Ресурстар мен жер қойнауын қорғау әрі оңтайлы пайдалану

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1 ТАБИҒАТ РЕСУРСТАРЫ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .5
1.1Табиғат ресурстары және экологиялық ресурс ұғымы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .5
1.2Ресурстардың жіктелуі. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .6
1.3Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану шаралары.ҚР.ның аумағында табиғат ресурстарын зерттеу. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

2 ТАБИҒАТ РЕСУРСТАРЫН ЭКОНОМИКАЛЫҚ БАҒАЛАУ. . . . . . . . . . . . . . 11
2.1Жер қойнауы және оны қорғау. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
2.2Жер қойнауын оңтайлы пайдалану. Жер қойнауын пайдалану жөніндегі талаптар. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .14
2.3Жер ресурстарын қорғау және тиімді пайдаланудың экономикалық мәселелері. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .16

ҚОРЫТЫНДЫ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .20

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

ҚОСЫМША. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .23
КІРІСПЕ

Біздің табиғи ресурстарымыз — орасан зор байлық.
Жер қойнауының байлығы — барша келер ұрпақтың игілігі. Бұған қарап босаңсымауымыз керек. Керісінше, Үкіметті қоса, біздің бәріміз ондай байлық қолымызда болмағандағыдай өмір сүріп, жұмыс істеуге тиіспіз.
Қазақстан – 2030 бағдарламасынан.

Табиғат байлығын тиімді пайдаланудың ең негізгі бағыты кешенділік. Табиғат қорғау шаралары да кешенділікті талап етеді.
Кешенді пайдалану деп – табиғат байлығының барлық тиімді қасиеттерін табиғи ортаға зиян келтірмей пайдалануды айтамыз.
Кешенді пайдалану ұғымына өндіріс және тұтыным қалдықтарын пайдалану да кіреді. Белгілі бір жағдайда минералдық шикізат қорын кешенді пайдалану деп аймақтағы барлық ресурстарды пайдалануды айтады. Бұл ұғымға минералдық шикізат кешенді барлау, мейілінше толық өндіру, өндірілген қорды кешенді пайдалану, шикізаттың жеке түрлерін кешенді ұқсату ұғымдары кіреді. Минералдық шикізатты кешенді пайдалану - өндірілген кешендегі пайдалы негізгі және қосымша элементтерді және өндіріс қалдықтарын пайдалану. Минералдық шикізат қорын кешенді пайдалану – кен қорын және өндіргенде қосымша өнім болып табылатын тау жыныстарын, жер асты суларын, газдарды толық ұқсату.
Аймақтағы кен көздерін кешенді пайдалану деп жақын орналасқан кендерді бір-бірімен байланысты ортақ игеруді айтады. Жеке-дара игеруге тиімсіз ұсақ кеніштерді бірге пайдаланғанда тиімді болуы мүмкін. Өйткені ортақ байыту фабрикалары, ортақ өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымдар салынады. Соның нәтижесінде шығындарды үнемдеуге мүмкіндік туады.
Минералдық шикізатты кешенді пайдалануды бірнеше натуралдық және құндық көрсеткіштермен сипаттауға болады. Кешенді пайдалану дәрежесі: тауарға алынған элементтер саны, шамасы; кеннің құрамындағы пайдалы элементтерді айырып алу дәрежесі; тауарға алынған элементтер мен компоненттер құны; экономикалық тиім және тиімділік т.б.
Минералдық шикізатты кешенді пайдалану көрсеткіштері: кешенді пайдалану дәрежесі- тауарға алынған элементтер саны; минералдық шикізат қорын пайдалану- кеннің құрамындағы элементтерді айырып алу: жалпы көрсеткіш – тауарға алынған элементтер құнының кеннің құрамындағы элементтер құнына қатынасы, кешенді пайдалану тиімділігі- экономикалық тиімдер соммасының шығынға қатынасы.Шикізат қорын толық пайдалану дәрежесі жіберілген қөлдықтың шамасын өлшеу арқылы анықталуы мүмкін немесе алынған өнім мен есептелген өнім шамасын салыстырады.
Қазіргі ғылыми техникалық жетістіктер кендегі барлық элементтерді алуға мүмкінік береді, бірақ соның ішінде тиімдісі алынады.Осы тиімді кешенділікті анықтау ерекше экономикалық мәселе болып табылады.
Кешенді пайдалану варианттарын экономикалық тиімділігін анықтаудың түпкі мақсаты- халық шаруашылық қажетін шикізаттан алынатын өнімдермен неғұрлым аз шығын жұмсап қанағаттандыру. Бұл тұрғыдан шикізатты кешенді пайдалану вариантын анықтау өндірістің, қолданылатын технологияның тиімдісін таңдау болып табылады. Осыған сәйкес шикізатты кешенді пайдаланудың тиімді вариантын таңдау әдісі өндірістің халық шаруашылық тиімділігін анықтау әдістерінен туындайды.
Тиімді өндірістің ең басты белгісі-нақты және өткен еңбектің, табиғат ресурстарының үнеделуі, табиғи ортаға нұқсан келтірмеу. Осы белгіні табиғат ресурстарын кешенді пайдалануды бағалауға қолдануға болады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Г.С Оспанова,Г.Т Бозшатаева, «Экология» Алматы 2001ж.
2. Бейсенова Ә.Б. «Экология және табиғатты тиімді пайдалану» Оқу құралы. Алматы, 2004.
3. Бродский А.К. «Жалпы экологияның қысқаша курсы» Оқу құралы. Алматы, 1997,
4. Экология (оқулық) - Алматы, 2008
5. Стамқұлұлы.Ә "ҚР Экология құқығы” Алматы Жеті жарғы 1995ж
6. Нұрпейісов С.А, Сатыбалдиев О.С «Қоршаған орта» 2005ж.
7. Е.М Үпішев «Табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғау» 2006ж.
8. С.Мұқаұлы «Қоршаған ортаны құқықтық қорғау» 2006ж.
9. ҚР «Жер кодексі» – Алматы: «Жеті жарғы», 2003.
10. Жер мәселесі бойынша нормативті актілер жинағы Алматы: Қаржы – Қаражат, 1996.
11. ҚР ның экологиялық кодексі, 2007ж.
12. Лукьянчиков Н.Н., Потравный И.М. Экономика и организация природопользования. Учебник для вузов. М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2002, с.260-272.
13. Р.С. Оразбаева «Экология негіздері», Астана-2003
14. Мәмбетқазиев Е., Сыбанбеков Қ. «Табиғат қорғау» Оқу құралы. Алматы, «Қайнар», 1990.
15. А.Б.Молдахметова, М.Ө.Өтебаев. Микроэкономика, Астана - 2008ж.
16. Қ.С.Есенғалиева. Микроэкономика. Алматы - 2007ж.
17. Экономикалық теория негіздері. Оқулық / Әубәкіров Я. Ә., Нәрібаев КН., Жатқанбаев Е. Б. және басқ. - Алматы, 1998.
18. Назарбаев Н.А. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру - мемлекеттік саясаттың басты мақсаты», 2008 жылғы Қазақстан халқына жолдауы.
19. Мамыров Н. Қ. ж.б. Халықаралық экономикалық қатынастар. Оқу құралы - Алматы: Экономика, 1998.
20. Мельников В. Д., Ілиясов К. К. Қаржы. Оқулық - Алматы: Экономика, 1994.
21. Төлемісов О. Реформалардың экономикалық тиімділігін және мемлекеттік басқару жүйесін бағалау. Оқу құралы - Алматы: Экономика, 2001.
22. Шеденов Ө. Қ., Сағындықов Е. Н., Жүнісов Б. А., Байжомартов Ү. С., Конягин Б. И. Жалпы экономикалық теория - Ақтөбе: А-Полигра, 2004.
23. Экономикалық теория. ҚЭУҚ - Қарағанды, 2005.
24. Экономикалық теория. Оқу-тәжірибелік құрал /Шумеков З.Ш., Сүйіндіков Ж.С., Жанағұлов А.Ш.-ҚЭУҚ-Қарағанды 2005
25. Бұғыбаева. Макроэкономика. Оқу-тәжірибелік құрал /
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1 ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... және ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... пайдалану шаралары.ҚР-ның аумағында табиғат ресурстарын зерттеу. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2 ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . ... қойнауы және оны қорғау. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... Жер ... ... ... талаптар. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... және ... пайдаланудың экономикалық мәселелері. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... -- орасан зор байлық.
Жер қойнауының байлығы -- ... ... ... игілігі. Бұған қарап босаңсымауымыз керек. Керісінше, Үкіметті қоса, біздің бәріміз ондай байлық қолымызда болмағандағыдай өмір сүріп, жұмыс істеуге ... - 2030 ... ... ... пайдаланудың ең негізгі бағыты кешенділік. Табиғат қорғау шаралары да кешенділікті талап етеді.Кешенді пайдалану деп - ... ... ... тиімді қасиеттерін табиғи ортаға зиян келтірмей пайдалануды айтамыз.Кешенді пайдалану ұғымына өндіріс және тұтыным қалдықтарын пайдалану да кіреді. Белгілі бір жағдайда ... ... ... ... ... деп аймақтағы барлық ресурстарды пайдалануды айтады. Бұл ұғымға минералдық шикізат кешенді барлау, мейілінше толық өндіру, ... ... ... ... ... жеке ... кешенді ұқсату ұғымдары кіреді. Минералдық шикізатты кешенді пайдалану - өндірілген кешендегі пайдалы негізгі және қосымша элементтерді және ... ... ... ... ... ... ... пайдалану - кен қорын және өндіргенде қосымша өнім болып табылатын тау жыныстарын, жер асты ... ... ... ... кен ... ... пайдалану деп жақын орналасқан кендерді бір-бірімен байланысты ортақ игеруді айтады. Жеке-дара игеруге тиімсіз ұсақ кеніштерді бірге пайдаланғанда тиімді ... ... ... ... ... ... ... өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымдар салынады. Соның нәтижесінде ... ... ... ... ... кешенді пайдалануды бірнеше натуралдық және құндық көрсеткіштермен сипаттауға болады. Кешенді пайдалану дәрежесі: тауарға алынған элементтер саны, ... ... ... ... ... ... алу дәрежесі; тауарға алынған элементтер мен компоненттер құны; экономикалық тиім және тиімділік т.б. Минералдық шикізатты кешенді пайдалану ... ... ... ... тауарға алынған элементтер саны; минералдық шикізат қорын пайдалану- кеннің құрамындағы элементтерді айырып алу: жалпы көрсеткіш - тауарға алынған ... ... ... ... ... құнына қатынасы, кешенді пайдалану тиімділігі- экономикалық тиімдер соммасының ... ... ... ... ... ... ... қөлдықтың шамасын өлшеу арқылы анықталуы мүмкін немесе алынған өнім мен ... өнім ... ... ... ... ... кендегі барлық элементтерді алуға мүмкінік береді, бірақ соның ішінде тиімдісі алынады.Осы ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Кешенді пайдалану варианттарын экономикалық тиімділігін анықтаудың түпкі мақсаты- халық шаруашылық қажетін шикізаттан алынатын өнімдермен неғұрлым аз шығын жұмсап ... Бұл ... ... ... ... ... анықтау өндірістің, қолданылатын технологияның тиімдісін таңдау болып табылады. Осыған сәйкес шикізатты кешенді ... ... ... ... әдісі өндірістің халық шаруашылық тиімділігін анықтау әдістерінен туындайды.
Тиімді өндірістің ең басты белгісі-нақты және өткен еңбектің, табиғат ... ... ... ... ... ... Осы белгіні табиғат ресурстарын кешенді пайдалануды бағалауға қолдануға болады.
1 ТАБИҒАТ ... ... ... және экологиялық ресурс ұғымы
Адамзаттың күн көрісі мен тіршілік етуіне қажетті заттар және табиғатта кездесетін жаратылыс дүниелері -- ... ... деп ... Су, жер, өсімдік жан-жануар, тау-тас, қазба-байлық және өзге де, ... не ... ... ... ... ... дүниеліктердің бәрі де табиғи ресурстарға жатады. Табиғи ресурстарды пайдалану нәтижесінде, ... -- ... ... тұрмыс кажетін өтеуге керекті заттар, жанар-жағар майлар жөне өнеркәсіпке қажетті шикізаттарды алады.
Табиғи ресурстар, олардың қолдану саласына қарай -- ... ... ... ... ... ... деп бөлінеді. Табиғи ресурстары сарқылмайтын және сарқылатын екіге бөлінеді. Сарқылмайтын қорлар адам баласына тәуелсіз болып келеді. Соның бәрі - су. Жер ... ... ... ... жердің 2/3 алып жатыр. Сондықтан оның қоры үздіксіз айналымға түсіп, қалпына келіп отыр. Ал экожүйелердін таралуы уақыт пен ... ... ... түрдегі айлағаны объектілер. Сарқылатын қорлар өз кезегінде қалпына келетін және қалпына келмейтін деп жіктеледі. Мысалы, ... ... ... ... ... ... келмейтін байлық көзіне жатады. Қалпына келетін қорлар да адамның ақыл-ойына ... ... Олар - ... , ... пен жануарлар әлемі. Табиғат пайдалану қоғамдық өндірістің ерекше саласы ретінде табиғат байлығын ... ... ... ... ... материалдық қажетін өтеуге және табиғи ортаға өндірістің зиянды әсерін болдырмауға бағытталған. Өндіріске қатыстырылатын табиғат байлықтары: пайдалы ... ... ... ... қана ... ... ... сонымен қатар, өндіріс құралы да болып табылады.Өндірістік ... ... ... ... да ... ... ретінде қарап, оның табиғи қалпының сақталуын, сапасының ... ... ету ... Табиғат байлығын тиімді пайдалану өндірістің дамуын қамтамасыз етіп қана қоймай, ... ... ... оның қалпына келетін қорын молайту және табиғи ортаның тепе-теңдігін сақтау ... ... ... ... ... орта мен ... ... даму тепе-теңдігі сақталуы тиіс.Сондықтан табиғи ортаны, табиғат байлығын қорғау халықтың материалдық, рухани, әлеуметтік мұқтажын үздіксіз өтеуге, табиғат байлығын ... ... ... ... қажет. Ғарыш қорларына -- күн сеулесінің ... ... ... мен ... ... Климаттық қорға -- атмосферадағы ауа, жел энергиясы, жауын-шашын жатады.
Экологиялық ресурс -- табиғи ... ... таза ... ауа, таза су, ... ... көріністері (пейзаж), тазалағыш және сүзгіштік қасиеті бар батпақты жерлер және т.б. жатады.
Табиғатты ... - ... ... өмір ... ғана емес сондай-ақ, болашақ ұрпақтардың да денсаулығы мен ... ... және өз ... шешімдерге тәуелді болатын қазіргі кездегі мәселелердің бірі.
Табиғатты қорғау - бұл табиғи жер және су ресурстарын ұтымды ... ... және ... ... ... ... бағытталған мемлекеттік, қоғамдық, әкімшілік-шаруашылық, техникалық-өндірістік, экономикалық және заңды шаралар ... ... ... ... ... және ұтымды пайдалану.
Қазақстан Республикасының Мәжілісі және Үкіметінде табиғатты қорғауды күшейтуге, республикамыздың табиғи ресурстарын ұдайы өсіруге бағытталған бірқатар ... ... ... ... ... ... жанында осы актілердің орындалуын бақылайтын арнаулы мекемелер бар. Республикада табиғат қорғау прокуратурасы құрылды. Ол Қазақстан Республикасының табиғат ... ... ... орындалуын қатаң кадағалайды. Қазақстанда мемлекеттік ұйымдар торабы құрылған, олардың қызметі бірегей ... ... мен ... бар ... ... ... ұзақ сақтауға арнайы бағытталған. Бұл ұйымдар - қорықтар, ұлттық табиғи саябақтар және ерекше қорғалатын аумақтар. Қазақстан Республикасында 2003 жылы ... ... 25 ... бар деп ... олардың қорықтары 10, табиғи ұлттық саябақтары - 10. Бұл табиғат қорғау мекемелері шамамен 3 млн гектар ауданға орналасқан.
Табиғат ресурстарына адам ... және ... ... ... үшін ... табиғат объектілері жатады.
1.2 Ресурстардың жіктелуі
Табиғат ресурстарын бірнеше белгілері бойына жіктейді. Олар атмосфералық су, өсімдіктер, жануарлар, топырақ, ... ... ... және т.б. ... ... Ең жиі ... жіктелу ресурстардың сарқыту жылдамдығы немесе қалпына келуіне байланысты.
Сарқылуына байланысты ... ... ... сарқылуы бойынша жіктелуінің маңызы -- ол адамды қолданылуы анағұрлым ириоритетті ресурстарды пайдалануға бағыттайды. Оларға ең алдымен сарқылмайтын ... бұл ... ... қоршаған ортаға тигізетін зиянды әсері айтарлықтай болмайды. Оларды толық пайдалануға мүмкіндік беретін жолдарын ... ... ... ... келетін ресурстарды пайдаланудың болашағы бар. Мысалы өсімдіктер, жануарлар.
Сарқылатын ресурстарға жақын кезеңде немесе ... ... ... ... ... ... ... заттар жатады. Бұларға ең алдымен қазба байлықтар мен тірі табиғат ресурстары жатады. Ресурстардың сарқылуы салыстырмалы ... ... ... ұзақ ... ... ... ... жатады. Мысалы, күн энергиясы, жел, теңіздің толуы мен қайту энергиялары. Бұл жағдайда да сарқылмайтын ұғымы мен ... ... ... ... ... ресурс үшін пайдаланудың шегі болады. Мысалы, белгілі бір ... ... күн ... пайдалану жер маңындағы кеңістіктің температурасының артуына әкеліп, термодинамикалық дағдарысты туғызуы ... ... ... орны ... Су ... ... ... (сапалық жағынан) сарқылады, бірақ сандық жағынан сарқылмайтын ресурс. Жердегі судың қорының мөлшері өзгермейді. ал оның жеке сфералар (мұхит, ... ... ... ... ... ... бу ... арасында таралуы әр түрлі болуы мүмкін.
Табиғат ресурстарының сарқылу мәселесі жылдан-жылға өзекті ... ... ... ... ... ... және оларды пайдаланудың артуына байланысты.
Б. Скиннердің 1989 жылғы мәліметтері бойынша халық санының қазіргі өсу ... ... 1,7% ... ... ... ... ... 41 жыл сайын екі еселену керек. Бірақ, мысалы, алтын өндіру жылына 4%-ға артып отырса, оның екі еселену периоды 18 жыл, ... ... ... ... шамамен жылына 7%-ға артып отырса, ал екі ... ... 10 жыл ... ... Адамзат қоғамы көмірді 800 жылдан бері өндіріп келеді бірақ оның жартысы соңғы 30 ... ... ... ... ... ... жылдамдығы ерекше назар аударылады. Себебі олар энергия мен ... ... ... ... көзі ... ... ... қатар, оларды пайдалану ғаламдық мәселелер: парниктік эффект, қышқылдық жаңбырлар және т.б. туғызатын атмосфераның ластануымен ... ... ... ... ... ... ... жиналған жанғыш қазба байлықтар бір жылда жағылады. Ғалымдардың жасаған болжамдарының біреуіне сүйенсек, жанғыш отындарды пайдаланудың қазіргі жылдамдығы сақталса, онда барланған ... қоры ... 30 -- 40 ... газ 40-50 ... көмір -- 70 -- 80 жылға жетеді.Ең көп пайдаланылатын металдарға қатысты ... мен ... ... ... ... темір қолданылу мөлшері бойынша қазір бірінші орында (алюминийден кейін). Оны ... ... ... ... ... ... аз ... болуына байланысты. Экологиялық тұрғыдан темірді қорыту күкіртті ангидрид пен көміртегінің қостотыгымен ластандырылады. ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылуымен байланысты.
1.3 Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану шаралары. ҚР-да табиғи ресурстардың таралуы
Жер бетіндегі тіршілік иелері ... ... және ... ... көзі ... ... және су ресурстарын ұтымды пайдалану кез келген елдер үшін негізгі мәселелердің бірі болып табылады. Қазақстанда шөл, қуаң (аридті) және ... ... ... зор аумағы бар. Мұнда табиғи ресурстар шектеулі, соның салдарынан бұл аумақтарды ұтымды ... ... үшін ... ... ... болып есептеледі. Сондықтан республика ғалымдарының алдына өсімдіктердің жаңа іріктемелерін жоғары температура және сортаңдық сияқты қолайсыз факторларға ... ... ... ... ... ... міндеті жүктелуде. Солтүстік Қазақстанның топырақ өнімділігін шұғыл шектеу факторларының бірі топырақты шаңға айналдырып, жеңіл ұшыратын жел ... ... ... ... ... жыртқан кезде топырақтың жыртылатын құнарлы қабатын жел ұшырып әкетеді. Атап айтқанда академик А. И. ... ... ... ... эрозияға қарсы топырақ қорғайтын қайырмасыз жырту жүйесін жасап, кеңінен пайдалануда. Бұл жүйеге сәйкес жырту кезінде ... ... ... ... ... ... ... арқылы өңдеп, тек арамшөптердің 4 - 5 см тереңдіктегі ... ... ... ... ... ... кесілген сабақтар тік қалпында қалады. Сөйтіп топырақ құрылымы сақталады да, шаңға айналмайды. Топырақты осылай өңдеген кезде ауаға шаң ... Осы ... ... ... ... ... сақтап, Қазақстанның солтүстігінде астықтан жоғары түсім алуға қол жеткізді.
Табиғат ресурстарын тиімді пайдаланудың негізгі принциптері мынадай болуға тиіс:
* ... ... ... ... ... пайдалану;
* үнемді пайдалану.
ҚР-ның аумағында табиғат ресурстарын зерттеу.
Батыс Қазақстан табиғат ресурстары.
Батыс Қазақстан ... -- ... ... ... ... - ... ... Шығысында Ақтөбе, оңтүстігінде Атырау облыстарымен, батысында Ресейдің Астрахан, Волгоград, солтүстік-батысында Саратов, Самара, солтүстігінде Орынбор облыстарымен шектеседі.
Облыстың жер қойнауы мұнайға, ... ... ... мейлінше бай. Мұнда Қазақстандағы зерттелген газ-конденсаты қорының 90%-тен астамы шоғырланған (Қарашығанақ газ конденсаты кен орны). Одан басқа облыс аумағында жанғыш ... ... ... ... ... магний тұздары (Шалқар көлі), цементтік шикізат (Ақсуат, Шаново), керамзиттік саз (Тұйықсай, Погодаев), т.б. ... ... кен ... бар. Осы ... дейін Батыс Қазақстаннан шығарылатын мұнай көптеген салаларға жұмсалынып отыр, өйткені ... ... ... орынға ие. Алайда көптеген есептеулер бойынша мұнайымыздың кені болашақта сарқылып кетуі мүмкін жағдайға теңеп ... ... ... ... ... - ... су жетіспейтін аймақтардың бірі, теңіздерден қашық жатуымен бірге ірі езендері де жоктың қасы. Бірақ минералды ресурстарға бай ... ... ... жері пайдалы казбалардың көмбесі десе де болады. Мұнда- көмір, темір кені, мыс, ... ... ... ... жөне т.б. пайдалы қазбалар кездеседі. Орталық Қазақстанды минералды ... ... ... те ... Бұл ... ... казбалардың алуан түрі және үлкен қоры шоғырланған. Жер койнауындағы көмірдің мол қоры ... ... ... ... ... бірге 100% кокстелетін көмір де осында. Мыс кен орындары Балқаш маңы мен ... ... 100%-ы ... жөнө ... кен ... ... Сонымен бірге мұнда сирек металдар да кездеседі. Вольфрам мен молибденнің негізгі кен орындары Жоғары Қайрақты, Көктенкөл, Солтүстік Қатпар,Қараоба және Оңтүстік ... ... ... Торғай мұнай газ алабында мұнай мен газдың 3 кен орны анықталып, барлау жұмыстары жүргізілді. ... ... ... ... қоры ... ... құрылыс материалдары көптеп шоғырланған. Аудан жеріндегі пайдалы қазбалардың ерекшелігі - олардың бір-біріне жақын орналасуында.
Оңтүстік Қазақстан табиғат ресурстары.
Ол Аралдан ... ... ... 2000 км-ге, Балқаш көлімен, Бетпақдаладан оңтүстік шекараға дейін 700 км-ге созылып жатыр. Оңтүстік шығысында қөптеген өзендер бастау алатын Солтүстік Тянь-Шань ... ... ... ... ... ... ... Қазақстаннан кейінгі екінші экономикалық аудан (елдің жалпы аумағының 27%-ы).
Табиғат ресурстары. Шығыс және Орталық Қазақстанмен салыстырғанда ... ... ... ... аса бай ... Дегенмен, мұнда да түсті металл кендерінің: корғасынның, іші ванадийдің, вольфрамның әдеуір мол қорлары бар. ... және ... ... ... ірі тас ... кен ... анықталған. Қаратау жотасында фосфориттің, Мойынқұмда (Амангелді) табиғи газдың орасан мол ресурстары барланған. Минералдық тұздар (ас тұзы), әктас (Састөбе), гипс (Тараз ) ... ... ... ... ... табиғат жағдайы колайлы. Жер бедері, негізінен жазық болып келеді. Солтүстік Қазақстан минералды ресурстарға бай. Сондықтан да өнеркәсіпті дамытуға мүмкіншілігі ... ... ... алаптарында, темір кені шикізатының 83%-ы Қостанай мен Лисаков алаптарында шоғырланған. Ауданда Қазақстандағы ірі алтын кен орындарынаВасилков, ... ... ... ... ... ... ... облысы) жатады. Боксит-Амангелді мен Қызыл Октябрь кен орындарында, мыс - ... ... - ... ас тұзы ... ... Қалқаман кенінде, Солтүстік Қазақстан облысындаОбухов титан кен орны зерттелініп, игеруге дайындауда. Солтүстік ... ... ... ... ... ... -тас, саз, ... құмы, отқа төзімді саз, әктас (Керегетас). Солтүстік Қазақстан сонымен бірге жер ресурсына бай аймақтың бірі. Жалпы жер ресурсының 90%-ы ауыл ... ... ... ... оның 61%-ы жайылым; 37%-ы егіншілікке пайдаланылады. Табиғат жағдайынын, қолайлылығы аумағының барлық жерінде егіншілікпен және мал шаруашылығымен ... ... ... ... ... ... қазбалары. Шығыс Қазақстан жер қойнауы кен байлықтарына бай. ... ... ... мыс, күміс, алтын, кадмий, сүрме,темір, күкірт, висмут, индий, галий, селен, теллур, сынап, қалайы, тантал, ниобий, молибден, вольфрам, титан, никель, ... ... ... ... ... әр ... ... шикізаттар мен құрылыс материалдарының кен орындары бар.
Кенді Алтай өңірі жер беті суларына бай. Олар Ертіс өзені мен ... - ... ... ... және ... ... тұрады.
Табиғи ресурстардың адам өміріндегі маңызы
Табиғат дегеніміз мезгіл мен кеңістікте шексіз, ... ... ... ... ... бейорганикалық және органикалық дүние. Бұл адамзат қоғамының өмір сүруіне қажетті ... ... ... - ... ... және ... ... құбылыстардың жиынтығы.
Адам шаруашылық қарекетінде табиғатпен байланысты, оған тікелей немесе аралық ... ... ... "табиғат-қоғам" жүйесінің бір бөлігіне жатады. Қоғамның материалдық, мәдени, тағы басқа да ... ... үшін ... ... немесе болашақта қолданылатын табиғи ортаның құрауыштары мен табиғи құбылыстары табиғи ресурстар деп аталады. Оларға атмосфералық ауа, су, ... кен ... күн ... ауа ... ... мен ... ... жер қабатындағы жылу энергиясы, т.б. жатады.
Табиғи ресурстар ... ... ... қол ... ... асатын немесе нақтылы және потенциалды), пайда болуына (табиғи, антропогенді), химиялық табиғатына (органикалық, минералдық), көздері мен орналасуына (жер, су, кен, ... ... ... ... ... ... ... рекреациялық), пайдалану өрісіне (энергетикалық, шикізат, тамақ) байланысты. Ресурстар сонымен қатар бастапқы (тікелей табиғаттан алынатын) және қосымша материалдық (әртүрлі ... ... ... ... ... өнімдері) болып та бөлінеді. Таусылуына байланысты табиғи ... ... және ... болып бөлінеді.
2 ТАБИҒАТ РЕСУРСТАРЫН ЭКОНОМИКАЛЫҚ БАҒАЛАУ
2.1 Жер қойнауы және оны қорғау
Жер ... ... ... ... ... үш ... бөледі:
:: жанатын отын-энергия қоры - көмір, мұнай, газ, ... ... тас, ... ... ... ... - қара және түсті металдар, қымбат бағалы, сирек кездесетін, т.б. металдар ... ... ... ... - ... ... ... тұздар, гипс, күкірт, апатит, фосфорит, т.б.), отқа төзімді матеиалдар, құрылыс ... ... ... тастар, т.б.
Жер қойнауын қорғау , минералдық ... ... ... сол ... ... ... қорғау шаралары мынадай бағыттарда жүргізіледі: Минералдық шикізат қорын кешенді барлау, зерттеу, зерделеу.
Кешенді барлау деп - ... ... ... ашу, зерттеу кезінде оның құрамын, құрылымын, орналасу жағдайын, ... ... ... ... толық анықтау деп түсінеміз. Барлау қазба байлықтың бір түріне ғана емес кешенді жүргізілуі тиіс. Ашылған шикізат ... ... ... өндіру, ысыраптың мөлшерін азайту, қазба жұмыстарының табиғатқа зиянды әсерін ... ... ... байлықтың сапасын жоғалтпау, аралас қоспаны азайту, өнімнің ластанбауы, т.с.с. Өндірілген минералдық шикізатты кешенді пайдалану, өңдеуші ... ... ... ... ... ... ... бағалауда айқындауды қажет ететін мәселелердің бірі - уақыт факторын ... ... ... игеруге едәуір бір мерзімдік күрделі қаржы жұмсалады, ал нәтижесі ұзақ ... ... ... ... ... ең белгілі жалпы қабылданған тәсілі шығындарды бір жылға келтіру. Ол ... әр ... ... ... ... сомасы B=(1+E) коэффициентіне көбейтіледі не бөлінеді.
Мұнда Е-әр жылға тиімдерді шығындарды бір ... ... ... ... ... ... анықталады),tшығын жұмсалған жыл мен келтірілген жылдың айырмашылығын көрсететін жылдар көрсеткіші. Әдетте, барлық ... ... ... тиімдер өндіріс жұмыс істей бастаған жылға келтіріледі.
Алғашқы жылдардың шығындары соңғы жылға келтірілгенде олар В - ... ... ал ... ... ... ... келтірілгенде коэффициентіне бөлінеді.
Қазақстан жер ... ... ... ... ... Оның жалпы жер ауданы 271,7 млн. га, оның ішінде ауыл шаруашылық жерлері 222,3 млн. га. Жерді пайдалану ... ... ауыл ... ... елді ... ... жерлер, өндіріс, қатынас, байланыс, қорғаныс, табиғат қорғау, денсаулық сақтау, демалыс, ... ... ... және ... ... бар ... ... қорының жерлері, су қорының жерлері, мемлекеттік қордағы жерлер болып ... ... ... және ... ... ... қарайтын болсақ, оның құндылығын, пайдалану ұтымдылығын арттыру арқылы одан алынатын өнімдерді қазіргіден едәуір көбейтуге болатынына көз жеткіземіз. Оның ... ... ... ... арттыру, жерді суландыру батпақ жерлерді құрғату, сортаң жерлердің тұздылығын азайту, эрозияға жол бермеу, бүлінген жерлерді қалпына келтіру, т.б. ... ... және ... ... ... жақсарту.
Жерді бағалау туралы екі бағыт айқындалды: топырақтың сапасын бағалау және жер қорын ... ... ... ... ... ... ... және алғышарты болып табылады. Жердің ... ... үшін оның әр ... ... ... өнімділігі тұрғысынан және әр түрлі климаттық жағдайдың топырақ түрінің әсері айқындалады.
Қазіргі кезде топырақ бонитетін бағалаудың бірнеше варианттары ... ... ... екі ... ... болады: біріншісі - топырақтың қасиетіне байланысты өнімділігін ескеріп, бонитетін ... ... - ... ... ... ... ... ескеріп бағалау.
Топырақтың бонитет балдары оның ... ... ... көрсеткіші болып табылады, аймақта өсірілетін басты дақылдың көпжылдық орташа түсіміне ... ... ... ... ауыл шаруашылық дақылдарын өсіруге қолайлылығын анықтауға, оларды тиімді пайдалануды жоспарлауға мүмкіндік береді.
Жер - ... ... оның құны жоқ, тек ... құндылығын, материалдық өнімдерді өндіруге қажетті жағдай. Жердің бағасы оған табиғи тән нәрсе емес, ол тек қана ... ... және ... ... ... болады. Сондықтан жердің бағасы тауар өндіруге қажетті жеке жер бөлімшелерінің тұтыну құндылығының көрінісі. Жеке жер ... ... әр ... байланысты ол жерлерде өндірілген өнімдердің құны да әр түрлі болады.
Сапалы жерлерден нашар жерге қарағанда әлдеқайда көп ... құны ... ... ... көп емес, әдетте шектеулі. Иелену түріне қарамастан, жерге шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... жерге монополия болуына байланысты дифференциалды рента туындайтын алғышарт бар.
Дифференциалды рентаның алғышарттары - бір жағынан монополия ... ... ... ... ... ... ... тауарлы өндірістік қоғамдық қарым - ... ... ... пайдалану үшін су шаруашылық кешендерін ұдайы үздіксіз жетілдіріп отыру ... Су ... ... ... жабдықтау, суды бөлу, гидроэнергетика, су транспорты, суландыру, құрғату, балық шаруашылығы, ағаш тасымалдау, денсаулық сақтау, туризм және т.б. ... Су ... ... және ... ... ... ... және техникалық шешімдері бойынша әр түрлі, оның барлығы кешенді шараларды жүзеге асыруды талап етеді. Суды ... ... 4 ... ... ... болады:
* Озық технологиялар қолдану арқылы су тұтынуды шұғыл азайтатын, лас суларды төгуді қысқартатын ... және ... су ... ... Ластанған ақаба суларды тазарту шаралары оларды ауыл ... және ... ... ... ... қоймалар, тазартқыштар салу және т.б.
* Су көздерінің санитарлық тазалығын қорғау, арттыру, арнаулы биологиялық өңдеулерден өткізу.
* Суға зиянды ... ... ... ... Су жағасына орналасқан өндірістерді азайту, оларды тәртіпке келтіру.
Су ресурстарын экономикалық бағалау: су тұтынушы өндіріс күштерін тиімді орналастыру; суды ... ... ... ... ... ... және оны ... байлық құрамында есептеу үшін болады.
Су ресурстарын экономикалық бағалау үшін шеткі шығын шамасы ... Су ... ... жағдайда жеке-дара орналасады. Осыған байланысты жағдайда су тапшылығы немесе жеткілікті болуы оның территориялық орналасуына байланысты.Сондықтан шеткі ... ... ... аймақтың су бассейндері бойынша белгілеу керек.
Суға шеткі ... ... ... су ... ... ... анықтайды. Барлық экстенсивтік және интенсивтік шараларды ескере отырып, су пайдаланудың барлық балама мүмкіншіліктері ... ... ... пайдаланылатын су көлемін арттырумен, баланстық кіріс жағын көбейтумен байланысты.
Табиғат ресурстарын рентамен бағалаудың басқа әдістерге қарағанда артықшылығы бары ... ... ... ... ... екі ... ажыратылады: дифференциалдық тиім және ренталық тиім. Дифференциалдық тиім халық шаруашылығының кез ... ... ... ... ... Ол ... жетістікті қолдану жәнееңбекті жақсы ұйымдастыру нәтижесінде еңбек ... ... ... ... шығынды қоғамдық қажетті шығыннан азайтқандағы үнемді көрсетеді.
Рентаны ... өте ... ... және ... ... болып табылады. Бірнеше экономистер рентаны есептеу үшін нақты қалыптасқан ... ... ... ... қолдануды ұсынады. Бірақ, ол салыстырмалы ресурстардың әділ бағасы бола ... ... ... ... ... ... ... пайдаланғанда алуға болатын халық шаруашылығына ең жоғары тиімді анықтағыш болуға ... ... ... су ... ... ... қамтамасыз ететін, су тұтынуды азайтатын, табиғат ресурстарын ең тиімді пайдалану бағыттары қарастырылуы керек. Бұл ... тек ... ... ... ғана шектеліп қалмайды. Ол салааралық сипатта және ... ... ... ... ... ... Республикасы Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Геология және жер қойнауын қорғау комитеті (1999-2001) ҚР Үкіметінің 1999 ж. 31 ... ... ... ҚР ... 2001ж. 25 ... қаулысымен комитет ҚР Энергетика және минералды ... ... ... және жер ... барлау комитеті болып қайта құрылды.
2.2 Жер қойнауын оңтайлы пайдалану.
ҚР жер қоры нысаналы мақсатына сәйкес ... ... ауыл ... ... жер;
2. елді мекендердің ( қалалардың, ауылдың елді мекендердің) жері;
3. өнеркәсіп, көлік, байланыс, қорғаныс жері және өзге де ауыл ... ... ... ... ... ... ... аумақтардың жері, сауықтыру
5. мақсатындағы және тарихи мәдени мақсаттағы жер;
6. орман ... ... су ... ... босалқы жер.
Жерді осы аталған санаттарға жатқызуды, сондай-ақ жерді оның нысаналы
мақсатының ... ... бір ... ... ... ... органдар Жер кодексінде және Қазақстан Республикасының өзге де заң актілерінде белгіленген, жер ... алып қою және беру ... өз ... ... ... Республикасындағы жер қатынастарын Жер кодексі және соған сәйкес қабылданған басқа да Қазақстан Республикасының заң актілері реттеп отырады.
Жер қойнауы ұғымы кен ... ... кең. Кен ... - жер ... ең ... ... бір бөлігі. Бағалы кен байлығы, пайдалы қазбалар мемлекеттің әлеуметтік экономикалық ... ... ... ... ... орын ... ... кен байлықтарын неғұрлым халқымыздың игілігі үшін толығырақ пайдалану барлық Қазақстан Республикасы азаматтарының мүдделі ісі. Ол үшін ... бар ... ... ішінде шет елдік заңды ұйымдар мен жеке тұлғалардың қатысуымен жер қойнауының байлығын ... ... Бұл ... ... ... ... ... Республикасының Президентінің Жарлығымен реттеледі.
Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану ... ... ... Қ.Р ... және оның ... ... ... Қазақстан Республикасының жер қойнауын тиімді пайдалану және қорғау;
3. Жер қойнауын пайдаланушылар мүдделерін қорғау;
4. Шаруашылық ... ... ... ... дамуына жағдай
жасау;
5.Жер қойнауын пайдалану жөніндегі қатынастар саласында заңдылықты
күшейту мақсатында жүргізуді ... ... ... ... пайдалану құқығы:
1. Барлауға, өндiруге, бiрлескен барлау мен өндiруге жер қойнауын пайдалану құқығын беру, контракт жасасу арқылы жүргiзiледi.
1-1. Барлау, ... ... ... ... мен ... ... ... жүргiзуге арналған келiсiм-шарт конкурс өткiзудiң нәтижелерi негiзiнде жасалады.
Конкурс өткiзбей тiкелей ... ... ... ... ... негiзiнде коммерциялық табумен байланысты өндiруге жер қойнауын ... ... ... ... ... бар ... бiрлесiп өндiру жөнiндегi операцияларды жүргiзуге;
2) барлаумен және (немесе) өндiрумен ... емес жер асты ... салу және ... ... беру ... ... ... жалпыға ортақ пайдаланылатын темiр жол мен автомобиль жолдарын және көпiрлердi салу ... ... ... кең ... ... қазбаларды барлау және (немесе) өндiру жөнiндегi операцияларды жүргiзуге;
3) ұлттық компаниямен бiрлесiп ... және ... ... ... ... ... келiсiм-шарттар жасалады.
Жер қойнауын пайдалану құқығы мынадай операцияларды ... үшін ... жер ... ... ... ... барлау;
3. өндіру;
Жер қойнауын пайдаланушыға жеке меншік немесе уақытша жер пайдалану құқығымен тиесілі жер учаскелеріндегі кең тараған пайдалы қазбаларды өз мұқтажы үшін ... жер ... ... ... және ... құқығы бойынша жүзеге асырылады. Жер қойнауын пайдалану операцияларың басқа түрлерінің бәрі ... және ... жер ... ... ... ... асырылады.
Жер қойнауын тұрақты пайдаланушылар олардың жер қойнауын пайдалану құқықтарының мерзімсіз сипаты бар тұлғалар.
Жер қойнауын уақытша пайдаланушылар жер қойнауын ... ... ... бір мерзіммен шектелген тұлғалар.
Жер қойнауын пайдалану жөніндегі талаптар:
Жер қойнауын ұтымды және кешенді пайдалану мен жер ... ... ... ... жер ... ... ... операцияларды жүргізу үшін, соның ішінде өндіруге қатысы жоқ мақсаттарға пайдалану үшін берілетін пайдалы ... кен ... жер ... ... ... ... мен құрылымын нақтылы бағалау үшін жер қойнауын ілгерілей геологиялық зерттеудің толымдылығын қамтамасыз ету;
2. жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізудің ... ... жер ... ... ... және кешенді пайдалануды қамтамасыз ету;
3. бай учаскелерді таңдап ... жол ... ... ... жер қойнауынан бөліп алудың толымдылығын қамтамасыз ету;
4. кен орнын игеру кезінде айырып алынған және жер қойнауында қалдырылатын негізгі және ... ... ... ... ... және ... компоненттерді, соның ішінде минералдық шикізатты, өңдеу өнімдері мен өндіріс қалдықтарын нақты есепке алу;
5. жер қойнауын кен орындарының ... ... ... ... пайдалануды және игеруді күрделілендіретін су басудан, өрттен және басқа сұрапыл факторлардан қорғау.
6. жер қойнауын пайдалану, ... ... ... және ... ... мен материалдарды жер астында сақтау, зиянды заттар мен ... ... ... ... ағызу жөніндегі операцияларды жүргізуде жер қойнауын ластанудан сақтау. Қазақстан Республикасындағы жер нарығының ерекшеліктері
2.3 Жер ... ... және ... ... ... ... пайдаланудың фуикциялық ерекшелігі оның табиғи ресурстардың арасындағы орнын анықтап береді. Жер өндірісінің, әсіресе, өндірістің ... ... ... ... қарағанда өзіндік ерекшелігі болады.
Біріншіден, жер - табиғаттың өнімі, сондықтан да ... ... оның құны ... ... оны ... адам еңбегіне жұмсалатын шығын жоқ. Өндірістің басқа құралдары адам ... ... ... құны ... ... ... жасалған құралы физикалық тозуына қарай ұдайы өндірілуі мүмкін. Жердің топырақ жамылғысы да жаңғыртылатыи табиғи ресурс болып табылады, алайда оны ... ... ... ... үшін ... жылдар қажет. Бұл мынаны білдіреді: келешекте бұлінген топырақ қабаттары қарқынды шаруашылық қызметке жарамсыз болады. 2,5 см қалыңдықтағы топырақ қабатының қалпына ... үшіи 300-100 жыл ... ал 18 см ... ... ... ... үшін 2-7 мың жыл қажет болады екен.
Біздің планетамыздың беті - 510 млн км2 (51 000 млн га). Оның көп ... - 361 млн км3 (36 100 млн га), яғни 71%-ін су алып ... ... ... - 149 млн км2 (14 900 млн га). Бұл ... 4 060 млн га (28%-ін), орман алып жатыр, шалғын мен жайылым - 2 600 млн га (17%), ... жер ... - 1 450 млн га (10%). Жер ... ... жер ... бөлінуі диаграммада бейнеленген:
Жер ресурстарын қолдануда қалыптасқан жағдай келешекте ауыл шаруашылығына пайдалы жердің көлемін арттыруға мүмкіңдік бермейді. Ауыл шаруашылық өнімдерінің өсімін алу үшін ... ... яғни ... ... ... ... жер пайдаланылады.
Жер - өндіріске мәңгілік қажетті жағдай әрі ол ... ... ... оның ... ... ... Тек бір мәрте пайдаланылуы ықтимал минералдық және орман ресурстарынан айырмашылығы жер жыл сайын өнім бере ... ... ... ... ... бір емес, бірнеше мәрте түсетіндіктен экономикалық бағалауда бұл табыс пайдаланылған уақыт ішінде осы учаскіден түскен табыстың жалпы шамасын аынқтау үшін ... ... деп ... тәсіл алуан түрлі әр мезгілде уақыттың бір сәтінде алынатын ... ... ... ... ... ағаш ... ... ұйымдардың іс-тәжірибесінде кеңінен тараған деуге болады. Проблеманың мәнін мынадай шартты мысалмен ... ... ... екі ... ... бар. ... учаскіде 50 жылда пісіп жетілетін қайың, ал екіншісінде - 100 ... соң ... ... қарағай өседі. Қайыңды кесуден 100 м3 ағаш және 150 ... ... ... ... ... 200 м3 жене 300 ... табыс алыыады. 100 жылдың экономикасы дамыған елдерде Е дисконтты коэффиценті 0,02-ден 0,08-ге дейінгі шекте қабылданған.
Соңғы жылдары түпкілікті өнім есімінің қарқыны күрт ... ... ... ... арналған капитал салымына жоспарланған мөлшері өте аз, сол себепті де нармотив көп төмен болуы керек, әдеттегіше капитал салымы тиімділінің ... ... әлде ... кем ... ... Халық шаруашылығы бойынша ірі есептердің нәтижесі көрсеткендей ... ... ... ... ... сәйкесетін 0,02 - 0,04 шегіндегі шамаға ие болуы керек.
Табиғат ресурстары оның ішінде жер еңбек өнімі болып табылмайды, осыған орай оның ... ... әділ ... ... ... ... да құны болмайды. Алайда ол бағаланған ресурстарды игерудің өткен шақтағы шығынымен емес өндіріске - ... ... ... ... кеткен шығынмен беріледі.
Жаңа жер кодексі,оның қысқаша жалпы сипаттамасы.
Жаңа жер кодексі 170 бап пен 21 тарауды қамтитын 5 бөлімнен ... мен ... тек ... ғана ... ... олардың ерекше жаңашылдықтары барларын қысқаша сипаттап өтелік.
Жаңа Жер кодексі, 2001 жылдың 24 қаңтарында қабылданған заңның орнына, 2003ж. ... ... ... ... ... екі ... ... ұқсас. Дегенмен, екінші бөлімнің 3,5,9,10,20 және 21 тарауларында айтарлықтай ... ... ... ... ірі жер ... мен тұрақты -- рентабельді бәсекелеске төзімді және экспортқа шығарылатын өнімді өндіретін шаруашылықтарды дамытуға бағыттайды.
Алдын ала, жер ... ... ... ... толықканды және көпбапты Кодекстің әзірленуін жоғары бағалау ... ... ... келе, бірінші кезекте мыңадай жағдайды атап өткен жөн. Жалпы елдің экономикасынын, әсәресе оның агросаласының дамуына орасан зор ықпалды ... ... жер жеке ... ... ... қатысты тараулар мен баптар жасайды.
Бірқатар баптарда жерде енбек ететіндерге ... ... ... ... алу ... ... осы ... төлеу және т.с.с.)
Тәуелсіздік жылдары экономикалық сонымен бірге аграрлық және жер реформаларыньщ барлық кезендерінде, кейбір әлеуметтік топтардың ара наразылығына қарамастан, ... жеке ... ... ... ... еніп ... бастады. Бұл бағытта аса маңызды қадам болып ҚР Конституциясының 6-бабы мен 1995 жылдың 22 ... ... заң күші бар ... ... ... ... ... асыру нәтижесінде ҚР-ның 2496 мың атты қазір ұсақ жер учаскелерінің иесіне айналып отыр.
Осымен қатар 2300 мың ауыл ... ... жер үлес ... құқық беретін куәліктер тапсырылған болатын.
Бірақ, 2001 жылы бекітілген Заң бойынша бұл куәліктер заң күшін жоғалтып, оны ... ... жер ... ... ... беру жөніндегі ұсыныстар қабылданбай қалды.
Заң шығару ісінде, басқа салаларда сияқты, белгілі бір сабақтастық байқалады. Жер ... ... ... ... жер ... ... ... де бұл құбылыс орын алады. Осыған орай жаңа кодекс пен оның алдындағы жер ... ... мен ... ... ... атап ... қажет. Ауылшаруашылық мақсаттағы жерге жеке меншік институтын енгізу осы екі кұжаттың ең басты айырмашылығы. Кодекс ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық өндірісіне, тарату ұмтылу сезіледі.
Жер жеке меншігін енгізу аса күрделі саяси және әлеуметтік-экономикалық проблема, өйткені оны жүзеге асыру әр ... ... ... мен таптардың мүдделерін қозғайды.
Осымен бірге шетел тәжірибесін де ескерген қажет: ұсақ ... ... ауыл ... ... мүшкіл жағдайы өзгертуге оның тиімділігін жаксартуға қаблетті деу өте киын.
Дегенмен, жер қатынастарының берікті кұқықтық негізі салынғаны шүбәсіз. ... ... осы ... негізге тіректене отырып, жер кодексін қоғамдық өмірге енгізудін нақты механизмін ... ету. Бұл ... ... және жер ... ... аса маңызды міндеттерінің бірі.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасында экологиялық қолайсыздық салда - рынан халықтың ... ... ... ... деңгейде көптен бері айтылып жүр. Табиғатқа келтіріліп жатқан зиянның көлемі бүгінгі күні баршаға мәлім: теңіздер, өзендер мен ... ... ... ... жарамсыз болып қалып жатыр, миллиондаған адамдар уланған ауа жұтуға мәжбүр, халық ара - ... өлім саны да ... ... - ластайтын заттар қоршаған ортаға өте көп мөлшерде келіп ... ал ... ... ... өте төмен деңгейде қалып отыр.
Осыған орай, әсіресе қарайған халық қана ... ... ... ... ... ... ... бен халықтың қауіпсіздігі үшін жауап беретін адамдардың өзі экологияның ... - ... ... ... ... бара жатқан тұрмыс деңгейіне көз жұма қарағаны алаңдатады. Өкінішке орай, осындай қауіпті үрдіс бой ... ... және ... ... ... ... зерттеу қажеттілігіне 80-ші жылдардың басында белгілі ғалым С.Б.Байсалов назар ауда - рған. Қазақстандық ... ... ... құқық бұзушылық үшін жауапкершілік мәселелері бойынша жекеле - ген ... ... онда ... ... ... кейбір аспектілері өз шешімін тапты. Сонымен бірге, экологиялық зиян ... ... ... танылған бірынғай анықтама - сы әзірше жоқ.
Экологиялық заңнаманы бұзу салдарынан келтірілген зиянның ұғымы туралы мәселе ... ... ... ... үғымымен тығыз байланыста қарастырылады, себебі заңсыз әpeкеттердiң салдарынан нақ осы экологиялық ортанъщ өзіне зиян келпрепнд - іктен ол жалпы ... ... ... ... ... ... қоршаған орта күйінің сапасы - на келтірілетін болғандықтан, оның сипаттамасын ... ... - да ... ... ... ... бұзылмаған қалпының сипаттамасын беру керек. Бір сөзбен айтқанда, қоршаған орта - ның ... ... беру ... ... келтірілген зиянды өтеу жөніндегі міндеттемелер шарттан тыс міндеттемелердің ерекше түрі ... ... ... ... ... ... өтеуміндғтін жүктеу-заңда көрсетілген жағдайларда қолданылатын азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің түрі болып табылады.
Қоршаған ортаға келтірілген зиянды өтеу мәселелеріне қатысты мұндай жауапкершіліктің ... ... ... ... ... өз ерекшеліктері бар.
Қоршаған ортаға жағымсыз әсер жеке адамның ... ... ... ... ... ... бір мінез-құлқының (әрекет, қылықтар жуйесі немесе әрекетсіздік) нәтижесінде туындайтын анық.
Қоршаған ортаға жағымсыз әсер ... ... ... сипаты мемлекет тарпынан оған тыйым салуды қажет етеді. Ақыр соңында ол ... ... ... ... ... ... ... асырылады. Соңғылары белгілі әрекеттердің ережелерін қамтиды, тығымдар жүйесін белгілеп, қоршаған ортаны қорғау және ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаға зиян келтірген адамды жауапкершілікке тартудың негізгі шарты - оның әрекеттернің (әрекетсіздігінің) заңдылығы немесе заңсыздығы ... шешу ... ... 1 ... орта және ... ресурстарды қорғау саласы бойынша заңдар
Ресурстар мен обьектілер
Заңдар:
Жер

Жер қойнауы
,

Су

Жердің озон қабаты,
Атмосфералық ауа және климат

Ормандар

Жануарлар әлемі

Ерекше ... ... ... ... ... құрастыруымен берілген
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Г.С Оспанова,Г.Т Бозшатаева, ... 2001ж.
* ... Ә.Б. Оқу ... ... ... ... А.К. Оқу құралы. Алматы, 1997,
* Экология (оқулық) - Алматы, 2008
* Стамқұлұлы.Ә "ҚР Экология құқығы" ... Жеті ... ... ... С.А, ... О.С ... Е.М Үпішев 2006ж.
* С.Мұқаұлы 2006ж.
* ҚР - ... , ... Жер ... бойынша нормативті актілер жинағы Алматы: Қаржы - Қаражат, 1996.
* ҚР ның экологиялық кодексі, 2007ж.
* Лукьянчиков Н.Н., ... И.М. ... и ... ... Учебник для вузов. М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2002, с.260-272.
* Р.С. Оразбаева , ... ... Е., ... Қ. Оқу ... Алматы, , 1990.
* А.Б.Молдахметова, М.Ө.Өтебаев. Микроэкономика, Астана - 2008ж.
* Қ.С.Есенғалиева. Микроэкономика. Алматы - 2007ж.
* ... ... ... ... / ... Я. Ә., ... КН., Жатқанбаев Е. Б. және басқ. - Алматы, 1998.
* Назарбаев Н.А. , 2008 ... ... ... ... Мамыров Н. Қ. ж.б. Халықаралық экономикалық қатынастар. Оқу құралы - Алматы: Экономика, 1998.
* Мельников В. Д., Ілиясов К. К. Қаржы. ... - ... ... ... ... О. Реформалардың экономикалық тиімділігін және мемлекеттік басқару жүйесін ... Оқу ... - ... ... ... Шеденов Ө. Қ., Сағындықов Е. Н., Жүнісов Б. А., Байжомартов Ү. С., Конягин Б. И. ... ... ... - ... А-Полигра, 2004.
* Экономикалық теория. ҚЭУҚ - Қарағанды, 2005.
* Экономикалық теория. Оқу-тәжірибелік құрал /Шумеков З.Ш., Сүйіндіков Ж.С., ... ... ... ... Макроэкономика. Оқу-тәжірибелік құрал /

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экологиялық талаптар20 бет
Каспий аймағының экологиялық құқықтық мәртебесі179 бет
Октябрьск мұнай кен орны89 бет
Дискреттік модельдеу5 бет
Зерттеу процессі кезіндегі экспериментті жоспарлау әдістері туралы11 бет
Компания капиталы25 бет
Компания капиталының құрылымы мен құны32 бет
Симплекс әдісі5 бет
Қызанақ дақылына жалпы сипаттама. Қызанақ дақылына зиян келтіретін бунақуденелілер және олармен күресу шаралары12 бет
«Жер қойнауының құқықтық режимі»22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь