Әлеуметтік - экономикалық стратегиялық жоспарлау

Кіріспе
1 Әлеуметтік − экономикалық дамуды жоспарлаудың теориялық және методологиялық негіздері
1.1 Әлеуметтік − экономикалық жоспарлаудын мақсаттары мен
міндеттері
1.2 Әлеуметтік − экономикалық дамуды жоспарлаудың әдістері
және оны жасау тәртібі
1.3 Әлеуметтік − экономикалық жоспарлаудын шетелдік тәжірибесі
2 Қазақстан Республикасының әлеуметтік − экономикалық жағдайын стратегиялық жоспарлау
2.1 Қазақстан Республикасының «Қазақстан 2030» стратегиялық жоспары
2.2 Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретінде экономиканың 2009 − 2013 жылдарға арналған өсу көрсеткіштері
3 Қазақстан Республикасының әлеуметтік .экономикалық жағдайын жетілдіру
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Президент Н.А. Назарбаев «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» деген Қазақстан халқына Жолдауында: «Қазақстандағы этносаралық және конфессияаралық келісім мен ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға қажетті қолайлы жағдайларды қамтамасыз ету» — керек деп айтты.
Елдің ел болуы, ең алдымен, оның бірлігіне, ынтымағына байланысты екені тарихта да, біздің заманымыз үшін де жаңалық емес. Ол – ақиқат. Ұлттық бірлік – мемлекеттіліктің басты кепілі, айрықша құндылығы екендігін түсініп қана қоймай, соны қалыптастырып, сақтай білген мемлекеттің іргесі де берік. Елімізде тұрақтылық пен бірлік, топтасқандық бағытын дамытуда Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың тікелей бастамасымен құрылған Қазақстан халықтарының Ассамблеясы қауымдастығы көпұлтты халқымыздың саяси-әлеуметтік, мәдени-ұлттық орталығы бола отырып, саяси және экономикалық реформаларды кең құлашта байсалды, тындырымды, нәтижелі негізде жүзеге асыруға үлкен үлес қосып келеді.
Қазақстанды қоныстанған көп ұлтты халқымыздың азаматтық, ашық, зайырлы, демократиялық саяси-экономикалық жағынан тәуелсіз қоғам орнатуға бір кісідей жұмылған біртұтас Қазақстан халықтарының толеранттылығын, конфессияаралық және ұлтаралық келісімін, туысқандық бірлігі мен достығын одан әрі дамытып, нығайтуды көздеген Қазақстан халықтары Ассамблеясы өз алдына қойған мақсаттарын абыройлы атқаруда. Оны біз бүгінгі таңдағы еліміздің экономикасының қарыштап дамуы мен елдегі саяси тұрақтылықтан және Қазақстанда мекен ететін барлық ұлыстар мен ұлттардың бір кісідей жұмылып оны әлемнің дамыған зайырлы мемлекеттері қатарына қосуға деген ұмтылыстарынан байқаймыз.
Стратегия Қазақстанның 2030 жылға дейiнгi кезеңге арналған мемлекеттiк экономикалық саясатын қалыптастырады және экономика салаларын әртараптандыру арқылы дамудың шикiзаттық бағытынан қол үзу арқылы елдiң тұрақты дамуына қол жеткiзуге бағытталған.
Өңдеушi өнеркәсiпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге түсуге қабiлеттi және экспортқа бағдарланған тауарлар, жұмыстар және қызметтер өндiрiсi мемлекеттiк индустриялық-инновациялық саясаттың басты нысанасы болып табылады.
Экономиканы мемлекеттiк реттеу әдiстерi мен тетiктерiн жетiлдiру жөнiндегi жекелеген ұсыныстарды негiздеу үшiн Стратегияның тиiстi бөлiмдерiнде импортты алмастыратын және экспортқа бағдарланған саясатты iске асыру жөнiндегi шет елдердiң тәжiрибесi, оның iшiнде экспорттық саясаттың әрқилы түрлерi мен кезеңдерi, сондай-ақ әлемдiк рыноктарда бәсекелестiк артықшылыққа қол жеткiзуге мүмкiндiк беретiн факторлар келтiрiлген.
1 Әкімбеков С., Баймухаметов А.С., Жанайдаров У.А. Экономикалық теория.Оқу құралы.- Астана 2002.
2 Шеденов Ө.К., Жүнүсів Б.А., Байжомартов У.С. Жалпы экономикалық теория. – Алматы. 2002.
3 Экономикалық теория негіздері /Осипова Г.М. – Алматы. Каз.ГЭУ.2002.
4 Макконнелл К.Р.,Брю С.Л.Экономикс: Принципы, проблемы и политика. В 2 т., пер.с англ. 11 изд.Т.1,2.-М.: Республика, 1992.
5 Курс экономической теории /Под общ.ред.проф.Чепурина М.Н., проф.Кисилевой Е.А.- Изд-во «АСА». Киров 2000.
6 Курс экономической теории: Общие основы экономической теории.Микроэкономика.Макроэкономика.Основы национальной экономики: Учебное пособие / Под ред.д.э.н., А.В.Сидоровича; МГУ им. М.В.Ломоносова.- М.: Изд-во «Дело и сервис»,2001.
7 Фишер С., Дорбуш Р., Шмалензи Р. Экономика: пер.с англ.со 2-го изд. –М.; «Дело ЛТД» 1995.
        
        Мазмұны
Кіріспе
1 Әлеуметтік − экономикалық дамуды жоспарлаудың теориялық және
методологиялық негіздері
1.1 ...... ... мақсаттары мен
міндеттері
1.2 Әлеуметтік − экономикалық дамуды жоспарлаудың әдістері
және оны ... ... ...... жоспарлаудын шетелдік тәжірибесі
2 Қазақстан Республикасының әлеуметтік − экономикалық жағдайын
стратегиялық жоспарлау
2.1 ... ... ... 2030» ... ... ... тәуелсіз мемлекет ретінде экономиканың 2009 − 2013
жылдарға ... өсу ... ... ... әлеуметтік –экономикалық жағдайын жетілдіру
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Президент Н.А. Назарбаев «Жаңа ... жаңа ... ... ... ... ... ... және конфессияаралық келісім
мен ынтымақтастықты одан әрі ... ... ... жағдайларды
қамтамасыз ету» — керек деп айтты.
Елдің ел болуы, ең алдымен, оның бірлігіне, ынтымағына ... ... да, ... заманымыз үшін де жаңалық емес. Ол – ақиқат.
Ұлттық бірлік – мемлекеттіліктің басты ... ... ... ... қана ... соны ... сақтай білген мемлекеттің іргесі
де берік. Елімізде тұрақтылық пен ... ... ... ... ... ... ... бастамасымен құрылған Қазақстан
халықтарының Ассамблеясы қауымдастығы көпұлтты халқымыздың ... ... ... бола ... ... және ... кең ... байсалды, тындырымды, нәтижелі ... ... ... үлес ... ... қоныстанған көп ұлтты ... ... ... ... ... ... ... қоғам орнатуға
бір кісідей жұмылған біртұтас Қазақстан ... ... және ... ... ... ... мен достығын
одан әрі дамытып, нығайтуды көздеген Қазақстан халықтары Ассамблеясы өз
алдына қойған ... ... ... Оны біз ... таңдағы
еліміздің экономикасының қарыштап дамуы мен елдегі саяси тұрақтылықтан және
Қазақстанда мекен ететін барлық ұлыстар мен ұлттардың бір ... ... ... ... ... мемлекеттері қатарына ... ... ... ... 2030 ... дейiнгi кезеңге арналған мемлекеттiк
экономикалық ... ... және ... салаларын
әртараптандыру арқылы дамудың шикiзаттық бағытынан қол үзу арқылы елдiң
тұрақты дамуына қол ... ... ... және ... көрсету саласында бәсекеге түсуге
қабiлеттi және экспортқа бағдарланған тауарлар, жұмыстар және ... ... ... ... ... нысанасы
болып табылады.
Экономиканы мемлекеттiк реттеу әдiстерi мен тетiктерiн ... ... ... негiздеу үшiн Стратегияның тиiстi
бөлiмдерiнде импортты алмастыратын және ... ... ... ... ... шет ... тәжiрибесi, оның iшiнде экспорттық
саясаттың әрқилы түрлерi мен ... ... ... рыноктарда
бәсекелестiк артықшылыққа қол жеткiзуге ... ... ... ...... ... жоспарлаудың теориялық және
методологиялық негіздері
1. Әлеуметтік − экономикалық жоспарлаудын ... ...... ... өзінің болашақтағы даму перспективасың анықтап,
болжаусыз өмір сүре ... ... ... ... даму мақсатын,
сол мақсатқа жетуге қажетті экономикалық ресурстар көлемін − ұзақ, орта,
қысқа мерзімдік ... ... ... ... ... ... ... бағыттарын анықтау үшін ... ... ...... ... барлық әдіс −
тәсілдерін, кұралдарын қолдануға және экономикалық кұбылыстарды зерттеудің
ғылыми әдістемелеріне ... ... ... ...... ... заңдары мен заңдылықтарын зерттеп
түсіне білу және ... ... ... ... арқылы әлеуметтік-
экономикалык дамудың жоспарларьш ... ... ... мен ... ... ... Жоспарлаудың негізгі мақсаты − экономикада
баланстык үйлесім мен макроэкономикалық ... ... ету ... бір пропорциялар мен пропорционалдыққа кол жеткізу.
Экономикалык пропорциялар дегеніміз ... әр ... ... ... − саймандар, шикізат және материалдык қорлар, жұмыс күші)
арасындағы, әр ... ... ... өнім көлемдері арасындағы, түптеп
келгенде өндіріс құрылымдары мен өндіру көлемдері және ... ... ... ... ... белгілі сандық қатынастар.
Экономикалык пропорциялар өздігінен (стихиялық) және адамның мақсатты
түрде жүргізген әрекеттері нәтижесінде құрылуы мүмкін.
Капиталистік экономикалық формацияның ... ... ... ... ... ... ... аркылы және
дағдарыстар аркылы қалыптасады. Оған экономиканын даму ... ... етіп ... ... ... ... ... бар − жоғын
сезбесе де, сол заңдардың ... ... ... ... ... ол
өндірген тауарына баға қойған кезде, тек ... ... ... есептеп
қоймай, сонымен бірге базарда калыптаскан жағдайды ескереді. Оған кұн заңы
ыкпал етеді. Сонымен, бірінен − бірі туындап отыратын, ... − бірі ... ... ... ... арқасында экономикада пропорциялар
жүйесі қурылады. ... ... ... ... ... ... сандық қатынастар қалыптасады. Оны біз пропорционалдық дейміз.
Өндіріс күштерінің дамуы жоғары ... ... ... ... ... де, кризистер де экономикалық пропорцияларды құруға
жеткілікті бола ... ... ... ... ... ... түрде құру қажеттілігі ... ... ... ...... ... табылады.
Жосларлау төменде көрсетілген міндеттерді атқарады:
1. қоғамның әлеуметтік − экономикалық дамуының негізгі бағыттарын
анықтау;
2. ... ... ... ... және
сапалық сипаттамаларын белгілеу;
3. ... ... және ... ... орынды пайдалану арқылы
ғылыми − техникалык, ... және ... ... ... ... ... ... салалар мен аумақтардың даму ... ... ... 1 ... көрсетілген классификацияға сәйкес жіктеледі:
Жоспарлаудың деңгейіне (масштабына) байланысты: ... ... ... ... ... ұйым ... (ішкі
жоспарлау); микроэкономикалық (салалық көрсеткіштерді жоспарлау).
Жоспарлау мерзіміне байланысты: ұзақ мерзімге ... ... 20 ... арғы ... орта ... (1 жылдан 5 жылға дейін);
ағымдағы жоспарлау (1 айға ... 1 ... 1 ... дейін). Жоспарлау
процессінің мазмұнына (жоспарлау объектісіне) байланысты: экономикалық
жоспарлау ... ... даму ... ... ... ... әлеуметтік жоспарлау (демография процесстерін,
халықтың өмір сүру ... ... ... даму ... ... ... жоспарлау (ғылыми − техникалық прогресстің даму болжамы);
экологиялық жоспарлау ... ... ... ... ... қорғау).
Сонымен, жоспарлаудың негізігі мақсаттарына ... ... ... ... саясатын және ... ... ... ... ... өсу ... қажетті сапасын қамту және қолдау;
- ... ... ... тепе − ... ... ... барлық экономикалық шешімдердің үйлестілігін қамту;
- ... ... ... ... ... кездегі басқару теориясы мен тәжірибесінде жалпымемлекеттік
макроэкономикалық ... ... ... индикативті,
директивті формалары бар. Солардың ішінде Қазақстан үшін стратегиялық және
индикативті жоспарлардын ... зор ... ... − ұғымы ежелгі грек еліндегі ауқымды өкілеттілікке ие
болатын басқарушыны, тура ... ... ... береді.
Стратегиялык жоспарлау − Үкіметтің, аумақ ... ... ... басшыларының өндіріс сұрактары бойынша, кіріс және ... ... баға және ... ... ... ұзақ ... жобалары.
1 − Сызба. Жоспарлау түрлерінің жіктелуі
Стратегиялық жоспарлау − ұйым алдындағы мақсатқа жетудегі басшылықтың
қабылданған ... жан − ... ... ... береді.
Индикативті жоспарлау − мемлекеттің әлеуметтік − экономикалық дамуының
негізгі бағыттары және ... соны іске ... ... ... іс − ... және мемлекеттік − экономикалық реттеуіш тізімі бар
құжат.
Индикативті жоспарлаудың негізгі мақсаты − ұлттық экономиканың бір
қалыпты ... оның ... ... ... ... ... алу және ... ықпалын жұмсарту, елдің экономикалық және саяси
тәулсіздігін қамтамасыз ету. ... ... ... ... сай ... ... ... экономикасын мемлекеттік реттеуде қолданылатын
құралдардың тиімді болуына қол ... ... ... ... ... ... өзін − ... деңгейінің жоғары болуын қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... ... жасау;
- әлемдік тәжірибеде кеңінен қолданылып ... ... ... ... ... болжау мен реттеу
әдістерін пайдалану;
- аумақтық экономикалық саясаттың тиімділігін ... ...... ... ... және ... ... шығу тәсілдерінің бірі. Нарықтық экономикаға өту кезеңінде
басқару жүйесін одан әрі ... және осы ... тән жаңа ... ала ... ... ...... күннің өзекті
мәселелерінің бірі.
Жоспарлау − белгілі мерзімге есептелген ... ... ... ... ... ... ... қызметінің бір түрі.
Басқару объектісінің даму қарқыны және келешекте күтілетін күйі бар ... ... ... қорытындысы болады. Жоспарда мақсат және оларды іске
асыру бойынша іс − шаралар жүйесі міндетті түрде болуы қажет.
Жоспарлауға ... ... ... Жоспарлау алдын − ала қабылданған шешім және келешекте белгілі
нәтижеге жетуге бағыттылған.
2. Әр түрлі ... ... ... ... ... ... жоспарлау жүйесі икемді ... ... ... Жоспарлау процессі қате ... ... ... ... азайтуға бағыттылған.
Жоспарлау процесінің негізгі элементтері төменде көрсетілген.
|ЖОСПАРЛАУ ... |
| ... |
| ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... ... элементтері.
Жоспарлау төмендегі принциптерге негізделінеді:
- жүйелілік;
- жинақтылық;
- үйлесімділік;
- икемділік;
- ресурс мүмкіндіктерінің шектілігі.
Жүйелілік − жоспар шешімін жасау және ... ... ... ... ... алу ... ұйғарады.
Жинақтылық − жоспар шешімін жасау және негіздеу барысында, оның іске
асырғанда салдарын ескеру қажеттігін ұйғарады.
Үйлесімділік − ... ... ... ... және дамуының
нәтижелі болуына жоспар шешімін бейімдеу.
Икемділік − жоспар шешімінің ... ... ... ... ... шектілігі − колда бар ресурстарды ұтымды және
нәтижелі пайдалану ... ... және ... ... ... ... жоспар мен
болжамның максаты мен талаптары, ... ... ... ... ... ... және ... өзгерістер бірімен − ... ... ... ... ... ... ... мынадай
талаптарға сай болуы керек:
- Экономикалық және әлеуметтік даму ... ... ... ... ... ... мен ... максаты мен міндетін жеткілікті дәрежеде
көрсетуі шарт.
- Атаулы негізде, яғни ... ... ... ... көрсетуі керек.
- Кешенді негізде, яғни ұдайы өндіріс пен ... ... ... ... ... ... мен ... ерекшеліктерін ескеріп, көрсетуі керек.
- Қоғамдық өндірістің жоғары тиімділігіне және істің сапасына ... ... ... Жоспар көрсеткіші дегеніміз − баскару шешімінің нактылы бір
тапсырмасын санмен ... ... ... ... өзінің сырткы
белгісіне және аткарар міндетіне байланысты бірнеше топқа бөлінеді. Олар:
сандык және ... ... және ... абсолюттік және
салыстырмалык; нормативтік (директивтік) және есептік көрсеткіштер.
Сандық корсеткіштер жоспардағы ... ... ... ... және ... болып екіге бөлінеді. Көлемдік көрсеткіштер ,
мысалы, өндірілген өнімнің ... ... ... ... ... кітапханалардың т.б. санын көрсетеді.
Сапалық көрсеткіштер өндіріс тиімділігі, экономикалық құбылыстар мен
процесстердің ... ... ... ... ... өзіндік
кұнның азаюы, материалдық ресурстардың шығын нормасы).
Натуралдық ... ... ... процессінің физикалық өлшем
бірліктерімен өлшенетін жақтарын көрсетеді. Мысалы, өндірілген өнім ... ... ... ... ... ... ...
натуралды бірліктермен өлшенуі мүмкін.
Құндық көрсеткіштер экономикалық құбылыстарды натуралдық − заттық
құрамынан басқа ... ... ... Олардық арқасында әр түрлі
салалар ... ... ... мен оның нәтижесін салыстыруға мүмкіндік
туады. Құндық көрсеткіштердің көмегімен экономикадағы көптеген ... ... ... көрсеткіштер өнім, еңбекақы, т.б. көлемдерін көрсетеді. Ал
салыстырмалық көрсеткіштер салыстырмалы өлшемдермен ... ... ... ... ... тапсырманы, жоғарғы
органның төменгі органдарға, кәсіпорындарға бекіткен тапсырманы ... бір түрі ... ... көрсеткіштер саналады, олар басқарудың
барлық деңгейіне міндетті түрде ... шарт ... ... ... ... дамудың балама бағыттарын және олардың
әлеуметтік − экономикалық салдарын анықтау ... ол ... ... ... ... табылады.
Қазіргі қалыптасқан нарықтық қарым − қатынас экономиканың жоспарлау
түрін жоймайды, керісінше ... және ... ... ... ... ... жаңа құндылыққа және сапаға ие болады.
Қазіргі дүние жүзілік экономика дамуында ұйымшылдық және жоспарлылық
күшею тенденциясы тән. ... ... ... және ... тәжірибиесі кең
таралғаны, осыған дәлел. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік реттеудегі аса маңызды және күрделісі −
индикативтік жоспарлау болып табылады.
Индикативтік ... ... ... ... ... ... экономика индикаторларында (бюджет, қаржы, пайыздық
ставка және т.б.) ... ролі ... ... ... және қолдауға мемлекет ынталы
болып тұр және басқару ... ... орын ... Сөзсіз, мұндай
басқару - ұлттық экономика ... ... және ... бойынша
білімсіз және стратегиясіз мүмкін емес.
2.Нарықтык қарым-қатынастың қажеті жоқ ... ... ... ... ... ... ... (қорғаныс
жүйесінде, ғылым жіне білім ... Бұл ... ... нарықтық қарым қатынастан тыс тәсілдерді қолдану қажет.
3. Мемлекеттік жоспарлаудың негізгі ...... ... дефицитті және т.б. жеңу.
4. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... ... артуына себеп
болып тұр.
5. Табиғи ресурстар азаю және ... ... кұру ... ... ... шешу
үшін макроэкономикалық ... ... ... ... ... құралады:
1. Өткен жылдың әлеуметтік − экономикалық ... ... ... ... ...... даму ... мақсаты
және міндеттері.
3. Макроэкономикалық саясат
- Қаржылық − несиелік саясат;
- Салықтық − ... ... ... саясат.
- Сауда саясаты;
- Бағасаясаты;
- Құнды қағаздар нарығының саясаты;
- Инвестиция саясаты.
5. ... ... ... ... Ауыл ... ... ... және бапланыс;
- Қаржы саласы;
- Сауда;
- Ғылым және ... ... ... ... ... ... және ... ресурсының дамуы;
- Кедейшілікпен кұресу және халықты әлеуметтік корғау;
- Әлеуметтік − экономикалық дамуда әйелдердің қатысуы;
- ... ... ... ... ... ... және ... Қоршаған ортаны қорғау.
Әлеуметтік − ... ... шешу ... ... ... ... жүйесі стратегиялық, орта мерзімдік, және
жылдық жоспарлардан тұрады, олар макро-аумақтық, салалық деңгейді ... ... ... 1997 жылғы Қазақстан халқына
жолдауында жарияланған "Қазақстан − 2030" − жоспары ... ... ... жоспарлар ұзақ мерзімге жасалады және ұлтық экономика
дамуының ұзак ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру кезендері мен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жоспарлау − көптеген мемлекеттер, ірі және ... ... ... ... ... ... ... білім саласы. Ол
баскаруда ертеден қолданылып келеді, ... жиі және кең ... ... ... соғыс кезінен басталады және тек әскери ғана емес,
сонымен ... ... ... пен бизнес сферасында да кеңінен
қолданылғандықтан қазіргі кезде жеке ... ... ... ... ... төмендегі бөлімдерден тұрады:
1. саланың ағымдағы қал-күйіне баға беру;
2. жоспарлы кезеңдегі министрлік жұмысының мақсатын ... ... SWOT − ... қол ... мүмкіндіктерін талдау;
5. мақсаттарға қол жеткізу стратегиясы;
6. стратегияларды ... ... ... немесе
аралық мақсаттар.
SWOT − ағылшын әріптерінің ... ... ... ... және ... ... мүмкіндіктер мен қатерлер мағынасын береді. Ол
сыртқы және ішкі жағдайларды жүйелеу негізінде алға қойған мақсаттарға жету
стратегиясын жасау үшін ...... ... мазмұнының сызбасы
1.2 Әлеуметтік − экономикалық ... ... ... және ... ... даму ... болжау деңгейі неғұрлым жоғары ... ... ісі де ... ... ... дегеніміз белгілі бір объектінің болашақтағы жай-күйі, даму жолдары
туралы ғылыми дәлелді ... ... ... дайындау процессі болжау
деп аталады. Болжау − қоғам өмірінің барлық саласында даму ... ... ... тұратын өте маңызды түйін болып саналады.
Ол негізінде екі мағынадан тұрады. ... ... ... ... болашақтағы перспективасын, жәй − күйін суреттеп, бейнелеп беру.
Екіншісі, болжап көрсету, ескерту, яғни мәселенің болашағы ... ... ... ... ... оны шешу ... көрсету, анықтау.
Қазіргі кезде, ғалымдардың бағасы бойынша экономикалык болжам жасаудың
150-ге жуық әдісі бар. Іс жүзінде соның 15 − 20 шақтысы ең ... ... ... ... ... ... әдістерін екі топқа бөлуге болады:
интуициялық әдістер (эксперттік баға ... және ... ... ... ... баға ... екі топқа бөлінеді:
дербес эксперттік баға беру және коллективтік ... баға ... ... ... ... (сұхбат) жүргізу; логикалық анализ жасау;
сценарий құру әдістері жатады. Екінші топқа: комиссия кұру; коллективтік
идеяны ... ... ... және ... ... кіреді.
Математикалық әдістер де екі топқа бөлінеді: экстрополяциялық ... ... кұру ... Бірінші топка ең кіші квадраттар;
экспоненциялдық түзеу; тұраксыз орташа ... ... ... ... кұрылымдық модельдер, матрицалық модельдер әдістері жатады.
Жоспарлаудың ғылыми негіздеріне объективті ... ... ... саналы түрде қолдану, ұдайы өндіріс теориясы, жүйелік, кешенділік,
жоспар жасау ... реті мен ... ... және ... мен ... ... жасау логикасы − барлық деңгейде жалпымемлекеттік жоспарларды
әзірлеумен байланысты нақтылы әрекеттердің тәртіпке бағындырылған реті.
Оның ... ... ... ... ... ... басталатын және соған
бағынатын негізгі пунктін анықтау. ... ... ... ... ... ... ... кезеңіндегі экономика дамуының максаттарының жүйесін
калыптастыру (логиканың ... ... ... кезеңдегі экономика дамуын талдау және ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерінің көлемі мен кұрылымын
аныктау;
4. қоғамның қорлары мен ... ... және ... ... ... ... ... әзірлеу;
5. жоспар жобасын талқылау және бекіту.
Жоспар жасау логикасы жоспарлау кағидалары деп аталатын белгілі бір
заңдылықтарға ... ... ... ... ... ... ... ғылыми нақтылы және тиімді болу қағидасы. ... ... ... ... ... ... ... шет елдік ... мен ... ... назардан тыс
қалмауы тиіс. Жоспардың ғылыми нақтылануы ... ... ... ... ... және ... (басшы адамның кез − ... ... ... деп ... ... үздіксіз ... Ұзақ ... ... орта ... ал орта ... ... ... мерзімдік
жоспарлардан кұрылуы тиіс.
3. Жалпы мемлекеттік және жеке мүдделерді үйлестіру қағидасы. Жоспарды
ойдағыдай орындау көбінесе жалпыхалықтық мүдделердің, ұжымдар мен ... ... ... тиімді үйлескеніне байланысты.
Аталған ... ... ... ... ... төмендетеді.
4. Жетекші салаларды ... ... ... ... ... ... қалыптастыру қағидасы.
Жетекші салаларды, басынқыларды белгілеу − бар ... ... сол ... аса ... салалар мен аумақтарды ... ірі ... ... ... шешуге жұмылдыруға мүмкіндік береді.
5. Жалпымемлекеттік жоспарлардың бірлігі мен ... ету ... ... ... қамтамасыз ету екі жақтан
тұрады. Біріншісі - жоспардың ... ... ... ... бірлігі, екіншіден-материалдық бірлігі.
Жоспарлардың ... ... кез − ... деңгейдің жоспарлары
экономиканың барлық жақтарын, байланыстарын бір − бірінен ажыратпай қамту
керек ... ... ... ... ... ауқымына байланысты жоспар
жасау үшін бірнеше әдіс қолданылады. Олар: экономикалык анализ (талдау),
нормативтік, ... ...... ...
мақсаттық т.б. әдістер.
Жоспар жасау ісі, біріншіден, экономика дамуының ... ... ... ... ... етеді. Бұл жұмысты орындау үшін
экономикалық ... ... ... Оның ... ... ... ... пайдалынылмаған ресурстарды тауып, оларды қолдану ... ... ... өткен мерзімдегі жоспардың орындалуы,
не орындалмау себептерін, жоспарлау ісінде жіберілген кемшіліктерді анықтау
болып табылады. Ол үшін ... ... және ... ... теңеу,
индекстер мен корреляциялық коэффициенттерді есептеу, статистикалық
әдістері қолданылады.
Экономика дамуы ... ... ... ... үшін,
әсіресе, пайдаланатын материалдар мен шикізат ресурстарының кажетті көлемін
анықтау үшін жоспарлау органдары мен ғылыми − зерттеу ... ... ... ... мен ... ... әдіс, жоспар көрсеткіштерін тығыз байланыстыру үшін
колданылатын негізгі ... Бұл әдіс ... ... пропорцияларды
құру кұралы болып саналады. Жоспарлау ісінде ... ... ... ... негізінде үш топқа бөлінеді. ... ... ... ... баланстар. Бұлардан басқа салааралық
және халық шаруашылығы баланстары қолданылады.
Еңбек ... ... ... ... ... ... ... жолдары, халық шаруашылығын жұмысшы. және ... ... ету ... ... баланстар арқылы қоғамдық жиынтык өнім мен ұлттық табысты
бөлудегі ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын дұрыс пайдалану жолдары
анықталады.
Жоспардың экономнкалық тиімділік ... ... ... үшін экономикалық − математикалық әдіс қолданылады. Осы әдіске
сүйене отырып, ... ... ... ... Мысалы, болжамдық халық шаруашылығы балансының моделі, салааралық
өнім өндіру және ... ... ... программалау әдістерін пайдалану арқылы өндірісті жоспарлау
ісінің көптеген күрделі мәселелері шешіледі.
Жоспарлаудың бағдарламалық − ... ... ... ірі ... ... ... ... көзкарас керектігіне
негізделген. Себебі, кез − келген саланың ... ... да ... ... ... отын − энергия, қосалқы бөлшектер шығаратын және ... ... ... сол ... әр түрлі қызмет көрсететін
салалардың даму ... ... ... болады. Сондықтан, алға
койған мақсатқа жету жолдарын ... ... ... ... ... бәрі ескерілуі керек.
Бағдарламалық − мақсаттық әдіс мемлекеттік, салааралық және аймақтық
бағдарламалар жасағанда ... ... алға ... ... және сол мақсатқа жету жолдары мен құралдары ...... ... ... экономика дамуындағы
күрделі мәселелер ішінен ең негізі, ең ... ...... ... ... айқындауға мүмкіндік береді; екіншіден,
сол мәселені шешу үшін керекті материалдық, еңбек және ... ... ... ... көрсетеді; үшіншіден, кешенді мәселелерді шешу
мақсаты мен ... ... ... мен ... ... арқасында жоспардың баланстық үйлестіру ... ... ... ... ... ... және аумактық
жоспарлардың көрсеткіштерімен байланыстырады.
Индикативтік жоспар Қазақстан Республикасының Стратегиялық жоспарлау
жөніндегі агенттігінің "Министірліктер мен ... ... ... ... ... ... әдістемелік ұсыныстарына",
Қазакстан 2030 ұзақ мерзімді стратегиясына, Қазақстан Республикасының 2010
жылға дейінгі ... даму ... ... ... ... ... ... ескере отырып жасалынады.
Әлеуметтік − экономикалық дамуының индикативтік жоспары жыл сайын
республика, облыс, сондай − ақ ... мен ... орта ... ... ... және ... емес, ұсыныс сипатына ие, яғни нарык
субъектілеріне бағыт беруші ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп, көлік, ауыл шаруашылық,
экспорт, импорт және т. б.) бойынша аймақтың алдағы кезеңдегі әлеуметтік ... ... ... мен ... және ... ... жоспарлау қазіргі таңда тұрған мәселелерді кешенді шешуге
және этап бойынша стратегиялық ... ... ... мемлекеттің
орта және ағымды мерзімге әлеуметтік − экономикалық саясатын айқындайды.
Жоспарлау барысында, ен алдымен мақсат айқындалады немесе ... неге ... ... Сосын стратегия айқындалады, қойылған
мақсатка ... ... ... ... ... ... ... Қолда бар ресурс, басымдылықтарға және мүмкіндіктерге
карай, әр ... ... ... ... ... ... − экономикалық даму перспективалары
өндірістік және ... ... ... және орта ... және ... ... ... басымды бағыттары
карастырылады.
1.3 Әлеуметтік − экономикалық жоспарлаудын шетелдік тәжірибесі
Басқа елдердегі жоспарлау тәжірибесін біздің ...... ... ... алу ... емес. Бұл келесі объективті
сипаттағы себептерге байланысты:
1. республика басқа елдерден ... ......... этно − ... және тағы да ... ... өзгешеленеді;
2. қазіргі Қазақстан жағдайында біз ... ... ... және де ... экономикалық тарихта әкімшілік −
жоспарлық шаруашылықтан нарықтық экономикаға өткен бізге ... бір ел ... ... ... мен ... ... өзгерістер белгілі бір
себептерге ... ... ... ... "революциялық" көрініс ... ал ... ... ... ... ... ... даму "нәтижесі"
болып табылады.
Бірақ та шет елдер тәжірибесін ғылыми қорытындылау кажеттігі келесі
жағдайлар бойынша ... ... ... ... ... мен ... ... негізін, түбірін анықтауға
мүмкіндік туады, екіншіден, аралас экономиканың жалпы заңдылыктарын аныктау
мүмкіндігі туады және де бұл ... ... ... реттеудің
механизмдерін "түйістіруге" мүмкіндік жасайды, үшіншіден, мұндай толықтыру
мемлекеттік реттеудің нәтижелерін салыстырып талдауға ... ... ... ... ... жағдайда экономикалық реформаларды құруды, әлемдік
шаруашылык ... ... ... ... ескере отырып,
реформаларды дұрыс жолмен жүргізуге мүмкіндік береді.
Әлеуметтік-экономикалык процестерге мемлекеттің ... ... ... ...... алдынғы қатарлы елдерде экономиканы
мемлекеттік реттеудің негізгі кұралдары ретінде халық шаруашылығы дамуының
мақсаттары мен басымдылықтарын анықтау, болжау, жоспарлау, ... ... ... шет елдердің жоспарды ... және ... ... өте ... ... ... елдерде (АҚШ, Франция,
Ұлыбритания, Германия, Қытай) индикативті жоспарлау - нарықтық ... ... ... бірі ... жоғары нәтижесін дәлелдеді және
осы елдердің тәжірибесі белгілі бір кызығушылық туғызады.
Капиталистік елдерде ... ... ... ... салааралық қағидасы қолданылды. Францияда
дайындалған салааралық ... ... ... ... салаларды
қамтиды және олардың дамуын маңызды және тұтастай ... ... ... Бұл тәжірибе біздің жағдайға пайдалы болар еді. Нарыктық жүйеге
көшуге байланысты эйфория халық шаруашылық мәселелерін тиімді шешу ... ... ... ... орта ... жоспарлаудың ғылыми-
әдістемелік және ұйымдастырушылық мәселелерін арнайы мемлекеттік органдар
шешеді, бұл кызметті жоспарлау бойынша комиссариат жүргізеді.
Реттеуші ... ... ... бірі ... ... ... қамтамасыз ету. Мысалы, Францияда 1982 жылы ... ... ... ... ... ... ... деңгейінің функциялары ажыратылған (коммуналдар, департаменттер және
аймақтар). Ал департамент құрамына ... ... мен ... даму ... ... ... және ұйымдастырушылық тәуелсіздігі
жоқ.
Халық шаруашылығында аймактық мәселелер мен ... ... ... ... ... ... Германияның
және де баска дамыған нарықтық жуйедегі елдердің ... ... ... Бұл ... ... ой, жергілікті билік органдары
өзінің ...... ... ... отырып жалпы мемлекеттік
және макроэкономикалық мақсатқа жету.
Көптеген елдердің жоспарлау тәжірибесін қорытындылай келіп американдық
маркетинг маманы ... ... ... ... жетілдірудің бірнеше
қолайлы жақтарын бөледі. Соның ішінде жоспарлау:
1. басшылардың үнемі болашақты ... ... ... ... және ... жүргізуші ... ... ... ... ... және ... ... жол ашады;
4. алдағы мәселелердің және ... ... ... ... етеді;
5. шұғыл өзгерістерге дайындықты күшейтеді;
6. барлық қызметкерлердің ... ... ... қарым −
қатынаста екенін көрсетеді.
Аталған пунктерден ең маңыздысы ретінде бірінші, екінші және алтыншыны
айтуға болады, өйткені ... ... ... осы 3 ... ... өте аз ... отырған мемлекеттердің тәжірибесінен мемлекеттердің
экономикасын реттеудегі күшті тетіктерінің бірі каржы − ... ... және ... ... механизмі болып табылады. Осы механизмдерді
негізге ала отырып, бірнеше тұжырым жасауға ... ... ... каржыландыру арқылы (субсидиялар, дотациялар, субвенциялар, бюджет
шығындарын жоспарлау) халық шаруашылығының ... және ... ... ... ... ... дамыту мәселелері шешіледі. Италияда,
Норвегияда, Данияда, Швецияда мемлекеттік ... ... ... ... 50 ... жоғары, ал Францияда 50 пайыз шамасында.
Екіншіден, кұрылымдық − ... ... ... ... үшін салық
салу механизмі үлкен рөлді атқарады. Бұл механизм арқылы шаруашылық
жүргізуші ... ... ... ... ... ... және ... салаларының тез дамуына әкеледі. Ол деген импортты
ауыстыратын және бәсекеге түсе алатын түрлі тауарларды шығару.
Үшіншіден, мемлекет ... және ... ... шығындарын
азайтпауы қажет. Шығындарын азайтып бұл ... ... ... ол ... ... ... болды және бұл жерде
екінші шығын бірінші шығыннан өте үлкен болады.
Австрия, ... ... ... баға ... реттеу АҚШ елімен
салыстырғанда өте қатал тәртіппен және ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік баға реттеу
қызметтері ... ... ... ... және ... бағаның бестен бір бөлігін қамтиды.
Мемлекеттік баға реттеудің басты ... ауыл ... ... ... бүкіл дүниежүзілік тәжірибе көрсетіп отыр. Ғылыми ... ... ... ... ... ... Біріншіден,
ол табиғи − климаттық жағдайға байланысты. Бұл ... ... ... ... ... ... − климаттық фактордың қолайсыз жағдайда
да табыс пен пайда табуын ... және ... ... айналдырады.
Оны шешуде басты рөл ауыл шаруашылық ... ... ... ... сол ... ... ауыл шаруашылық жұмыскерлерін ынталандыру.
Екіншіден, тұрғындардың тамақ өнімдеріне кажеттілігін уақытында
қамтамасыз етілуіне ауыл ... ... ... ... түрлеріне
негізгі көңіл бөлінеді. Әлеуметтік түрдегі міндеттерді ... ... ... ... ... ауыл ... өнімдеріне баға құру
процессіне негізгі мемлекеттік баскару органдары шеттеп түра ... ... ... әр ... басымды механизмдерде әкімшілік,
экономикалық, тікелей, жанама, құқықтық және аймақтық реттеуде орын ... ... әр ... ... − шаруашылық, құрылымдық ерекшеліктеріне
байланысты.
Қытай Халық Республикасында экономиканы мемлекеттік реттеу тәжірибесі
белгілі бір ... ... ... ... ... ұйымдық аспектіде болғанмен "ауылдан қалаға" деген қағидаға
негізделініп ерекшелінеді. Көптеген ... ... ... ... ... ... қытайдың реформасы мемлекеттік реттеудін
күшті кұралдарын (директивтік жоспарлау, салалық және ... ... ... − өндіріс" циклін жоспарлау, несие − салық және баға
саясатын ... ... ... Сол ... ... бір ... ... Азия елдерінде − Жапонияда, Тайландта байқалады.
Қытай экономисті Цзинь вэнь Лидің айтуынша: "Қытайда макроэкономикалық
жоспарлаудың ... ... және ... ... ... ... ішінде мемлекеттік секторы − басымды. Мемлекеттік мекемелер
экономикалық дербестікте жұмыс істегендіктен, Қытайда жоспарлау директивтік
емес ... ... ... ... ... ... ... жоспарлауында, көп деңгейлі басқару принципіне сәйкес құрылады.
Экономиканың өзекті мәселелері мемлекеттің қатысуымен шешіледі. ... ... ... және ... даму ... ... және
мақсаттары;
2) өнеркәсіп және ауыл шаруашылығының негізгі өнім түрлерін өндіру;
3) күрделі қаржы ... ... ... ... және ... ... өндіріс объектілерінің құрылысы;
5) өндірістік күшті үйлестіру;
6) халықтың материалдық және рухани тұрмысын көтеру;
7) мемлекеттік бюджет, несие ... ... және ... ақша
эмиссиясы;
8) валюта кірісінің тепе − теңдігі және ... ... ... ... ... және ... ... сатып алу және
үйлестіру;
10) сыртқы сауда тауар айналымы және экспорт бағасы;
11) ... және ... ... зерттеу және енгізу;
12) білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік саланың басқа да
салаларын дамыту;
13) экономика және ... ... ... ... ... тауарлардың бағасы.
Қытайда аумақ және сала дамуының ... ... ... ... ... табылады. Мемлекет қоғамдық өндіріс және қоғамдық
тұтынудың комплекстік тепе − ... ... ... ... ... сұрақтарды шешу бойынша негізгі құқық
мемлекет қолында шоғырланған және олар ... ... және ... қамтылған. Бұл шешімдер орталық органдардың ... Бұл ... ... ... ... айырмашылығы болып
табылады. Қытай мамандары, ... ... ... ... ... кезеңдерінде колдану қажет деп есептейді.
Сонымен қатар, қазіргі заманға сай, жоспарлау жүйесіне келесі талаптар
қойылады:
- орталықтандырылған басшылықты күшейту қажет;
- ... ... тепе − ... ... ... ... мекемелерді әр түрлі деңгейлі жоспарлау дербестігімен ... ... ... ... ... ... кіру қажет
немесе нарық өзгерістеріне сәйкес реттеу қажет.
Қытай экономистері жоспарлаудың үш формасын ... ... ... ... ... міндеттер мемлекетпен
орталықтандырылған жағдайда орнатылады. ... ... ... ... ... ... ол мекемелерге орындалу үшін
жіберіледі. Директивтік ... ... екі ... ... ... және ... ... экономикаға маңызды міндеттер, әр түрлі деңгейдегі халыктық
үкіметтермен немесе жоспарлау органдарымен ... ... ... Ұлттық экономикаға жалпы болмайтын міндеттер, мемлекеттік ... ... ... және ... нақты жағдайына
сәйкес, өз бетінше жоспар жасайды.
Қытайда индикативтік жоспарлау әр ... ... және ... бір ... жүйе − ұзақ ... (10 − 20 жыл), орта ... ... және жылдық.
Ұзақ мерзімді жоспарлау − экономика, ғылым, ... және ... даму ... ... ... құжат. Оның негізгі
міндеті − ғылыми болжамдарға және экономикалық дамудың қарқынына сәйкес ... ... ... ... ... − ұзақ ... ... жетекші орын
алады. Оны Қытай экономистері келесі себептермен түсіндіреді:
1. Ұзақ мерзімді ... ...... ... ... ... ... береді.
2. Ұзақ мерзімді жоспар − өндірістің технологиялық, аумақтық және
өндірістік жүйесін жетілдіруге мумкіндік береді.
Орта мерзімді ... − ұзақ ... және ... ... ... және онда ұзақ ... ... міндеттері анықталады.
Орта мерзімді (5 жылдық) жоспарда келесі ... орын ... ... дамуының қарқыны;
2) экономикада қалыптасқан негізгі пропорциялар;
3) ұлттық экономика дамуының негізгі ... ...... ... ... дамыту және
енгізу мәселелері;
5) қала және ауыл тұрғындарының орташа өмір сүру ... ... ... ... және ... ... ... халықтың табиғи өсуі және туу деңгейі;
8) мемлекеттің экономикалық және ...... ... ... ... орындау бойынша негізгі шаралар.
Орта мерзімді жоспар − өндірісті, құрылысты, айналымды және әлеуметтік
саланы ... ... ... ... ... ұзақ және орта ... жоспар − стратегиялық маңызды және
экономика дамуында жетекші рөл атқарады. Ұзақ және орта мерзімді ... ... ... ... іске ... Қытай мемлекеттік
жоспарлау органдары, жылдық жоспарды іске ... ... ... және ... ... орта ... жоспарды қарастырып,
түзету енгізуге мүмкіндіктері бар. Осыған байланысты, жоспар жүйесін құру
арқылы ... орта және ... ... ... ... ... және орта ... жоспарды жасауда келесі тәсілдер қолданады:
- жалпы тепе − теңдік тәсілі;
- монографиялық тәсіл;
- жоспарды үздіксіз ... ... төрт этап ... жасалады:
1) дайындық жұмысы;
2) бақылау цифрларын жасау;
3) ... ... ... ... ... ... бекіту және төменде тұрған органдарға жіберу.
Қытайда индикативтік жоспарды іске асыру бойынша механизм жасауға ... ... ... ... мемлекеттік макроэкономикалық реттеу
тәсілдері және жаңа формалары тұрақты зерттеліп тұрады.
Қытай мемлекеттік макроэкономикалық реттеудің мақсатын үш ... ... ... ... ... ... Экономикалық тұрақтылықты қамту;
3. Экономикалық әділдікті қамту.
Жоғарыда аталған топтар мақсаттарының арасында байланыс бар, ол өз
бетінше бір ... ... онда ... ... ... мақсаттықтарға
бөлінеді. Сонымен қатар, макроэкономикалық реттеу, сол ... ... ... ... жалпы комплекстік мақсатты
қарастырады − ол экономиканы дамыту және қоғамның тұрмыс халін жақсарту.
Қазіргі таңда, ... ... ... келесі негізгі
аспекттерді қамтиды:
1. Экономиканың даму ... ... ... ... ойынша, экономика дамуының тым жоғары қарқыны ... ... тепе − ... бұзылуына, нәтижеліктің төмендеуіне және
бағанын өсуіне әкеп соғуы мүмкін.
Соңғы 10 − 12 ... ... ... жоғары каркынын қамтуға
ұмтылыс, көбінесе шаруашылық белсендікті амалсыз төмендетуге әкеп ... даму ... күрт ... себебі болды. Қытай басшылығы,
экономика дамуының ... ... ... сәйкестендіріп және
оның бір калыптығын ... ... деп ... ... ... барысында (1978 − 1998 жылдарда) Қытайдың ЖІӨ-ң жылдық өсуі 9,9%
құрады. Сонымен катар, 1984 жылы − 15,2%, 1985 жылы − 13,5%, 1992 жылы ... 1993 жылы − 13,5% ... ал 1990 жылы бұл ... ең ... болып
3,8 пайызды құрады.
1996 − 2004 жылдар мерзіміне экономика дамуының деңгейін жылына 8 − 9
пайызда сақтау жобаланған ... ... ... ... және бағаны ұсынуға болатын ... ... ... ... бақылау. Қытайда соңғы жылдарда,
шығындар қарқыны, түсім қарқынынан басымдылық болып тұратын ... ... және ... ... реттеу.
Дамыған елдердің шаруашылық тәжірибесі көрсеткендей, экономиканы
жоспарлау әр елдің геосаясатының, табиғи − тарихтық, табиғи − экономикалық
және әлеуметтік − мәдени ерекшеліктерге ... ... ... ... пен әлемнің шаруашылық интеграциясына кіру ықыласы ескеріледі.
2 Қазақстан Республикасының әлеуметтік − экономикалық ... ... ... ... ... 2030» ... ... − 2030» стратегиясы  − бұл 1998 жылы Президент Нұрсұлтан
Назарбаев баяндаған ... ... даму ... ... ... қауіпсіздігіне және тіршілік деңгейін
жоғарлатуға бағытталған «Қазақстан − 2030» стратегиясы жеті жекелеген ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздік, елдің ішіндегі
саяси тұрақтылық, нарық механизміне негізделген орнықты экономикалық өсу,
денсаулық және ... ... ... ... − коммуникациялық 
инфрақұрылым, сонымен қатар кәсіби мемлекеттің дамуы.
Осынау он жылда стратегияның негізінде мемлекетіміз өз ... ... ... ... ... елдер бірнеше онжылдыққа арнаған жұмыс
көлемі ... ... ... ... “Қазақстан − 2030” стратегиясы
өзінің өмірге қабілеттілігі мен тиімділігін ... ... алды деп ... болады. Ол дамудың – аман қалу моделінен озық даму ... ... ... ... Бұл тұрғыда әзірлеген және бүкіл соңғы 10
жылда іс жүзіне асырып ... жеті ұзақ ... ... өзекті болып
табылады.
  Бірінші ұзақ мерзімді басымдықты: Ұлттық қауіпсіздікті іске асыру.
Қарулы күштерінің ... ... ... осы ... ... оны ... ... жүргізуде. Елдің Қарулы Күштерін
қаржыландыруды елеулі түрде арттырды. Мемлекеттің құқық қорғау ... ... қоса ... іс ... ... ... ... құрды. “Қазақстан − 2030” стратегиясының бір ... ... ... ... ... ала ... ... мемлекет қауіпсіздігінің стратегиясы әзірленіп,
бекітілді.
Қазақстанның бастамасы бойынша құрылған мемлекетаралық бірлестіктер
өзінің ... ... ... ... ...... ШЫҰ, ҰҚШҰ-
ның қызметі өңірдегі тұрақтылық пен өзара ықпалдастық үшін ... ... ... Ішкі саяси тұрақтылық пен қоғамның топтасуын іске
асыру.
Тәуелсіздік жылдары ұлтаралық ... ... мен ... ... іске ... ол ... ... деп аталады. Қазақстандық
демократияның негізгі институттарының бірі және ... ... ... ... ... ... халқының Ассамблеясы болды, ол
консультативтік − ... ... ... органға дейінгі
эволюциядан өтті.
Бұл болашаққа арналған стратегия – қоғамды одан әрі ... ... ... ... қазақстандық ұлтты қалыптастыру.
Қазақстан бүгінде мәдениетаралық және конфессияаралық үнқатысудың
маңызды халықаралық орталықтары бірінің міндетін ... ... және ... ... ... ... Сондықтан Қазақстанның
бұл миссиясы басқа елдер мен халықаралық ұйымдардың, атап айтқанда ... ... ... кең ... тауып отыр.
  Үшінші басымдықты: ашық нарықтық экономика қағидаттарына негізделген
тұрлаулы экономикалық өсуді қамтамасыз етуді іске асыру.
Басты стратегиялық басымдықтардың ... ... ... ... ... ету ... болған және болып отыр. Барлық
өткен жылдарда экономикалық өсудің айтарлықтай жоғары қарқынын ... ... ... ... ... ... елдері секілді жұрттармен
қатар келеміз.
Экономикалық өсудің негізінде жеке бастамалар мен ... ... ... ... ... инвестициялар тарту жатыр.
Өткен онжылдықта ел ІЖӨ 22 млрд. АҚШ долларынан 100 ... ... бес есе ... ... Жан ... ... ІЖӨ осы кезеңде 3,7 есеге
өсті және ... жылы ... және ... ... ... ... теңесіп, 7 мың АҚШ долларына жақындайды.
Негізгі ... ... ... ұлғая түсуде. Қазақстан
экономикасына тартылған тікелей шетелдік ... ... ... АҚШ ... ... ... Бұл – Орталық ... ... ... 80 ... қордың қаражатын ескергенде елдің халықаралық активтері 40
миллиард АҚШ долларынан асып түсті. Егер ... бос ... ... ... ... көп нәтижеге қол жеткіздік деп айту керек.
Сыртқы сауда айналымы он ... 6 ... ... ... ал ... ол 80 ... АҚШ долларына жете алады.
  Төртінші басымдықты: барлық қазақстандықтардың денсаулығын, білімі
мен әл − ... іске ... он ... ... ... ... тұрмысы елеулі түрде
өзгерді. Бүкіләлемдік банктің сыныптамасы бойынша Қазақстан ... ... ... бар ... ... ... 10 жылда қазақстандықтардың
ақшалай табыстары 6,5 есе өсіп, ... ... ... 5 есе дерлік ұлғайды,
ең төменгі жалақы 4,5 есе өсті. Осы кезеңде ... ... ... 4 есе ... ... әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесінің қамтуы
айтарлықтай кеңейді, оның қызметі бүгінде Қазақстанның ... ... ... ... Тек соңғы 5 жылда ғана мақсатты әлеуметтік көмекке
мемлекет 34 миллиард ... ... Орта ... ... ... стратегиямыздың алдыңғы қатарлы елдер деңгейінде қазақстандық
өмір сапасының ұлттық стандартын қамтамасыз ету ... ... ... асыруымыз керек. Бәрінен бұрын денсаулық сақтау саласындағы қызметтің
осы заманғы қағидаттары мен стандарттарына жедел көшуді қамтамасыз ету тиіс
болып ... Бұл ... ...... ... ана мен ... медициналық білім мен ғылым мәселелеріне қатысты.
 Бесінші ұзақ мерзімді басымдықты: Энергетикалық ресурстарды ... ... ... ... − газ ... ... басқа салаларын
соңынан ілестірген локомотив болды. ... ... ... біз ... ұзақ мерзімді басымдығына дараладық. Бұл ретте
біз түрлі “голланд ауруларына” ұрынбай, ... ... ... ... ... Қазақстанда мұнай елдерінің алғашқы ондығына
шығаратын мұнай мен газ кен ... ... ... ... ... ... мұнай өндіру 80 миллион тоннаны
құрайды, 2015 жылы 25 млн. ... ... ішкі ... ... 130
миллион тоннаға жетеді. 2010 жылы шикі газды өндіру 40 ... ... ... 2015 жылы 80 ... ... ... дейін өседі деп күтілуде.
Мемлекеттің энергетикалық әлеуетін одан әрі дамыту бірқатар маңызды
міндеттерді шешуді көздейді. Бәрінен бұрын мұнай − газ ... ... ... ... ... озық ... қосымша құн үлесі жоғары
өнімдерді халықаралық рынокқа жедел шығаруды қамтамасыз ету керек.
Мемлекеттің назары сондай − ақ энергия ... ... ... ... арналарын әртараптандыруға және қамтамасыз етуге
шоғырландырылуы тиіс.
Қазақстан жаһандық ... тепе − ... пен ... ... өз ... толық мәнінде түсінеді. 2017 жылға
қарай біз ... аса ірі ... ... кіреміз. Және
бұл ұстаным ХХІ ғасырдағы әлемдік шаруашылық байланысының ... ... ... Қазақстанның экономикалық рөлін көп ретте ... Бұл ... ... тығыз ынтымақтастыққа үміт артып отыр. Энергия
ресурстарын өндірушілер мен тұтынушылардың мүдделерін жарастыру ... БҰҰ Бас ... 62 − ... ... ... ... ... қабылдауды ұсынды.
  Алтыншы ұзақ мерзімді басымдықты: Инфрақұрылымды дамытуды іске асыру
Соған орай бұл салада көп іс ... ... ... ғана келтірейін.
1997-2006 жылдары республикалық бюджет қаражатынан 280 ... ... ... ... ... есебінен 4 мың шақырым шамасында автожолдар
салынып, қайта жөнделді, 13 мың ... ... ... ... ... ... ... қойылған міндеттерді одан әрі іске асыру мақсатында 2006 жылы
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі ... ... ... аясында қаржыландырудың түрлі көздері есебінен 30 миллиард АҚШ ... ... 80-ге жуық ... ... іске ... ... ұлан-байтақ аумағы үшін көліктің, оның ... ... зор ... бар. ... нақты дамыту Қазақстан қандай көлік
жүйелеріне ие болатынына келіп тіреледі. 1600 ... ... жаңа ... ... ... жол ... 50 мың ... шамасында автожол
салынып, қайта жөнделеді, әуежай инфрақұрылымын қайта жөндеу және ... ...... флотын дамыту, теңіз порттары мен ішкі кеме ... ... ... ... ... ... ... аумағы арқылы өтетін трансконтиненталдық маршруттарды
дамыту үшін серпін береді.
Стратегияға ... елде ... ... ... ... ... жүргізілуде. Үстіміздегі жылдың аяғына дейін 50 адамнан
астам тұрғыны бар ... ... елді ... ... ... 50 ... аз халқы бар және жалпы тұрғындары 14 мың адам ... жуық елді ... ... жылы ... ... қол жеткізе алады.
Жылдың аяғына дейін бұрынғы жылдары телефон орнатуға өтініш ... ... ... ... ... ... үкіметті қалыптастыруды іске асыру
мемлекеттік басқару жүйесінің тиімділігін арттыру біздің ұзақ ... бірі ... ... ... ... міндетті іске асыру мақсатында өткен ғасырдың 90-шы
жылдарының аяғынан бастап Қазақстан терең әкімшілік реформаларды ... ... ... ... істері жөніндегі агенттік құрылып,
“Мемлекеттік қызмет туралы”, “Сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... ... ... ... ... қызметшілердің ар − намыс
кодексі қабылданды.
Мемлекеттік қызметке қабылдаудың конкурстық ... ... тән емес ... бір ... ... ортаға берілді.
Жуырдағы конституциялық өзгерістерге сәйкес жергілікті орындардағы билік
күшейтілді, мәслихаттар жергілікті өзін − өзі ... ... ие ... ... мен ... ... ... Қазақстан
мемлекеттік қызметті реформалау саласында жоғары нәтижелерге қол ... ... мен ... ... ... ... та бұл салада әлі көп іс атқаруымыз керек. Сондықтан да ... ... ... ... әкімшілік реформаларды жалғастыру жөнінде
белсене жұмыс ... – өсу ... ... нышаны қауырт өсу үстіндегі ел қуатының,
оның жоғары даму әлеуетінің басты бір нышаны жаңа елорда – ... ... ... қазанда біз “Қазақстан-2030” Стратегиясын жария еттік, сол айда
мемлекеттік органдарды Астанаға көшіруді бастадық. Сол жылдың желтоқсанында
шешуші мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Астананы
көшіру іс жүзінде біздің Стратегияны іске ... ... жол ... ...... кеңістіктегі жедел өсіп келе жатқан қала.
Астананың халқы соңғы сегіз жылда 3 есе ... ... ... ... ... 400 ... аса ... деп болжанса, бүгінде ол 700 мыңды
құрап отыр.
Соңғы жылдарғы құрылыс көлемі мен мерзімдері бұрын-соңды болған ... және ... ... ... тұрғызылып, тұрғын үйлер, жаңа
өнеркәсіптік нысандар, индустриялық парк салынуда. Елорда ... ... ... ... 2,5 есе ұлғайды. ... ... бір ... ... жуық ... ... 4,5 миллион шаршы метр тұрғын үй
пайдалануға берілді.
Қалада 650 құрылыс алаңы жұмыс істейді. Және олар бір ... де ... ... ... ... 10 ... шаршы метрден астам тұрғын үй
және офистік тұрақ жайлар іске қосылады.
Құрылыс индустриясын және ... ... ... ... ... жаңа ... ... дамуына мүмкіндік беріп отыр.
Елордада қонақүй бизнесінің, қызмет саласының және, ... ... ... бар.
 Қазақстанды дамытудың ұзақ мерзімді стратегиясы ойдағыдай іске асуда.
Міндеттердің бір бөлігі ... ... ... ... міндеттерді
алдағы жылдары шешетін болады. Бұл жолдың үштен бірі ғана өтілді. ... көп ... әлі ... тура келеді.
“Қазақстан-2030” стратегиясының шешуші мақсаты бұрынғысынша болып қала
береді – ... 2030 ... ... ... ... ... ... кіруі тиіс. Осылайша халқымыздың осынау ұлы мақсатына қарай
дәйектілікпен ілгерілейтін ... деп ... ... ... ... тәуелсіз мемлекет ретінде экономиканың 2009-2013
жылдарға арналған өсу көрсеткіштері
Алдағы бес жылға арналған ЖІӨ өсуі ... ... ... жеткізуді көрсететін индикатор ретінде Үкімет өз алдына 2009 – 2013
жылдары ЖІӨ-нің орташа жылдық өсуін 5,5 % ... ете ... 2015 ... ...... даму ... сәйкес 2000 жылмен
салыстырғанда 2015 жылы ЖІӨ-ді үш еселеуді қойып отыр.
Сурет 2 -2015 ... ... ІЖӨ ... болжамды серпіні
Қазақстанның ашық экономикасы жағдайында сыртқы ... ... ... ... қаржы институттарының монетарлық саясаттың қатаюын
және бюджеттік шектеулердің күшеюін ... ... ... ... ... алмайды. Қазақстанның жағдайында сапалы және теңгерімді
экономикалық ... ... ету ... процесстермен күрестің
әсерлі құралы болуы мүмкін.
Экономикалық саясаттың мақсаты − ... ... ... ... құралдарын тиімді пайдалану арқылы экономиканың
теңгерімді және сапалы өсуін қамтамасыз ету.
Қойылған мақсатты іске ... үшін ... ... ... ... болады:
- макроэкономикалық орнықтылықты қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... сапасын арттыру,
халықаралық резервтердің қажетті деңгейін қолдау);
- инвестициялық, ... және ... ... реттеу арқылы
экономикалық өсуді басқару (тізбектік көтерілу кезеңдерінде оның сапасын
қамтамасыз ету және «қызып кетуді» ... ... ... ... ал ... ... кезеңдерінде – инвестициялық ... және ... ... ... қолдап отыру).
Қойылған міндеттерді орындау үшін ақша − кредит, фискалдық, сондай-ақ
құрылымдық ... ... ... ... ... саясатты іске асырудың біртұтас жүйесін ... ... баға мен ... ... орнықтылығын қамтамасыз
етуге бағытталатын болады. Ұлттық Банк ақша − кредит ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыратын
болады. Қысқа мерзімді ноталар шығару, ЕДБ депозиттерін тарту, ... ... ... ақша − ... реттеудің негізгі құралдары болып қала
береді. Ұлттық Банктің операциялары ... ... ақша ... ... ... реттелетін болады.
Ішкі валюта нарығында Ұлттық Банк теңгенің айырбас бағамының ... ... ... жол ... ... ... макроэкономикалық орнықтылыққа зиянын тигізбей
экономиканың дамуын ынталандыруға бағытталатын болады. Жұмыспен ... пен ... ... қамтамасыз ететін мемлекеттік инвестициялық
саясаттың ... мен ... ... ... өсуін туындататын және
инфляциялық қысымды күшейтетін ... ... ... ... ... ... теңгерім сақталатын болады.
Осы мақсаттар үшін, бюджет шығыстарын шектеу емес, номиналды ЖІӨ-нің
өсу қарқыны ... ... ... ... ... мемлекеттік
шығыстардың қалыпты саясаты жүргізілетін болады, бұл жиынтық ... ... ... ... ... деңгейде ұстап тұруға
мүмкіндік береді.
Шығыстардың жоспарлы деңгейін ... ... ... ... ... бірдейлеу Ұлттық қордан кепілді трансферт мөлшерін
және бюджет тапшылығын реттеу арқылы қамтамасыз ... ... жаңа ... кодексі шеңберінде бизнестің ... ... ... ... үдерісін жеделдету мақсатында
экономиканың шикізат емес секторының салықтық жүктемесін ... ... ... ... ... және ... құрылымдық реттеу есебінен экономиканың шикізаттық ... ... ... ... ... прогрессивті
құрылымдық ілгерілеуді жүзеге асыру үшін негізгі капиталдың ... ... ... ... ... ... экономикалық өсуді
қамтамасыз етуге бағытталатын болады.
Құрылымдық саясаттың жүзеге асырылуы, экономиканың шикізат ... ... өсуі және ... ... туралау қауіпін төмендеуіне
ынталандыратын жаңа салық кодексін ... ... ... ... шеңберінде:
- әлеуметтік − экономикалық дамудың ... ... ... ... ... ... сақталуы;
- даму институттарының қатысуымен экономиканың ... ... ұзақ ... инвестициялардың ұлғаюы;
- ұлттық компаниялардың ... ... ... бұрын
инфрақұрылымдық жобаларды іске асыруда кеңейту;
- жеке ... ... ... оның ... мемлекеттік-
жеке меншік серіктестік тетігі арқылы ынталандыру;
- ... шет ... ... бағыттарын, басым жағдайда
экономиканың шикізаттық емес ... ... ... ... барынша жоғары реттілік факторларының өсуі есебінен (инвестициялық
үдерістің сапасы, энергия тиімділігінің артуы, инновациялар, ... ... ... ... ... ... арттыру көзделеді.
Инвестициялардың өсу қарқынының тұрақтылығы, ЖІӨ-нің өсу қарқынының
алда болуы 8 − 8,6 % ... ... ... ... ... теңгерімді өсуінің негізі болады деп болжанып отыр. Осындай
тәсіл белсенді технологиялық ... ... ... беретін негізгі
капиталдың жинақталуының жеткілікті жоғары өсуін қамтамасыз етеді. Бұл
ретте мемлекеттік ... (8,1 %) ... әл − ... ... ете
отырып, үй шаруашылықтары тұтынуының өсу қарқынымен (7 %), салыстырғанда
барынша жоғары қарқынмен өсетін ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін болады.
.
|Көрсеткіштер атауы |2009 |2010 |2011 |2012 |2013 ... |7,1 |7,2 |7,2 |7,2 |7,1 ... ... меншік |7,0 |7,0 |7,0 |7,0 |7,0 |
| ... |8,0 |8,2 |8,3 |8,2 |7,8 ... |8,0 |8,5 |8,6 |8,2 |8,0 ... және ... ... |12,6 |2,2 |0,4 |0,7 |4,8 ... және қызмет импорты |10,2 |6,7 |5,5 |5,4 |8,7 ... 2 – ... 2009 – 2013 ... ... өсу ... өсім ... %)
Тиісінше, алдағы кезеңге арналған фискалдық саясат мемлекеттік тұтыну
мен инвестициялардың көрсетілген өлшемдерін қамтамасыз етуге қажеттілігіне
негізделіп құрылатын болады.
Экономиканың 2009 − 2013 ... ... ... ... өсу ... 5
− 7 % құрайды.
2013 жылға қарай ... жан ... ... ЖІӨ 15737 ... ... 2 − 2009 – 2013 ... халықтың жан басына шаққандағы
ЖІӨ болжамы
Мұнай мен газ конденсатын өндіру көлемі 2008 жылғы 67,3 млн. тоннадан
2013 жылы 83,7 млн. ... ... ... азық − ... ... ... ... Қазақстанда ауыл
шаруашылық өнімдерін өндірудің озық күйде өсуіне қолайлы мүмкіндіктер
ашады, бұл ... ... және ... ... ... ... мүмкіндік туғызатын болады.
Өнеркәсіп өнімі көлемінің орташа жылдық өсуі 2009 – 2013 жылдары
4,6 %-ды, ... ауыл ... ... өсуі – 3,5 %-ды ... жұмыстарының орташа жылдық өсуі 8 % деңгейінде күтілуде.
Көлік қызметтері орташа 4,1 %-ға, көрсетілетін байланыс қызметтерінің
көлемі орташа жылдық ... 18,4 %-ға ... өтеу ... ішкі және ... ... ... ... асырылады, бұл банк секторына ... және ... ... өсу ... ... болады.
Одан кейінгі жылдары сыртқы борыш мөлшерінің азаюын ескере отырып, оны
сыртқы нарықтарда ... ... ... ... ... ... және қызметтердің озық күйде өсуіне байланысты ағымдағы
шот тапшылығының өсуі күтілуде, ол 2013 ... ... 4,1 %-ды ... – 2013 жылдары төлем теңгерімінің ... ... ... ол 2013 жылға 10,5 млрд. АҚШ долларын құрайды.
Инфляция деңгейі кезеңнің соңында біртіндеп төмендейтін болады және
2013 жылы 5,5 − 7,5 %-ды ... ... өсу ... ... ... ... тыныс-тіршілігінің сапасын және әлеуметтік стандарттарын орнықты
арттыруды көздейді.
|Көрсеткіштер атауы |2007 ж.|2008 ... |
| ... ... |
| | | |2009 ж.|2010 ж.|2011 ж.|2012 ... ... ең кіші |9752 |12025 |13470 |14548 |15636 |16733 |17821 ... теңге | | | | | | | ... ... |3000 |4810 |5388 |5819 |7820 |8367 |8911 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ең кіші |7236 |7900 |9875 |12344 |16047 |17491 |18978 ... ... | | | | | | | ... төменгі күнкөріс |9653 |12025 |13470 |14548 |15639 |16733 |17821 ... ... | | | | | | | ... есептік |1092 |1168 |1273 |1375 |1478 |1581 |1684 ... ... | | | | | | | ... 3 − ... ... ... ... 2009 жылғы 6,9 %-дан 2013 жылы 6,5 %-ға ... ... ... – 2013 ... арналған макроэкономикалық көрсеткіштердің
болжамы 1-қосымшада берілген.
3 ... ... ...... ... ... секторының экспорттық түсімі ... ... ... ... жаһандық қаржы −
экономикалық дағдарыстың ықпалы, ... ... ... ... ... секторларының бiрiншi кезекте әртараптандыруды қажет
етеді. Ағымдағы жылдың мамыр айында «Нұр ... ХДП ... тыс ... ... ... Президентi Нұрсұлтан Назарбаев: «2010 жылдың
бірінші қаңтарынан бастап «Қазақстан-2030» стратегиясының аясында біз
индустриялық − ... ... даму ... ... ... ... мемлекеттерінде өткен ғасырдың ... ... ... ... инновациялық индустрияландыру туралы айтып
отырмыз. Біздің индустрияландыру әлемдік экономиканың қазіргі даму ... ... ... деп айтып өтті.
Инновациялы индустрияландырудың негiзгi мақсаттары: кәсiпкерлiк пен
мемлекеттiң күштерiн біріктіру және ... ... ... ... ... ... қолайлы кәсiпкерлiк орта ... ... ... ... ... қарқындылығы мен
өнiмдiлiгiн арттыру.
Бас басымдылықтар болып: өнiмдердiң әртараптандыруы мен ... ... ... технологиялық тiркестiң ... ... ... ... ... жоғары қосылған құны бар өнiмнiң және еңбек
өнiмдiлiгiнiң биiк деңгейi көмегімен инновациялық өндiрiстерді дамыту болып
табылады.
Партия съезінде ... ... ... ... ... және ... дамуымен байланыстырылған өндiрiстiк
қуаттардың ... ... ... ... жаңа ... ... ... негiзгi құжатты – 2010 − 2020 ... ... ... ... ... ... үдетілген индустриалды − инновациялық ... ... ... берді. Олар агроөнеркәсiптiк кешен және ауыл шаруашылық
өнiмдерді өңдеу; құрылыс индустриясы және құрылыс материалдарының өндiрiсiн
дамыту; мұнай ... және ... − газ ... ... дамыту;
металлургия және дайын метал өнiмдерінiң өндiрiсiн дамыту; химия,
фармацевтикалық және ... ... ... ... ... ... дамыту.
Барлық жоспарлардың іске асырылуы нәтижесінде қосымша экономиканың өсуi 7
триллион теңгеден астам жылдық қосылған ... ... ... ... ... жақында өткен бiрлескен мәжiлiсiнде Президент
Үкiметке жыл аяғына дейiн екi бес жылдыққа бөлінген, ... 10 ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар
жыл аяғына дейін 2010 − 2015 жылдарға арналған ... ... 2020 ... ... ... қуаттардың тиiмдi орналастырылуы схемасын
дайындау қажет.
Мемлекет басшысының ... ... ... ... 2020 ... ... дамуының Стратегиялық жоспарын әзірлеуді
аяқтап қалды. Стратегиялық жоспардың iске ... оның ... ... ... ... мақсаттары мен даму ... ... ... ... болады. Бұл мемлекеттік бағдарламалар
саны үш − бестен көп ... және ... ... ... басшысы
анықтайды деп ұсынылды. Осыған орай, экономика саласындағы бағдарламалық
құжаттарды айтарлықтай оңтайландыру қажет болады.
Осы уақытта ... бес ... ... ... ... ... даму жөніндегі Мембағдарламаның ... ... және ... жаңа 10 бағдарламалар индустриалды −
инновациялық даму ... ... 30 ... ... ... ... және ... басқа да бағдарламалық құжаттардың негізгі ережелерін
біріктіретін болады. ... ... құны бар ... және ... ... ... құжаттар сияқты 23 мастер − ... ... − план өнiм ... ... ... оны ... әлеуетті нарықтарын және оның бәсекелестiк деңгейiн, ... iске ... ... және орта ... ... ... ... заңнамаға тиісті өзгерiстер енгізу
қажеттілігін айқындайды.
Инновациялық индустрияландырудың бiрiншi кезектегi ... ... ... ... пен мемлекеттiң күштерiн ... ... ... ... ... ... ... мембағдарлама
кәсiпкерлiкке не бере алады және не ... тиіс ... ... пайда
болады.
Біздің елдегi, әсіресе оның нақты секторындағы, кәсiпкерлiктiң негiзгi
проблемасы әрдайым ... ... ... ... ... ... ескерiлді. Жаңа өндiрiстердi қажеттi
инфрақұрылыммен қамтамасыз етiлуін мемлекет ... ... ... ... ... ... шаралары қолға алынады. Алдымен лицензиялау
саласынан бастап, мемлекет көп әкiмшiлiк бөгеттерді жояды және мемлекеттiк
органдардың рұқсат беру ... ... ... ... ... Президент атап өткендей, кәсіпкерлік субъектілерді
тексеру бойынша ... ... іс − ... ... ...... дәл осы функциясы күні бүгінге дейін ... ... ... ... ... бірі ... iске асыру үшін кәсіпкерлікке мемлекеттік қолдау көрсету
шаралары қатарында, кәсіпорындарды дайын ... ... ... АЭЗ ... ... зоналар мен технопарктерде жаңа
өндiрiстер орналастырылады.
Жаңа өндiрiстердiң табысты қалыптасуы мен дамуы үшін ... ... ... ... ... ... беру маңызды. Үкiмет биылғы жылы
отандық өндiрушiлерге мемлекеттiк ... ... ... ... топтамасын қабылдады. Атап айтқанда, бағалық ұсынысы шетелдiк
жабдықтаушыға қарағанда жоғары ... ... да, ... ... ие ... Асып кету шегі 30 ... ... осы баға
кәсiпорын ұсынатын тауарлар мен қызметтердегi қазақстандық мазмұнды
үлестеме мөлшері ... ... ... ... ... ең ... ... басты салаларындағы жоғары
технологиялы және бәсекелестікке лайықты өндiрiстік бизнес-бастамалар үшін
тиісті ... ... ... ресурстық және қаржылық қолдау көрсетуді
қамтамасыз ететін болады.
Қазіргі әлемдік ... даму ... ... ... ... бағдарламалық қамтамасыз ету,
телекоммуникация, силандық технологиялар ... ... ... ... ... жаңа ... және нанотехнология сияқты басты
бағыттарды дамытуға қолайлы жағдайлар туғызуы қажеттігін көрсетуде. Бұл
жағдай ... ... жаңа ... ... ... және
бәсекеқабілеттілігінің артуына мүмкіндік береді. Халықаралық технологиялар
трансферттеріне және отандық ... ... ... негізделген
«Технологиялық алға басу» стратегиясын жүзеге ... ... ... ... қабілетті елдер қатарына қосылуына негіз бола алады.
Стратегияның жемісті жүзеге асуы экономиканың, ғылыми − технологиялық
прогресстің және ... ... ... ... ... осы үрдістерде стратегиялық басқарудың методологиялық мәселелері
маңызды болып табылады. Сонымен ... ... ... ... практикасына сәйкес корпорация және бизнес бірліктер деңгейіндегі
стратегиялық басқаруды жасау және жүзеге асыру мәселелері ... ... ... ... ... ... моделдер менеджменттің классикалық
әдістеріне сүйенген: мақсаттың қойылуы, стратегиялық сараптама, стратегияны
жасау және жүзеге ... Бұл ... сәл ... ... ... ... басқаруына қолдануға болады.
Ең бірінші сатыда миссия, болжау, мақсаты және дамудың басым бағыттары
құрылады. «Миссия» − ... ... ... ... және оның бағыт бағдарын анықтайтын ұғым ретінде көрсетілген.
Ұсынылып отырған моделге сәйкес макро деңгейдегі ... ... ... ... ... ... тек шикізат ресурстарын жабдықтаушы ретінде
ғана емес, қосылған құны жоғары, ғылыми сыйымды, ... ... ... ... ... ... миссиясы ұғымын
білдіреді. Технология трансформациясында және ... ... ... басты рольде болып табылады. Бұл жерде Үкімет ... ... ... және ... ... ... миссиясын
атқарады.
Индустриалды − инновациялық даму ... ... ... үрдісінде жаңа міндеттерді шешу қажет етілген ... ... оны ... ... қайта қаратыруы мүмкін. «Болжау» – бұл ... даму ... және оның ... ... оның ғылыми-
технологиялық әлуетін және әлемдік нарықта алатын орнын анықтайтын ... ... ... ... ... жағдайын «Болжауына» байланысты
«көшбасшы» немесе «Технологиялық алға ... ... ... ... ... ары ... «Болжау» дамудың басым бағыттарын ... ... ... нәтижесінде қол жеткізілетін мақсаттарын
анықтайды. Ішкі ресурстарымызды және сыртқы ... ... ... елдің экономикалық, ғылыми − технологиялық және өнеркәсіптік
әлеуетін бағалауға мүмкіндік береді.
Экономикалық даму ... ... Кері ... 3 - ... ... ... стратегиялық басқарудың сызба-моделі
Стратегияның маңызды бөлігінде стратегияны жүзеге асырудың ғылыми
негізделген басым жене негізгі ... ... ... ... және ... бағыттарына, оның жүзеге асуынан күтілетін
көрсеткіштерге сүйене ... ... ... ... бағдарламасы»
жасалады. Бағдарламаның орындалуын қадағалау ... ... ... ... және ... ... ... және
минералды ресурстар министрлігі, Экономика және бюджетті жоспарлау
министрлігіне ... ... ... ... мониторинг және
жүзеге асыру үрдісін реттеу қызметі ... ... ... ... ... ету бағдарламасының және міндеттерінің өзгеруіне
байланысты ... ... ... ... ішкі және ... орта
сараптамасы қажет етіледі.
Макро деңгейдегі стратегиялық сараптама үрдісінде экономиканың күшті
және әлсіз ... ... ... оның ... бағыттары, дамуының әлеуеті,
күтілетін кедергілері мен шектеулері немесе қауіпі анықталуы мүмкін.
Компанияның SWOT − ... ... ... ...... ... ... стратегиясын жасап шығаруға
мүмкіндік береді. Сараптаманың ... ... ... ... нақты көрінісін бағалауда алынған көрсеткіштері
болып табылады. Ал осы ... ... даму және ... ... ... ... негіз ретінде қарастырады.
Стратегияның жетістіктерге жетуі оның жүзеге асуының басым және негізгі
бағыттарын дұрыс ... ... ... ... Ал сол ... ... қызмет етудің бағдарламасына ықпалын тигізеді.
Мониторинг ішкі және сыртқы ортаның өзгеруіне байланысты ... ... ... мүмкіндік береді. Өз кезегінде ішкі және сыртқы ортаның
өзгеруі кері байланыстың әсерінен болады. Даму ... ... ... ... кәсіпорындарының, венчурлық бизнестің, мемлекеттік және
жеке даму институттарының қатысуымен ғылымды, инновацияны және технологияны
жүйелі түрде ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Өнеркәсіп ... және ... ... ... ... алға ... ... жасау және жүзеге асыру қажеттілігі
туындайды. Бәсекеге қабілеттіліктің жоғары жағдайындағы тез ... жаңа ... ... ... ... ... ... жасау және жүзеге асыру маңызды болып отыр. Бұл ... ... ... ... ие ... негіз бола алатын ғылыми зерттеулердің
перспективтісін іздеуге бағыттайды. Сондықтан да, стратегияны жасау ...... даму ... ... ... ... негізделген
болжамдарына сүйенуі қажет.
Қазақстанның «Технологиялық алға басу» стратегиясына өтуі ғылымның
және ... ... ... ... ... ... және
ғылыми − технологиялық ... ... ... ... ... ... жаңа ... шығуға
мүмкіндік береді. Стратегияның жүзеге асуы нәтижесінде жаңа ... ... ... ... жобалар арқылы құрылатын ғылыми сыйымды және
жоғары ... ... ... ... Жаңа ... құру
жобалары өз кезегінде отандық ғалымдардың зерттеулерінің ... био- және ... ... ... ... технологиялар трансферті негізінде құралған әртүрлі бағдарламалық
тауарлы инновациялар саласындағы ... ... ... мен ... ... нәтижелерін жүзеге асырумен айналысады. ... ... ... ғылыми саладағы бәсекелік артықшылығы
компанияның ... ... ... − 2030" ... ... реформалаудың мақсаты
мен бағытын анықтайтын негізгі құжат болып келеді. Онда кен өндірудің басым
бағыттарын белгілеумен қатар, басты міндеттерінің бірі – ... ... ... ... үлесін кемітіп, біртіндеп ғылыми сыйымды және
жоғары технологиялық тауарлардың үлесін арттыру арқылы қамтамасыз ету болып
табылды. ... ... ... ... маңызды екенін бүгінгі күнгі
тау − кен ... ... ... ... ... ... өңдеу
өнеркәсібінің кемуінен байқалады: 2001 жылы 44,5% - дан 2004 жылы 53,4 % ... ... ... ... ... ... үлесі 46,9% - дан 39,7% -
ға дейін кеміген. Болжау бойынша 2000 ... ... 2010 - ... ЖІӨ - нің ... екі ... ұлғаюына экономиканың индустриалды және
аграрлық секторын ... ... қол ... ... нарықтық экономикасы бар ел ретінде танылуы – экономиканы
диверсификациялау мен оның шикізат тәуелділігін ... және ... ... ... жағдай туғызуға бағытталған ҚР-ның 2003 −
2015 ... ... ...... даму стратегиясының
құрылуын анықтап берді. Оның басым ... ...... отын ... ... тау − кен өндіру және ... ... ... және ... ... ... ... және
сақтау салаларындағы инновациялық жобаларды игерумен байланысты болып
табылады.
Стратегияның институтционалдық − дайындау ... (2003 − ... ... ... актілерге өзгерістер енгізумен басталды. Нәтижесінде
жобалардың бастапқы этапында мемлекеттің қатысуы, инновациямен айналысатын
компанияларға салықтық жеңілдіктердің берілуі, даму ... ... ... ... ... және ғылым жүйесіндегі реформаларында
стандартизациялау және сертификациялау үрдісі ... ... ... ... екі ... инфрақұрылымын құру басталған. Ұлттық
және аймақтық деңгейдегі технопарктер жүйесі және ... ... бар ... ... ... ... этап (2006 − 2010 ж.) ... жаңашылдандыруда»
халықаралық стандарттарға сәйкес өнеркәсіптің инновациялық әлеуетін арттыру
үрдісі басталды. Осының нәтижесінде өңдеу және ғылыми ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымдық қызметі
әлемдік нарыққа шығу үшін IT секторларының бәсекеге ... ... ... 2010 жылға дейін ЖІӨ-нің екі еселенуі туралы
стратегиялық мақсатына тек ... және тау − кен ... өсуі ... ... ... ... өркендеуі мен диверсификациялануы нәтижесі де
арқылы қол ... ... ... екінші этапында ... ... ҚР ... ... ... мұнай − химия
кластерін күшейту арқылы ...... ... мен
парктердің негізінде өңдеу саласының индустриалды зонасын дамыту қолға
алынды. ... ... ... ... ... ... 2009 жылы 1,7 есе
өсуге, ал оның ішінде арнайы ... ... құру және ... ... ... 6,7 % өсуге тиіс. Бұл дәрежеге жетуге
металлургия, машина жасау, тоқыма өнеркәсібінде және ... ... ... ... кәсіпорындар құрылуы ықпалын тигізеді.
Сонымен, үдемелі экономикалық өсу Стратегияның 2011 − 2015 ... ... ... ... ... жоғары және бәсекеге қабілетті
тауарлар түрлерінің өндірісіне бағытталған «инновациялық − ... ... ... ... құрылуының шараларын тездетіп шешуге
мүмкіндік береді. Экономика салаларының ... ... ... сақталуына байланысты «Технологиялық алға басу»
стратегиясын ... ... ... Бұл ... ... ... ... игеруге байланысты шараларды жүзеге асыруға және жаңа
жобаларды жасап шығаруға мүмкіндік беріледі. Басым ... ... ... шығарудың және игерудің негізі жоғары ... ... және ... ... ... ... ... әдебиеттердің тізімі
1 Әкімбеков С., Баймухаметов А.С., Жанайдаров У.А. ... ... ... 2002.
2 Шеденов Ө.К., Жүнүсів Б.А., Байжомартов У.С. Жалпы ...... ... ... теория негіздері /Осипова Г.М. – Алматы. Каз.ГЭУ.2002.
4 Макконнелл К.Р.,Брю С.Л.Экономикс: Принципы, проблемы и политика. В ... ... ... 11 изд.Т.1,2.-М.: Республика, 1992.
5 Курс ... ... /Под ... ... Е.А.- ... «АСА». Киров 2000.
6 Курс экономической ... ... ... ... ... ... Учебное
пособие / Под ред.д.э.н., А.В.Сидоровича; МГУ им. ... М.: ... ... и ... Фишер С., Дорбуш Р., Шмалензи Р. Экономика: пер.с англ.со 2-го ... ... ЛТД» ... ... ... ... мазмұнны
Макроэкономикалық (мемлекеттік) жоспарлау
Аумақтық
жоспарлау
Ұйым ішіндегі жоспарлау
Мироэкономикалық жоспарлау
Ұзақ мерзімге жоспарлау
Орта мерзімге ... ... ... ... ... ... мақсат
Күшті жақтар
Әлсіз жақтар
Мүмкін-діктер
Қатер-лер
Күтілетін нәтижелер
ЖІӨ-нің нақты көлем индексі (2000=100)
300.1
283.7
268.6
255.8
243.6
231.8
220.4
207.9
197.4
181.3
163.8
149.3
136.2
124.6
113.5
100
0
50
100
150
200
250
300
350
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
%
Миссия , болжау , мақсат
Сыртқы орта сараптамасы (макроэкономика, инвестиция нарығы, ... орта ... ... ... даму тенденциясы)
Стратегиялық сараптама
Елдің экономикалық, ғылыми және инновациялық-технологиялық әлеуетін бағалау
«ҚР-ның индустриалды-инновациялық даму стратегиясы» «ҚР-ның ... басу ... ... ... ... ... негізгі бағыттары
Экономикалық көрсеткіштер нәтижелерін болжау
Қызмет етудің стратегиялық бағдарламасы
Стратегияның жүзеге асуы
Стратегиялық мониторинг

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам ресурсындағы стратегиялық жоспарлау32 бет
Аймақтық жүйені құрудың стратегиялық бағыттары. Стратегиялық жоспарлау4 бет
Банк секторындағы кәсіпорынның стратегиялық жоспарлау жүйесі36 бет
Банктік қызметтегі стратегиялық жоспарлаудың теориялық негіздері89 бет
Бизнес-жоспар кәсіпорын қаржысын стратегиялық жоспарлау мен басқарудың құралы ретінде75 бет
Кәсіпорынды дамытуды стратегиялық жоспарлау112 бет
Маркетингтегі стратегиялық жоспарлау10 бет
Маркетингтегі стратегиялық жоспарлаудың мен бақылаудың ерекшеліктері және міндеттері10 бет
Менеджментті жоспарлаудың стратегиялық жоспары29 бет
Стратегиялық жоспарлау5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь