Ет қоректілердің төлін кесерево тәсілімен жарып алу

Мазмұны

Нормативтік сілтемелер
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.1 Еркек малдың жыныс мүшелері және олардың қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.2 Малды гинекологиялық диспансерлеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
1.3Көбею (ұрпақтану) физиологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
1.4Малдың жыныстық жетілуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
1.5Жыныс органдарының аурулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
3Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Кіріспе

Ветеринарлық акушерство және гинекология - жыныстық процестердің, ұрықтандырудың буаздықтың, туудың, туғаннан кейінгі кезеңнің қалыпты жағдай және потологиялары, жаңа туған төл ауруларының , сондай-ақ бедеуліктің, қолдан ұрықтандырудың және эмбрионды көшіріп, қондыру мәселелері бойынша студенттерге теориялық біліммен қатар тәжірибе жүзінде үйрету.
Пәнді оқып үйрену студенттердің анатомия, генетика, гистология және эмбриология, физиология, биоорганикалық және биологиялық химия, ветеринарлық латын терминологиясы, мал азықтандыру, мал шаруашылығы потологиялық физиология, фармакология, микробиология және иммунология, вирусология, оперативті хирургия, ветеринарлық гигиена, клиникалық диагностикалау рентгенмен, жалпы және аумақты хирургия бойынша білім алуына негізделген.
Гинекологиялық ауруларға диагноз қою үшін міндетті түрде сарпайды, қынап кіре берісін, қынап, жатыр мойыны, жатыр тармақтары, түтіктері мен жұмыртқалықтарды зерттейді.
Сарпай мен қынап кіре берісін қолмен ұстап, ашып көреді. Қынапты зерттеу үшін қынап айнасын қолданады және оған жарық беретін қондырғы орнатады. Қынап, қынап кіреберісі мен шүртекейдің төңірегіне қарағанда оның кілегей қабығы ісінген қабығы ісінген бе, түсі өзгерген бе, құрғақ немесе ылғалды ма, жара, күлдіреуіктер, абцесстер, ұсақ түйіндер жоқ па, жиналған жалқаяқ бар ма, ауырсына ма, осының бәріне көңіл бөлу керек.
Жатыр мойының ашық – жабығына, орналысуына, көлеміне, жарақаттарына, ағып шығып жатқан жалқаяқ, шырыштың сипатына көңіл бөледі.
Тік ішекке қол салып жатырдың көлемін, екі тармағының симметриялылығын, тығыздағын анықтайды. Ішіне жиналған сұйықтың сипатын, сипағанда ма, қызуы бар ма, төңірегіндегі органдарға жабысқанын - жабыспағанын анықтаймыз.
Осыдан кейін жатыр түтіктерін сипалап, оның диаметріне, температурасына, малдың ауырысынуына көңіл бөледі. Қалыпты жағдайда жатыр түтігі қолға білінбейді.
Аналық жыныс безінің көлемі, сыртқы пішіні, тығыздығы, температурасы, күлдіреуіктер немесе фолликулдің, сары дененің болуы, ісінуі, ұстағанда малдың ауырсынуы, жұмыртқалықтың әртүрлі физиологиялық немесе патологиялық жағдайларына байланысты өзгеріп отырады.
Мал шаруашылығын қарқындатудың бірден – бір дұрыс жолы – малды өз төлінен өсіру болып табылады. Бірақ, оған жыл сайынғы жүздеген мың аналық бас малдың қысыр қалуы үлкен зиянды әсерін тигізіп отыр.
Малдың қысыр қалуы шаруашылыққа орасан зор экономикалық зиян келтіреді, ол негізінен алынуға тиісті төл басының кемуі мен сүттің 30-35% - ға төмендеп кетуінен құралады, одан басқа қысыр малды емдеуге, бағып – күтуіне, жем – шөпке кеткен шығын қосылады.
Аса құнды, сүтті биелерді емдеуге келмейтін гинекологиялық аурулардың кесірінен, ол малды мезгілінен бұрын жарамсыздыққа шығарып, етке өткізуге мәжбүр боламыз. Осының бәрін есептегенде гинекологиялық аурулардың, бедеулік пен малдың қысыр қалуының тигізетін экономикалық зияны, барлық жұқпалы, жұқпайтын аурулардан келетін шығынды қосып есептегендегіден асып түседі [1,3].
Курстық жұмыстың мақсаты - сыртқы жыныс органдарының жарақат алуы, себептері, профилактикасын зерттеп, емдік және профилактикалық іс ө шараларын жүргізу.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1 Карпов, В.А. Акушерство и гинекология мелких домашних животных: /Карпов, В.А. Москва, Росагропромиздат, 1990 -124с.
2 Рудин И.И. Практикум по акушерству, гинекологии и искусственному осеменения сельскохозяйственных животных: /И.И.Рудин, В.Р. Тарасов, И.Л. Якимчук / Москва, Колос, 1979 -213с.
4 М.Н. Жоланов, К.У. Қойбағаров “Мал акушерлігі және гинекологиясы:” М.Н. Жоланов, К.У. Қойбағаров Алматы 2005ж-125б
5 М.Н. Жоланов, Қ.У. Қойбағаров, О.Т. Туребеков, М.Ә. Мадияров “Мал акушерлігі және гинекологиясы:”
6 Кузнецов “Мал дәрігері анықтамалығы:”
7Тұтқышбай, И.А. Жануарлар патологиясы: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Тұтқышбай, И.А, Сабекова Д.Ө./ Шымкент,
2009- 112б .
        
        Аннотация
Бұл курстық жұмыстың тақырыбы .
Курстық жұмыста кіріспе, негізгі бөлім, өзіндік ... ... ... ... ... ... ... қамтылған.
Курстық жұмыс 31 беттен тұрады. ... ... мен ... ... ... бөлім ...........................................................................................................10
1.1 Еркек малдың жыныс мүшелері және олардың қызметі...................................10
1.2 Малды гинекологиялық диспансерлеу................................................................13
1.3Көбею (ұрпақтану) физиологиясы........................................................................15
1.4Малдың жыныстық жетілуі...................................................................................15
1.5Жыныс органдарының аурулары..........................................................................17
2 Өзіндік зерттеу.........................................................................................................21
3Техникалық ... ... ... ... .............................................................................26
Нормативтік сілтемелер
Осы курстық жұмыста ... ... ... ... ... жасалған:
МЖМБС 2.104 -2006 КҚБЖ (ЕСКД).Негізгі жазбалар.
МЖМБС 2.301 -68 КҚБЖ (ЕСКД).Форматтар.
МЖМБС 2.601 -2006 КҚБЖ ... ... 2.304-81 КҚБЖ ... ... 2.701-84 КҚБЖ ... мен типтері.Орындауға қойылатын жалпы талаптар.
МЖМБС 2.321-84 КҚБЖ (ЕСКД).Әріптік ... ... ... Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
__________________________кафедрасы
___________________________________пәні ... ... ... ... ...
Орындаған ... аты ... ... ... аты - ... ... атағы)
Жұмыс ____________
бағасы
бағасына қорғалды
________2012ж.
Комиссия:
_______________
қолы,аты - жөні
_______________
қолы,аты - жөні
Норма бақылау:
_______________
қолы, аты - жөні ... 2012 ... 7. 14 - 03 ... ... ... ... Мемлекеттік Университеті
______________________________кафедрасы
... ... ... бойынша курстық жұмыс
Студент ... ... ... ... ... ... жұмыстың мазмұны
Орындалу
мерзімі
Көлемі
(парақ саны)
1
2
3
4
5
6
7
Әдебиет: 1.__________________________________________________________
2.__________________________________________________________
3._____________________________________________________________
Тапсырма берілген күні _________жұмысты қорғау күні________________
Жұмыс ... ... ... - ... ... орындауға қабылдаған_______________________________
Ф. 7. 14 - 04
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов ... ... ... мемлекеттік университеті
> факультеті
кафедрасы

Кафедра меңгерушісі
_____________________
(қолы,аты - жөні)
_______________2012ж.
Курстық жұмысты қорғау
Хаттамасы №____
______________________________________________________пәні
студент_____________________________тобы_________________________
Курстық жұмыс ... ... ... келесі сұрақтарға жауап алынды: ... ... ... ... ... балл (60 мүмкіндіктен) _____, ... ... (40 ... баллы______
Жұмыстың бағасы____________
Курстық жұмыс жетекшісі____________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Қорғау күні__________2012ж.
Белгілер мен қысқартулар
%- пайыз
мин- минут
Мг/кг-милиграмм/килограмм
Г/кг-грамм/килограмм
Кг-килограмм
Г-грамм
Мл/кг-милилитр/килограмм
Кіріспе
Ветеринарлық акушерство және ... - ... ... ... ... туудың, туғаннан кейінгі кезеңнің қалыпты жағдай және ... жаңа ... төл ... , ... ... ... ұрықтандырудың және эмбрионды көшіріп, қондыру мәселелері бойынша студенттерге теориялық біліммен ... ... ... үйрету.
Пәнді оқып үйрену студенттердің анатомия, генетика, гистология және эмбриология, физиология, биоорганикалық және ... ... ... ... ... мал азықтандыру, мал шаруашылығы потологиялық физиология, фармакология, микробиология және иммунология, вирусология, оперативті хирургия, ветеринарлық гигиена, клиникалық диагностикалау рентгенмен, жалпы және ... ... ... ... ... негізделген.
Гинекологиялық ауруларға диагноз қою үшін міндетті түрде сарпайды, қынап кіре берісін, қынап, жатыр мойыны, ... ... ... мен ... ... мен ... кіре ... қолмен ұстап, ашып көреді. Қынапты зерттеу үшін қынап айнасын қолданады және оған ... ... ... орнатады. Қынап, қынап кіреберісі мен шүртекейдің төңірегіне қарағанда оның кілегей қабығы ісінген қабығы ісінген бе, түсі ... бе, ... ... ... ма, ... күлдіреуіктер, абцесстер, ұсақ түйіндер жоқ па, жиналған жалқаяқ бар ма, ... ма, ... ... көңіл бөлу керек.
Жатыр мойының ашық - жабығына, орналысуына, көлеміне, жарақаттарына, ағып шығып жатқан жалқаяқ, шырыштың ... ... ... ... қол ... жатырдың көлемін, екі тармағының симметриялылығын, тығыздағын анықтайды. Ішіне жиналған сұйықтың сипатын, сипағанда ма, қызуы бар ма, ... ... ... - жабыспағанын анықтаймыз.
Осыдан кейін жатыр түтіктерін ... оның ... ... ... ... ... бөледі. Қалыпты жағдайда жатыр түтігі қолға білінбейді.
Аналық ... ... ... ... ... тығыздығы, температурасы, күлдіреуіктер немесе фолликулдің, сары дененің болуы, ісінуі, ұстағанда малдың ауырсынуы, жұмыртқалықтың әртүрлі физиологиялық немесе патологиялық жағдайларына байланысты ... ... ... ... бірден - бір дұрыс жолы - ... өз ... ... ... ... ... оған жыл сайынғы жүздеген мың аналық бас малдың қысыр қалуы үлкен зиянды әсерін тигізіп отыр.
Малдың қысыр қалуы шаруашылыққа орасан зор ... зиян ... ол ... алынуға тиісті төл басының кемуі мен сүттің 30-35% - ға ... ... ... одан ... ... ... ... бағып - күтуіне, жем - шөпке кеткен шығын ... ... ... биелерді емдеуге келмейтін гинекологиялық аурулардың кесірінен, ол малды мезгілінен бұрын жарамсыздыққа шығарып, етке ... ... ... ... ... ... ... аурулардың, бедеулік пен малдың қысыр қалуының тигізетін экономикалық зияны, барлық жұқпалы, жұқпайтын аурулардан ... ... ... ... асып ... [1,3].
Курстық жұмыстың мақсаты - сыртқы жыныс органдарының жарақат алуы, себептері, профилактикасын зерттеп, емдік және профилактикалық іс ө ... ... ... ... ... ... ... мүшелері және олардың қызметі
Еркек малдың көбею ағзаларына аталық жыныс безі (ен), шәуеттік жол, қосалқы жыныс ... ... ... без, куық ... ... ... жыныс мүшесі жатады.
Ен -- жыныс торшалары мен жыныс гормондарын бөліп шығаратын ... ... ... ол ... ... орналаскан сыртқы жылтыр, немесе еннің меншікті қынап қабығымен, және ішкі фиброзды, ... ... ақ ... ... Ақ кабықтан еннің өзегіне қарай дәнекер ұлпалы перделер тарайды да, олар енді бірнеше бөлікшелерге бөледі. Әр ... ... сырт ... ... ... жөне ... пішінді Лейдиг торшаларымен қоршалған 5 -- 6 ирек түтікшелер орналасады. Ирек түтікше торшалары әртүрлі даму ... ... ... ... мен ... (трофикалык) және сүйеніш қызметін атқаратын түліхыық (сомалык) торшаларта тұрады. ... ... ... деп аталған нәрлік торшалар арасында ұрық түзуші (сперматогендік) эпителий торшалары орналасады. Олар бастапқы жыныс торшаларынан бастап ... ... ... ... ... болады. Бұл жәйт үрық түзу процесінің (сперматогенез) осы ирек түтікшелер қабырғасында жүретінінің делелі.
Сперматогенез төрт кезеңге өтеді: көбею, өсу, ... және ... ... ... ең жас ... ... сперматогоний деп атайды. Олар ірі ядролы майда торшалар, ирек түтікшелер кабырғасьшың сыршн ала орналасады. Бүл торшалар митоздық бөліну ... ... ... реттік спермацит деп аталатын торшалар түзеді. Өсу үстінде олар үлкейіп, ... ... ... ... ... ... да, ... толық хромосомалар жиынтығымен сипатталатын екінші реттік спермациттер түзіледі. Осыдан кейін торшалар ... екі ... ... ... рет ... ... хромосома екі жартыға -- хроматидтерге ажырайды да, хромосомалардың ... ... ... бар ... -- ... түзіледі. Сперматидтер әрі карай бөлінбейді. Олар сперматогенездің төртінші -- ... ... ... ... ... ... күрделі өзгерістерге ұшырайды да, құйрық пайда болып, спермийге айналады.
Түзілу барысында ирек ... ... ... ... ... ... ... бастары өтеді де, спермий толығымен түтікшелерге түседі.
Жетілген спермийлер мөлшері жағынан сперматогониялардан әлде қайда кіші болады. Жетілу үстінде олар өз цитоплазмасы мен ... ... көп ... ... бас бөліктен, дене тұлғадан және құықтан тұратын торшаға айналады. Спермий басы ядролық заттардың шоғырланған жері. Спермий денесі мен ... ... ... ... ... ... ... цитоплазманың бір бөлігі мен Гольджи аппараты шоғырланады. Олардан торшаның бас қапшығына акросома қалыптасады. Бүл органоид спермий басының ... ... енуі үшін ... Ал ... ... ... қасиет береді. Спермийдің жалпы ұзындығы 50 -- 70 мкм болады.
Бір ... ... ... ... ... шамамен бірдей, ал өр түлік малда ол өртүрлі. ... ... ... ... 54, ... 49, ... 34, ... 42, бурада 56, қоянда 41, төбет- те 56, қоразда 25 күнге созылады.
Бастапқы аталық жыныс торшалары ирек түтікшелер ішіндегі ... ... ... затына орналасады. Бұл зат бастапкы жыныс торщалары мен жетіле бастаған спермийлерді нәрлендіріп, бұзылудан сақгайды. Жетілген спермийлер ... ... болу ... ... затты сұйылғьш, ирек түтікше өзегіне өтқеннен соң, сілітілік орта серәімен қозғалғыштық касиетке ие болады. Содан ... ... ... тік ... ен ... ... шығару өзегі арқылы ен крсалкысына өтеді.
Ен косалқысы үш бөлікке -- қосалқы б&сына, ... және ... ... ... ... ирек түтікше. Оның үзындығы -- 50 метрден (қошкарда) 85 метрге дейін (айғырда) жетеді. ... ... ... өте ... (0,1 -- 0,2 мм) ... де, ол бірте-бірте кеңейіп, құйрық бөлігінде оның диаметрі 1 -- 2 мм ... ... Ішкі ... өзек әлсіз қышқыл реакциялы секрет бөлетін биік цилиндр тәрізді эпителиймен көмкерілген.
Ен қосалқысы ... ... өте көп ... ... 20 -- 40 млрд) жиналады. Бүл жерде олар 8 -- 20 күн аралығында біраз морфофункциялық өзгерістерден өтеді. Қосалқы өзегінің оттексіз ... ... ... ... жетіліп, анабиоз жағдайына келеді, тығыз липопротеидті қабыққа оралып, теріс зарядқа ие болады, олардың антигендік қасиеттері ... Бүл ... ... ... ... ісініп кетуден, жабысып қалудан сақгайды. Ен қөсалқысында спермийлердің жетілуі барысында цитоплазмада ... ... ... ... ... ... ... Бұл спермийлер қозғалған кезде оларды куатпен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Ен қосалқысы қан және лимфа тамырларымен, жүйке ... ... ... ... ... ... спермийлер кажетті молшерде қоректік заттармен кэмтамасыз етіледі де, алмасу өнімдері жинақталмай, дер кезінде ... ... ... ... ... ... ен қосалқысы құйрығында спермийлердің өміршеңдік қабілеті ұзақ уақыт (1 -- 2) ай ... ... ... ... ... ... жөне сақталу процестері дене температурасынан 3 -- 4 °С ... ... ... Бүл ... бездің қүрсақ куысынан тыс орнадасуымен байланысты. Ен температурасын ретгеуде үма терісі мен еттері зор рөл атқарады. Ыстық кезде үма ... мен ... ... ен ... ... де, ... тер бөлініп, булану нәтижесінде температура төмендейді. Суық кезде ұма еттері жиырылып, тері бүріседі де, ен құрсақ қабырғасына тартылады, қан тамырлары ... жылу бөлу ... Ен ... 38 -- 40 ... ... жоғарылауы қалыптасқан спермийлердің бүзылуына, олардың түзілуінің тоқгауына соқтырады. Сондықтан екі жақгы крипторхизм (еннің ұмаға түспеуі) жағдайында аталық ... ... ... ... мал ... қабілетінен айырылады.
Ен қосалқысы өзегінің жалғасы иіәуеттік жол деп аталады. Ол оң және сол жол ... ... ... жол ... ... ... шаттың сақина тесігі арқылы ен бауының ішімен құрсақ куысына өтеді де, куықтың үстіңгі жағымен жүре отырып несеп-жыныс ... ... ... ... жолдың кызметі -- шәуетті ен қосалқысынан несеп-жыныс өзегіне жеткізу. Оның ... үш ... ... етті және сірлі қабықтардан тұрады. Жолдың кілегейлі қабығы жыбырлағыш эпнтелиймен астарланған. Етті ... ... және ... ет ... ... ... жиырылуы нәтижесінде шәует шәуеттік жолмен жылжиды.
Несеп - жыныс ... ... ... ... жыныс бездерінің (көпіршік тәрізді, куық алды, баданалық (купер) және ... ... ... ... ... тәрізді бездер қою, шұбалыңқы, ал бүқа мен қошкарда -- сұйық секрет боледі. Куық безі айғыр мен ... ... ... олар ... секрет боледі. Бүл без бүқа мен қошқарда нашар дамыған. Баданалык без кдбандарда жақсы жетілген, ол жабысқақ ... ... ... без секреттері шөуетгі сұйылтады, сперматозоидгардың қимылын жандандырады, ... - ... ... ... зәр ... ... - жыныс озегі жамбас куысының томенгі жағымен шонданай доғасына дейін барады да, күрт төмен ... ... мүше ... ... мүше -- ұзынша пішінді, қос кеуекті (кавернозды) ... және ... - ... ... тұратын орган. Несеп - жыныс өзегі жыныстық мүшенің ... ... ... ... ... ... ... Жыныстық мүше арқылы шәует аналық жыныс мүшесіне ендіріледі, зәр бөлінеді.
Жыныстық мүше түбір, дене және бас ... ... ... ... түбірніен екі айырылып, аяқщалар арқылы жамбастың шондапай доғасына бекиді. Әр аяқша мықгы дамыған шондапай - ... ... ... ... ... келе жыныстық мүше құрайды. Оның сүйірдене бітқен басында ... - ... ... ашылады.
Кеуекті денелер сырт жағьшаң тығыз дөнекер ұлпалы қабықпен капталған. Одан кеуекті денені көптеген үңгір - ... ... ... ... ... Бүл ... ет ... жабдықталған және олар қиылыса келе кеуекті тор құрайды. Үңгір куыстар іш жағынан эндотелиймен ... ... ... ... түзеді. Жыныстық қозу кезінде үңгір куыстар қанға толып, ... - ... ... ... ... вена ... ағысы бөгеледі де, жыныстық мүшенің көлемі үлкейеді, ол катаяды. Бұл құбылысты көбу ... деп ... ... бас ... екі ... тері ... -- күпек ішінде орналасады. Күпек сырт жағынан терімен капталған, ал оның ішкі беті жұқа көп ... ... ... ... ... ... ... қарқындатудың бірден - бір дұрыс жолы - ... өз ... ... ... ... ... оған жыл сайынғы жүздеген мың аналық бас малдың қысыр қалуы үлкен ... ... ... ... ... ... ... орасан зор экономикалық зиян келтіреді, ол негізінен алынуға тиісті төл басының кемуі мен сүттің 30-35% - ға ... ... ... одан ... ... малды емдеуге, бағып - күтуіне, жем - шөпке кеткен ... ... ... ... ... ... ... гинекологиялық аурулардың кесірінен, ол малды мезгілінен бұрын жарамсыздыққа шығарып, етке өткізуге мәжбүр боламыз. Осының бәрін есептегенде гинекологиялық ... ... пен ... қысыр қалуының тигізетін экономикалық зияны, барлық жұқпалы, жұқпайтын аурулардан келетін шығынды қосып есептегендегіден асып түседі.
Ұрғашы малдың бедеулігін, қысыр ... оның ... ... ... ... ... ... ғылым саласын ветеринариялық гинекология деп атайды.
Еркек малдың белсіздігін, оның себептерін зерттейтін онымен күресу ... ... ... ... ... андрология деп атайды.
Малдың қысыр қалуымен пәрменді күресу үшін, әрбір маман малдың қысыр қалуы және малдың бедеулігі ... ... ... ... ... ... [1,2].
Малдың бедеулігі дегеніміз, оның төл беру қабілетінің әртүрлі себептерге байланысты уақытша немесе біржола бұзылуы. Әрбір физиологиялық жетілу ... 1 ай ... соң ... ... да ... оны ... мал деп есептейді.
Бедеулік ауру емес, ол аурудың немесе басқа бір құбылыстың, ұйымдастыру жұмысының ... ... ... - ... ... Бедеулікті кез - келген күні малды тексеріп, қарап ... ... ... ... бие 330 - 345 күн ... төл беріп отырса - ол бедеу емес.
Ал қысыр қалу ... ... ... Оны тек ... ... ғана ... сиырдың, алынған төлдің санына қарап анықтайды.
Қысыр қалу - экономикалық ұғым, ол пайызбен сипатталады, яғни бір ... ... төл ... мал ... ... ... саналады.
Малдың қысыр қалуымен, бедеулігімен күресу науқанды жүретін жұмыс емес, ол күнделікті ... ... ... жеке - жеке жыл бойы үздіксіз жүргізілетін жұмыс [2,3].
Бұл жұмыстың негізгі ... ... ... ... ... бас бар, жасы қаншада, өнімділігі қандай, соңғы рет қашан төлдеді, қашан суалтылады деген сұрақтың бәріне тиянақты жауап ... ғана ... өз ... өсіру жұмысын қарқындатуға болады.
Диспансерлік тексеру мал организміндегі патологиялық процестің алғашқы басталған кезеңінен - ақ (асқынып ... ... да) дер ... тауып алып емдеуге, аурудың алдын алуға арналған, барлық сүт фермаларында міндетті түрде, жүйелі түрде жүргізілетін малдәрігерлік шаралардың ... ... 3 ... тұрады:
1.Малдың тұрған жерін, бағып - күтімін, азықтандыруын ... ... ... жеке ... ... ... зәрін биохимиялық тексеруден, жем - шөптің сапасын, құнарлылығын агрохимиялық тексеруден өткізіп, мал организміндегі зат алмасу құбылыстарының деңгейін, ... ... ... ... ... ... бар, бірақ әзірше клиникалық асықуға бара қоймаған ... бір ... ... ... клиникалық белгілері бар малды оқшаулап, әрқайсысын жеке емдейді.
3.Малдың қанын, жем - шөптің сапасын биохимиялық, агрохимиялық ... ... ... ... ... ... - алу шараларын жүргізеді [1,2,3].
Диспансерлеу жұмысын - маусымды жұмыстар (күзде және көктемде) және күнделікті істелетін ... деп ... оны ... бөліктерден құрастыруға болады:
1.Жыл бойында үзбей орындалып отыратын малдәрігерлік шаралар:
а) жем - ... ... ... ... Суалған биелерді төлдегенге дейін және төлдегеннен кейінгі кезеңде минеральді және ... ... ... ету;
ә) бұзаулаған биелерді гинекологиялық тексеруден өткізу;
б) сауылып жүрген және суалған биелерді желінсауға тексеру;
в) мал төлдейтін ... ... ... ... ... ... ұйымдастырып, туа алмай жатқан малға көмек көрсету;
г) туғаннан кейінгі аурулардың алдын алатын емдеу жұмыстары;
д) қолдан ұрықтандыру жұмысына ... ... ... ... тазалық жағдайы);
е) туғаннан кейінгі кезеңнің ауруларына ұшыраған биелерді емдеу;
ж) бірнеше рет ұрықтандырғанда тоқтамай жүрген биелердің ... ... ала ... емін ... ... бір рет жүргізілетін малдәрігерлік шаралар:
а) тік ішек арқылы қашырған биелерді буаздыққа тексеру;
ә) күйлемей жүрген немесе бірнеше рет күйлеп, ... ... ... ... ... ... өткізу;
б) сауылып жүрген биелерді (бақылау өткізетін күндері) жасырын желінсауға тексеру;
в) табындағы биелердің физиологиялық - клиникалық жағдайларына желінсауға талдау ... ... ... ... ... емдеу;
д) қысыр (бедеу) сиырлардың әрқайсысын жеке бөліп, ... ... ... шараларын қолдану.
3. Әр тоқсанда бір рет жүргізілетін малдәрігерлік шаралар:
а) ұзақ уақыт қысыр қалған, ... ... ... ... ... биелерді комиссияның гинекологиялық тексеруінен өткізу;
ә) өсіп - өну қабілетінен бір жола айырылған биелерді жарамсыздыққа ... етке ... ... ... ... ... ... лабораториялық зерттеу жүргізу;
в) жем - шөптің сапасына агрохимиялық талдау жасау;
г) әр түрлі физиологиялық топтағы сиырларға (сауылатын сиырларға, суалған, ... ... ... ... ... ... - талдап әр топтан екі - үшеуінің қанына ... ... ... зат алмасу процесінің деңгейін анықтау;
д) малды өз төлінен өсіру жұмысына талдау жасай келіп, жылдың аяғында қанша төл алынатынын болжау [1,2,4].
1.3Көбею ... ... -- ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін күрделі биологиялық процесс. Жоғары сатыда дамыған жануарлар жыныстық жолмен көбейеді. Жаңа дарақ (индивидуум) аталық және аналық ... ... ... ... ... ... дамиды. Сүг қоректілерде, оның ішегінде үй жануарларында, бұл процесті арнаулы көбею ... ... ... ... ... ... процесінде дамып-жетіле қеле, өр түлік малда өзіне тән ерекшеліктерге ие болады. Үй жануарларының өнімталдық, көбейгіштік қабілеті олардың ... ... ... бірі болып табылады.
1.4Малдың жыныстық жетілуі
Жоғары сатыда дамыған жануарлар төлдерінің жыныс ағзалары толықдамып-жетілмеген күйде болады. Осыдан олардың өніп-өсуге, ұрпақгану процесіне қабілеті ... даму ... ... соң, жыныстық тұрғыдан жетілгеннен кейін ғана калыптасады. Жыныстық жетілу кезінде ... ... ... дамып жетіледі де, жыныс бездерінде жыныс торшалары өңдіріліп, әр жыныс өкілдеріне тән жыныстық мінездер (жыныстық қозу, басқа ... ... ... жыныс рефлекстері т.б.) пайда болады, жыныс бездерінің ішкі секрециялық бөліктеріңде аталық жөне аналық жыныс гормондары карқынды түзіліп, ұрғашы малда жыныс ... ... ... жыныстык, жетілу деп жыныс ағзаларының құрылымы мен қызметі жағынан толық жетіліп, организмнің ұрпақты жалғастыруға деген қабілетінің калыптаскдн мерзімін ... ... ... жеке ... ... ... күрт қалыптаса салатын жағдай емес, керісіншё, ол белгілі бір Мерзім ... ... ... ... ... нәтижесінде туындайтын күй. Жыныстық жетілу процесінің негізгі ... ... ... ... ... (ФЖГ, ЛГ) болып табылады. Олардың синтезінің күшеюімен байланысты аталықжәне аналық жыныс бездерінде түзілетін жыныс торшалары мен жыныс гормоңдарының ... ... ... ... ... ... және жыныстықрефлеқстер пайда болады.
Жыныстық жетілу процесін реттеуде орталық жүйке ... атап ... ... ... ... бадамшалық ядролар, лимбикалың жүйе, қатысады. ОНЖ-де анық оқшауланған жыныс орталығы табылған жоқ. Жыныстық жетілу кезінде ... ... ... ең ... ... ... өсерімен жыныстық басымдылық (доминанта) пайда болады. Осының нәтижесінде малда тиісті мінез қалыптасады. Сондықтан организмнің гормондық ... ... ... ... ... ... отырады.
Жыныстық жетілу мерзімі түлік түріне, малдың тұқымдық ... ... - ... азықтандырылу деңгейіне, климат жағдайларына байланысты. Ұрғашы жануарларда, аймен санағанда, ол мына мерзіммен сипатталады:
Ірі карада -- 6 -- 10 ... -- ... -- ... -- 7 Қоянда -- 5
Шошқада -- ... -- ... -- ... -- ... -- 24 -- 36 Кара күзенде -- 9,5
Шамамен осындай мерзім ішіңде еркек ... да ... ... ... ... ... пісіп-жетілуінен, өсіп - даму процесінің аяқталар мерзімінен бұрын қалыптасады. Сондықган жас малды жыныстық жетілу мерзімі ... ... ... Бүл ереже орындалмаса аналық малдың өсіп-жетілуі нашарлап, төлдеу процесі ... төл ... ... ... ... тек физиологиялық жетілу мерзімінен кейін ғана шағылыстырған жөн. Физиологиялық жетілу деп жас мал денесінің ... сақа ... тән ... ... калыптасуының аяқталған мерзімін атайды. Физиологиялық жетілу мерзімі жас малдың тірі массасы сақа мал ... 70 -- 75% ... ... ... ... ... ... физиологиялық жетілу мерзімі, аймен санағанда, мына төмендегі көрсеткішпен бейнеленеді:
ірі қара -- 16 -- ... -- ... -- 12 -- ... -- ... -- ... -- ... -- ... -- 10
түйе -- 48 -- ... ... -- ... мал ... ... шапшаң өсетін мал тұқымдары баяу өсетін малмен салыстырғанда ертерек жетіледі. ... ... ... ... ... ... оның жетілу мерзімін қыскартады.
Малдың шаруашылықта пайдалану мерзімі оның тұқымдық құндылығына, жасына байланысты. ... ... ... 18 -- 20, ірі қара 12 -- 14, қой 7 -- 8, шошқа 7 -- 10 жасқа дейін ... ... ... ... қабынуы) және вестибулит (қынап кіре берісінің қабынуы)
Сулы және іріңді вульвит. Сарпай езуінің ... ... ... ... ... Сарпайы әдетте соғылу, жарақаттану салдарынан, терідегі жара аркылы оған микробтар ену ... ... ... ісіп ... ... ... ... ауырады. Егер қабынған жер іріңдей бастаса, сарпай тканіне бітеу жаралар шығады (абсцесс), кейде ... ... сол ... ... жайылады (флегмона).
Емі. Сарпайы оның айналасын фурацилин (1:5000), риванол (1:1000 -- 1 :2000) маргаяец ... ... (1:1000) ... не ... бір ... ерітінділермен жуып - шаяды. Өлі тканьдерді сылып тастайды, бітеу жараны жарып жібереді. Мұнан соң ... ... ... ихтиол, ксероформ сүртпе майларын не Вишневский эмульсиясын жағады. Малдың құйрығын ... ... бір ... қарай буып байлап тастайды.
Сулы және іріңді вестибулит және вагиңит.
Сарпайдьщ суланып және іріңеп қабынуы көбіне қатар өтеді.
Себебі. Бұл екі аурудың ... түрі -- ... ... пен оның кіре ... ... ... сондай-ақ шуды алып тастау үшін қынапты қол сұғып зерттеген кезде оқыс қимыл жасаудан болады.
Белгілері. Аурудың жіті түрінде сарпай ісіп ... ... пен ... кіре ... ішкі беті ... басқанда ауырады, домбығып іседі, сарпайдан кілегей тәрізді лайсаң жалқаяқ ағады. Олар асқынса, сарпайдан ірің ... ... зат ... ... Дер ... ... мал ... ... Ал ауру созылып кетсе, қынап кіре берісі тартылып малдың бедеу болып қалуы ... ... пен ... ... қос ... қышқылды сода ерітіндісімен, фурацилинмен (1:5000), риванолмен (1:1000), ихтиолдың 2 -- 3 проценттік ерітіндісімен жуып шаяды. Мұнан соң ... ... ... стрептомицин, Вишневский эмульсияларын стрептоцид құяды, немесе стрептоцид, норсульфазоль, ксероформ немесе трициллин ұнтағын себеді.
Өлі етті вагинит (колпит). Қынаптың терең жатқан ... ... ... ... Төлдеп жатқан малға жәрдемдескен ... оның шуын ... ... ... ... зақым тигізуден, қынапқа микроб енуден болады.
Белгілері. Мал мең-зең болады, қызуы көтеріледі, оның сарпайынан қан ... ... ... зат ... Қынап пен қынап кіреберісінің ішкі беті өлі еттенеді, онда ойық ... ... ... елі ... ... ... аурудан айығуы екіталай. Аурудың уыты бүкіл денеге тарап, малдьщ сепсиске ұшырауы ал оның қынабының қай жерінің ... ... не ... ... ... мал ... болып қалады.
Емі. Мақтамен абайлап сүртіп, қынапты жалқаяқтан тазартады. Қынап пен оның кіре берісіне мол етіп 30 -- 35 градусқа дейін ... ... ... ... ... сүртпе майлары не Вишневский эмульсиясы жағылады. Осы мақсатпен ихтиол, ксероформ, иодоформ сүртпе майларын т. с. с. ... ... ... ... ... Ауру ... қкре ... глюкоза, хлорлы кальций енгізіледі, сипатына қарай емдейді, бұлшық етке антибиотиктер жіберіп, малға сульфаниламид препараттарын ішкізеді.
Қынап манының жайылма қабынуы (флегмона).
Қынап ... ... ... ... жайыла іріңдіп қабынуы осылай аталады.
Себебі. Өлі еттеніп қабыну салдарынан, сондай-ақ қынаптың жарақаттанып тесілуінен ... Мал ... ... қызуы көтеріледі, лейкоциттер шамадан тыс көбейіп кетеді, сүйкімсіз иісті қойыртпақ зат ағады, оның ішінде елі ткань түйіншектері қалқып жүреді, қынап ... ... ... іші ... толы ... ... ... Ауру малдың айығып-айықпауы неғайбыл: құрсақ куысын ... көк ... ... ... ... сепсиске ұшырауы мүмкін. Айыққан күннің өзінде де малдың қынабы ... ол ... ... ... ... малдың ұрықтандырғанда тоқтамай кетуіне жағдай жасалады.
Емі. Бұлшық етке әдеттегі мөлшерде пенициллин, стрептомицин, окситетрациклин, т. с. с. ... ... ... ... 2 рет 5 -- 7 ... ... норсульфазол, не сульфадимезин ішкізеді. Қынапқа микроб өлті; ретін эмульсиялар құяды. Іші іріңге толы бітеу жараларды ... ... ... ... күйі ... оның күре тамырына глюкоза мен хлорлы кальций ... ... ... ... ... ... суға толы қуыс ... болуы осылай аталады.
Себебі. Қынап пен оның кіреберісі кабынуы салдарынан осы арадағы бездердің түтіктері бітеліп қалуынан, ол бездерге ... ... ... ... ... екі ... көлемі қаз жұмыртқасындай, кейде одан ірілеу, пішіні жарты шарға ұқсаған бірнеше не ... ... ... ... мал ... айығады.
Емі. Қынап иен онық кіреберісінің қабынуынан мал емдеп жазылса, осы арадағы ... ... өзі ... ... Егер ... ... ... тесіп, ішіндегі суын сорып шығарады немесе оларды жарып жібереді немесе сылып тастайды.
Гартнерит. Гартнерит -- гартнер жолдарының қабынуы.
Себебі. Бүл ... ... ... салдарынан пайда болады.
Белгілері. Қынаптың түбі мен екі бүйірі ісініп кетеді, жолақтанып қызарады, оны қолмен сипағанда мал ... ... ... ... ... бір ... екі ... ісік созылып жатады. Қейде осы ісіктердің өне бойына күлдіреуіктер және бітеу жаралар ... ... мал ... ... ... ... жазады. Бітеу жаралар мен күлдіреуіктер жарып жіберіледі.
Жатыр мен жатыр мойнының аурулары ... ... ... ... қабынуы. Көбінесе сиырда, кейде басқа түліктерде кездеседі.
Себебі. Төлдеу кезінде жарақаттанудан, ұрықтандырған сәтте оқыс қимыл жасаудан; ... ... ... ... кезінде) және жатырдан (эндометрит кезінде) жатыр мойнына ауысуынан болады.
Белгілері. ... жіті ... -- ... ... ... не оның бір ... қан кернеп қызады, оның ішкі беті ісіп кетеді; Жатыр мойнының түтігі сәл ... да, одан ірің ... су ... ... ... кейде оған көпке дейін жарылмайтын ойық жаралар шығады. Тік шек арқылы сипалағанда жатыр мойны тітіркенеді де, мал оны ... ... ... ... ... ... оның ... қамыр тәрізді болып жұмсарады.
Аурудың созылмалы түріне жатыр мойнының ішкі бетіндегі қыртыстар домбығып, шамадан тыс үлкейеді. Жатыр мойнының қынап ішіне қарай ... ... ... ... ұқсайды. Қейде жатыр мойнының түтігіне іші суға толған күлдіреуіктер пайда болады. ... Жіті ... ... мал ... ... ... ауру созылып ктесе, жатыр мойнының дәнекер ткані ұлғайып қатаяды да, онын, түтігі тарылады не мүлде бітеліп қалады, ... да мал ... ... Жіті ... ... жатыр мойнын пенициллин не стрептомицин ерітіядісімен (100 -- 200 мың ЕД мөлшеріяде антибиотик алып, 0,5 проценттік ... ... (15 -- 20 мл) ... де, оны ... ... ... жібереді), 1:5000 есе сұйылтылған фурацилин ерітіндісімен жуып шаяды. Жатыр мойны ... ... ... ... ... ... ... майына езілген пенициллин эмульсиясын т. б. дәрілер жағады. Егер цервицит қынап қабыяуынан немесе жатыр қабынуынан, болса, алдымен осы ... ... Ауру ... ... ... айтылған дәрілермен қатар, жатыр мойнына күнара йод глицерин қоспасы йодтық спирттегі 5 проценттік ерітіндісінің бір ... 2 не 3 ... ... ... ... йодтың спирттегі 1 проценттік ерітіндісі жағылады.
Аурудан айыққан ... тез ... ... ... 30 ... ... оның қынабына 300 -- 500 мл мөлшерінде, қос ... ... ... 1,5 ... жылы ... немесе ас тұзының 0,45 проценттік ерітіндісінде езіп, глюкозаның 3 проценттік ерітіндісін жіберген жөн. Малды ұрықтандырарда бұл ерітінділерді қынаптан ағызып ... ... ... ... жұмысты орындау барысында сыртқы жыныс органдарының жарақат алуы, себептері, профилактикасын зерттедім.
Вульвит (сарпайдың қабынуы) және ... ... кіре ... ... және ... ... ... езуінің қабьшуы көбінесе сиырда болады. ... ... ... ... ... ... жара ... оған микробтар ену салдарынан қабынады.
Сарпай ісіп кетеді, қызарады, сипалап нұқығанда ауырады. Егер қабынған жер ... ... ... ... ... ... шығады (абсцесс), кейде қабыну процесі сол маңайдағы шелге жайылады (флегмона).
Сарпайы оның айналасын фурацилин (1:5000), риванол (1:1000 -- 1 :2000) ... ... ... (1:1000) ... не ... бір ... ерітінділермен жуып - шаяды. Өлі тканьдерді сылып тастайды, ... ... ... ... Мұнан соң сарпайға пенициллин, стрептомицин, ихтиол, ксероформ сүртпе майларын не Вишневский эмульсиясын ... ... ... ... ... бір жағына қарай буып байлап тастайды.
Сулы және іріңді вестибулит және вагиңит. Сарпайдың суланып және ... ... ... ... ... Бұл екі аурудың жұқпайтын түрі -- жарақаттанудан, қынап пен оның кіреберісіне ... ... ... шуды алып ... үшін қынапты қол сұғып зерттеген кезде оқыс қимыл жасаудан болады. Аурудың жіті түрінде сарпай ісіп кетеді, қынап пен ... кіре ... ішкі беті ... басқанда ауырады, домбығып іседі, сарпайдан кілегей тәрізді лайсаң жалқаяқ ағады. Олар асқынса, сарпайдан ірің ... ... зат ... Дер ... ... мал ... ... Ал ауру созылып кетсе, қынап кіре берісі тартылып малдың бедеу болып қалуы мүмкін. Қынап пен қынап кіре берісін қос көмір ... сода ... ... ... ... (1:1000), ихтиолдың 2 -- 3 проценттік ерітіндісімен жуып ... ... соң ... ... ... ... Вишневский эмульсияларын стрептоцид құяды, немесе стрептоцид, норсульфазоль, ксероформ немесе ... ... ... етті ... ... Қынаптың терең жатқан қабатының қабынуы осылай аталады. Төлден жатқан малға жәрдемдескен кезде, оның шуын ... ... ... ... ... тигізуден, қынапқа микроб енуден болады. Мал мең-зең болады, қызуы көтеріледі, оның сарпайынан қан ... ... ... зат ... ... пен ... ... ішкі беті өлі еттенеді, онда ойық жаралар болады. Қынабы елі еттеніп қабынғаң малдың аурудан ... ... ... уыты ... ... тарап, малдьщ сепсиске ұшырауы ал оның қынабының қай жерінің тыртықтанып қалуы не тарылуы мүмкін, салдарынан мал бедеу болып қалады.
Мақтамен ... ... ... ... ... ... пен оның кіре берісіне мол етіп 30 -- 35 градусқа дейін қыздырылған пенициллин, ... ... ... сүртпе майлары не Вишневский эмульсиясы жағылады. Осы мақсатпен ихтиол, ксероформ, иодоформ сүртпе майларын т. с. с. микроб өлтіретін ... ... ... Ауру ... қүре ... глюкоза, хлорлы кальций енгізіледі, сипатына қарай емдейді, бұлшық етке ... ... ... ... ... ... ... жайылма қабынуы (флегмона).
Қынап айналасын қоршаған дәнекер ткальнің ... ... ... ... ... ... ... салдарынан, сондай-ақ қынаптың жарақаттанып тесілуінен болады. Мал мең-зең болады, қызуы көтеріледі, лейкоциттер шамадан тыс көбейіп ... ... ... ... зат ... оның ішінде елі ткань түйіншектері қалқып жүреді, ... ... ... ... іші ... толы ... ... болады. Ауру малдың айығып-айықпауы неғайбыл: құрсақ ... ... көк ... ... ... ... ... ұшырауы мүмкін. Айыққан күннің өзінде де малдың ... ... ол ... болып қалады, сейтіп малдың ұрықтандырғанда тоқтамай кетуіне жағдай жасалады. Бұлшық етке әдеттегі мөлшерде пенициллин, стрептомицин, окситетрациклин, т. с. с. ... ... ... ... 2 рет 5 -- 7 ... ... норсульфазол, не сульфадимезин ішкізеді. Қынапқа микроб өлті; ретін ... ... Іші ... толы ... жараларды жарып жібереді. Малдың жалпы күйі нашарласа, оның күре тамырына глюкоза мен хлорлы кальций енгізеді.
Бартолинит. Бартолинит бездерінің қабынуы. Олардың ішінде суға толы қуыс ... ... ... ... Қынап пен оның кіреберісі кабынуы салдарынан осы арадағы ... ... ... қалуынан, ол бездерге микроб енуден болады.
Қынап кіреберісінің екі жағын ... қаз ... ... одан ірілеу, пішіні жарты шарға ұқсаған бірнеше не ... ... ... ... мал ... ... ... иен онық кіреберісінің қабынуынан мал емдеп жазылса, осы ... ... ... өзі ... ... Егер ... ... күлдіреуіктерді тесіп, ішіндегі суын сорып шығарады немесе оларды жарып жібереді немесе сылып тастайды.
Гартнерит. Гартнерит -- ... ... ... Бұл ... ... ... салдарынан пайда болады. Қынаптың түбі мен екі бүйірі ісініп кетеді, жолақтанып қызарады, оны қолмен сипағанда мал ... ... ... ... дейін бір немесе екі білеудей ісік созылып жатады. ... осы ... өне ... ... және бітеу жаралар шығады. Әдетте мал ауруынан айығады. Вигинитті емдеп жазады. Бітеу жаралар мен ... ... ... ... мен ... мойнының аурулары
Цервицит. Цервицит жатыр мойнының қабынуы. Көбінесе сиырда, ... ... ... кездеседі. Төлдеу кезінде жарақаттанудан, ұрықтандырған сәтте оқыс қимыл жасаудан; қабыну процесінің қынаптан ... ... және ... ... ... ... мойнына ауысуынан болады. Аурудың жіті түрінде -- ... ... ... не оның бір ... қан ... ... оның ішкі беті ісіп ... Жатыр мойнының түтігі сәл ашылады да, одан ірің аралас су ағады; фибрин шөгеді; ... оған ... ... ... ойық ... шығады. Тік шек арқылы сипалағанда жатыр мойны тітіркенеді де, мал оны ауырсынады, жатыр ... ... ... ... оның ... қамыр тәрізді болып жұмсарады.
Аурудың созылмалы түріне жатыр ... ішкі ... ... ... ... тыс үлкейеді. Жатыр мойнының қынап ішіне қарай шыққан қыртыстары түсті капустаға ұқсайды. Қейде жатыр ... ... іші суға ... ... ... ... Жіті ... ұшыраған мал (айыққанша) бедеу болады; ауру созылып ктесе, жатыр мойнының дәнекер ткані ұлғайып қатаяды да, онын, түтігі тарылады не ... ... ... ... да мал бедеу болады.
Жіті цервицит кезінде жатыр мойнын пенициллин не стрептомицин ерітіндісімен (100 -- 200 мың ЕД мөлшеріяде антибиотик ... 0,5 ... ... ... (15 -- 20 мл) ... де, оны ... ... түтігіне жібереді), 1:5000 есе сұйылтылған фурацилин ерітіндісімен жуып шаяды. ... ... ... ... ... стрептомицин сүртпе майы, вазелин майына езілген пенициллин эмульсиясын т. б. дәрілер жағады. Егер цервицит қынап қабыяуынан ... ... ... ... алдымен осы ауруларды емдейді. Ауру созылып кетсе, жоғарыда айтылған дәрілермен қатар, жатыр мойнына күнара йод ... ... ... ... 5 ... ... бір бөлігіне 2 не 3 бөлік қосылған глицерин немесе йодтың спирттегі 1 проценттік ерітіндісі ... ... ... тез ... ... ... 30 ... бұрын оның қынабына 300 -- 500 мл мөлшерінде, қос көмір қышқылды соданың 1,5 проценттік жылы ... ... ас ... 0,45 проценттік ерітіндісінде езіп, глюкозаның 3 проценттік ерітіндісін жіберген жөн. ... ... бұл ... қынаптан ағызып жібереді.
3 Техникалық қауіпсіздік
Препараттармен жұмыс істейтін әрбір жұмысшы ерекше қорғаныс киімімен қорғалуы тиіс, оған камбинезон-шлем, және ... ... ... ... ... ... ... болуы тиіс. Оның құрамына, резеңке қолғап, резеңке етік немесе қорғаныс көзілдірік > жатады. Тыныс алуды сақтау үшін ... ... ... ... Оның ... Ф-62ш ( шм ), д-2к, және . ... орнында жеке гигиенаны қатаң сақтау керек: тағам қабылдауға, темекі шегуге, ішуге болмайды. Препаратпен жұмыс істеу тәулігіне алты сағаттан аспауға ... ... ... және де ... қабылдау үстінде, спец киімді қол мен бетті жуып, ауызды шаю ... ... ... ... жұмыс аяқталғаннан кейін, мынадай үлгі бойынша шешу керек: қолдан шешпей тұрып, резеңке қолғапты сабынмен жуып, залалсыздандырғыш ерітіндімен шаяды, қорғаныс көзілдірігін, ... етік пен ... ... ... ... ... содан кейін ғана шешеді.
Спецкиімді және индивидуалды қорғаныс құралдарын ... ... ... шкафта сақтау керек. Үйге алып кетуге, үйде сақтауға немесе жууға болмайды. Спецкиім ластану түріне ... ... ... 6 рет ... ... ... оны 2% ... содалы ерітіндіде 6 сағат көлемінде жібітеді. Бұдан кейін 2-3 рет ыстық 2% сабынды содалы ерітіндіде ... ... ... ... ... жылы суға кезегімен шаяды.
Препараттардың теріге және кілегейлі қабыққа түскен кезде, суық сумен мұқият сабын сумен ... ... ... ... ... ... түскен жағдайда, оны сумен жуып немесе абайлап тампонмен ... Егер ... ауыз ... ... зардап шегушіге бірнеше стакан су беру, таңдай басу арқылы құстыру керек. Құсқаннан кейін жарты стакан суға екі - үш ас ... ... ... ... ... ... жарты стакан суға ерітіп береміз.
Тыныс алуы қиындағанда нашатырлық спирт ... ... алу ... ... жасалады, тыныстандыру керек. Алғашқы медициналық көмек көрсету үшін пестицидпен жұмыс жасайтын орында үй дәріханасы болуы керек, оны ішінде жұмсалуына қарай ... ... ... ... жабық заводте, қыздырушы құралдарынан, ашық оттан, құлыппен жабылған жерде 1- ші заводтан 2-ші заводқа көшіруге қатаң тиым ... ... ... қара ... ... ... тиіс және ... нұсқаулар: препараттың аты, оның құрамындағы әсер етуші заттар ( % ), шығарушы завод аты, ... ... ... ... ...
Қорытынды
Қорыта айтқанда, гинекологиялық ауруларға диагноз қою үшін ... ... ... ... кіре ... қынап, жатыр мойыны, жатыр тармақтары, түтіктері мен жұмыртқалықтарды зерттейді.
Сарпай мен қынап кіре берісін қолмен ұстап, ашып көреді. Қынапты ... үшін ... ... ... және оған ... ... қондырғы орнатады. Қынап, қынап кіреберісі мен шүртекейдің төңірегіне қарағанда оның ... ... ... ... ... бе, түсі ... бе, ... немесе ылғалды ма, жара, күлдіреуіктер, абцесстер, ұсақ түйіндер жоқ па, жиналған жалқаяқ бар ма, ауырсына ма, осының бәріне ... бөлу ... ... ... және ... (қынап кіреберісінің қабынуы)
Сарпай езуінің қабуыны көбінесе сиырда болады. Сарпайы әдетте ... ... ... ... жара ... оған микробтар ену салдарынан қабынады. Сарпай ісіп кетеді, қызарады, сипалап нұқығанда ауырады. Егер қабынған жер іріңдей ... ... ... ... ... шығады (абсцесс), кейде қабыну процесі сол мақайдағы шелге жайылады (флегмона). Сарпайы оның айналасын фурацилин (1:5000), ... (1:1000 -- 1 :2000) ... ... калий (1:1000) ерітінділерімен не басқа бір зарарсыздандырғыш ерітінділермен жуып - шаяды. Өлі ... ... ... ... ... ... ... Мұнан соң сарпайға пенициллин, стрептомицин, ихтиол, ксероформ сүртпе майларын не ... ... ... ... ... ... ... бір жағына қарай буып байлап тастайды.
Сулы және іріңді вестибулит және ... ... ... және ... ... ... ... өтеді.
Бұл екі аурудың жұқпайтын түрі -- жарақаттанудан, қынап пен оның ... ... ... ... шуды алып ... үшін ... қол ... зерттеген кезде оқыс қимыл жасаудан болады.
Аурудың жіті түрінде сарпай ісіп ... ... пен ... ... ішкі беті ... ... ауырады, домбығып іседі, сарпайдан кілегей тәрізді лайсаң ... ... Олар ... сарпайдан ірің аралас қойыртпақ зат шығады. Дер ... ... мал ... ... Ал ауру ... кетсе, қынап кіреберісі тартылып малдың бедеу болып қалуы мүмкін. ... ... ... Карпов, В.А. Акушерство и гинекология мелких домашних животных: /Карпов, В.А. ... ... 1990 ... Рудин И.И. Практикум по акушерству, гинекологии и искусственному ... ... ... /И.И.Рудин, В.Р. Тарасов, И.Л. Якимчук / Москва, Колос, 1979 ... М.Н. ... К.У. ... "Мал ... және ... М.Н. ... К.У. Қойбағаров Алматы 2005ж-125б
5 М.Н. Жоланов, Қ.У. Қойбағаров, О.Т. Туребеков, М.Ә. ... "Мал ... және ...
6 ... "Мал ... анықтамалығы:"
7Тұтқышбай, И.А. Жануарлар патологиясы: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Тұтқышбай, И.А, Сабекова Д.Ө./ Шымкент,2009- 112б .
-

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жерасты шаймалау тәсілімен алынған уран ерітіндісін сорбциялау арқылы десорбат алу55 бет
Ет қоректілердің жұқпалы гепатиті ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар33 бет
Ет қоректілердің оба ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар31 бет
Ит инфекциялық гепатит ауруының патологоанатомиялық өзгерістері мен диагностикасы26 бет
Иттің токсокароз ауруының патологоанатомиялық өзгерістері мен диагностикасы31 бет
Тынысалу жүйесі7 бет
Құтыру - зооантропонозды ауру28 бет
Ұлттық салт-дәстүрлерді насихаттаудың тәрбиелік мәні12 бет
8 ферзь11 бет
«Сүтқоректілердің шығу тегі»33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь