Орман ресурстарын қорғау және ұтымды пайдалану

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1 ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫН ЖӘНЕ ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДІ КӨГАЛДЫРУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАЙ.КҮЙІН ТАЛДАУ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.1 Қазақстан Республикасының орман қоры және орман ресурстарын қорғау әрі ұтымды пайдалану. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.2 Орманды молықтыру мен орман өсірудің проблемалық мәселелері. . . . . . . .8

2 ОРМАН ӨСІРУДІҢ 2008.2010 ЖЫЛДАРҒА АРНАЛҒАН «ЖАСЫЛ ЕЛ БАҒДАРЛАМАСЫНЫҢ ТАЛДАУЫ». . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .11
2.1 Елді мекендердің жасыл аймақтарын құру және оларды көгалдандыру. . . .11
2.2 Қажетті ресурстар және қаржыландыру көздері. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .13

3 ОРМАН ҚОРЫН КҮЗЕТУ, ҚОРҒАУ, ПАЙДАЛАНУ, ОРМАНДАРДЫ МОЛЫҚТЫРУ МЕН ОРМАН ӨСІРУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .16
3.1 Орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман өсiру саласындағы мемлекеттiк басқаруды жүзеге асыратын мемлекеттiк органдар жүйесi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
3.2 Ормандардың экологиялық маңызы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18

ҚОРЫТЫНДЫ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .22

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .24
КІРІСПЕ

Жер планетасының ғасырлар бойы барлық жануарлар дүниесі мен адамзат баласы үшін тіршілік негізі – таза ауа. Ол тек өсімдіктер дүниесінен бөлініп шығатын оттегі. Бізді қоршаған тропосфералық ауа қабатының 20,9% осы оттегіден тұрады, ол тұрақты ең қажетті газдың бірі. Су оттегін бөліпшығаратын негізгі жасыл фабрика – көпжылдық ағаштар.
Қазақстан аумағының 3,8 %-ын орманды жер алып жатыр. «Қазақстан - 2030» стратегиясында бұл көрсеткішті 5,1 %-ға дейін көтеру жоспарланған.
Кейінгі жылдары республикамыздың орман қоры аумағында 2257 орман өрті орын алды. Бұл өрттердің 70 %-ы отты дұрыс пайдаланбаудың салдарынан болған.
Өрт 4 млн. текше метрге жуық ағашты жойды. Ірі орман өрттері Шығыс Қазақстан, Павлодар, Ақмола, Қарағанды, Алматы облыстарында болды.
50 мың гектар орман алқабында зиянкестер мен ағаш аурулары анықталды. Ең ірі орманды аумақтар – Шығыс Қазақстан, Қостанай, Батыс Қазақстан, Ақмола, Павлодар облыстарында. 1997 жылы орман заңын бұзушыларға қарсы 500 іс тіркелді[1,3].
Қазақстан солтүстігінде өзенді жағалай өскен ормандары мен оңтүстігіндегі тоғайлары жеке-жеке алқаптар болып есептеледі.
Барлық таулы жерлердегі ормандардың топырақ пен су қорғауға тигізетін әсері көп. Олардың арқасында тау бөктерлерінің шымы қалпында сақталып, су ағысы біркелкі мөлшерде реттеліп отырады.
Орманның азып-тозуы антропогендік және табиғи факторлардан туындайды. Мысалы, Қызылқұм шөлейт даласын суаруға Сырдариядан су алуға байланысты жер асты суларының деңгейі төмендеп, бұталы ағаш өсімдіктерінің жағдайы нашарлап, бұл жер сексеуіл өсіруге жарамсыз болып қалды. Малды жөнсіз бағудан шөлейттегі орман едәуір зардап шекті. Далалық орман, ең алдымен аса бағалы қарағайлы орман ретсіз кесуден таусылған. Өзендердің реттеліп тежелуінен және өрттен тоғай қатты азып-тозып кетті. Оның ішінде сирек кездесетін биогеоценоз – тораңғы да таусылып бітті. Сондықтан Шардара ауданында соңғы онжылдықта осы тұқымның 30 %-ын маңызы шамалы шеңгел тобы ауыстырған. Жоғары табиғи таулы жердегі ерекшелігіне қарай тау орманы өрттен көп зардап шекті[2,6].
Тақырыптың өзектілігі:Елімізде орман ресурстарына деген сұраныстың шиеленісуі жағдайында тұрғындар мен шаруашылықты орманмае қамтамасыз ету проблемасын шешудің жалғыз жолы- оны қорғау мен үнемді пайдалану. Қазіргі кезеңде орман ресурстарын тиімсіз пайдаланудың бірнеше бағыттары бар. Адамзат баласы орман ресурстарын тиімсіз пайдалануда. Соның салдарынан орманның қоры азаюда.
Тақырыптың мақсаты:Орман ресурстарын пайдаланудың әрі ұдайы өндірудің аймақтық және жалпы мемлекеттік қорларды қалыптасқан жөн. Бұл қорлар табиғи қорларды пайдаланудың әрі ұдайы өндірудің республикалық қорының бір бөлігі болуы керек. Оларды табиғатты пайдалану саласын қаржыландыру мақсатында құру керек.
Қоршаған ортаны, оның ішінде орманды қорғау үшін, осындай мақсаттарға сүйену керек:
•Орман ресурстарын үнемді пайдалану мен қорғаудың республикалық бағдарламасын құрастыру;
•Орман ресурстарын үнемді пайдалану мен қорғау бойынша экономикалық механизмін құрастыру;
•Экономикалық механизмді ендіру үшін жағдай жасау;
•Орман ресурстарын үнемді пайдалану мен қорғау саласында әрекет етуші нормативтік құқықтық актілерді жетілдіру;
•Пайдаланылған орман ресурстарының жағдайына анализ жасап, кешенді баға беру үшін орманды пайдаланудың ақпараттық мониторингін құру;
Тақырыптың міндеті: Орман ресурстары мемлекеттің жалпы меншігі болып табылады. Орман ресурстары заңға сәйкес тек кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың пайдалуына беріледі. Орманды пайдаланудың мына міндеттерін бөліп көрсетіледі:
• Орман қорын пайдалану және қорғау саласындағы мемлекеттiк саясатты жүргізу;
• Орман қатынастарын реттеу;
• Орман қорын қорғауды қолдау мен дамытудың құқықтық негiздерiн қамтамасыз ету;
• Орман қорын пайдаланудың және қорғаудың негiзгi принциптерi мен бағыттарын айқындау;
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. «Орман ресусртары»
2. Е.М.Үпішев , С.Мұқаұлы « Табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғау » Алматы Экономика 2006
3. Г.С.Оспанова, Г.Т.Бозшатаева «Экология оқулық» Алматы Экономика 2002ж.
4. М.Қ.Гильманов , Л.Ү.Әбшенова , А.Р.Соловьева «Биология 9 сынып» Алматы « Атамұра » 2005
5. «Атамекен» газеті ,10 шілде 2002 жыл
6. Л.Серікова. Қоршаған ортаны қорғау – баршаның міндеті// Л.Серікова. Қазақстан Жоғары мектебі– 2001
7. Қазақстанның экологиялық экологиялық қауіпсіздік тұжырымдамасы. -Дүние 2002ж.№4
8. К.Бозтаев.Семей полигоны. «Қайнар қасіреті»// К.Бозтаев.- Алматы.1997ж.
9. Заң газеті.23 шілде.2005 ж.№3.
10. Республикалық құқықтық ғылыми- практикалық «Заң » журналы №6
11. М.Әкімжанов. «Адам және атом»//М.Әкімжанов. Заң журналы ,1999ж.№6
12. К.Бозтаев. «Невада - Семей» мақала// К.Бозтаев. Зерде журналы №13
13. Б.Ә.Төлеубаев.Ядролық тарихы бар табиғи орта экологиясы// Б.Ә.Төлеубаев - Павлодар қ. 2001ж.
14. Радиациялық ластаудың құқықтық жауапкершілігі.Заң журналы- 2002ж.
15. К.Т.Адамов. «Қоршаған орта және экологиялық саясат,қылмыс»// К.Т.Адамов. - Дүние журналы №6. 2002ж.
16. А.Б.Молдахметова, М.Ө.Өтебаев. Микроэкономика, Астана - 2008,
17. Қ.С.Есенғалиева. Микроэкономика. Алматы –2009ж.
18. Ұ.Б.Асқарова «Экология және қоршаған ортаны қорғау»
19. Әлімбеков.А «Табиғатты пайдалану және оны қорғау негіздері»
20. «Табиғаттағы тепе-теңдік ғажайыптары»кітап
21. «Орталық Қазақстан» газеті. 22 қараша, 2003ж. Қ. Бекішевтің «Жасыл желекті тиімді пайдаланайық» атты мақаласы.
22. Р.С. Оразбаева «Экология негіздері», Астана-2003
23. Мәмбетқазиев Е., Сыбанбеков Қ. «Табиғат қорғау» Оқу құралы. Алматы, «Қайнар», 1990.
24. А.Б.Молдахметова, М.Ө.Өтебаев. Микроэкономика, Астана - 2008ж.
25. Сағымбаев Ғ. Экология негіздері. Алматы, 1995.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1 ... ... ЖӘНЕ ЕЛДІ ... ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... қоры және ... ... қорғау әрі ұтымды пайдалану. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... мен орман өсірудің проблемалық мәселелері. . . . . . . .8
2 ОРМАН ӨСІРУДІҢ 2008-2010 ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Елді ... ... аймақтарын құру және оларды көгалдандыру. . . .11
2.2 Қажетті ресурстар және қаржыландыру көздері. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... КҮЗЕТУ, ҚОРҒАУ, ПАЙДАЛАНУ, ОРМАНДАРДЫ МОЛЫҚТЫРУ МЕН ОРМАН ӨСІРУ ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ... ормандарды молықтыру мен орман өсiру саласындағы мемлекеттiк басқаруды жүзеге ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Ормандардың экологиялық маңызы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... бойы барлық жануарлар дүниесі мен адамзат баласы үшін тіршілік негізі - таза ауа. Ол тек ... ... ... ... оттегі. Бізді қоршаған тропосфералық ауа қабатының 20,9% осы оттегіден тұрады, ол тұрақты ең қажетті газдың ... Су ... ... ... жасыл фабрика - көпжылдық ағаштар.
Қазақстан аумағының 3,8 %-ын орманды жер алып жатыр. стратегиясында бұл көрсеткішті 5,1 %-ға ... ... ...
Кейінгі жылдары республикамыздың орман қоры аумағында 2257 орман өрті орын алды. Бұл өрттердің 70 %-ы отты дұрыс пайдаланбаудың ... ... ... 4 млн. ... ... жуық ... ... Ірі орман өрттері Шығыс Қазақстан, Павлодар, Ақмола, Қарағанды, Алматы облыстарында болды.
50 мың гектар орман алқабында ... мен ағаш ... ... Ең ірі ... ... - Шығыс Қазақстан, Қостанай, Батыс Қазақстан, Ақмола, Павлодар облыстарында. 1997 жылы орман ... ... ... 500 іс ... ... ... ... жағалай өскен ормандары мен оңтүстігіндегі тоғайлары жеке-жеке алқаптар болып есептеледі.
Барлық таулы жерлердегі ... ... пен су ... ... ... көп. ... ... тау бөктерлерінің шымы қалпында сақталып, су ағысы біркелкі мөлшерде реттеліп отырады.
Орманның азып-тозуы антропогендік және табиғи факторлардан туындайды. ... ... ... ... ... ... су алуға байланысты жер асты суларының деңгейі төмендеп, бұталы ағаш ... ... ... бұл жер ... өсіруге жарамсыз болып қалды. Малды жөнсіз бағудан шөлейттегі орман едәуір зардап шекті. Далалық ... ең ... аса ... ... ... ... кесуден таусылған. Өзендердің реттеліп тежелуінен және өрттен тоғай қатты азып-тозып кетті. Оның ішінде сирек кездесетін биогеоценоз - тораңғы да ... ... ... ... ... ... ... осы тұқымның 30 %-ын маңызы шамалы шеңгел тобы ... ... ... ... жердегі ерекшелігіне қарай тау орманы өрттен көп зардап ... ... ... ... ... ... ... жағдайында тұрғындар мен шаруашылықты орманмае қамтамасыз ету проблемасын шешудің жалғыз жолы- оны қорғау мен үнемді пайдалану. Қазіргі ... ... ... ... пайдаланудың бірнеше бағыттары бар. Адамзат баласы орман ресурстарын ... ... ... ... ... қоры ... мақсаты:Орман ресурстарын пайдаланудың әрі ұдайы өндірудің аймақтық және жалпы мемлекеттік қорларды қалыптасқан жөн. Бұл қорлар табиғи қорларды пайдаланудың әрі ... ... ... ... бір бөлігі болуы керек. Оларды табиғатты пайдалану саласын ... ... құру ... ... оның ... орманды қорғау үшін, осындай мақсаттарға сүйену керек:
::Орман ресурстарын ... ... мен ... ... бағдарламасын құрастыру;
::Орман ресурстарын үнемді пайдалану мен қорғау бойынша экономикалық механизмін құрастыру;
::Экономикалық ... ... үшін ... ... ресурстарын үнемді пайдалану мен қорғау саласында әрекет етуші нормативтік құқықтық актілерді жетілдіру;
::Пайдаланылған орман ресурстарының жағдайына анализ жасап, ... баға беру үшін ... ... ... ... ... міндеті: Орман ресурстары мемлекеттің жалпы меншігі болып табылады. ... ... ... ... тек ... ... және халықтың пайдалуына беріледі. Орманды пайдаланудың мына міндеттерін бөліп көрсетіледі:
:: Орман қорын пайдалану және қорғау ... ... ... ...
:: ... ... ...
:: Орман қорын қорғауды қолдау мен дамытудың ... ... ... ету;
:: ... ... пайдаланудың және қорғаудың негiзгi принциптерi мен бағыттарын айқындау;
1 ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫН ЖӘНЕ ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДІ ... ... ... ... ... ... орман қоры және орман ресурстарын қорғау әрі ұтымды пайдалану
Орман ресурстары (Лесные ресурсы) -- ... ... ... түрлерінің бірі; орман қорлары және ағаш тұқымдарына жатпайтын құндылықтар (азықтық, аңшылық косіпшілік ресурстары, ... ... ... мен ... саңырауқұлақтар, емдік өсімдіктер және т.б.).
1. Қазақстан Республикасының аумағындағы барлық орман, сондай-ақ орман ... ... ... орман шаруашылығының қажеттерiне арналған орман қоры жерлерi Қазақстан Республикасының ... ... ... әрi - ... ... ...
2. ... қоры мемлекеттiк және жекеше орман қорларынан тұрады.
3. Мемлекеттiк ... ...
1) ... ... табиғи аумақтар жерлерiндегi (орманды және ағаш өспеген алқаптарды қоса ... ... және ... ... ... табиғи және қолдан өсiрiлген ормандар, сондай-ақ мемлекеттiк орман қоры ... ... ... қажеттерi үшiн берiлген, орман өсiмдiктерi өспеген жер учаскелерi;
3) халықаралық және ... ... бар ... пайдаланудағы темiр жолдар мен автомобиль жолдарының, каналдардың, магистральды ... және ... ... ... белдеулерiндегi енi он метр және одан көбiрек, алаңы 0,05 гектардан астам қорғаныштық екпелерi жатады. ... ... ... Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сәйкес жеке және мемлекеттiк емес заңды тұлғаларға жеке меншiкке ... ұзақ ... жер ... орман өсiру үшiн нысаналы мақсатпен берiлген жерлерде, солардың қаражаты есебiнен жасалған:
1)қолдан өсірілген екпелер;
2)табиғи тұқымдық және ... ... ... ... ... екпелер;
3)жекеше орман питомниктерi;
4)арнайы мақсаттағы плантациялық екпелер;
5)агроорман-мелиорациялық екпелер;
6)жеке меншіктегі шаруашылық автомобиль жолдарына бөлінген белдеулердегі қорғаныштық екпелер жатады[4,32].
5. ... ...
1) ... ... ... жерiнен тыс орналасқан жекелеген ағаштар және көлемi 0,05 гектардан кем шоқ ағаштар, ауыл шаруашылығы ... ... бұта ...
2) қала ормандарын қоспағанда, елдi мекендер шекарасы шегiндегi жасыл ...
3) үй ... ... мен ... учаскелерiндегi ағаштар мен бұталар кiрмейдi.
Орман ресурстары және орманның пайдалы ... ... ... ... қорынан, шайыр мен ағаш шырындарынан, қосалқы сүрек ресурстарынан, жабайы өсетiн жемiстерден, ... ... ... ... мен ... шикiзаттан, орман қорында болатын, жинақталатын және өндiрiлетiн өзге де өсiмдiк пен мал өнiмдерi қорынан ...
2. ... өсiп ... ... ... тән экологиялық және әлеуметтiк мәнi бар функциялары (оттегiн бөлiп шығару, көмiр қышқыл газын бойына сiңiру, топырақты су және жел эрозиясынан ... ... ... ... ... iшкi қабатына тарту, бальнеологиялық және климат реттеушiлiк қасиеттерi) оның пайдалы қасиеттерiне жатады[5,11].
2005-2007 жылдарға арналған орман ... ... ... ... Ауыл ... министрлігінің Орман және аңшылық шаруашылығы комитетінің қарауында 22 мемлекеттік мекеме бар, оларға 3,4 миллион гектар алқапта мемлекеттік ... қоры ... ... ... орман қоры алқабының 13,0 % бекітіліп берілген.
Облыстар әкімдерінің қарауында 22,6 миллион гектар алқапта 124 мемлекеттік ... ... ... жұмыс істейді, бұл мемлекеттік орман қорының жалпы алқабының 85,6 % құрайды.
2007 ... 1 ... ... қоры ... ... ... орман қоры мен ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлерінің жалпы алқабы 26,4 миллион гектарды (республика аумағының 9,7 %) құрайды, оның ... ... ... 12,3 ... ... ... алып жатыр. Мемлекет аумағының ормандылығы 4,5% құрайды[6,14].
Көп жылғы стратегиялық ... ... орта ... өрт ... бар ... ... мемлекеттік орман қорының аумағында орман өрттерінің мыңға жуық оқиғалары болады. Олардың таралу ... ... ... ... негізінен ауа райы-климаттық жағдайлар болып табылады.
Табиғи факторлар да, адамның қызметі де ... ... ... ... ... олар өрт қаупінің көктемгі және күзгі шырқау шектерінде барынша қауіп төндіреді. Мәселен, көктемгі және күзгі кезеңдерде далада ауыл шаруашылығы жұмыстарының ... ... ... ... ... және отқа сақ ... шығатын өрттер саны да күрт көбейіп кетеді. Табиғи факторлардан найзағай жарқылдары елеулі қатер төндіреді, ... ... ... ... ... ... ... шығады.
Республика бойынша ірі орман өрттеріне жасалған талдау ең үлкен алқапты - 62% - дала ... ... ... ... аумағына ұласу себебінен болатын орман өрттері құрайтынын көрсетті.
Орман секторын дамыту басымдықтарының бірі ормандарды молықтыру болып ... ... 2030 ... ... даму ... және ... ... барлық жыл сайынғы жолдауларында Президент осы бағытты мемлекет аумағын экологиялық сауықтыруға жәрдемдесетін басым бағыттардың бірі ретінде бөліп көрсетеді. Орман дақылдарын ... ... ... ... ... ... ... зор маңызы бар. Бүгінгі күнге жасанды екпелер 1029,3 мың гектарды немесе орман көмкерген ... 10%-ға ... ... ... ... ормандарды қалпына келтіру жұмыстары жыл сайын 80 мың гектардан астам алқапта орындалып ... Бұл ... ... себу мен ағаш ... үлесіне 80%-дай тиетін. Жаңадан өсірілетін орман дақылдарының жалпы көлемінде ... ... ... 16%, ал жапырақты тұқымдар - 84%, оның ішінде сексеуіл - 77% ... жылы ... ... көлемі 30,7 мың гектар, оның ішінде ағаш отырғызу мен тұқым себу - 24,9 мың гектарды құрады.
Қазақстан ... ... 2005 ... 18 ақпандағы Жолдауын іске асыру мақсатында Қазақстан Республикасының Үкіметі 2005-2007 жылдарға арналған салалық ... ... оны 2005 ... 25 ... № 632 қаулысымен бекітті, ол ормандарды сақтау және молықтыру, елді мекендерді көгалдандыру ... ... ... осы ... жастардың қатысуын көздеді[8,26].
2005-2006 жылдары оны іске асыру барысында ормандарды молықтыру және ... ... ... жұмыстар 67,6 мың гектар, оның ішінде ағаш отырғызу және ... себу ... 55,3 мың ... ... ... дақылдары жұмысын қамтамасыз ету үшін қазіргі кезде республикада 143 орман питомнигі бар, оларда жыл сайын әртүрлі дақылдардың 150-200 ... дана ... ... ... ... ... бар ... 45 гектар артықшылығы бар екпелерден, тұрақты орман тұқымы учаскелерінен және 850 гектардан асатын орман тұқымы ... ... ... ... ... тұқымы базасы қалыптасып келеді. Оны одан әрі дамыту үшін екі ... ... ... кәсіпорын - Алматы және Көкшетау орман селекциялық орталықтары жұмыс істейді.
Әртүрлі нысаналы мақсаттағы ағаш тұқымдарын плантацияда өсіруді дамыту ... ... ... ... ... бірі ... ... Осы процеске жеке инвестицияларды тарту, яғни жеке орман иелену институтын дамыту басым мәселе болып табылады, оған мемлекеттік ... ... ... атты ... көлемді жоба әзірленді, ол Ертіс өңірінің жалды ормандарын және Қызылорда облысында сексеуіл екпелерін сақтауға және қалпына ... ... ... ... ... ... ... сексеуіл ормандарында жайылымдық жерлерді пайдаланудың экологиялық нормаларын әзірлеуге және практикаға ... ... ... ... ... мен ... ... мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайту жөнінде жұмыстар жүргізілуде, өртке қарсы және орман қорғау іс-шаралары жүзеге асырылуда.
Ормандарды авиациямен ... ... ... ... 2004 жылдың 19 қаңтарындағы № 53 қаулысымен бекітілген нормативтерге сәйкес 5639,5 мың гектар алқапта жүргізіледі[10,52].
Республикалық маңызы бар автомобиль ... ... ... ... құру және оларды күтіп ұстау жұмыстары атқарылды, мұнда 353 мың түп қалемше ... ... ... 0,15 мың ... ... ... екпелер отырғызылды және 62,4 мың гектар алқапта қорғаныштық екпелерге күтім жасау жөнінде іс-шаралар кешені жүргізілді.
1,25 мың ... ... су ... ... құру және ... ұстау жөнінде іс-шаралар жүргізілді.
Облыстық орталықтарда жалпы алғанда 430 гектар алқапта саябақтар мен жасыл желекті ... ... ... ... ... ... отрядтарының сарбаздары қатысты, олардың қатысуымен 2088,5 мың екпе отырғызылды.
2005-2007 жылдары Астана қаласының әкімдігі саябақтар, жасыл желекті белдеулер, ... ... ... жүзеге асырды. Жаңадан отырғызылған скверьлер мен саябақтардың жалпы көлемі 34,5 гектар болды [2].
жастар еңбек жасақтарының қызметін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... құрылды.
Барлық облыстар мен Астана және Алматы қалаларында оқу орындарының базасында 2005 жылы 28 мың, 2006 жылы 32 мың ... ... ... ... ... Орманды молықтыру мен орман өсірудің проблемалық мәселелері
Ағаш отырғызу мен ағаш тұқымын себу 8,9 мың ... ... ... 1992 ... 2002 жылға дейінгі кезеңде осы жұмыстар көлемінің сан мәрте азайып кетуі тұқымбақтардың (питомниктердің) және орман тұқымы ... ... бір ... ... ... ағаш отырғызу материалын өсіру көлемінің қысқаруына әкеп ... ... ... ... ... ағаш және бұта ... шектеулі ассортименті отырғызылған, қолданыстағы нормативтерге сәйкес жасыл аймақтар, саябақтар, скверьлер елді мекендердің бәрінде бірдей құрылмауда.
Темір және автомобиль жолдарының бойында қорғаныштық ... ... ... ... қорғайтын және эрозияға қарсы екпелер жеткілікті мөлшерде құрылмаған[12,47].
Орман шаруашылығы ... ... саны ... жылдары күрт қысқарып кетті, бұл қаржыландырудың азаюымен және жұмыс көлемінің төмендеуімен байланысты. Мемлекеттік ... ... ... мен ... ... мекемелері инженер-техник қызметкерлерінің 30 % жуығының жоғары білімі жоқ. Орта техникалық білімді мамандар жетіспейді. Республикада орманшы-қорықшылар даярлайтын орта техникалық оқу ... ... ... мамандарын оқыту кезінде қажетті оқу базасының, жабдықтардың, ... ... жаңа ... мен ... әдебиеттің болмауы, профессор-оқытушы құрамының жетіспеуі талап етілетін біліктілік деңгейіндегі мамандар даярлауды жүзеге асыруға мүмкіндік бермейді.
Кеңестік өкіметтен кейінгі кезеңде ормандарды молықтыру мен ... ... ... ... ... ... себептері мемлекеттің орман шаруашылығының жеткілікті мөлшерде қаржыландырылмауымен, ... ... ... қатар:
- орман саласына жергілікті атқарушы органдарды, өзін өзі басқару органдарын және халықты, сондай-ақ экономиканың жеке секторын кеңінен ... ... ... және ... ... жүзеге асыратын мемлекеттік институттарға ғана бағдар ұстанған ормандарды басқару ... ... ... ... ... материалын жедел өсіру жөніндегі инновациялық технологиялардың, ормандарды молықтырудың және тез өсетін ағаш тұқымдарының өнеркәсіптік плантацияларын құрудың ... ... ... ... ... [13,35]. ... орман шаруашылығы мекемелері мен ерекше қорғалатын табиғи аумақтар аумағында ормандарды молықтыру және орман ... ... ... ... ... ... (272,49 ... км2), мемлекеттің орманды жерлерін бір пайызға ғана ұлғайту үшін 2724,9 мың гектар алқапқа ағаш отырғызу және ... ... ... ... үшін - ... ... жыл ішінде республика аумағында 1025,9 мың гектар жасанды екпелер алқабы құрылды.
Сондықтан ормандарды молықтыру мен орман өсіруге мол шығын ... ... ала ... ... ... 1 ... 700 АҚШ долларына жуық), бірінші кезекте орман екпелері мына аумақтарда:
1 шөлейттену процесіне ұрымтал алқабы басым бұрын орман өскен ... ауыл ... ... үшін ... ... пайдалана отырып, елді мекендерге жақын маңда (жасыл аймақтар, әртүрлі нысаналы мақсаттағы өнеркәсіп ... ... ... ... мен су ... ... ... және темір жолдар бойында;
5 жайсыз табиғи факторлардың әсерін азайту үшін ауыл шаруашылығы ... ... ... ... және орман өсіру жөніндегі іс-шараларды сапасы жақсартылған тұқымның және отырғызу материалының қажетті мөлшерімен қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ... құру жөніндегі жұмыстар одан әрі жалғастырылатын болады және отырғызу материалын өсіру жөніндегі озық технологияларды қолданып, тұқымбақ шаруашылығы кеңейтіледі.
Ормандарды ... ... ... себу және отырғызу, сондай-ақ ормандарды табиғи жолмен ... ... үшін ... ... жасау арқылы жүзеге асырылатын болады. Ормандарды табиғи ... ... ... ... ... ... жағдайлар жасау және ағаш кесілетін жерлерді қоршау мақсатында кеспе ағаштарды жоспарлау, жерді ішінара ... ... ... ... ... тұқымдардың өркендері мен жас талдарын сақтау арқылы жүргізіледі.
Ең алдымен орман дақылдарын құру ... мен ... ... жерлерде жүзеге асырылатын болады. Осындай алқаптардың басым бөлігі Ертіс өңірінің жалды ормандарында, Қазақ шағын адырлы шоқыларының қарағайлы ормандарында, ... ... ... ... ... жылдан бастап Халықаралық Қайта Құру және Даму Банкінің ... әрі - ... ... ... ... ... ... қосымша қаржыландыруының және Ғаламдық Экологиялық Қор грантының есебінен ірі көлемді жобасы (бұдан әрі - ... іске ... ол 7 ... ... шеңберінде Ертіс өңірінің жалды ормандарының аумағында 9 мың гектар орман дақылдары, Арал теңізінің ... ... ... және ... ... ... ... қорының аумағында - 22 мың гектар сексеуіл екпелері құрылатын ... ... ... ... ... ... қорының 120,63 мың гектар алқапта ормандарды молықтыру жұмыстарын жүргізу, оның ішінде 88,62 мың гектар алқапта орман дақылдарын құру ... ... ... органдардың қарауындағы мемлекеттік орман қорының аумағында ормандарды молықтыру көлемі ... ... ... ... ... табиғи аумақтарда ормандарды молықтыру жөніндегі жұмыстарды және мемлекеттік орман табиғи резерваттары және ... ... ... ... ... ... жұмыстарын көшет материалымен қамтамасыз ету бағыттарының бірі жеке орман тұқымбақтарын құру болып табылады.Селекциялық орман орталықтары орман дақылы ... ... ... ... және ... орман құрайтын және интродукцияланған тұқымдардың тұрақты орман тұқымы базасын құру жөніндегі жұмыстар жалғастырылатын болады.
2 ОРМАН ӨСІРУДІҢ 2008-2010 ЖЫЛДАРҒА АРНАЛҒАН
2.1 Елді ... ... ... құру және ... ... ... - қорғаныштық және санитариялық-гигиеналық функциялар орындайтын және халықтың демалыс орны ... ... ... мен ... ... орналасқан қала шегінен тыс аумақ. ... ... ... ... ... ... ... қатар дұрыс өсірілген екпелер аумақтардың желдетілуіне, лас ауаны тұрғын үйлер мен өндірістік аймақтардан алып кетуге көмектеседі, тік ауа ... ... ... және ... ... ... неғұрлым жоғары қабаттарында сейіліп кетуіне жәрдемдеседі, сондай-ақ ауаны әртүрлі аэрозольдардан, шаң-тозаңнан, ... ... ... ... ... қою ... ... Қазақстанның халық қоныстанған жерлерінің жүйесі 86 қаланы, 181 кент пен 7681 ауылды (селоны) қамтиды. ... қала ... саны 8,48 ... ... ... стандартының нормаларына сәйкес халықтың санын және аумақтың ормандылығын ескере отырып, жасыл аймақтардың жалпы көлемі 248,6 мың ... ... ... ... ... ... қоры аумағында 155,7 мың гектар жасыл аймақтар және 45,3 мың ... қала ... мен ... ... бар. Елді мекендерді көгалдандыру жөніндегі жұмыстарды дамыту:
Елді мекендерде белгіленген нормативтерге сәйкес жалпы жұрт пайдаланатын екпелер құруды;
Өте әдемі және ... ағаш ... мен ... қалемшелерін өсіру үшін мемлекеттік және жеке орман тұқымбақтарының желісін дамытуды;
Олардың аса шығымдылығын, өсіп-өнуі мен дамуын қамтамасыз ететін тамыр жүйесі ... ... жыл бойы ... ... ... ... желек құрылысы жоспарларын іске асыру облыстық, қалалық және аудандық атқарушы органдардың ... ... ... ... ... ... болады.
Барлық облыс орталықтарында Қазақстан Республикасы Бірінші Президентінің саябақтары құрылады.
Астана қаласында ботаникалық бақ отырғызу басталды.
2005-2006 жылдары оны іске ... ... ... молықтыру және орман өсіру жөніндегі жұмыстар 67,6 мың гектар, оның ішінде ағаш ... және ... себу ... 55,3 мың ... алқапта жүргізілді.
Орман дақылдары жұмысын қамтамасыз ету үшін қазіргі кезде республикада 143 орман питомнигі бар, оларда жыл ... ... ... 150-200 миллион дана стандартты екпесін өсіруге болады.
270 ... бар ... 45 ... ... бар ... ... орман тұқымы учаскелерінен және 850 гектардан асатын орман тұқымы плантацияларынан тұратын селекциялық негіздегі орман тұқымы базасы қалыптасып келеді. Оны одан әрі ... үшін екі ... ... қазыналық кәсіпорын - Алматы және Көкшетау орман селекциялық орталықтары жұмыс істейді.
Әртүрлі нысаналы мақсаттағы ағаш тұқымдарын плантацияда өсіруді дамыту Қазақстанның ... ... ... ... бірі болып табылады. Осы процеске жеке инвестицияларды тарту, яғни жеке орман иелену институтын дамыту басым мәселе болып табылады, оған мемлекеттік ... ... ... ... ... және бөлiнiп берiлген аумақтарды, көшелерден оларға кiретiн жолдарды тазарту мен күтіп-ұстау жұмыстарын, бөлiнiп берiлген аумақтарда орналасқан, меншiгi мен пайдаланылуында ... бар, өз ... ... ... кәсiпорындармен жасалған шарт бойынша заңды және жеке тұлғалар жүргізеді.
Жеке тұрған жарнама объектiлерiне iргелес жатқан, жарнама құрылғысынан радиусы бес ... ... ... аумақтарды тазарту жұмыстарын жарнама таратушылар және жарнама таратушылармен шарт бойынша тазарту жұмыстарын жүргiзушi мамандандырылған ұйымдар жүргізеді.
Сыртқы ... ... ... мен ... ... және ... ... байланыс желiлерiнiң маңайын тазарту жұмыстарын жаяужолдарды тазартуға жауапты кәсiпорындар жүргiзедi.
Трансформаторларға немесе таратушы ... ... ... түрде жұмыс iстейтiн, басқа инженерлiк имараттарға (қызмет көрсететін персоналдың қатысуынсыз), сондай-ақ электр беру ... ... ... ... ... ... жұмыстарын осы объектiлердiң иелерi жүргiзедi. Жер үстi құбырларының астындағы қорғалатын аумақтарды тазарту мен күтіп-ұстау жұмыстары желiлердiң иелерiмен жүргiзiледi.
Сауда объектiлерiнiң ... ... ... ... ... ... уақытша сауда жасау аумағының орындарын (базарлар, сауда павильондары, жылдам ... ... ... ... ... сауда орындары, дүңгiршектер және т.б.) көшелердің көлік жүретін бөлігіне дейін ... ... ... көгалдарға, төбесі жабылған сауда орындарының, дүңгiршектердің шатырларына және ... ... ... ... үюге жол ... ... гараждардың аумақтарын тазарту жұмыстарын иелерi мен осы объектiлердi пайдаланушы ұйымдар жүргiзедi.
Жанар-жағар май құю ... ... ... құю ... және ... ... ... (өту жолына дейiн) кiретiн және шығатын жерлерiне тазарту мен тазалығын сақтау жұмыстарын осы объектiлердiң иелері жүргiзедi.
Көп уақыт бойы ... және ... ... ... ... кейiнгi аумақты тазарту және күтіп-ұстау жұмыстарын осы аумақ ... ... жер ... немесе тапсырыс берушілер немесе шарт бойынша ғимараттарды бұзу жұмысымен айналысатын мердiгерлік ... ... ... ... ... берiлген аумақтарды тазартуға жауапты кәсіпорындар көшелер мен магистральдар бойындағы, аула аумақтарында түскен ... ... ... ... ... мен бұталардың түбi жағына жапырақтарды жинауға жол берiлмейдi.
Пайдаланылмайтын және бөлiнiп берiлмеген аумақтарды, заңды және жеке тұлғаларға бекiтiлiп ... және ... ... және ... ... ... аумақтарды тазарту және күтiп-ұстау жұмыстары бюджет қаражаты есебiнен ... ... ... ... ... (шұңқырлардан су сору, инженерлiк желiлердегi апат жағдайлары және т.б.) салдарынан пайда ... су басу ... ... оларды жою бұзушылық жіберген ұйымдарға жүктеледi.
Жол жөндеу жұмыстарын жүргiзген кездегi асфальттың жарықшақтары, осы жұмыстарды жүргiзушi ... бас ... - тез ... ... көшелер мен аулалардан - тәулiк мерзiмiнде шығарылады.
Су ағызатын желiні қоқыс басуын болдырмау үшiн су ағатын коллекторларға тұрмыстық қоқыстарды ... жол ... ... су ... арналар акваторияларынан қоқыс шығару және олардың маңындағы аумақтарды күтіп-ұстау қызмет көрсетушi кәсiпорындарға ... ... ... ... ... және ... ... жолдарды абаттандырудың басқа да элементтерiн күтіп-ұстау олар теңгерiмiнде болып табылатын кәсiпорындарға жүктеледi.
Аула аумақтарын, аулаiшiлiк өту ... және ... ... шаңнан, ұсақ және ірі габаритті қоқыстан тазалау, оларды жуу, қардан және мұздан тазалау, сондай-ақ тазалықты қолдау абаттандыру бекiтiлген аумақтардың ... ... ... ... ... және ... ... қаржымен қамтамасыз ету көздері республикалық және жергілікті бюджеттердің қаражаты, сондай-ақ қарыз бен ... ... ... ... ... ... іске асыруға республикалық бюджетте - 21714,83 миллион теңге, жергілікті бюджеттерде - 23539,66 миллион теңге, қарыз бен гранттар бойынша ... ... - 2141,30 ... ... ... ... жылдарға арналған шығыстар көлемі тиісті қаржы жылына арналған Қазақстан ... ... және ... ... ... облыстық, Астана қаласы мәслихаттарының шешімдеріне сәйкес нақтыланатын ... ... ... ... ... құруды және мемлекеттік орман қоры аумағында ормандарды молықтыруды қоса ... ... іске ... ... ... ... ... облыстар бойынша 5-кестеде келтірілген.
Ормандарды өрттен күзету, оларды зиянкестер мен ... ... ... ... және ... ... орман пайдалануды реттеу жөнінде бағдарламада көзделген іс-шаралардың негізгі көлемін мемлекеттік орман шаруашылығы мекемелері мен табиғат қорғау мекемелері жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... күзету және өзге де жұмыстарды уәкілетті органның мамандандырылған ұйымдары жүргізеді[17,65].
Бағдарлама шеңберінде ормандарды авиациямен күзетуге - 2430,13 ... ... ... ... санитарлық-қорғаныштық жасыл аймағын құруға - 4938,68 миллион теңге көзделуде.
Талассыз экологиялық тиімділігінен басқа, Киото хаттамасын бекіту біздің ел үшін халықаралық инвестицияларды ... ... ... экономикасына активтерді орналастыру мүмкіндігімен инвестор рөліндегі бірлескен жүзеге асыру жобаларына және процестеріне қатысу, өндірістік энерготиімділігін арттыру үшін жаңа ... ... ... ... ... ... ... мүдделерін қорғау үшін көміртегі кредиттерін шоғырландыру, қызған газдардың шығарындыларына квоталар жөніндегі перспективалары ашады.
Киото хаттамасын біткеннен кейін нақты жобалар мен ... іске ... ... ... ... қызған газдардың шығарындыларын азайту жөніндегі 2015 жылға дейінгі бағдарлама ... ... ... тіл ... ... ... ... экологиязациялау мақсатына сай келетін бірқатар шараларды іске асыру қажет. Табиғатты қорғау үшін барлық ... күш ... ... ғана ... ... ... ... бере алады.
Адам мен табиғаттың қарым-қатынасын жақсарту бағытталған тағы бір шара - ... ... ... ... ... ... ... - өзі шек қою. Халықтың экологиялық санасын ... ... ... ... мен тәрбие берудің бірқатар комплексті мәселелерінен тұрады. Олар - ... ... ... ... ... ... ... психологияны және экологиялық құқықтық сананы қалыптастыру қажет.
Әрбір ... ... үшін ... ... кек ... ... біз табиғатты аялай білейік!
Облыстық атқарушы органдардың қарауындағы ормандарды күзетуге, қорғауға, молықтыруға жұмсалатын қаржы шығындарының жалпы көлемі - 18734,43 ... ... ... ... ... ... ... ұстау - 7409,11 миллион теңгені құрайды. Облыстық атқарушы органдардың қарауындағы ормандарды күзетуге және молықтыруға ... ... ... ... ... ... ... ету үшін жалпы алғанда 3650,19 миллион теңге, соның ішінде республикалық бюджет қаражаты есебінен - 949,19 ... ... оның ... ... ... ... ... - 1747,83 миллион теңге және ХКДБ есебінен - 953,17 ... ... ... ... ... жағынан қамтамасыз ету үшін қаржы қаражатына қажеттілік 7-кестеде келтірілген [18,44].
Бағдарламаны іске асыру ормандарды ... ... және ... ... ... пайдалану саласындағы ахуалды тұрақтандыруға, ормандардың сақталуын және ... ... мен ... ағаш кесуден болатын залалдарды азайтуға және кейіннен орман шаруашылығын жүргізу тиімділігін арттыру үшін негіз қалауға мүмкіндік береді.
Бағдарламаны іске асыру ... ... ... ... күтілетін негізгі нәтижелер:
Орман өрттері зақымдайтын алқаптарды өрт қаупі бар кезеңде 10,0 мың ... ... ... дейін азайту;
Ормандарды молықтырудың жалпы көлемі 145,18 мың гектар, соның ішіде 2008 жылы - 37,49 мың гектар, 2009 жылы - 47,63 мың ... және 2010 жылы - 60,06 мың ... ... саябақ пен скверлер қалыптастыру;
15,0 мың гектар, жыл сайын 5 мың гектар алқапта Астана қаласының санитарлық-қорғаныштық ... ... ... мың гектар алқапта екпелер отырғызу жобасын және 406,6 гектар алқапта ормандарды өртке ... ... ... ... ... көлемі 166 гектар орман тұқымбақтарының жобаларын әзірлеу;
2008-2010 жылдары Бағдарламаны жүзеге асыруға жыл сайын 12000 ... ... ... ... ... табиғат қорғау мекемелерінің және саланың басқа да мамандандырылған ұйымдарының материалдық-техникалық базасын жыл сайын 83,0 миллион теңгеге ... жыл ... ... ... ... ... 47 ... біліктілігін арттыру, бұл алдағы уақытта орман шаруашылығын жүргізу тиімділігін арттыруға, ормандарды молықтыру және орман ... ... ... ... мүмкіндік береді [19,53].
3 ОРМАН ҚОРЫН КҮЗЕТУ, ҚОРҒАУ, ПАЙДАЛАНУ, ... ... МЕН ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ
3.1 Орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ... ... мен ... ... саласындағы мемлекеттiк басқаруды жүзеге асыратын мемлекеттiк органдар жүйесi
Орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман өсiру саласындағы мемлекеттiк басқаруды ... ... ... ... және ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті, Қазақстан Республикасының Үкiметi, уәкiлеттi орган және оның аумақтық бөлімшелері, сондай-ақ Конституцияда, осы Кодексте, Қазақстан ... өзге де ... ... Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде айқындалған өз құзыретi шегiнде облыстардың, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... қорын күзетуді, қорғауды, пайдалануды, ормандарды молықтыруды және ... ... ... ету ... Республикасының Үкiметi;
2)Аумақтық бөлімшелері бар ведомствосын қоса алғанда, уәкiлеттi орган;
3)Орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды ... және ... ... ... ... жүзеге асыратын өзге де мемлекеттік органдар;
4)Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару органдары;
5)Орман мекемелері мен табиғат қорғау ұйымдары;
6)Мемлекеттік орман орналастыру ... ... ... ... пайдалануды, ормандарды молықтыруды және орман өсiруді қамтамасыз ету саласындағы республикалық ... ... ... күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру және орман өсiру саласындағы ғылыми ұйымдар;
9)Орман ... мен ... ... ... күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру және орман өсiру ... ... ... ... ... қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру және орман өсіру саласындағы ... ... және ... барлық жеке және заңды тұлғалардың орман қорын пайдаланудың Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiбiн, орман шаруашылығын жүргiзу, оның ішінде ормандарды ... ... ... ... және орман өсіру, олардың есебiн жүргiзу ережелерiн, сондай-ақ Қазақстан Республикасының орман заңдарында, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... және ... және ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы заңдарында көзделген өзге де ... мен ... ... ... жүзеге асырылады.
2. Орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру және орман ... ... ... ... мен қадағалауды уәкілетті орган мен оның аумақтық бөлімшелері, өзге мемлекеттік органдар Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген құзыреті шегінде жүзеге асырады.
3. Орман ... ... ... ... ... молықтыру және орман өсіру саласындағы мемлекеттік бақылау мен ... ... және ... ... ... ... мен байқаулар Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жүзеге асырылады. Мемлекеттік бақылаудың өзге де нысандары осы Кодекске сәйкес жүзеге асырылады[21,35].
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... инспекциясы орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру және орман ... ... ... мен ... ... ... ... саласында мемлекеттік бақылау мен қадағалауды жүзеге асыратын уәкілетті органның ведомствосы мен оның ... ... ... ... ... орган ведомствосының басшысы лауазымы бойынша бір мезгілде ... ... Бас ... ... ... ... ... орган ведомствосы басшысының орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру және ... ... ... ... мен ... қорғалатын табиғи аумақтар мәселелерiмен айналысатын орынбасарлары лауазымы бойынша бiр мезгiлде Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк бас ... ... ... болып табылады.
3.Уәкілетті орган ведомствосының құрылымдық бөлiмшелерiнiң орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру және орман өсіру, жануарлар дүниесі мен ... ... ... ... мәселелерiмен айналысатын басшылары лауазымы бойынша бiр мезгiлде Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк аға орман инспекторлары болып табылады.
4.Уәкiлеттi органның орман қорын күзету, ... ... ... ... және ... ... ... дүниесі мен ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мәселелерiмен айналысатын мамандары лауазымы бойынша бiр мезгiлде Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк орман инспекторлары болып табылады. ... ... ... ... ... бойынша бiр мезгiлде тиiстi облыстардың Мемлекеттiк бас орман ... ... ... ... ... ... басшыларының орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру және орман өсіру, жануарлар дүниесі мен ... ... ... аумақтар мәселелерiмен айналысатын орынбасарлары лауазымы бойынша бiр мезгiлде тиiстi облыстардың Мемлекеттiк бас орман инспекторларының орынбасарлары болып ... ... ... ... ... ... ... қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру және орман өсіру, жануарлар дүниесі мен ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мәселелерiмен айналысатын басшылары ... ... бiр ... ... ... ... аға ... инспекторлары болып табылады.
8.Ведомствоның аумақтық бөлімшелерінің орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру және орман өсіру, жануарлар дүниесі мен ... ... ... ... ... ... ... лауазымы бойынша бiр мезгiлде тиiстi облыстардың Мемлекеттiк орман инспекторлары ... ... ... ... маңызы
Ормандардың экологиялық қызметін бағалауда олардың ... ... ... екі түрін атап көрсетуге болады: биогиохимиялық және механикалық немесе ... ... ... әр ... ... ... ... асуы арқылы көрінеді. Механикалық қызметі биомасса,оның көлемі арқылы,сонымен ... алып ... ... және ... ... іші мен одан тыс ... арнайы қызметі арқылы көрінеді.
Бірінші қызметі органикалық заттың түзілу жылдамдығына байланысты. Ұзақ өмір ... ... ... көп ... ... ... ... байланысты,ортаға әсер ететін фактор болып табылады. Ормандардың көміртегіне қатысты ... ... ... ... ... ... ... парниктің эффект мәселесін шешуде адамдар орман экожүйелерін үміттенеді. 1 т ... ... ... үшін 1,5-1,8 т ... газы сіңіріліп,1,1-1,3 т оттенгінің бөлініп шығатыны белгілі. Өнімділігі ... ... ... 1 га ... жылына 6-7 т көмірқышқыл газын сіңіріп 5-6 т оттегін бөліп шығарады[22,36].
Ормандардағы көмірқышқыл газының орасан көп мөлшерінің ... ... ... ... ... ... Жер шарының өсімдіктерінде жиналған көміртегінің бүкіл массасының 92% орман экожүйелерінде жиналған. Құрлықтың ... ... ... тек ... 7%, ал ... ... ... - 1%-дан кемі шоғырланған. Көміртегінің көп мөлшері ормандардың өлі органикалық затында, топырақ гумусында және ... ... ... ... сақталған. Сондықтан, көміртегінің байланыстыру процестерін жылдамдату үшін ормандардың ауданын кеңейту мен өнімділігін арттыру шаралары қолға алынуы қажет.
Өкінішке орай ... жер ... ... ... мен ... кемуі адамзатты толғандырып отыр. Бұл олардың тек көміртек функциясын ғана емес, басқа да көптеген функцияларының орындалуына әсер етеді.
Ормандардың ауа ... ... ... ... ... әсер етумен қатар, ормандар ауадағы басқа да бөгде заттарды жоюға қабілетті. Ауаны ластаушы заттардан тазарту оларды сіңіру арқылы ... ... ... да ... ... ... ... және метеорологиялық қызметі. Ормандар метеорологиялық факторларға да әсер етеді. Олар атмосфералық құбылыстарға әсер ете отырып, өзіне тән ерекше ... ... ... көрсеткіштердің өзгеруі орманнан тыс жерлерге де таралады. Осы қасиетіне байланысты ормандарды топырақты,егіс танабын,жолдарды,тұрғылықты жерлерді қорғауда пайдаланылады[23,47].
Орман мен ашық ... ... ... мен ылғалдылығы арасында айтарлықтай айырмашылықтар жоқ. Тек жазда ашық ауа райы кезінде ғана ормандарда 2-5ºС ғана салқын. Қыста ... ... жылы ... ... күн ... көп әсер етеді. Ашық жердегі күн радиациясын 100% деп алсақ,онда орманның жарық сүйгіш өсімдіктер белдеуіне 10-15%, ал көлеңке ... ағаш ... ... ... белдеуіне тек 3-5% ғана жарық түседі.
Орманда ауа мен топырақтың жоғары ... ... ... ... Орман астындағы топырақтың терең қабаттары болса,шөптесін өсімдіктер бірлестігімен салыстырғанда құрғақ. Орман өзінен алшақ жатқан жерлерге де әсер ... ... ... ... жатқан территорияларға әсер ету дәрежесі ағаштардың биіктігіне,тығыздығына байланысты.
Адамдар ерте кездердің өзінде өзен суының және құдықтағы судың ... ... ... ... ... ... ... ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басында ормандар мен су ... көп ... ... ... ... ... суларын қоректендіреді. Олар беттік су ағысының көп мөлшерін жер астына өткізеді. Грунт сулары ... ... ... ... су ... қыс пен жазда жоғары болуын қамтамасыз етеді. Көктемде және ... ... ... ... су ... ... беттік ағыс бойынша келеді. Бұл судың топырақ эрозиясының өнімі басқа да агенттермен ластануына әкеледі.
Ормандардың грунт суларын арттырып, бетік ... ... ... ... ... су өткіөгіштігінің жақсы болуына және оның бетіне ылғалдың біртекті түсуіне байланысты. Орман күшті экожүйе ретінде өздігінен ... мен ... ... күштеріне қарсы тұру қабілетінің жоғары болуымен сипатталады.
Орман экожүйелерін ластанған суларды тазарту үшін де ... ... ... ... ... және физикалық қасиеттеріне қолайлы әсер етеді. Егіс танабынан алынған жауын суының коли-индексі 18-ге тең, ал 45 ... ... ... ... ... 9-ға ... ... Судың мөлдірлігі 5 есе артқан. Орман кесілгенде,оның су қорғау және басқа да қасиеттері жойылады. Екінші реттік сукцессия нәтижесінде ... ... ... бұл ... те ... ... ... тікелей су қоймасындағы суды тазартудағы маңызы зор. ... осы ... ... бір түрі қолданылады. Бізде шахталар мен шайынды суларды тазалауда қамыс, регоза пайдаланылады. Анторпогенді ... ... ... ... ... мәселесі. Ормандардың қоршаған ортаны тазарту функциясы, олардың зақымдануымен, тұрақтылығының төмендеуімен, жойылуымен байланысты. Ормандардың зақымдануының жалпы заңдылықтары мен одан ... ... ...
1. ... зақымдануы күкіртті ангидрид пен оның туындыларымен ластанудан ... ... ... азот ... ... фотохимиялық смог өнімдері де айтарлықтай зин\янды әсер етеді.
2. Улы заттар өсімдіктерге не құрғақ тұнбалар түрінде, не қышқылдық жауын-шашынға ... әсер ... Ең ... ... аппарат зақымданады. Сонымен қатар токсиканттар, әсіресе қышқылдық жауын түрінде,өсімдіктердің әр түрлі бөліктерінен биогендік және басқа да ... ... ... ... тамыр жүйесінің улануы мен бұзылуы арқылы әсер ... Жер асыт ... ... меғн ... токсиканттардың әсерінен бөлініп шығатын алюминий күшті уландырушылық әсер етеді.
3. Улы ... ... ... баяу ... ... күюі түріндегі күшті зақымданулар түрінде болуы мүмкін. Ормандардың жойылуыда баяу немесе бірден болуы мүмкін.
4. ... және ... ... ... ... ... ... Бұл құбылыстың себебі - ұзақ өмір ... ... ... ... ... ... ... зақымдануының бірінші белгілеріне қылқанның өмір сүру уақытының кемуі мен ағаштың қылқандарының санының кемуі жатады. Сондықтан бұл ... ... жиі ...
5. ... ... ағаштардан улы заттардың әсерінен емен,бук және басқа қатты сүректі ағаштар тез зақымданады. Жұмсақ, жапырақты ағаштар тұрақтырақ. Сондықтан қалаларда, өндіріс ... ... олар ... ... ... Өте ... ластанған жерлерде жапырақты ағаштарды жағдай талғамайтын шөптесін өсімдіктер алмастырады.
6. Улы заттарға қыналардың сезімталдығы жоғары. Оларды ластанудың индикаторы ретінде пайдаланады. ... мен ... ... ... тез ...
7. ... ... ағашты және көптеген көпжылдық өсімдіктердің өмір сүру жасы қысқарады. Бұл ағзалардың созылмалы улануына және жасқа байланысты токсиканттарға деген сезімталдықтың ... да ...
8. Адам үшін ... ... ... ... рұқсат етілетін концентрациясын көптеген өсімдіктерге қолдануға болмайды. Себебі, өсімдік ағзасының сезімталдығы ...
9. ... ... ... ... ... ... кеміту үшін орманда - биологиялық іс-шаралар қолданылады. Оларға: өсімдіктердің анағұрлым тұрақты түрлері мен ... ... мен ... ... құнарлылығын арттыру, фитоценоздарды жылдам жаңарту, жаңа қолтұқымдарды шығару және т.б жатады[24,15].
ҚОРЫТЫНДЫ
Орман шаруашылығының ғылыми-зерттеу институтының ... ... ... ... ... қорғаныштық ормандар отырғызу қажет.
Солтүстік Қазақстан облысында ормандарды егістік жерлердің көлемінен 1,6 %-ға ... ... - 4,0 %, ... - 3,8 %, ... - 3,9 % жеткізу жобаланған.
Егістікті қорғайтын ормандардың көлемін солтүстік және батыс облыстарда 3,3 %-ға дейін көтеру керек.
Оңтүстіктің ... ... ... мен ... ... орман белдеуіне 3,5 %-ды жер берілуі қажет. Қазақстанның егістік қорғауға арналған орман ... 3 %-ға ... ... ... отыр. Қазіргі кездегі табиғи және жасанды ормандар 3,6 % құрайды. Республиканың жалпы орманын шамамен 6-7 %-ға дейін жеткізу ... ... Бұл ... ... ... ... ... өсіру жұмысын тек белгілі бір экологиялық шектеулі мөлшерде және бұрын орман өскен жерлерде ... ... ... өз орны болады: су көп жерлерде - орман мен ... ... ... - ... ... ... ... Далалы жерлерде орман отырғызу тәжірибесі оның тиімсіз екенін көрсетті. Бұл ағаштар он бес - жиырма жасқа ... ... ... ... Олай ... адам ... заңдарын танып білуі, дұрыс пайдалануы қажет. Өйткені ешкім бұл заңды өзгерте алмайды. Әлі де болса, Қазақстанның ормандарының экологиясы ... ... ... ... өсіру мен қалпына келтіруді экологиялық тұрғыдан қарау керек.
Орман қоры ... ... ... қоры ... ... ... қорының мемлекеттiк есебi, мемлекеттiк орман кадастры, мемлекеттiк орман мониторингi, орман орналастыру деректерiн және ... ... және ... мемлекеттік орман орналастыру ұйымдары алған өзге де деректердi қамтиды.
2. Орман қоры ... ... ... ... ... ... оны жеке және заңды тұлғалардың пайдалану тәртiбi мен шарттарын уәкiлеттi ... ... ... ... халықаралық шарттарға сәйкес айқындайды.
Орман кадастры.
1. Мемлекеттiк орман кадастры орман қорының құқықтық режимi, оны ... ... ... ... ... ... сандық және сапалық жай-күйi, мемлекеттiк орман қорын санаттары бойынша бөлу ... ... ... және ... ... орман шаруашылығын жүргiзу мен шаруашылық қызметтiң нәтижелерiн бағалау үшiн қажеттi басқа да экологиялық және ... ... ... ... ... 1-1. ... орман кадастрын уәкілетті орган бекіткен қағидаларға сәйкес мемлекеттік орман орналастыру ұйымы жүргізеді.
2. Мемлекеттiк орман кадастрының деректерi орман шаруашылығын ... ... оны ... ... орман шаруашылығын жүргiзуге және мемлекеттiк орман қорын пайдалануға ... емес ... ... ... ағаш ... ... ... және (немесе) мемлекеттiк орман қоры жерiн алып қою, ормандарды пайдаланудың төлемақысы мөлшерiн белгiлеу, орман пайдаланушылар мен ... ... ... ... бағалау кезiнде пайдаланылады.
3. Мемлекеттiк орман кадастры көрсеткiштерiнiң тiзбесi мен ормандарды экономикалық бағалау әдiстемесiн уәкiлеттi орган айқындайды.
Мемлекеттiк ... ... ... қорын күзету, қорғау мен пайдалану және ормандарды молықтыру ... ... ... мен экологиялық функцияларын сақтау саласын мемлекеттiк басқару мақсатында орман қорының жай-күйi мен қарқынын ... ... және ... ... ... ... ... мониторингін уәкілетті орган бекіткен қағидаларға сәйкес мемлекеттік орман орналастыру ұйымы ... ... біз ... ... ... ... ... көшелеріндегі жиырма - отыз жалдан бері ... өсіп ... ... ... ... аралап кесіп, жапырақсыз қалдырып жатырмыз. Ол - өзімізге өзіміздің жасаған қиянаттың бірі. Отыз-қырық жыл бойы ... бір түп ағаш он ... бір жыл бойы дем ... оттегін бөліп шығаратыны белгілі. Бір автокөлік бір мың шақырым жүріп өткенде бір адамның бір жыл бойы дем ... ... ... анықталды. Сонда қаламыздың эстетикалық көркемдік жағын әсемдеумен қоса, жылдан-жылға көбейіп келе жатқан автокөліктерден бөлініп шыққан көмірқышқыл газын ... оны ... яғни таза ... ... ... ... желектердің көлденеңінен кесіліп қалған қысқа ғұмыры адамзат баласының қайсысын болсын толғандырады.
Облысымыз бойынша орман-тоғай, көкмайса шабындықтарды ... ... ... әлі де ... баяу ... ... ... қорғау басшылықтары қоршаған ортаның ластануына мән бермейді. Қаламыздың орталық базарларындағы барлық қоқыстарды, қағаз қалдықтарын өртеу адам тынысын тарылтып, ... дем ... ... ... ... ... көк ... адамның тыныс органдарының ісік ауруына әкеліп соқтыруы да мүмкін[25,18].
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
*
* Е.М.Үпішев , С.Мұқаұлы > Алматы Экономика 2006
* ... ... ... ... ... ... , ... , А.Р.Соловьева Алматы > 2005
* газеті ,10 шілде 2002 жыл
* Л.Серікова. ... ... ... - баршаның міндеті// Л.Серікова. Қазақстан ... ... - ... ... экологиялық экологиялық қауіпсіздік тұжырымдамасы. -Дүние 2002ж.№4
* К.Бозтаев.Семей полигоны. // К.Бозтаев.- Алматы.1997ж.
* Заң газеті.23 шілде.2005 ж.№3.
* Республикалық құқықтық ... ... ... №6
* ... ... Заң ... ,1999ж.№6
* К.Бозтаев. мақала// К.Бозтаев. Зерде ... №13
* ... ... бар ... орта ... ... - Павлодар қ. 2001ж.
* Радиациялық ластаудың құқықтық жауапкершілігі.Заң журналы- 2002ж.
* К.Т.Адамов. // К.Т.Адамов. - ... ... №6. 2002ж.
* ... М.Ө.Өтебаев. Микроэкономика, Астана - 2008,
* Қ.С.Есенғалиева. Микроэкономика. ... - ... ...
* ...
* ...
* ... 22 қараша, 2003ж. Қ. Бекішевтің атты мақаласы.
* Р.С. Оразбаева , Астана-2003
* Мәмбетқазиев Е., ... Қ. Оқу ... ... , ... ... ... ... Астана - 2008ж.
* Сағымбаев Ғ. Экология негіздері. Алматы, 1995.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Табиғатты ұтымды пайдалану мен қоршаған ортаны пайдаланудың ғылыми негіздерін жасау – биосфераны ноосфераға айналдырудың міндетті сатысы4 бет
Каспий аймағының экологиялық құқықтық мәртебесі179 бет
Кеңқияқ мұнай кен орының бу-жылулық өндеу арқылы игеру әдісі57 бет
Октябрьск мұнай кен орны89 бет
Қарашығанақ кен орнында ұңғының оптималды режимін орнату мен жабдығын таңдау97 бет
Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орны50 бет
Өзен мұнай-газ кен орны72 бет
Орман шаруашылығын жоспарлау7 бет
"жануарлар ресурстарын қорғау шаралары"6 бет
«МаңғыстауМұнайГаз» АҚ-ның қаржылық ресурстарынның тұрақтылығын зерттеу67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь