Қазақстандағы табиғи ресурстарды пайдаланудың осы заманғы жағдайы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .3
1 ҚАЗАҚСТАНЫҢ ТАБИҒАТ РЕСУРСТАРЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА. .5
1.1Қазақстанның минералды.шикізат ресурстары. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.2Қазақстанның жер ресурстары. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .9
1.3Қазақстанның су ресурстары. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
1.4Қазақстанның агроклиматтық, биологиялық ресурстары. . . . . . . . . . . . . .14
2 ТАБИҒИ РЕСУРСТАРДЫ ТИІМДІ ПАЙДАЛАНУ МЕН ҚОРҒАУДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .17
2.1Қазақстандағы табиғи ресурстарды қорғау, пайдаланудың осы заманғы жағдайы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
2.2Атмосфералық ауа мен климаттық ресурстарды қорғау. . . . . . . . . . . . . . .19

ҚОРЫТЫНДЫ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .22

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .24
КІРІСПЕ

Курстық жұмыстың негізгі мақсаты мен міндеті :
- Қазақстан Республикасының табиғи ресурстарына сипаттама беру;
- Табиғи ресурстарды тиімді пайдалану үшін төлем жүйесінің орны мен рөлі жайында ұғым қалыптастыру;
- Табиғат пайдалану төлемдерінің түрлері мен жүйесін қолдану жайында ұғымды қарастыру;
- Табиғат пайдалану төлемдерін анықтаудың әдістері мен ұсынылған және қолданылып жүрген принциптерін зерттеу;
- Табиғат пайдалану төлемдерін табиғи ортаның тазалығын сақтауға және табиғат ресурстарының жеке түрлерін пайдалануға байланысты белгіленген ережелерін, тәртібін, нұсқауларын талдау және зерттеу.
Нарықтық қатынастар жағдайында Қазақстан Республикасы экономикасының жаңа бағыты мен қазіргі кезде жүргізіліп отырған түбегейлі экономикалық реформаның негізгі қорытындысы табиғатты тиімді пайдалану мен оны пайдаланудың тегін түрінен төлемді түріне өту болып табылады.
Курстық жұмыстың өзектілігі:
Қазіргі кезде бұл өтпелі жағдайға келудің өзі әкімшілдік-әміршілдік әдістің экономиканы басқарудағы тегін табиғатты пайдалану теориясының табиғи ресурстарды тиімді пайдалануды және қоршаған ортаға ұқыпты қарауды қанағаттандыра алмауы салдарынан болды. Қаржы-экономикалық көзқарас тұрғысынан алғанда тегін табиғи ресурстарды қорғау мен үнемдеу туралы ойдың керегі де жоқ болатын. Табиғат пайдаланушыны табиғи ресурстарды ұтымды, үнемді пайдалану мүлдем қызықтырмайтын. Табиғат пайдаланушы негізгі және айналымды өндірістік қорлар сияқты төлемді қажет ететін өндірістік ресурстарды үнемдеуге қызығатын, яғни, ең жақсы экономикалық жоспарлық-есеп беру нәтижесіне тырысу мақсатымен тегін беріліп тұрған табиғи ресурстарды жұмыс күшін аз пайдалана, шектеусіз түрде таңдай отырып пайдаланды [1,3].
Табиғатты тегін пайдалану принциптерін қолданудың көпжылдық тәжірибесі тек қана әкімшілік-әміршілдік әдіспен оны реттеудің жеткіліксіздігіне, көз жеткізді және оларды экономикалық әдіспен алмастыру қажеттілігі, яғни табиғатты төлемді түрде пайдалану әдісімен алмастыру мәселесін талап етті. Мысалы, біздің еліміз, табиғатты пайдалануда әкімшілік-әміршілдік жүйесіндегі елдер сияқты табиғи ресурстарды тек жалпы экономикалық жағынан тиімді пайдалануы бойынша ғана емес, сонымен бірге өндірістің материалмен қамтамасыз етілуі жағынан да дүние жүзінде артта қалғандардың бірі болып шықты.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Жатқанбаев Ж.Ж. Экология негіздері.Алматы.2003 36-бет
2. Қазақстан республикасының Орман Кодексі;
3. Қазақстан республикасының Су Кодексі, Алматы жеті жарғы 1995. 97-бет
4. Жер туралы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы, заң күші бар. Алматы, 1996.178-бет
5. Қазақстан Республикасының Жер қойнауы және минералды шикізатты өңдеу туралы кодексі. Алматы, 1992. 281-бет
6. Сағымбаев Ғ. Экология негіздері. Алматы, 1995. 101-бет
7. Сатыбалдин С., Төлемісов О., Мұқаев С. Табиғат байлығына егеменділік және оның құны. Алматы. Ғылым, 1992. 23-бет
8. Экология және табиғат қорғау.А.Қ.Құсайынов.Алматы.2002. 56-бет
9. Мұқаев С. Табиғат пайдаланудағы ренталық қатынастар. Алматы. 1996. 238-бет
10. Экономикс. Оқу құралы / Әубәкіров Я. Ә., Қабдиев Д. Қ., Досқалиева В. Қ., Досқалиев С. Д. - Алматы, 1998.
11. Экономикалық ілімдер тарихы. Оқу құралы // Жанагулов А.Ш., Суиндыков Ж.С., - КЭУК, 2004.
12. Макроэкономика. Оқулық / Р. Дорнбуш, С. Фишер - Алматы, 1997.
13. Жатқанбаев Е. Б. Аралас экономика негіздері - Алматы, 1997.
14. Қазақстан экономикасы. Оқулық / Нұрғалиев Қ. Р. - Алматы, 1999.
15. Казахстан-2030». Стратегиясы Н.Ә. Назарбаев., Алматы, 1997.
16. ҚР ның экологиялық кодексі, 2007ж.
17. Лукьянчиков Н.Н., Потравный И.М. Экономика и организация природопользования. Учебник для вузов. М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2002, с.260-272.
18. Р.С. Оразбаева «Экология негіздері», Астана-2003
19. Мәмбетқазиев Е., Сыбанбеков Қ. «Табиғат қорғау» Оқу құралы. Алматы, «Қайнар», 1990.
20. А.Б.Молдахметова, М.Ө.Өтебаев. Микроэкономика, Астана - 2008ж.
21. Қ.С.Есенғалиева. Микроэкономика. Алматы - 2007ж.
22. Экономикалық теория негіздері. Оқулық / Әубәкіров Я. Ә., Нәрібаев КН., Жатқанбаев Е. Б. және басқ. - Алматы, 1998.
23. Назарбаев Н.А. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру - мемлекеттік саясаттың басты мақсаты», 2008 жылғы Қазақстан халқына жолдауы.
24. Мамыров Н. Қ. ж.б. Халықаралық экономикалық қатынастар. Оқу құралы - Алматы: Экономика, 1998.
25. Мельников В. Д., Ілиясов К. К. Қаржы. Оқулық - Алматы: Экономика, 1994.
Төлемісов О. Реформалардың экономикалық тиімділігін және мемлекеттік басқару жүйесін бағалау. Оқу құралы
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .3
1 ... ... ... ... СИПАТТАМА. .5
1.1Қазақстанның минералды-шикізат ресурстары. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... жер ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .9 ... су ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ресурстары. . . . . . . . . . . . . .14
2 ТАБИҒИ РЕСУРСТАРДЫ ... ... МЕН ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ресурстарды қорғау, пайдаланудың осы заманғы жағдайы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ауа мен ... ... қорғау. . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .24 ... жұмыстың негізгі мақсаты мен міндеті :
- Қазақстан Республикасының табиғи ресурстарына сипаттама беру;
- Табиғи ресурстарды тиімді пайдалану үшін төлем жүйесінің орны мен рөлі ... ұғым ... ... төлемдерінің түрлері мен жүйесін қолдану жайында ұғымды қарастыру;
- Табиғат пайдалану төлемдерін анықтаудың әдістері мен ұсынылған және ... ... ... ... ... ... ... ортаның тазалығын сақтауға және табиғат ресурстарының жеке түрлерін пайдалануға байланысты белгіленген ережелерін, тәртібін, нұсқауларын талдау және зерттеу.
Нарықтық ... ... ... Республикасы экономикасының жаңа бағыты мен қазіргі кезде жүргізіліп ... ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалану мен оны пайдаланудың тегін түрінен төлемді түріне өту болып ... ... ... ... бұл ... ... келудің өзі әкімшілдік-әміршілдік әдістің экономиканы басқарудағы тегін табиғатты пайдалану теориясының табиғи ресурстарды тиімді пайдалануды және қоршаған ортаға ұқыпты ... ... ... ... ... Қаржы-экономикалық көзқарас тұрғысынан алғанда тегін табиғи ресурстарды қорғау мен үнемдеу туралы ойдың керегі де жоқ болатын. Табиғат пайдаланушыны табиғи ресурстарды ... ... ... ... ... Табиғат пайдаланушы негізгі және айналымды өндірістік қорлар сияқты төлемді қажет ететін өндірістік ... ... ... ... ең ... экономикалық жоспарлық-есеп беру нәтижесіне тырысу мақсатымен тегін беріліп тұрған табиғи ресурстарды жұмыс күшін аз пайдалана, шектеусіз түрде таңдай отырып ... ... ... ... ... ... көпжылдық тәжірибесі тек қана әкімшілік-әміршілдік әдіспен оны ... ... көз ... және ... ... ... ... қажеттілігі, яғни табиғатты төлемді түрде пайдалану әдісімен алмастыру мәселесін талап етті. Мысалы, біздің еліміз, табиғатты ... ... ... ... ... табиғи ресурстарды тек жалпы экономикалық жағынан тиімді пайдалануы ... ғана ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі жағынан да дүние жүзінде артта ... бірі ... ... ... ... ... пайдалану ылғи да қоршаған табиғи отраны интенсивті түрде ластау мен табиғаттағы экологиялық ... ... ... ... Бұл ... ... КСРО және оның ішінде, әсіресе Қазақстан Республикасы планетарлық масштабтан алғанда өте бір келеңсіз көріністе болған және қазірде солай болып ... ... ... ... ... ... ... Республик-асының көптеген аймақтары мен өндірістерінде тығырыққа тірелу жағдайы қалыптасты. Бұл жайында жанға батып жар салған Арал, Балқаш, ... ... ... Шымкент, Өскемен, Екібастұз, Жезқазған қалалары мен басқа да өндірістік объектілердің бүгінгі әлеуметтік-экологиялық-экономикалық жағдайлары куә.
Қазақстан Республикасының табиғат ... ... ... ... қазіргі кездегі тығырыққа тірелудің жағдайы, ғалымдар, экономистер, халық шаруашылығындағы жұмысшыларының бірауыздан білдірген пікірлері бойынша ... ... ... ... пайдалану салдарынан болған. Дәл осы қалыптасқан жайды ескере отырып, түбегейлі экономикалық реформа бойынша құжаттарды басшылыққа ала, оған қоса Қазақстан Республикасы-ның ... ... ... негізгі түрлерін пайдалану бойынша кодекстерді, қоршаған табиғи ортаны қорғау Заңына сәйкес табиғатты төлемді ... ... ... ... ... ... ... үшін төлем төлеудің ғылыми негізделген жүйесін құрып алмай және оны ... ... ... ... ... принципін тәжірибе жүзінде жүзеге асыру мүмкін емес[3,9].
Табиғатты төлемді пайдаланудың теориялық ... ... ... ... ... ... Ю.Г.Саушкин, А.А.Минц, М.И.Агашковтың еңбектерінде қаланған. Бірақ, сол ... ... ... ... ... үстемдігі кезінде), социалистік шаруашылық жағдайында табиғи ресурстарды тегін пайдалану туралы пікірдің басым кезінде олар ашық ... ... ... ... теориясын қалыптастыра алмады. Сөйтсе де, аталған ғалымдардың ойларының қисыны қалай болғанда да табиғатты тиімді пайдалану үшін төлем төлеудің қажет ... әкеп ... ... ... ... үшін ... төлеу табиғатты төлемді, әрі ұтымды пайдаланудың басты бір құрамдас элементі ретінде, экономикалық география-ның негізгі бір жаңа ... ... Бұл жаңа ... ... ... ... және ... географияны бұрынғыдан да гөрі экономикалық ғылымдармен әлдеқайда етене, жақынырақ ... ал ... ... ... мәселесі төңірегіндегі қоғамдық-экономикалық қатынастар нарықтық әдістермен, негізінен табиғи рестурстарды пайдалану үшін ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік географияның орналастыру мен бағалау бөлімдерінен табиғи ресурстарды пайдалану үшін ... ... ... айырмашылығы ол жоспарлық есеп беру, шаруашылықтық есеп сияқты болып табылады. яғни табиғи ресурстардың игерілу барысында шұғыл түрде реттеушілік ... ... ... ... ... үшін ... ... іс жүзінде қолдану экономикалық және әлеуметтік географияны экономикалық ғылымдармен және халық шаруашылығындағы ... ... да ... жақындастырады. Табиғат ресурстарын пайдалануға төлем жүйесін енгізу арқылы, табиғатты пайдалануда басым болып келген басқарудың әкімшілік-әміршілдік, жоспарлы-орналастыру әдістерінен ... ... ... ... өтеді.
1 ҚАЗАҚСТАНЫҢ ТАБИҒАТ РЕСУРСТАРЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
+ Қазақстанның минералды-шикізат ресурстары
Адамзат қоғамының ... - ... ... ... өмір ... ... ... Пайдалы қазбалар қалпына келтірілмейтін ресурстарға жатады. Ал бұл олардың көпшілігінің ... ... өте келе ... ... ... екендігін көрсетеді.
Қазақстан - ... ... - ... ... бай ... ... ... Әлемдегі алынатын 55 түрлі ... ... ( ... 29 - ы ... ... 39 - ы ... ... түрде алсақ жоғар көрсеткіштер тек Ресейде - 49, ... - 45, ... және АҚШ - 42, ... - 41 ... ... ... ... мен табиғи газ қорлар бойынша республика ... ... ... ... ... ... тас және ... көмір, темір, хормит, қорғасын, мырыш, мыс, уран және сирек кездесетін металдар т.б. табылған[5,14].
Аталған ... ... ... ... қайта өңдеу және байыту процесінде литосфера мен тұтас қоршаған орта ... ... ... ... газ ... өндіру ықпал етеді.
Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегия - сын - да кен-металлургия кешені ... - стан - ның ... ... ... ... ... қата - ры - на ... қам - тамасыз етуге жәр - демдесетін басым салалардың бірі ретінде ... ... ... кешенінің басты міндеті ішкі және сыртқы рыноктардың қажеттерін қанағаттандыратын ... ... ... ... ... ... минералдық-шикізаттық кешені әлемдік минералды шикізат балансында айтарлықтай күшті позицияға ие, әлемдік ... ... ... - ның ... мен ұлғаюына үлкен ықпал ете алады. Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі геология және жер қойнауын игеру комитетінің ақпараттық-талдау ... ... (2003 ж.) ... ... зерттелген қор жөнінен Қазақстанның алар үлесі мынадай:алтын - 2,7% (әлемде ... ... - 16%, мыс 7,1%, ... - 30% ... ... - 22%, ... - 15,2%, ... - 47,2% (1-орын), темір - 6%, ... - 3,9% ... хром - 37,6% ... ... - 1,4% (10-орын), никель - 1,4% (12-орын)[6,21].
Минералды шикізат өнімдерін өндіру және алу ... ... хром ... екінші орында, титан бойынша - екінші-үшінші, мырыш және қорғасын бойынша - алтыншы, марганец ... - ... ... ... ... ... мыс, ... ферроқорытпа және болат рыноктарында Қазақстанның атқаратын рөлі аз емес, ал Еуразиялық суб - ... хром ... ... ... марганец, алюминий жөнінен өңірлік рынокта (ТМД елдері, бірінші кезекте Ресей) ... ... ... ... өздігінен келген жоқ, ол ғалымдар мен инженерлік-техникалық қызметкерлердің ерен еңбегінің жемісі болды. Кезінде осы сала Қазақстан ғылы - ... ... ... зор әсер ... Отан - дық геология, кен ісі, металлургия са - ла - л - ары әлемдік жетістіктерге қомақты үлес ... 15 ... ... ... - ның алдында қосымша міндеттер пайда болды. Яғни, отандық ... ... - ... ... ... ... ... осы саладағы қазақстандық ғалымдар тек ғылыми ізденістермен - жаңа технология жасау, оларды сынақтан өткізу, өндіріске енгізу ... ... ... ал ... даму ... жасауды үкімет ол кезде тек мәскеулік ғалымдарға тапсыратын[7,35].
Тәуелсіз ... ... ... ... ... ... маңызды бағдарламалар дайындауды Қазақстан ғылымына жүктейтін болды. Сол себепті, ... ... ... ба - ... ... Президент Жарлығымен бірнеше ұлттық орталықтар құрылды, олар - ға өз салаларында мемлекеттік бағдарлама - ларды іске асыру жүктелді. ... ... - ған ... бірі - ... Рес - ... ... ... кешенді ұқсату жөніндегі ұлттық орталы - ғы" РМК. Бізге тау-кен, ... ба - ғыт - тары ... ... орындау жүктелді. Әрине, біз бұл міндетті бұрынғы істеп жатқан жұмыстарымызға ... ... ... ... ... ... Азиядағы ірі ғылыми кәсіпорындардың бірі.
Ал жекеменшікке өтіп кеткен кәсіп - орындарға келсек, әрине, нарықтық эко - но - ... ... ... ... - на ... Әйтсе де үкімет өз мен - шігіндегі кен орнын кәсіпорынға пайда - лануға ... ... сол ... қаз - ба - ны өндіру мен ... ... жеке ... ... ... бұзбауын қадағалап отыруы тиіс. Бұл не деген сөз? ... кен ... ... - лар ... ... ... ... белгі - леген норматив бойынша, руданы барын - ша толық (тек қана бай руданы емес) қа - зып ... ... ... ... өң - ... ... оның құрамында бар элемент - терді мейлінше толық бөліп алу керек.
Үшіншіден, металдардың ... ... ... тыс ... сату ... төмендетпеуі тиіс.
Төртіншіден, өндіріс үдерісінде қоршаған ортаны ластамауы, ал егер оған ... ... сол үшін ... - ке ... ... төлем төлеуі тиіс.
Бесінші, өндірісте істейтін жұмыскерлердің қауіпсіздігі қамтамасыз етілуі тиіс[8,21].
Осы бағыттарда кәсіпорынның жұмы - сын бақылайтын мемлекеттік органдар бар. ... ... ... ... ... ... әлемдегі осындай өн - дірістердің көрсеткіштері мен ғылыми же - тістіктерін назарға ала ... ... ... ... ... үкімет органдары нормативтерді белгілеуі үшін қажетті материалдармен, ұсыныс - тармен қамтамасыз етуге саяды.
Бүгінгі ... ... ... ... ол екі ірі ... ... - қа - ра ... және түсті метал - лургия:
- қара металлургия темір, ... хром ... ... ... ... ферро - құймасы, отқа төзімді өнімдер, металл сынықтарын қайта өңдеу ... ... 12 ... ... түсті металлургия 26 өнеркәсіп кіретін қорғасын, мырыш, мыс, титан, ... және ... ... глинозем, молибден концентратын, уран шикізатын өңдеу сияқты 8 саладан тұрады[9,34].
1996-2005-жылдар ... ... ... ... 55 ... ... астам, соның ішінде жер қойнауын игеруге 40 млрд. доллардан астам инвестиция салынды. Бұл туралы ... ... және ... ... ... ... Ізмұхамбетов бүгін Алматыда ІІІ инвестициялық саммит барысында мәлімдеді, деп хабарлайды Kazakhstan Today тілшісі.
Б.Ізмұхамбетовтың айтуынша, ... ... ... ... орта ... 79 проценті өнім өндіруге, 21 проценті геологиялық ... ... ... ... ... ... қазіргі жағдаймен Қазақстан көмірсутегі шикізатының қорына қарай әлемдегі алдыңғы ондыққа кіреді. Ал табиғи ... ... қоры ... ... ... 15-ші ... ... және алып пайдалануға болатын мұнай қоры 35 млрд. баррельді, газ қоры 3 трлн текше метр
Каспий ... ... ... 120-ға жуық ... анықталған. Олардың арасында көмірсутегі шикізатының үлкен қоры болуы әбден мүмкін. Мамандардың болжамы бойынша, Каспий теңізінің ... ... ... ... 12-17 ... ... болады[10,45].
Солтүстік Каспий жобасының аясындағы алғашқы барлау бұрғылау жұмыстарының ... ... - ... ... бөлігінің болашағы зор деген қорытынды жасатып отыр.
Республикамызда 197 мұнай және газ кен ... ... ... 102 ... 29 газ конденсаты, 30 мұнай - газ ... 6 ... - газ, 11 газ ... және 12 газ кен ... ... Мұнайдың ашылған кен қорлары 3млрд. тоннасы, ал газдың ... ... 3 ... текше метрді құрайды. Негізгі мұнай мен газды өндіру ... ... ... ... Онда ... 90,4% және газ ... 100% өндіріледі. Бұл регион Қазақстан территориясындағы ... ... және ... ... ... аудандар қатарына жатады. Тау - кен өндіру өнеркәсәбінің мұнай өндірі ... жеке ... ... да ... ... ие ( 2030 жылға қарай мұнай өндіруді жылына қарай 150 ... - ға ... ... ... ... ... көмір мен қоңыр көмір өндірудің де экологиялық салдары бар.қоршаған ортаның экологиялық жағдайына негативті әсер ететін отын ресурстарының ... ... ... уран ... ірі кен ... атап өтейік.
Сондай ақ темір, марганец, хром, қорғасын, мырыш, мыс ... ... ... ... тастары, мен минералды шикізат ресурстарының басқа да түрлерін өңдеумен және ... ... ... ... рудниктер және карьерлер табиғи ортаға жағымсыз әсер етеді.Осылардың барлығы қоса ... ... ... ... ... ... ... тиімді шараларды қолдануды талап етеді[11,56].
Жер қойнауларын қорғау мәселесі литосфера қабаттарынан ... ... ... және рудалы емес пайдалы қазбалар ... ... ... ... алуды қамтамасыз ететін шаралардың жиынтығын қамтиды. Жер қойнауларын ... ... ... ... сондай - ақ рельеф формасының сақталуын, ... ... ... табуда жоюын қамтиды.
Осыған байланысты пайдалы қазбалардың кен ... ... ... ... , ... ... өндіру, және тасымалдау кезінде ... жан - ... ... ... жер қойнауын эксплатациялаудың басты қағидасы ... ... ... ... аз ... сайын, соғұрлым көп пайдалы қазбалар болашақ ұрпақтың қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында жер ... қала ... - кен ... ... қоршаған ортаға жан - ... ... ... .бұл ... ... ... , карьерлердің , жарлардың , террикондардың пайда болуынан және тау жыныстарының ... ... ... ... ... , ... , су ... мен жерасты суларының сулық режимінің жағдайына әсер етеді.Мұның үстіне ... мен ... ... мән ... ... өзгереді.Пайдалы қазбалардың кен орындары нөңдеу тікелей ландшафтардың геохмиялық жағдайына , техногендік ... ... ... ... ... және ... ... процесінде пайдалы қазбаларды шала алу ... - ... ... эксплутациялаудағы басты кемшілік болып табылады.Технологиялық дамымаудың нәтижесінде түсті ... ... ... ... ... алынған шикізаттың 10-20% ғана пайдаланылатыны ал 80-90% лақтырылатыны мәлім болды[12,23].
Бұл ... ... ... ... тау ... ұсақталған түрін білдіреді.Концентраттарды ... ... ... ... жуығы шлакқа айналады.
Байыту фабрикаларында өңдеу процесінде ... ... көп ... Руданың негізгі компоненттерін айыру кезінде қосалқы лақтырылып тасталады да , су мен жел ... ... ... ... ... компоненттердің жалпы құны көбінесе негізгі түрдің құнынан ... ... ... ... ... ... қайтадан эксплутациялау үлкен ... және ... да ... жалғасады және барлық уақытта мүмкін бола бермейді.Нәтижесінде қалпына ... ... ... ... ... ұшырайды.
Жер қойнауы ресурстарын рационалды пайдалану және ... ... ... ... жатқызылуы тиіс:
* пайдалы қазбалар ... ... ... бос, ... ... пайдалану арқылы кен орындарын кешенді түрде өңдеу;
* пайдалы ... кен ... ... ... ... іске ... мерзімін ұзартуға ұмтылу;
* қажетті жағдайларда сирек кездесетін минералды шикізаттардың орнына басқа ... ... тау - кен ... ... ... ... ... т.б.
1.2. Қазақстанның жер ресурстары ... ... ... ... ... ... ... осы зардаптар адамдар тарапынан олардың ... ... ... ... ... ... түсінуіне , табиғат қорғау проблемасына жауапкершілік көзқарастың ... алып ... ... ... бойы ... өзінің тіршілігін өндірістің қарқынды дамуымен байланыстырып, алынған өнімнің ... ... ... одан әрі ... ... Бұдан қорытындылайтынымыз табиғат ресурстарын тиімді ... және ... ... ... ... тірі табиғатты, адамды, қоршаған ортаны ... ... ... - ... бір ... әрі ... туындысы. Адам табиғатқа тәуелді. Сондықтан өзінің өмір сүріп, өсіп-өнетін, ... ... ... ... ... ... ... күнкөріс көзі болып ... ... ... ... болса солай емес,аялай есіркей қарауы - оның ... ... ... ... сырын тану арқылы оны жасартып, жаңғыртуға ... ... үлес ... ... табиғат зерттеуші ғалым И.В ... өзі ... ... бой ... ... ... ... қорытынды шығарды: > , - деп, ... ... қап ... ... одан ... ... ...
Ф.Н.Реймерс бойынша
Белгілі бір жағдайды сақтап үздіксіз ... ... жер ... ... ... ... деп есептейді. Егістік мақсатпен пайдаланғанда жер ... ... ... ... табылады. Мұндай жағдайда табиғаттан жер ... ... оның ... ... ... ... өнімдері алынады.
Жер ресурстарын пайдалануда барлық табиғи ... ... ... ықпалы айқын байқалады - ... ... ... ... ... ... ... сәулелендіретін топырақ арқылы және ... ... жер ... ... сулардың, өсімдіктердің және жануарлардың сипаты ауыл шаруашылық әрекеттің ... тіке ... бар. ... ... ... ... жиі айтылатын ауыл шаруашылық деп ... ... ... ... емес деп есептейді[14,87].
А.А. Минц бойынша ауыл шарауашылық ... деп ... ... ... ( ... ... ... т.с.с.). Яғни, ауыл шаруашылық ресурстардың бас ... ... ... ... ... заңдылықтарымен анықталады. Осыған байланысты жерді шаруашылықта пайдаланудың ... ... ... ... ... биологиялық өнімділік ауыл ... ... ... ... қасиеті болғандықтан табиғи ... ... ... ... ... ... негізгі орын алады.
Жердің бас қасиеті, оны ... ... ... ... іс - ... барлық түрлері жер ... ... жер ... предметі және еңбектің жалпы құралы, яғни кез - ... ... ... ... ... ... ... бір түрлері арасында, жер бөлістірудің әлеуметтік, экономикалық факторлармен ... ... ... ... ... ... ... болып территорияның шектелуімен ... оны ... ... ... бір - ... жоққа шығаратындық сипаты ... ... ... ауыл ... ... ... ондай көп емес, себебі дақылдардың түрлері ... ... ... және ... да ... ... ауыл шаруашылық бағытымен таңдалады, бірақ ... бойы ... ... ... ... ... ... дақылдардың өнімділігіндегі ... ... ... ... ... әсер ... негізгі факторлардың бірі. Дақылдардың әртүрлі ... ... ... ... дақылдың өнімділігінің айырмашылық сипаты ерекше ... ... ... ... ... ... онда ... жеке бір дақыл егудің экологиялық ... ... ... жалпы ауыл шаруашылық өндірістің ... ... аса зор жер ... ие. Егістікке жарамды ... ... ... 2001 ... 1 қаңтарында 30,2 млн. га болды. ... және ... ... 190 млн. га. Республикамыздағы жайылымдық ... ... ... шөл және ... ... ...
Ландшафтардың шөлге айналуы. Шөлді экожүйелердің жоғарғы ... ... ... ... ... проблемасы. Шөлге айналу себептері: табиғи және ... . ... ... мен ... ... ... кему ... антропогендік әрекет: жайылымдар дигродациясы,топырақтың тұздануы , техногенез болып табылады. ... ... 60% ... ... ... процестерін өткеруде.
Топырақ жер ресурстарының дегредациясы.Топырақ жер ... ... ... ... ... ... үшін ... болып табылады. Қазақстанда Солтүстік Қазақстан ... ... ... ... мен ... (өнімділіктің кемуі) неғұрлым үлкен қауіп төндіруде.
1.3. Қазақстанның су ... жер ... ... сумен аз қамтамасыз етілген елдердің қатарына жатады.Сумен ... ... ... ол ТМД ... ... ең ... орынды алады, тіпті Түркіменстаннан кейін тұр. Қазақстанның жер беті ... ... (жер асты ... қоса ... ... ... ... 89.5 текше шақырымды құрайды.Республикада таза ауыз суды тым ... ... жер беті су ... ... ... ... ... су шаруашылығы мәселелері тек жер беті суларын ... ... және жер асты ... ... ... ... ғана шешілуі мүмкін. Республикада жалпы су пайдаланудың 9 % жер асты ... ... ... , біздің ойымызша , оны 25% ... ... ... ... және жер асты ... Қазақстанның геожүйелеріне экологиялық ықпалы көп жақты сипатқа ие. Ол өзен ... ... және су ... ... және ... режимі арқылы көрінеді. Өзендердің бастаулары , су ... , ... су ... ... және т.б. гидроэкологиялық факторлар неғұрлым маңызды болып табылады.Осы факторлардың ішіндегі кейбіреулерінің ... ... ... ... ... ... ... Қазакстанның үлкен, жазық бөлігінде тым әркелкі орналасуы техногез өнімдерінің геохимиялық миграциясы процестеріне жағылуы ықпал ... ... ... ... тау ... өзен ... жиілігі және су бөгендерінің суы молдығы осында орналасқан өндірістік региондардың шегіне табиғи сулар мен топырақты ластаушыларды ... ... ... ... территориясындағы гидрологиялық режимнің Қазақстандық типтегі өзендердің су айналымы су ... өзін -өзі ... ... фактор болып табылады. Көктемдегі су ... ... ... ... ... ... ал судың төмен деңгейі ( ... ... ... ... ... ықпал жасайды.
Су ресурстарын қорғау және ... ... ... ... үшін ... ... мәселе болып табылады.табиғаттағы су айналымының ... ... су ... ... ... ... ... табиғи жағдайлардың жағымсыз болуына байланысты тұщы су ресурстары ... ... ... территориясының басым бөлігі кіреді және сондықтан аридтік және семаридтік ... ... су ... өте тапшылығымен сипатталады[16,34].
Қазақстан біздің ... су ... ... ... ... қатарына жатады. Ол тұщы су қорлары бойынша ТМД ... ... ... аз ... ... ... қатарына жатады. Бұл территорияда су ... ... ... және ... ... ... тыс ... жатқан транзиттік өзендерден тұрады.
Республикамыздың жерасты су ресурстарының мол екендігін айта ... жөн. Жер асты ... ... ... 15,8 текше шақырымды құрайды, оның 2,6 текше шақырымы пайдаланылады.2 Бұл сулар өте минералды болғандықтан және өте ... ... ... үшін пайдалануға қиындық туғызады.Жерасты сулары Қазақстанда пайдаланылатын су мөлшерінің 8 пайыздан ... ... ... олар ... су қажеттіліктерінің 25 пайызын қамтамасыз етуі мүмкін.3 Жерасты суларының бастаулары өте әркелкі орналасқан. Су қорларының 63 ... ... ... ... ... ... Республикамызда анықталған жерасты суларымыздың 60 пайызының 16 пайызы ғана ... Осы ... ... ... 52 ... ... су ... 22 пайызы техникалық мақсатта, 9 пайызы жер суғару үшін және 7 пайызы ... ... үшін ... 69 ... 4000 - нан ... елді-мекен, 100-ден астам өндірістік кәсіпорын жерасты суларымен ... ... 90 мың ... ... ... ... Жерасты суларын пайдалану үлесі республикамызда анықталған қорлардың 15, 6 ... ал ... ... ... ... 7, ... құрайды[17,33].
Адамдардың шаруашылық қызметі Қазақстанның су ресурстарына жан-жақты әсер етеді.Мұнай өңдейтін кәсіпорындардың ... ағын ... қара және ... ... ... су ресурстарына негативті ықпал жасайды, қалалардың коммуналдық тұрмыстық қалдықтары көптеген су бөгендерін тұрмыстық және ... ... ... ... етіп тастайды. Мұның үстіне судың тұнықтығы, түсі, температурасы өзгеріске ұшырайды., жағымсыз дәм мен иіс ... ... ... ... ... ...
Суды ластайтын химиялық қосылыстардың, әсіресе мұнай өнімдерінің өз-өзінен ыдырап ... қиын ... су ... ... тазалау процесі ақырын жүреді.Тазаланбаған ағын суларды тастау ... ... ... ... болуы себепті үлкен экономикалық залал әкеледі. осыған байланысты су ресурстарының тазалығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... Балқаш АҚ-да бұрын Балқаш көлін ластаған өндірістік сулардан 90 пайызға ... мыс ... ... ... ... ... ... Жезқазған қаласында АҚ-на айналмалы сумен қамсыздандырылған, жергілікті су бөгендеріне лас ... ағын ... ... ... ... өндірістік циклдер енгізілген. Осы сияқты мысалдарды айта берсе ... ... ... ... су ... ... кезінде Қазақстанды қоршаған орта жағдайының катастрофалық немесе қиын жағдайын көптеген жағдайларда анықтайтын үлкен бұзылушылықтар байқалады. Концентрациялардың шекті ... ... су ... ... ... ... ... болып табылады. Мұның үстіне ПДК көрсеткіштері әртүрлі болады: олар балық шаруашылығы, шаруашылық ауыз су және ... ... су ... су ... ... Аталған шаруашылық обьектілерінің су сапасына қоятын талаптары да әртүрлі. Алайда ... ... ... ... облыстары) судың сапасы бұдан да төмен ... ... ... және ... ... механикалық ,химиялы, және биологиялық тазалау қолданылады.Өкінішке орай тазалау құрылғыларын жүйесін ... ... ... ... қалуына және басқа да себептерге байланысты су бөгендеріне көп ... ... ... ... ... ... ағын ... суландыру және фильтрация егістіктерінде тазартылады. Мұнда олар микроағзалар мен күн ... ... ... буланғаннан кейін егістіктер жыртылып, ол жерлерге ... ... ... Су ... рационалды пайдалану және қорғау қағидалары:
* өзендер мен көлдердің ағын ... ... ... ... жер беті ... прогрессивті су қорғау технологияларына ... ... ... ... су ... және сумен қамсыздандыру технологияларын ... ... ... және ... ағын ... ... ... болдырмау үшін прогрессивті ... мен ... ... ... ... суды ... ... қысқарту
* жерасты суларын үнемді пайдалану
* термалды,минералды сулар мен ... ... және ... ... ... пайдалану.
1.4. Қазақстанның агроклиматтық, биологиялық ресурстары
Қазақстанның ірі 19 ... ... ... ... жағдайы РГП - ның 2000 ж ... ... ... ... ... ... ... ауасындағы зиянды заттар өте жоғары дәрежеде деп ... ... ... ... 3 ПДК - ден , ... 2 ПДК - ден, шаң - ... мен азот ... 1ПДК - ден жоғары.
Қазақстан қалаларының ауа бассейнін ... ... , азот ... , ... ... , ... ... , күкіртті сутек және шаң - ... .Бұл ... ... , ... ... концентрациялары ПДК - ден 1,5 есе артық болып отырады.адамдардың ... үшін ... ... дәрежесін осы заттар туралы қысқаша ... ... ... ... ... қаласында ауа бассейндерінің ластану ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қалдықтарының нәтижесінде Лениногорск, Шымкент, Ақтөбе қалаларында және ... ... ... ... Алматы қаласында ауа бассеині ластанған.ауаның неғұрлым ... ... ... Шымкент және Ақтау қалаларында байқалады.Қазақстанның көптеген қалаларында формальдегидридтің , азот диоксидінің фенолдың ПДК - дан ... ... ... ... , ... ... ... ірі өнеркәсіп орталықтары бойынша АЛИ көрсеткішінің өсіп келе ... ... ... қалалар мен өнеркәсіп орталықтары ауа бассейнінің ластануының басты себебі автокөлік ... ... ... ... ... алу ... ... өткізілуімен байланысты. Олардың ішінде барлық өндірістік ... ... ... ... ... ... заттардың қалдықтарын тастауды жоятын немесе төмендететін жаңа ... ... ... және ... ... кәсіпорындарға енгізуді атап өтсе болады[18,55].
Қалалар мен ... ... ... таза ... ... өсімдіктер маңызды роль атқарады.Атмосфераның ластауына қарсы тұратын өсімдіктерге ақ ... , тал , ... ... және т.б. ... Бұл ... жасыл қорғаныш зоналарын жасау кезінде ұсынған жөн.
Атмосфералық ... ... ... Қазақстандағы климат глобальды өзгеру процестерімен тығыз ... ... ... шешу ... табылады.Оларға мыналар жатады:
- парник эффектісі мәселесі
- ... ... - ... ...
- озоносфераның бұзылу мәселесі
- ... ... ... байланысты атмосфераның бұзылу мәселесі және т.б.
Ғарыштық аппараттарды нәтижесінде атмосфераның ... ... ... ... және сияқты ғарыштық аппараттарды ұшыру жер атмосферасының ... ... ... әкеп ... жер ... ,ауа ылғалдылығының өзгеруі сияқты ауа - райы ... ... ... ... ұшу ... ... жерде уақытша (2-3күн) бұзылуынан көрінеді.Алайда ,Қазақстан территориясындағы космодромынан ... ... да ... ... ... байқалмайды.
Қазақстан жерінде алуан түрлі жануарлар мен ... ... ... ... ... бай және сан ... Елімізде өсімдіктердің 400 - ден аса, ал ... ... 250 - ден аса түрі ... ... ... ... 835 түрі бар. ... ішінде сүтқоректілердің 178 ... ... 500 - ге ... бауырымен жорғалаушылардың - 49, қосмекенділердің - 12 , ... - 104, ... ... ... ... тәрізділердің 3 түрі ... ... Атап ... кез - ... ... таныс аю, қасқыр, түлкі, қоян, кірпі, үйректер, тырна, қаз, аққу, бүркіт, қараторғай, бұлбұл, улы сұр ... ... ... , ... және тағы басқалар кездеседі.
Қазіргі ... сүт ... 130 түрі мен ... 450 ... ( оның 350 түрі ұялайды ) ... ... ... - ... облысқа кіреді. ... ... ... ... ... аймақ сияқты пайда ... мен ... ... жас. Оның ... ... ... жаңа ... мен ... ... - ақ физикалық - ... ... ... рөл ... Жануарлар дүниесінің үштік және төрттік дәуірдегі даму ... ... ... даму ... ...
Республикада ормандар тек 3,8% алып ... ... ... ... ... - сексеуілдер , бұларсыз ормандар 1,7% ... ... ... 10%- ы ... ... ... және ... Қазақстан облыстарында.
Қазақстанның орман қоры 21 млн. ... ол ... жер ... 3,5 пайызын ... ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар топырақты эрозиядан сақтау, құм ... ... суды ... ... ... атмосфераны шаң - тозаңнан тазартуда оның ... зор. ... ... ... ... қуаңшылық пен аңызақ желден сақтайды.
2 Табиғи ... ... ... мен ... ... ...
2.1 Қазақстандағы табиғи ресурстарды қорғау,пайдаланудың осы заманғы жағдайы
Табиғат бұл ... ... өмір сүру және ... ... ... Өнім ... және ... қажеттіліктерін қанағаттандыру процесінде адамзат табиғи ресурстарының әртүрлі түрлерін ... ... пен ... ... ету ... ... ... адамзатқа неғұрлым маңызды міндеттер қоршаған ортаны жақсы жағдайда ... ... ... - ... ... келе ... қажеттіліктерін әртүрлі табиғи ресурстармен қамтамасыз ету болып ... ... ... байланысты адамды қоршаған ортаны ... және ... ... ... ... ... қоршаған орта адамға қатысты сыртқы болып табылатын табиғи, табиғи - ... және ... ... , ... мен ... ... ... адам олармен өз іс әрекетін жүзеге асыру процесінде өзара ... - ... ... Бұл ... ... өмірінің қамсыздандырылуы мен өнім өндіру әрекетінің аясы ... ... ... ... қамтамасыз ету , оны антропогендік әрекеттің жағымсыз ықпалдарынан ... ... ... ... ... ... ... кезеңде қоршаған ортаның жағдайына екі түрлі факторлар тобы ... ... ... ... Олардың біріншісі ғылыми-техникалық революцияны және оның ... ... ... ... ... ... ... қамтиды. Екіншісі демографиялық аспектілерді қарастырады және жер ... ... ... ... мен урбанизацияны ( қала тұрғындары санының өсуі) қамтиды. Бұл факторлар ... ... ... ... даму қарқынына тікелей ықпал жасайды, ол, өз ... ... ... ... ... ... және ... байланысты қоршаған ортаның ластануына әкеліп соғады[19,14].
Ғылыми-техникалық
революция
Халық санының өсуі,
урбанизация
Қоршаған ... ... ... ... ортаның ластануы
Өндіргіш күштердің өсуі
Қоршаған ортаны қорғаудың негізгі факторларының ... ... ... мен жер ... қорғау.
Адамзат қоғамының минералды - шикізат ресурстарын пайдаланбай өмір сүруі ... ... ... ... ... ... ресурстарға жатады. Ал бұл олардың көпшілігінің қорларының уақыт өте келе ... ... ... екендігін көрсетеді.
Қазақстан - жердегі минералды - шикізат базасына бай ... ... ... ... алынатын 55 түрлі пайдалы қазбалардың (олардың 29 - ы металдар) Қазақстанда 39 - ы ... ... ... ... жоғары көрсеткіштер тек Ресейде - 49, Қытайда - 45, ... және АҚШ - 42, ... - 41 ... ... қазбалар өндіріледі.
Мұнай мен табиғи газ ... ... ... ... елдерінің бірінші ондығына кіреді, мұнда тас және қоңыр көмір, темір, хормит, ... ... мыс, уран және ... ... ... т.б. табылған. Аталған пайдалы қазбалардың ... ... ... ... және ... процесінде литосфера мен тұтас ... орта ... ... ... табиғи газ концентраттарын өндіру ықпал етеді[20,35].
Республикамызда 197 мұнай және газ кен ... ... ... 102 ... 29 газ ... 30 мұнай - газ конденсаты, 6 мұнай - газ, 11 газ ... және 12 газ кен ... ... ... ... кен қорлары 3млрд. тоннасы, ал ... ... ... 3 ... ... метрді құрайды. Негізгі мұнай мен газды өндіру Батыс Қазақстанда жүзеге асырылады. Онда ... 90,4% және газ ... 100% ... Бұл ... ... ... неғұрлым ластанған және экологиялық жағдайы нашар аудандар ... ... Тау - кен ... өнеркәсәбінің мұнай өндірі саласы жеке тұрғыдан алғанда да басымдық ... ие ( 2030 ... ... ... ... ... қарай 150 млн.т - ға дейін жеткізу ... ... ... ... кен ... аз өндірісті жасау жер ... ... ... толық пайдалануды және ... ... ... қамтамасыз етеді.
Жер қойнауы ресурстарын рационалды пайдалану және қорғау негізінде ... ... ... тиіс:
* пайдалы қазбалар өндіру технологиясын жетілдіру;
* бос, ... ... ... ... кен ... кешенді түрде өңдеу;
* пайдалы қазбалар кен ... ... ... олардың іске жарау мерзімін ... ... ... ... ... ... ... шикізаттардың орнына басқа нәрсе қолдану;
* тау - кен ... ... ... ... рекультивациялау және т.б.
Жер қойнауын пайдалану мен қорғау тәртібі мен мән ... ... және ... ... , кешенді пайдаланылуына және экологиялық зардаптың алдын алуға бағытталған құқықтық ... ... ... ... тау - кен ... ... Жер ... және жер қойнауын пайдалану туралы ҚР заңымен ... ... ауа мен ... ... ... ... ауаның қорлары тұрақты және таусылмайды.Атмосфералық ауаның ластануы деп ауа ... ... ... ауытқуын айтады.Қалыпты жағдайда ауа құрамында ... 78 ,03 ... ... 20,99 пайызы , көмірқышқыл газының 0,04 пайызы және ... мен ... ... 1,0 ... ... ауаның құрамы мен құрылысының антропогендік өзгеріске ұшырауы ландшафттардың ... ... ... ... ... жергілікті климатқа,жер беті және жерасты суларына ,топырақ және өсімдік қабатына күшті әсер ... ... ... ластануы адамдардың денсаулық жағдайына аса ... ... ... ... ... мен ... ... өзгеріске ұшырауы ландшафттардың барлық табиғи компоненттеріне , атап айтқанда , жергілікті ... беті мен ... ... ... және ... қабатына күшті әсер етеді . ... ... ... ... ... 2 маңызды аспектіні бөліп көрсетуге болады:
1. ... - ... ... үшін ... ... ... ... экономикалық - өндірілген шикізат пен оның өндірістік өнімдерін қайта өңдеу және ... ... ... ұшып ... ... ... жоғалтудың алдын алу[22,11].
Атмосфераны ластаушы көздер:
* атмосфераға жанартау атқылау, шаңды борандар, жергілікті ... ... ... түсетін бөлшектермен табиғи ластану;
* тұрмыстық , өндірістік , трансрорттық мақсаттар үшін , ... ... ... ... ... жану өнімдерімен ластану;
* техногенез процесінің нәтижесінде ... ... ... ... ... авариялардың және т.б. нәтижесінде атмосфераның радиактивті ... ... ... ... көзі өнеркәсіптің , әсіресе энергетикалық құрылғылар мен көлік ... ... ... ... келіп түсетін барлық ... ... ... ... ... ... тиеді.Қазақстанның көптеген өнеркәсіптік ... ... ... ... CO, SO, HS, CI сияқты зиянды және улы газдар және т.б. ... ... ... ... әсер ... ... өсуіне кедергі келтіреді, өнеркәсіптік ғимараттар мен ... ... ... ерте ... әкеп соғады[23,51].
Қалалар,ірі тұрғылықты бөлімдер орналасқан ландшафттарды атмосфералық ауаның ... ... ... күн ... ... азаяды, ол өз кезегінде ауаның орташа ... және ... ... ... ... соғуы мүмкін еді , ... ол ... ... ... жағу және басқа да ... ... ... ... ... ... ... және индустриялдық ландшафттарда көптеген жерлері асфальтпен жабылған топырақ қабатының табиғи сулы ... ... ... ... ... және ... ылғалдылығы төмендегені байқалады.
Өнеркәсіптік кәсіпорындар мен қала кварталдары дұрыс орналавстырмау ... ... ... церкуляйиясы жиі байқалады,соның кесіріәнен атмосфера одан әрі ластанады.Басқа да ... ... , атап ... , ... атмосфералық жауын - шашын ,тұманға да ... ... әсер ... ірі 19 ... ... ауаның ластану жағдайы РГП - ның 2000 ж бақылауларының негізінде ... ... ... қалаларының атмосфералық ауасындағы зиянды ... өте ... ... деп бағаланады. Формальдегидтің орташа жылдық концентрациясы 3 ПДК - ден ... 2 ПДК - ден, шаң - ... мен азот ... 1ПДК - ден ... ... ауа бассейнін ластаушы көздер:формальдегид,фенол , азот ... , ... ... , хлорлы сутек , күкіртті сутек және шаң - ... .Бұл ... ... , ... ... ... ПДК - ден 1,5 есе артық болып отырады.адамдардың ... үшін ... ... ... осы ... ... ... мәліметтер сипаттайды.
ҚорыТынды
Адамзат қоғам дамуы жолындағы үлкен қиындықтарды ... ... ... қарай табандылықпен қадам басып келеді. Ал, өркениеттіліктің басты өлшемдерінің қатарына табиғатпен келісімде өмір сүру, оны қорғай білу ... ... ... емес. Адам мен табиғат арасындағы үйлесімділік -- ... ... ... ... ... ... алып отыр. Қоршаған ортаның ластануы мен осыған орай азып, тозуының алдын алу -- материалдық ... алып ... оның ... күресуден гөрі әлдеқайда тиімді. Республика табиғатын қорғау ісіне барлық азаматтар ат салысуы тиіс. Табиғатты қорғау саласында ... ... ... ... ... ... комитеті көрнекті орын алады. Бұл комитет табиғатты қорғау саласындағы ғылыми мекемелер мен ұйымдардың жұмысын үйлестіріп, бір мақсатқа ... ... ... ... шешуге жұртшылықты жұмылдырады. Елімізде табиғат қорғау қоғамы жұмыс істейді. Табиғат қорғау саласында ... ... жас ... белсенділігі ерекше. Олардың көмегімен республикада жыл сайын көптеген бақтар мен саябақтар ірге көтереді, ондаған тонна мәдени өсімдіктердің ... мен ... ... ... , , өткізу мектеп, студенттер өмірінде дәстүрге айналған. Көптеген мектептерде , штабтары құрылды, ... ... ... Республика табиғатын қорғауға тікелей қатынасып, әр азамат материалдық және эстетикалық маңызы бар табиғи ортаны сақтауға, ... өз ... ... ... ... ... де зор көңіл бөлінуде. Халықаралық табиғатты қорғау одағының шешімі бойынша әр елде ... ... мен ... ... үшін сирек кездесетін, құрып кету қаупіндегі жануарлар мен өсімдіктердің түрлері есепке алынған. Біздің елде 1978 жылы ... ... ... 21 түрі және осы ... ... кездесетін аңдар мен торғайлардың 8 түрі көрсетілген, оларды сақтап қана қоймай, бұлардың ... ... ... шаралары қолданылады. Қалпына келтірілген жануарлар мен өсімдіктердің түрлері алынған. 1962 жылғы 16 маусымда Қазақ КСР ... ... ... ... ... шықты. Жарлықта пайдалы қазбаларды, суды (жер беті мен жер асты сулары), ормандар мен құстар, атмосфералық ауа, топырақ, сирек ... және тағы ... ... ... ... қосымша арнайы нұсқау жазылып, онда әр түрлі табиғат байлықтарын пайдалану, орман, топырақтың ... ... ауа мен су ... қорғау, балық аулау мен аңшылық туралы ережелер бар[26,22].
Біздің еліміздің табиғат байлықтары ... зор, олар ... ... ... әрі шаруашылықты мол болғанымен, оны сақтай біліп, дұрыс пайдаланбаса, уақыт өткен сайын ол да сарқылады. Сондықтан табиғат байлықтарын ... аса зор ... ... ... ... дұрыс пайдалану мәселесіне зор көңіл бөліп, 1918 жылдың өзінде-ақ табиғатты қорғайтын арнаулы комитет ұйымдастырды. ... ... ... ... ... ... және ... бағытталған алғашқы заңдар белгіленіп қабылданды. Қоғам мен табиғат бір-бірімен тығыз байланысты болғандықтан, қоршаған орта мен адамның ... ... етуі ... емес. Табиғат байлықтарын тиімді пайдалану, табиғатқа сүйіспеншілікпен қарай білу қоғамның да алға қарай дамуына негіз болады. Қоршаған ... ... ... ... ... білім алып, еңбек етуіне, материалдық жағынан қамтамасыз етілуіне ықпал етеді. Сондықтан әрбір адам табиғатты аялап ... өз ... ... ... ... ... ... тазаланған бұлақ сол табиғаттың бір бөлегі екенін ұмытпаған жөн. Өзіміз тұрған жердің табиғатын сақтаймыз. Табиғатқа аялы көзқарасты қалыптастыру үшін ... ... ... ... ... оның ... ... экологиялық жағдайымен танысудың маңызы зор.Табиғи қорлар - табиғи ортаның, қоғамның материалдық және рухани ... ... ету ... ... пайдаланылатын бөлігі. Табиғи қорларды тиімді пайдалану және адамзатты өне бойын - табиғи қормен қамтамасыз ету өте ... ... бірі ... ... ... ... ... сарқылтпау үшін қалпына келмейтін табиғат байлықтарын тиімді пайдалануға, шикізаттың, отынның, қуаттың жаңа көздерін іздеуге барлық күш жұмылдыруда. Бұл ... іске ... ... ... - басқа шикізат түрін кеңінен қолдану және қалдықсыз пайдалану. Осыған байланысты табиғи қорларды ... ... ... ... маңызы бар проблемаға айналуы - заңды мәселе. ... ... ... әсер ... ... ... ... ластануымен ойдағыдай күресу көптеген елдермен бірлесе отырып, бұл күрделі мәселені шешуді ... ... ... ... ... ... ... даму болашағы үшін маңызы зор. Алайда аумақты игеруге қатаң табиғат жағдайлары кедергі келтіреді. Табиғи қорларды игеру мәселесі табиғатты ... ... ... де ... ... ... ... жіберілген қателіктер табиғаттың қай қоры болмасын таусылмайды деген жаңсақ ұғымның үстем болуына байланысты ... ... ... ... тепе-теңдік бұзылды. Мұны су қорын пайдалану мысалынан айқын көруге болады. Республика үшін су ... ... ... ... зор. ... ... келе жатқан өнеркәсіп пен суармалы егіншілік алқаптарының ұлғаюы суды көп қажет етеді. Еліміздегі қазір қалыптасқан экологиялық жағдайда өзен ... ... ... ... ... ысырап болып жатқаны белгілі. Су қорларының дұрыс пайдаланылмауы, адамның шаруашылық әрекеті нәтижесінде су ... ... өз ... ... басқа компоненттерінің өзгеруіне әкеп соқты.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР тізімі
Жатқанбаев Ж.Ж. ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан республикасының Су Кодексі, Алматы жеті жарғы 1995. 97-бет
* Жер туралы ... ... ... Жарлығы, заң күші бар. Алматы, 1996.178-бет
* Қазақстан ... Жер ... және ... шикізатты өңдеу туралы кодексі. Алматы, 1992. 281-бет
* Сағымбаев Ғ. Экология негіздері. Алматы, 1995. 101-бет
* Сатыбалдин С., Төлемісов О., ... С. ... ... ... және оның ... ... ... 1992. 23-бет
* Экология және табиғат қорғау.А.Қ.Құсайынов.Алматы.2002. 56-бет
* Мұқаев С. Табиғат пайдаланудағы ренталық қатынастар. Алматы. 1996. 238-бет
* Экономикс. Оқу құралы / ... Я. Ә., ... Д. Қ., ... В. Қ., ... С. Д. - ... 1998.
* Экономикалық ілімдер тарихы. Оқу құралы // Жанагулов А.Ш., ... Ж.С., - ... ... ... ... / Р. Дорнбуш, С. Фишер - Алматы, 1997.
* Жатқанбаев Е. Б. ... ... ... - ... ... ... ... Оқулық / Нұрғалиев Қ. Р. - Алматы, 1999.
* Казахстан-2030>>. ... Н.Ә. ... ... ... ҚР ның экологиялық кодексі, 2007ж.
* Лукьянчиков Н.Н., Потравный И.М. Экономика и организация природопользования. Учебник для ... М.: ... 2002, ... Р.С. ... , Астана-2003
* Мәмбетқазиев Е., Сыбанбеков Қ. Оқу құралы. Алматы, , 1990.
* А.Б.Молдахметова, М.Ө.Өтебаев. Микроэкономика, Астана - ... ... ... ... - ... ... теория негіздері. Оқулық / Әубәкіров Я. Ә., Нәрібаев КН., Жатқанбаев Е. Б. және басқ. - Алматы, 1998.
* ... Н.А. , 2008 ... ... ... ... Мамыров Н. Қ. ж.б. Халықаралық экономикалық қатынастар. Оқу құралы - Алматы: Экономика, ... ... В. Д., ... К. К. ... ... - ... ... 1994.
* Төлемісов О. Реформалардың экономикалық тиімділігін және мемлекеттік басқару жүйесін бағалау. Оқу құралы - Алматы: Экономика, 2001.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қонақ үйлердің қазіргі заманғы классификациялық жүйелігі және оның туризмдегі ролі60 бет
Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардағы экотуризмнің даму мүмкіндіктері77 бет
Жапония мемлекеті24 бет
Каспий аймағының экологиялық құқықтық мәртебесі179 бет
Оңтүстік Африка Республикасының жалпы шаруашылығына сипаттама19 бет
Ресейдің Солтүстік-Батыс ауданы27 бет
Табиғат ресурстарын пайдалану1 бет
Табиғат ресурстарын пайдалану төлемдері13 бет
Табиғатты пайдалану мен қоршаған табиғи ортаны қорғау7 бет
Табиғи ресурстардың классификациясы.Кейбір қоршаған ортаны ластаушы заттардың тірі организмдерге әсері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь