септикопиәмияға айналып ... ... ... Буров ерітіндісінен ыстық компресс қолданылады (ашудас 1,0, қорғасын уксусы 2,0, су 100,0) ... ... жылу ... ... күл ... ... басады). Глицеринмен бірдей етіп қосқан ихтиол немесе таза ихтиолдың өзін жағады.
Ткань ішінің ... ... және ... ... үшін күлтілдеген көпіршіктерді кең және терең етіп тіліп, жарады. Жарғаннан кейін қан аіуын тоқтатады.
Жараның қанын тоқтатқаннан кейін оған ақ ... ... ... жасайды және таңғыш салып, оны казеин немесе басқа желіммен жапсырады. Ақ стрептоцид болмаса жараға натрий хлоридының гипертониялық ерітінді немесе ... ... ... дәке ... (сутегінің асқын тотығы, натрий хлориды 20 процент, әрқайсысы 100,0-ден, скипидар 10,0). ... 4-5 күн ... ... ... пайда бола бастағанда дезинфекциялағкш майлар жағады.
Флегмонаны осылай емдеумен қабат, организмге ... ... ... ... қолдану қажет (Кадыковтың камфоралық сывороткасы, пенициллин, сулыраниламидтық препараттар, аутогемотерапия т.б.).
Стрептококкты мастит . Бұл ауру ... ... ... қабынуыньщ ерекше өтетін бір түрі. Стрептококкты маститті ... ... ... ... ... тізбегі (Зігеріососсиз Ьгеуіз Іоп^из). Маститтің бұл түрі сиырларда жиі, ешкілерде сирегірек кездеседі, талай ... ... ... ... болуы мүмкін.
Себептері Малды таза ұстамағандықтан, микробтар желінге сүт жолдары ... ... ... ... ... ... ауырған қолдары арқылы тарап, бірталай малдардың желінінің ауыруына себеп болуы мүмкін.
Белгілери Стрептококкты маститтің күшті түрінде сүттің тәуліктік шыгуы өте азаяды. Сүт ... ... дәмі ... оның ... ... кездеседі, қан араласқандықтан, кейде сүттің түсі сарғыштау ... ... ... ... үлкейеді, температурасы жоғарылайды, ауырғыштығы байқалады, желіңнің ауырған телімі қызарады, желіннің ауру жердегі ... жақ сөл ... ... ... бұл ... ... ... күйіне де әсерін тигізеді. Дененің температурасы 41 градусқа дейін кетеріледі, тамыр жиі соғады, тәбег болмайды. Бұл ... ... түрі ... ... ... де білінбей өтіп кететіні сирек емес. 3-4 күннен кейін бұл аурудан мал жазылады немесе созылмалы түріне айнапады. ... ... ... ... ... ауғаннан кейін жоғарыда айтылған ауру көріністері жеңілденеді: жалпы және ауырған жердегі температура төмендеп, қалпына келеді, ауырған телімнің ауырғыштығы басылады, бірақ ... ... түрі ... ... ... оның түсі ... сарғыш я сары болады. Сүт кун сайын азайып, ақырында ондаған ғана ... ... ... ... ... ... ... дәнекер ткані тығыздапғандықтан және без тканінің сему салдарынан, желіннің ауырған телімінің көлемі кішірейеді. Ауруға шалдыққан телім ... түп ... ... пайда болуы жиі кездеседі.
Диагноз. Клиникалық белгілеріне қарай, әсіресе, сүтті микроскоппен зерттеу арқылы аңықталады. Микроскоппен қарағанда, сүтте көптеген ірің түйіршіктерін және ... ... я ... ... ... болады.
Болжау. Тек күшті түрінің ақыры жақсы. Созылмалы түрінің, әсіресе дәнекер ткань өсе ... ... ... ... мүмкін. Кейде жазылып кетті деген стрептококкты мастит бірнеше аптадан кейін немесе екінші жылы сауыла бастағанда қайталайды.
Емдеу. Желінді инфекциядан арылту керек. Бұл үшін ... 2 ... ... ... ... ... (түңде 6 сағат үзіліс жасайды) және желіннің ауырған телімін қолды емшектерге ... ... ... ... Оның үстіне, желіннің ауырған жерін 5 минут бойы күніне 5 рет суық сумен жуып, кептіріп, ... ... соң ... тастап отырған жөн.
Желінге май жағу нәтиже бермекті. Тек ... ... үшін ғана ... ... 5 ... ... вазелин жаққан жөн.
Жаңа ауырған уақыта уқалау және жақсылап сауып отыру желіннің жазылуына себеп болады, өйткені мүндай әдіс ... ... ... ... ... ... ауру теліміне дезинфекциялағьпи дарулар жіберіп те емдейді. Бұл үшін алдымен желіннің ауру жағын сауып тастайды. Сонан соң сүт ... ... ... және воронка арқылы шамалы қысумен 200-250 мл дезинфекциялағыш ерітінді жібереді. Бұл ерітіндіні ауру желінде үш сағат қалдырады, содан соң ... ... ... ... ... ... сарқа сауып алады. Мүнан былай желіннің ауырған телімін ... 2 ... ... ... ... дәрі ... колдануға болатын заттар: риванол ерітіндісі (1:2 000), борикум қышқылының 3 проценттік ерітіндісі, колларгол (1:2 000) және пенициллин ерітіндісі. Пенициллинді даярлау ... ... ... ... ас ... 1 ... ерітіндісінің немесе дестиллат судың 100 миллилитріне ерітіледі, мүндағы есеп бұл ерітіндіде 100 000 немесе 200 000 ЕД ... ... болу ... бұл ... ... 100 000 ЕД бар 100 ... ... Аурудың созылмалы түрінде бұл ерітіндіні 2 және онан да көп рет ... жөн, ... 100 ... 200 000 ЕД ... ... Сіуденцов қызыл стрептоцидтің 1 проценттіік ерітіндісін (300-400 миллилитрге дейін) әрбір 24-48 сағат сайын венаға жіберуді және бұл ерітіндіні емшек арқылы ... ... ... ... ... мен ақ ... мына түрде нәтижелі етіп қолдануга болады (Я.Г. Губаревич пен П.Д. Евдокимов): сулыридиннің 1 процештік ерітіндісін ... екі ... 4-6 ... сайын күніне үш реттен венаға жібереді.
(Сулыридиннің 1 проценттік ерітіндісі ех іетроге ... ... 100 мл ... суға 1,0 ... және 3,0 Ыаігіі сагЬопісі ригіззіші. Мұндай ерітіндіні 3-5 минут қайнатады). Дозалары мынадай: 1-ретте 500 мл, 2-ретте 400 мл және ... 350-300 мл. ... ... ... ... ... ауырса - 5 кұн, жеңілірек ауырса 2-3 күн қолданады. Оның үсгіне, алғашқы 2-3 күнде желіннің ауырған жағын жақсылап сауып ... оған ... ... ... 1-2 рет 200-500 ... ақ ... 0,8 проценттік ерітіндісін жібереді. Ақ стрептоцидтің ерітіндісін желінде 2-3 сағат қалдырып, онан кейін желінді жоғарыдан төмен қарай еітеп ұкалай ... ... ... де ... ем нәтиже бермесе, әксудат жиналуын токтату үшін желіннің ауырған теліміне 50 мл йод ... ... ... ... - ... ... алуға болмайтын телімін мүлдем шығару; бұл - ауру малдың ... ... ... және ... тұрған малдардың желініне инфекцияның тарауына қарсы профилакгикалық шара.
Геморрагиялық мастит. Маститтің бұл түрінде альвеолалар мен сүт жолдарының қуысына, дәнекер және без ... ... ... қан қүйылады. Маститтің бұл түрі көбінесе мал төлдегеннен кейінгі алғашқы күндерде кездеседі.
Себептері. ... ... ... катарлы немесе сірілі қабылуының салдарынан пайда болады. Сондықтан, маститтің осы ... ... болу ... ... болса, геморрагиялық мастштің де себепгері соңцай.
Белгілері Бұл ауру желіннің жартысын немесе тіпті барлығын камтиды. Желіннің ауырған жағы қатты ... ... мал ... ... ... ... ішінде ұсақ ірімтіктері бар, сұйық, қызыл сүт шығады. Ауырған бөлімінің температурасы ... ... ... ... я қара ... дақтар (секпілдер) пайда болады. Желіннің жоғарғы жағындағы сөл түйіндері үлкейеді. Ауру малдың ... ... ... көтеріледі, тәбеті кемиді не тіпті болмайды.
Болжау. Ақыры екіталай, өйткені созылмалы түріне ... ... ... ... Тыныштық. Аз-аздан құрғақ азық беру. Суды аз ішкізу, глаубер түзын (400,0-500,0) және ... екі рет 20,0 ... ... (Еоііа иуае иг5І) береді.
Егер ұйыган қан емшектің ... ... ... оны еріту үшін желінге натрий хлоридының 1 проценттік ерітіндісін жібереді.
Бірнеше күннен кейін, қабыну процесі бәсеңцеген соң сүт ... ... ... түйіндерді кетіру үшін желінді ұқалау мен жылытқыштар қолданады, камфора ... ... ... жағады.
Ерекше маститтер. Аусыл маститі. Маститтің бұл түрінде желіннің теріеінде әкзантемалар сияқты күлдіреуіктер пайда болады.
Себептері. Көбінесе қан арқылы аусыл ... ... ... ... ... мен ... ... ішінде сарғылі сүйық заты бар домалақ күлдіреуіктер пайда болады, бұл күлдіреуіктердің үлкендігі орман жаңғағына жақын. Олар көп ... ... ... ... ... немесе жара қалады, олар бірте-бірте жазылады. Егер де күлдіреуіктер желіннің үрпі жағында болса, олар саууға қиыншылық ... ... ... ... негізделеді. Оның үстіне, шаруашылықтьщ өзінде немесе маңайында аусыл инфекциясының бар-жоғы еске алынады.
Емдеу. ... ... ... ... және оны ... етіп ... Тітіркендірмейтін майларды қолдану (цинк, борикум майы). Тканьді жақсы грануляциялау үшін терең жараларды ляписпен күйдіреді. Емшек ауырса, оньщ сүтін стерилденген катетер ... ... ... ... жөн.
Профилактикалық шаралар әпизоотология жөніндегі оку құралдарында және ауылшаруашылық министрлігінің ерекше нұсқауларында ... ... ... ... Маститтің бұл түрінде алғашқыда желіннің терісі ауырады, сонан соң телімаралық дәнекер ткань және желіннің ... ... ... ірің орьщцары пайда болады.
Себеби Ауруды қоздырушы - шоқталып түратын, жүдцыз тәрізді грибок.
Белгілери Желіннің бет жағын шалған актиномикоз ... тері мен ... ... ісігі болып білінеді. Бұл ісік соңынан жүмсап, жарылып, ішінен актиномикоздық друзалары (шоғырлары) бар ірің ағады. Желіннің терендегі ... ... ол ... ... ... друзалар болады.
Диагноз. Іріңді немесе сүтті микроскоп арқылы ... ... ... ... ... ... ... болуынан негізделеді.
Егер актиномикозға тек тері ғана шалдықса, аурудьщ ақыры жақсы. Актиномикоз желіннің ... ... ... ... ... қауіпті.
Емдеу. Алдымен, актиномикоздық фокустардың (түйіндердің) барлыгын жару керек. Тесілу жолдары мен кеуекгер болса, оларды жақсылап қырып, ... ... ... болған жараларға кун сайын йодгың 10 проценттік ... ... йод ... жағып отыру қажет. Оның үстіне, куніне екі рет, 5,0 грамнан йодты калий ... ... жаңа ... йонтофорез (йодтың иондары) жақсы нәтиже береді.
Туберкулездік мастит. Маститтің бұл түрінде желінде туберкулез ұялары пайда балады, олар желіннің ауру ... ... ... ... ... ... туберкулездік ұсақ түйіншектер ретінде кездеседі. Бұл түйіндер ... ... ... ... (көп ұялы ... Туберкулездік маститтің қоздырғышы - Кох таяқшасы дейтін қышқылға берік микроб.
Белгілері Алдымен, желіннің жоғарғы сөл түйіндері ... олар ... ... ... ауру жұққан бөлімдерін үстап қарағанда, олар ыстық, ауырғыштығы жоқ және өте тығыз келеді. Мүнан былай олар ... ... ... ... Көп ұялы ... ... ... үлкейеді.
Сүт азаяды және сүйылады, оған ірімтіктер, кейде қан араласады.
Желіннің без тканіне дейін жететін жараларды емдеу малдың суалған ... ғана ... ... ... мүмкін, өйткені сауылып жүрген малдың желінінен ұдайы сүт ағып, сүтті тесілу дейтін пайда болады. Мұндай жараны инфекция кіруден сақтау үшін ... ... ... жаңа жараның аузын тігіп, онан кейін коллодий жағып, мүмкіндігінше оның жабылуына шара ... ... Мал ... кезде тесік аузыныц айналасын ляписпен күйдіреді немесе термокаутермен қариды.
1.3 Желіннің ісінуі. Емдеу
Желіннің ісінуі деп туар алдынан малдың желінінің ісінуін ... бұл ... қан көп ... ... ... болады. Мүндай жағдайды буаз сиырлар мен биелерде кездестіруге ... ... ... халі ... ... ... ... оның терісі қызарыңқырайды, кейде ол керіліп кетеді және көзге жылтырап көрінеді, Әдетте, желіннің кейінгі жағы көбірек іседі де, мал түрған ... ... ... тұрады. Емшектер көбінесе ісінбейді, бірақ желін іскендіктен, олар қысқарақ болып керінеді. ... ... ... пайда болады. Саусақ тиген жерде шұқыр қалады және олар көпке дейін кетпейді.
Емдеу. Біраз ғана ісінген ... ... ... жоқ. ... ... желінге, алдымен борикум майы немесе таза вазелин жағып, сонан соң оны үқалаған жөн. ... ... ... күн сайын екі сағаттай тегіс жолмен жүргізіп алып ... ... Егер ... көп ... ... оны ... етіп ... байлап қою керек.
Желіннің гиперемиясы (қанталап қызаруы)
Гиперемня деп малдың желініне артериялық қанның көп келуін айтады. Бұл ... өте ... ... ... ... және ... ешкілерде кездеседі. Гиперемия болған кезде қанның сүйық бөлшегі бөлініп шығып, сүт арналарына түседі де, сүттің түсін қызылға айналдырады.
Белгілері Жануардың жалпы халі ... ... ... ... ... сүттің қызарғанын немесе сүттің ішінде үйыган қанды көруге болады. Егер осындай сүтті түндыру үшін стаканға құйып, бірнеше сағат қойса, стаканның ... ... ... пайда болады.
Емдеу. Малға тыныштық беру керек. Жем мен сулы азықтарды беруді тоқтату қажет. Желіннің қанын азайту үшін ... ... ... ... жөн ... 300,0, ешкіге 60,0-80,0). Сүтін ептеп сауып тастап отыру керек. Желінді ... және оған май ... ... болмайды.
Желіннін жаралануы. Жаралану теріні, шелді және тіітті бездің өзін де ... ... ... аяқпен басып кету, катар түрған сиырдың желінді сүзіп ... ит ... айыр ... тағы ... ... жүргеңде желінді кебінесе еткір сымдар, тікен шептер және ... ... ... ... ... ... пинцетпен және таза марлямен кірден, ұйыған қаннан тазартады. Сонан кейін жараны дезинфекциялайтын ерітінділермен жуады: риванол ерігіндісімен (1:500), ... ... ... ... (3-5 ... ... ... қосқан йод тұнбасымен (1:100) жуады. Мұнан былай емдеуді хирургия ережелері бойынша жүргізеді. Егер жара емшек үрпінің маңайында болса, оны тыртық ... ... ... ... үшін ... үрпіне кайнатылған сүт катетерін тығып қою қажет. Емшектің өзі жараланса да осылай ету керек.
Сүтті тесік жараны емдеудегі ... әдіс - ... ... ... жамау. Бұл үшін сүтті тесік жараның екі жақ терісін бір-бірімен қатар етіп тіледі де, екі тіліктің ... ... ... ... тканьдермен бірге алып тастайды. Сонан кейін тілінген терілерді астыңғы тканьдермен ... ... ... ... үстінен туйістіріп тігеді. Сөйтіп желіннің терісі сыпырылып алынған жері жабылып тұратын ... ... ... соғылғанда оның дәнекер тканіне қан құйылуы мүмкін. Қан қүйылу қан тамырларылың ... ... ... ... қан ... ... тері астындағы дәнекер тканьге жиналып, кейде ісік (гематома) пайда ... ... ... Қан ... салдарынан қанның сүтке араласуы да жиі кездеседі.
Себептері. Желіннің ... ... ... бұл да ... ... ... бірнеше сағғаттан кейін қайталайды немесе іседі. Мүнда ісікті қолмен сипап қарағанда, оньщ култілдегені және жануардың ауырсынатыны байқалады, ... ісік ... ... жүмсақ болады. Желіннің соғъшған телімін сауғанда, сүтке қан араласқанын және жануардың біраз ауырсынатынын көруге болады. Желінге қан көп құйылса, көбінесе, оның ... жері ... Бұл ... ... ... ... Ауру малға тыныштық беру керек. Қан құйылуды тоқтату үшін желінге салқындататын компрестер салады (мұзды компресс, буров ерітіндісі). Егер сүтте қан ... ауру ... сүт ... арқылы сауған жөн (алдын-ала сүт катетері қайнаған суга салынады және емшектің үрпі спиртпен сүртіледі). 2-3 күннен кейін ... ... ... ауру ... ... ... жүруге мүмкіндік береді және желінге ісікті соратын майлар жағады (камфора немесе ихтиол майы).
Егер бұл қолданған ... ... ... ... ... иондары) пайдалануға болады. Ионтофорезды қолданғанда, дәрілік иондарды жіберетін әлектродгың полюсінің дұрысгығыл байқап, иондардың әлектр зарядыл жақсы білу ... ... ... ... ... ... ... калийдің 3-5 проценттік ерітіндісімен шылайды. Екінші төсемді ... ... ... ерітіндісімен шылайцы. Екі әлекгродгы сым арқылы гальванизация аппаратымен біріктіреді. Йодты калийдің ... ... ... ... ... ... ... қойып, екіншісін оның қарсы жағына қояды. Әлектродтың I шаршы сантиметріне әлектр күші 0,2 ... ... ...
1.4 Желін терісінің кабынуы
Дерматит. Дерматиттің себептері толып жатыр. Ол ... ... ... мал қорасын ылғал ұстағандықтан өріс алады. Дерматит желінді ұзақ уақыт тітіркендіруден (қажалу), ... ... ... ... ... қыстыгүні малды тасыған уақытта суық тиғендіктен, жайылымда жатқанда күн ... де ... ... ... әсіресе тоғайлы жерлерде, желіннің көп жарақаттануы да инфекңияға жол ашады, мұның салдарынан көбінесе, желіннің ... ... ... ... ... ... ... болады, олар қабыну дәрежесіне байланысты.
Аурудың жеңіл түрі ... ... ... ... ... ... қарағанда, желін терісінің температурасы көтерілгендігі, оның сәл құрғақтыгы және ауыратындыгы байқалады.
Теріні уыстап тартқанда, оның сау теріден гөрі қалың екені білінеді.
Аурудың ... түрі ... ... ... ... ұстаганда қатты ауырады және температурасы көп көтеріледі. Желін терісінің ісігінің соншама күштілігінен ол бүріп үстауға келмейді. Ауру ... ... ... ... ... ... ... жалпы температурасының көтерілуі мен желіннің ауру жағының сөл ... ... де жиі ... қабыну процесі шелге жайылса, дерматиттің клиникалық өзгерістері өте карқынды болады. Қабыну процесі бірнеше күн ішіқде-ақ желінге түгел ... ... ... ... ішкі ... да ... Кейде ісіктің аса күштілігінен желін екі есе үлкейеді, сондықтан да ете төмен түсіп кетеді. Желінүстілік түйіндер үлкейеді, үстағанда ... Жүру қиын ... қай ... ... да, ... сүті ... ... бірақ сүттің сапасы бұзылмайды.
Болжау. Егер қабыну процесі теріден телімаралық дәнекер тканьге немесе без аппаратына тарамаса, аурудың соңы ... ... ... түбі ... ... ... жою. Терінің ақау түскен жерін йод түнбасымен сүрту. Терінің ауруға ... ... ... ... жуып ... ... ... жағу (цинк немесе борикум). Ихтиол майын жағу (желін дүңкіп қабынғанда). Ауырсынуды жеңілдету үшін қазтабаннан жылы ... ... ... ... майын қолданады (борикум қышқылы-2,0, кокаин-0,5 вазелин-100,0) немесе лампасымен кыздырады.
Жемнен желігу (бөртпе). Жемнен желігу деп картоп сабағын, қарақұмықты, жоңышқаны және ... көп жеп ... ... тері ... ... ... азықтарда ерекше улы заттар болады, олар ішектен қан арнасына түсіп, теріні тітіркендіреді, соның салдарынан теріге бөртпе түседі.
Белгілері. Бөртпе картоптан ... тері ... ... ... ... шығады, кейбір жерлері суланады. Кейде дененің жйлпы температурасы біраз ... ... ... ... іші ... ... жонышқадан және бедеден бөртпе ауруында жетін қатты қызарып, іседі, оньщ терісінде көпірік бөртпелер пайда болады. Оның ... ... ... ... ... ... тіпті ми ауруының белгілері де байқалады.
Ақыры. Көбінесе жазылады, кейде тері ... ... ... ... Аурудың алгашқы белгілері біліне бастасымен-ақ жоғарыда көрсетілген азықтарды беруді тоқтаіу қажет. ... ... ... ... ... ... 2 проценттік спиртті ерітіндісімен, камфоралы спиртпен сүртеді және таннин, ксероформ себеді. Тері құрғаған соң цинк, йодоформ немесе ихтиол майын ... күл ... Бұл ауру ... жаңа ... жас сиырлар мен қой-ешкілерде кездеседі. Бір малдан ... ... ... ... ... жер ... ... - сиырдың желінінде; 2 - койдың желінінде.
Аурудың ... ... ... тез өріс ... ... ... Аз ғана ... кезеңңен кейін (4-8 күн) аурудың клиникалық белгшері біліне ... ... ... ... ... ... көтеріледі, ештеңе жемейді және сүті кемиді. Емшек терісінде, кейде желіннің басқа жерлерінде көпіріктенген бүдырлар пайда бола бастайды, бұлар алгашкы кезде ... ... ... дақ ... ... ... 1-2 күннен кейін бұл дақтардан қызыл түйіншіктер (папулалар) пайда болады. ... 2-3 ... ... үлкендігі бүршақтай, ішіне сөл толған көпірік төмпешіктерге (везикулдар) айналады. Бұл төмпешіктердің негізгі ... - ... жиек ... ортасы ойпат келеді. Көпіріктер 3-4 күннен кейін құрғайды, оның қабыршактары кайызғақтана бастайды.
Емдеу. Желіннің тазалығын сақтау, желінді ... етіп ... ... борикум майын жағу. Терінің кемістік жері нашар өссе ... оны йод ... ... Мал ... желіндегі сүтті стерилді катетер арқылы сауып алады.
Профилактика. Ауру ... сау ... ... оның ... ... ... Желіннің сүтін сауғаннан кейін қолды жақсылап дезинфекциялау. Ауру жұғу ... бар ... ... жөн.
Желіннің сыздауығы. Желіннің сыздауығы - тері мен шелдің іріндеп қабынуы. Бұл аурудың қоздырушысы түк қапшығына және тері ... ... ... ... ... ... ... мен ешкілерде болады, ол кейде өте кең өріс алып кетеді.
Себептері. Сапасы нашар төсеніш, желінді лас ... және ... ... ауру ... сыздауық шығуға себеп болады. Организмнің ауруға қарсылық қабілеті томендеуі, зат алмасуының бұзьиуы ... А, В, С ... ... сыздауықтың ұзаққа созылуына себеп болады.
Белгілері Желіннің терісінде, көбінесе, емшектің маңайында үлкендігі бүршақка жақын, тығыз, ауырғыш қабыну орындары ... ... ... ... ... ... ... орман жаңғағы немесе грек жаңғағындай болып үлкейеді және қабынган маңайдың терісі жүқарады. Мүнда тері сарғайыңқырап кетеді, үлкен сыздауықтарды қолмен басып ... ... ... ... ... 5-10 күн ... соң ... жердің терісі жыртылып кетеді және оның куысынан қанды ірің ағады. ... ... орны жара ... ол 2-3 ... кейін бітіп кетеді. Сауған уақытта мал өте ... ... ... жою. ... орны мен ... ... ... жылы сумен сабындап жуады, сонан соң қүрғатып, ауырған жеріне күніне 2-3 рет ... ... жаңа ... ... ... ... ... жағады; жаралардың айналасын йодгың спиртті ертіңдісімен (1:500) сүрткен пайдалы. Сыздауық пісіп келе жатқан кезде таза ихтиолды ихтиолглиңеринге немесе ... ... 5 ... ... тең қосып, күнде жаққан жөн. Піскен сыздауықты ... ... ... Өз ... ... ... ептеп, кір тигізбей сүртеді де, ксероформ, стрептоцид ... ... ... ... ... үнтақ себеді (ксероформ, йодоформ, стрептоцид, тағы басқалар). Жараны лампасымен қыздыру да жақсы нәтиже береді.
Жоғарыда көрсетілген емдермен қатар, ... ... ... және аутогемотерапия, лактотерапия, венаға уротропин жіберу сияқты жалпы әсер ететін емдерді қолдану керек.
Сыздауықтың энзоотиялық түрі болғанда, емдеу үшін де, ... үшін де ... ... дүрыс.
Ауруды сауыншының қолы арқылы сау малдарға жұқтырмау үшін ауру малдарды ең соңынан сауу ... ... ... ... ... телімі немесе оның жеке бөлшектері (телімшелері) үлкейеді, тіпті сауғаннан кейін де көлемі кішіреймейді. ... ... ... ... тығыз, серпімді туйіңдер білінеді (сүт кисталары). Олардың үлкендігі кептердің жүмыртқасына жакын және бұларды ішін үйыған сүт кергендіктен, емшектің түбіне қарай ... ... кең сүт ... ... ... ... ... толу сүт жолдарының шыгару тесіктерін тарылтатын, қабынған кілегей ісуінен болады. Ауру ескірмеген кезінде малдың жалпы күйі өзгермейді. Емдемей ескіріп кеткенде, ... ... ... ... ... ... ... қабынғанда малдың сүті недәуір азаяды; сауынның басынан аяғына ... ... ... ... ... байқалады. Ол сүйық келеді, сауыл болғанша ішінде ірімтіктер мен ... ... ... ... сүт ... ... ... сүзбе тәрізді түйіршіктерге және ірімтіктерге бөлінеді, ал ыдыстың түбіңде кілегейлі-іріңді түнба қалады.
Болжау. Сүт цистернасы мен сүт ... ... ... ... мал, көбінесе 5-10 күн өткеннен кейін жазылып кетеді. Желіннің ауырып жазылған телімінен шығатын ... ... ... ... ... ... Ал кейде ауру ауысып, альвеолалар катарына айналады.
Альвеолалардың ... ... ... мал ... ... де ... ауырып жазылған телімінің сүті ауырмай түрғандағысынан гөрі біраз кемиді. Емделмей, көпке созылып кетсе, бұл аурудың садцарынан сүт ... ... ... ... ... Сүт ... ... үшін малға жем мен сулы азық жегізуді тоқтатып, суды да ықшамдап беру ... ... ... аздап берген жен.
Сүт цистернасы мен сүт жолдарының катарлы маститінің емі -- желінді ... және ... ... қол ... ... ... таіс, желіннің ауырған телімдерінің әрқайсысын 10-15 минуттан ең кем дегенде тәулігіне 5 рет ... ... ... Осымен қабат, желіннің ауру белімінің сүтін арнаулы ыдысқа уыспен сауып алып, жоқ қылады. Сауған уақытта емшекті ете созғылауға болмайды, ... сүт ... ... ... ... ... Емшекгің түп жағында сүт жолдары бітелгендіктен болған түйіндер білінсе, оларды тері жағынан ысып, жүмсатқан жен. Бұлай ... ... ... ... салицил майын жагу пайдалы. Бұл түйіндер белшекгеніп үсақталган сайын оларды ептеп сауу арқылы кетіреді.
Альвеолалардың катарлы қабынуында да ... ... ... ... ... отырады. Оның үстіне, желіннің ауырган теліміне камфора майын, 5 ... ... ... ихтиол майын жағады. 3-4 күндерде кыздырғыш қолданып, жылы етіп орап қояды.
Фибринозды ... Бул ... ... сүт цистернасы мен сүт жолдарыньщ кілегей қабығына өтеді ... ол ... ... ортасына жиналады. Тәжірибеде фибринозды іріңді мастит көп кездеседі.
Фибринозды мастит желін тканіне қан арқылы кірген микроорганизімдердің патогендік әсері арқылы да пайда ... ... ... мүмкіндік көбінесе іріңді әндометрит және ірінді перикардит болған уақытта байқалады.
Белгілери Ауырған телімнің ... ... ... ... ... ... және ... байқалады. Ауырған бөлімін қатты сипалап қарағанда, жиналған ... ... ... ... Сол ... сөл ... үлкейеді. Дененің температурасы 41-41,5 градусқа дейін көтеріледі және ... ... ... ... ... сүт ... кемиді; сүттің ішінде қиқым тәрізді сары фибрин ... Егер де ... ... ... ... ... ... сүттің түсі ірің сиякгы болады және оның ... ... ... ... ірімтіктері мен қойыртпактары кездеседі.
Ауру басталған соң 2-3 күннен кейін малдан сүт шықпайды, сауғанда біраз ... ... ... ... ірің гана ... Егер 4-5 күн ... ... аурудың барысы ешқандай жақсармаса, онда ақыры қауіпті. Бұлай болғанда ауру асқынып, желін шірігендіктен немесе желінде ірің үялары пайда ... және ол ... ... ауысқавдықтан, мал өлімге үшырауы мүмкін. Мал жазылса да, одан бүрынғысындай сүт шықпайды, өйткені ... ... ... ... олар ... қабықтанған үялары болады.
Емдеу. Желіннің ауырған бөліміне дезинфекциялағыш дәрі жібереді. Бұл үшін ... ... ауру ... әбден сауып алады. Сонан соң сүт катетері, ... ... ... ... ... ... ... Жіберілген дәріні желінде 1-2 сағаттай қалдырады, сонан соң үқаламай (Әксудатты сауып ... да ... ... ... уыс-пен сауып тастайды. Дәріні кем дегенде күніне 1-2 рет ... дәрі ... ... ... 1:1 000, ... ... 1:100, ... қышқылының 3 проценттік ерітіндісін, ихтиолдың 3 проценттік ... және ... ... ... болады (сонғы ерітіндіні жасау әдісі мынадай: қүрғақ пенициллин 100 мл натрий хлоридының изотониялық ерітіндісіне немесе совдай дестиллат суға ... ... - ... 1000 000 немесе 200 000 ЕД болуы ... 100 000 ЕД бар ... ... 100 ... жібереді. Ауру күшті болса, бұл ерітіндіні екі рет, кейде онан да көбірек рет жібереді, мүнда 100 мл ерітіндіде 200 000 ЕД ... ... басу үшін және қан ... ... үшін ... ұнтағынан, қазтабаннан, т.б. жылытқыштар қойып, жылы орап тастайды. лампасын немесе ... ... ... ... ... қызметін күшейту үшін аутогемотералия қолданады, венаға спирт-ректификат (натрий хлоридының 300,0 изотониялық ерітіндісіне спирттің 75,0) ... ... Төрт ... ... 1) ... ... 2) ... абсцестері; 3) желіннің флегмонасы; 4) стрепгококкты масгит.
Іріцді-катарлы мастит. (Мазіійз саіатџаііз ригриіепіа). Бұл ауруда сүт ... мен сүт ... ... және ... жақын тканьдер қабынып, сүт цистернасы мен жолдарына катарлы әксудат және ірің жиналады.
Себептери Іріңді-катарлы мастит желінге сүт ... ... ... ... ... ... ... жалпы себеп - малды таза үстамау. Желіннің жүқпалы қабынуымен, жатырдың қабынуымен ... және ... ... бар ... сау ... ... ... ұстағанда вирулентті микроорганизмдер қатар түрған малдарға ауып, олардың ... ... ... ... ... ... телімінің көлемі үлкейеді, қолмен басып қарағанда, ауырғыптығы және температурасының көтерілгендігі білінеді. Терісі қызарады және ... ... сөл ... ... ... ... мал желіннің ауьгрған жағына қарай ақсайды. Көбінесе дененің температурасы көтеріліп, тәбет төмендейді.
Бұл аурудың негізгі белгісінің бірі - ... ... ... ... оның ... ірің ... ... түсі көбінесе сары немесе ақ болады, бірақ кейде көкшілдеу болуы да мүмкін. Ірің қою келеді. Кейде әксудат ... ... ... иісі ... ... ... көбінесе, жазылады, сөйгсе де желіннің ауырып жазылған телімінің сүті ауырмай түрғандағьвдан горі кемдеу болады. Қабыну ... ... ... ... ... тарылып, емшектің үрпі түгасып кетеді, сондықтан ақырылда желіннің ауырған телімі семіп калады.
Емдеу. Жиілеп сауып, ауырған телімге 200-250 'мл дезинфекциялағыш ... ... ... ... ... 1:3 000, стрептоцид 1 :200, ихтиол 3 процент, пенициллин 100 000 ЕД, тағы ... ... ... Жіберу әдісі және тәулігіне күю саны фибринозды мастит үшін ... ... ол да ... ... қараңыз).
Мұнымен катар, желіннің ауырған теліміне ыстық күм салған ... ... ... қыздыру немесе диатермия қолданған жөн.
Желіннің абсцестері (АЬзсеззиз иЬегіз). Бұл ауруға шалдыққан малдың желінінің телімінде көптеген ірінді жерлер пайда ... олар ... ... ... ... түтасып, желіннің паренхимасын балкытады немесе жеке абсцестер пайда ... олар ... тым ... ... ... ... бірталай жерін алады.
Себептері. Көптеген іріңді орындар сут жолдарына немесе кан тамырларына инфекция тарағандықтан, желіннің іріңді-катарлы қабынуының асқыну ... ... ... ... қан ... ... инфекциядан және желіннің турліше жарақаттануынан, соғылуынан, т.б. сол сияқты себептерден болады.
Белгілері. Егер іріңдеген жерлер ... ... ... ... ... ... зерттеумен табуға болмайды. Мұнда олардың желіннің ауырған телімінде бар ... тек ... ғана ... - ... ... оның ... ... ұйыған казенннің түйіршекгері және көпгеген ірің денешіктерінің болуы.
Егер іріңді орындар ... ... ... бір ... ... ... ауырған жерінің маңайында ауырғыш, ыстық томпақтар пайда болады. Сут азды-кепті өзгеріп кетеді, ап ... ... ... ... ... ... ірің сут ... түссе, сүтте қанды ірің болады.
Үлкен абсцестер терінің бетіне култілдеген томпақ болып шығады немесе үстап қарағанда желіннің қалың ортасында ауырғыш, ... ... бар ... ... ... ... өте көп болса, жылытқыш қолданылады және терісіне 5 проценттік ихтиол майын немесе йодгы май жағады. ... ... ... қан қүю ... сияқты, организмге күш беретін жалпы дарулар қолданылады.
Аутопиотерапияны (А.П. Студенцов) қолданғанда, ауру жеңілденеді, тіпті жазылады да. Бұл үшін ... ... ... ... оны судың буында 30-45 минут стерилденгеннен кейін терінің астына 10-15 миллилитрден кунара жіберіп отырады.
Сыртжақтағы ... ... тіке ... ... Мұндай жерлерді мүмкіндігішше ертерек жару керек, әйтпесе сүт фистуласы (тесігі) пайда болу ... ... ... ... ... тканінде терең жатқандығы байқалса, олардың іріңін шприцпен тартып алып, ... ... ... ... ... ... 1:1 000, ... 1:1000, ихтиол 5 процент, пенициллин).
Профилактика. Шошқаларды буаз кезівде дұрыс азықтандыру керек. Торайлары емгенде мазасызданбауы үшін ... ... ... ... туу ... массаж жасау керек. Тууға бақылау жүргізу және шуды қорадан дереу шығарып тастау қажет. Торайларын жеуге бейімделе ... ... ... ... оны тек ... ... ғана алып ... керек. Жаца туған торайларды алгашқы кезде тек жәшікте ұстап, енелерін еметін уақытында ғана ... ... ... ... өзінің көжегін жегізбеу үшін олардьщ өлі туған және өліп қалған көжектерін үйшігінен дереу шығарып ... ... Буаз ... мен ... қояндардың азық рационына минерап заттар мен витаминдерді жеткілікгі түрде қосқан жөн. Буаз қояндар мен ... ... ... ... ... су болуын бақылап отыру қажет. Егер үй қояндарывда жаман әдет пайда болса, оларды кейінірек өвдірістік топтан бракқа шығарып тастайды, ал бұл ... ... ... ... аман ... ... Бұл үшін қоян туғаннан кейін 7- 10 күн бойы ... ... тек ... үшін ... енесінің жеп қоймауын бақылап тұру керек. Осылдай мерзім өткеннен кейін көжектерді қорқынышсыз- ақ енесіне қосып қоюға болады.
Желіннің физиологиясы. Іште ... ... ... ... ... желіні бірте-бірте өсіп жетіле бастайды. Мұнда негізінде телімаралық дәнекер ткань өседі, бұл ткань ... ... ... без ... гері ... ... Бұл ... альвеолалар - ретсіз шоғырланған әпителилік клеткалар деуге болады, альвеолалардың куысы өте кішкене немесе дәнекер ткань болғандықтан тіпті ... ... ... ... қан тамырлары біраз кеңейеді, сүт арналары біраз есіп, желінде альвеолалар пайда болады. Бұл Фолликулин және корпорин деген гормондардың әсерінен ... буаз ... ... тез ... ... бара-бара толық жетіліп болады. Буаздықтың бірінші жартысыңда мүндай өсуге корпорин (сары дененің гормоны), пролан, кейінірек қағанақтан шығатын фолликулин әсер ... ... ... ... ... ... қағанақ пен іитегі телден белінетін гормондар әсер етеді. Бұл кезде жүмсара бастаған ... ... гері без ... ... өседі және қан мен сел тамырлары ете кеңейеді.
Қорытынды
Сүтқоректілердің ұрығында белгілі бір ... ... ... ... бұл ... олар ... мен ... көптеген белгілерін қайталайды. Буаз болу кезеңінде сүтқоректілердің кеуде немесе құрсақ бөлігіндегі сүт ... сүт ... ... Бұл ... ... ... деп (сүт безі жануарларда желін немесе емшек, адамда -- емшек) ... ... ... ... жас ... ... ... заттардың барлығы: су, май, ақуыз, көмірсу, дәрумен және минералды тұздар мол болатын ақ ... ... ... -- ... ... Сүтқоректілердің аналығы баласын сүтпен қорек-тендіріп, денесімен жылытады, оны жауынан қорғап, қоректенуге үйретеді. Ит, мысық тәрізді ... ... ... кезде гінділерінен табылған щр . Қазбадан табылған жоғары сатылы аңтістілер тобына жататын бұл жорғалаушы -- ... ... ... ата тегі ... да оның дене ... ... ұқсастық көбірек болды. Иностранцевияның дене тұрқы 3 -- 3,5 м, басы өте ... ... ... 50 ... ... ... ... сүйектері жеңіл жануар болғаны байқалады. Сүйектерінің жеңіл болуы оның тез қимылдайтынын, басқа жорғалаушылар тәрізді ... ... ... көтеріңкі ұстап жүруге бейім болғанын аңғартады. Мұның сүтқоректілерге тағы бір ұқсастығы -- ... ... ірі ... мен ... екі ... ... Иностранцевия -- су маңында немесе суда мекендеген жыртқыш жорғалаушы жануар, оның саусақтарында үлкен тырнақтары болды. Денесінің ... ... ... ... дене ... тұрақсыздығы иностранцевия тәрізді жорғалаушылардың табиғаттағы қолайсыз жағдайларға төтеп бере ... ... ... өліп ... ... без ... дәнекер тканьнан және теріден кұралады.
Желіннің сырты тер мен май бездері бар терімен ... Тері ... ұш ... оның ... ... ... айналады.
Басқа жағынан алғанда, есіп, жетіліп келе жатқан желін езінің ... ... ішкі ... бездеріне, атап айтканда, іштегі телдің есуіне әсерін тигізеді (буаздық ... ... алып ... ... төл ... ... уыз ... бастайды, туғаннан кейін 5-6 қүндей шығып тұрады. Сонан соң желін әртүрлі ... тән сүт ... ... тізімі
* Қайымов.Қ.Жануартану.-Алматы,2004. Биология: Жоғарғы оқу орнына арналған.-Алматы,1999.
* Ақушерство, гинекология и искусственное осеменение сельхоз животных. Қурбанов С., Каратаев Ш.М. Шымкент.: ... ... по ... незоразным болезням сельхоз животных. И.П.Краснов, В.В.Митюшин. М.1980г.
* Ветеринарное акушерство и ... ... ... ... ... Акушерство, гинекология и осеменение сельскохозяйственных животных. А.Бесхлебов и др. Л.: 19б7г.
* Искусственное осеменение сельхоз животных. ... ... ... М.: 1976г.
* Қалтаев Ш.Қ., Жоланов М.Н., Жукин Б.Д. Мал акушерлігі, гинекологиясы және көбею иотехнологиясы. Талғар.: 1996ж.
* Әшетов И.Қ., ... Ш.С., ... Ш.Қ. Мал ... ... жђне ... ... Чапай.: 1994ж.
* Абдырахманов Т.Ж. Мал өсіру гигиенасы және санитариясы. Астана.: 2004ж.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Лактация және оны қамтамасыз етудегі ас қоырту жүйесінің рөлі20 бет
Мұнайды біріншілік өңдеу әдісі бойынша ғылыми-техникалық әдебиеттердің сараптамасы56 бет
Темперамент және мінез11 бет
Темперамент пен мінез құлықты психогенетикалық зерттеу8 бет
Темпераменттердің типтері және олардың психологиялық сипаттамасы15 бет
Қоян шаруашылығы өнімдерін жұқпалы емес аурулар кезінде ветеринариялық-санитариялық сараптау15 бет
Ұжымдағы жеке тұлғалар арсындағы қарым-қатынастың ерекшелігі10 бет
Етті бағыттағы ірі қараның конституциясы20 бет
Мүйізді ірі қаралардағы желінсау ауруының этиологиясы37 бет
Сиыр желінсауының эпидемиологиялың мәні31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь