Информатиканы оқытуды ұйымдастыру

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕ ПӘНДЕРДІ ОҚЫТУДЫҢ ФОРМАЛАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
1.1. Қазіргі оқытуды ұйымдастырудың формалары, олардын әртүрлілігі мен
дамуы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .7
1.1.1 Оқытуды ұйымдастыру формалары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
1.1.2 Сабақтың құрылымы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .10
1.2. Оқыту үрдісінде қолданылатын әдістер . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
1.2.1 Оқытудағы инновациялық әдістер . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
1.3 Педагогикалық технологиялардың жіктелуі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
2. ИНФОРМАТИКАНЫ ОҚЫТУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ
2.1. Информатика пәнінің әдістемесі мен оқыту технологиясы . . . . . . . . . . . . 21
2.2. Информатиканы оқыту формалары мен әдістері . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
2.2.1 Информатиканы оқыту әдістері . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
2.3. Информатика пәні бойынша үй жұмысы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
2.3.1.Үй жұмысын ұйымдастыру әдістемесі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .32
2.4. Информатиканың заманауи сабағы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .35
2.4.1. Информатика сабағының құрылымы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
2.4.2. Информатикадан заманауи сабақтардың формалары мен
құрылымдары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
2.4.3 Сабақтың үшбірлік мақсаты . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
2.4.4 Сабаққа қойылатын талаптар . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
2.5. Танымдық ойындар түрінде өткізілген сабақтар үлгісі . . . . . . . . . . . . . . . .46
3.ҚОРЫТЫНДЫ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .78
4.ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы 2015 жылғы дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасында нәтижеге бағытталған білімге тек мұғалімнің кәсіби біліктілігі арқылы жетуге болатындығы айрықша сөз етілген. Яғни өмірге жаңа тұрпатты педагог керек. Ал бүгінгі жаңа формациядағы педагог ізденімпаз, өзіне-өзі талап қоя білетін, кәсіби-құзырлылық және шеберлік деңгейі жоғары, рухы биік, даралық сапалары жетілген, шығар тауы биік маман болу қажет. Бүгінгі педагог білім мен ақпаратты тасымалдаушы ғана емес, ол Тәуелсіз Қазақстанның білім жүйесін әлемдік деңгейге бағыттау мақсаты туындап жатқан қазіргі таңда педагогтік мамандыққа қойылатын талаптарға жауап бере алатын, білім мен іс-әрекетін ұйымдастыру іскерлігінің жоғары деңгейіне ие маман болуы тиіс. Сондықтан да 12 жылдық мектеп мұғалімдерінің алдында күрделі міндеттер тұр.
Бүгінде жаһандану заманында жас ұрпаққа әлемдік стандартқа сәйкес білім беру мәселесі республикамызда ғылыми-педагогикалық тұрғыда ізденіспен әлемдік жинақталған тәжірибеге, отандық қол жеткен табыстарды саралай отырып, ұлттық ерекшеліктерді ескере, оқыту мен тәрбелеуді жаңаша ұйымдастыруымен көкейкесті мәселе болып отыр.
Қазіргі орта мектеп орынында оқытудың белгілі бір әдістемелік дәстүрлері қалыптасуына қарамастан, оқытудың жаңаша әдістері мен формаларын іздестіру, оқушылардың ойлау қабілетін дамыту жолдарын, коммуникативтік қабілетін, адамдарды басқара білу қабілетін дамыту жолдарын іздестіру әрекеттері жүріп жатыр. Атап айтқанда, іргелі пәндерді оқыту мәселесіне жаңаша әдістер керек, өйткені, бүгінгі әлемдік өндірістік технология барысында ғылыми жетістіктерді пайдалануда.
Жаңа 12 жылдық білім беру жүйесіне көшуге байланысты «Информатика» пәнін оқытудың әдістемелік жүйесі қайта қарастырылуда. Соңғы он шақты жыл ішінде информатика негіздері мен есептеу техникасы, программалау курстарын оқу процесіне енгізудің алғашқы қадамдарынан бастап оқытуды ұйымдастырудың әр түрлі мәселелеріне дейін шешілуде, оларға байланысты ғылыми-әдістемелік тұжырымдар жасалуда.
Сондықтан бұл проблеманы шешу мәселесі ұсынылып отырған «12 жылдық мектеп жағдайында информатиканы оқытуды ұйымдастырудың формалары» атты дипломдық жұмыстың өзекті мәселесі болып отыр.
Зерттеу нысаны - жалпы білім беретін мектептегі және 12 жылдық білім беруге көшу жағдайында пәндерді оқыту үрдісінің әдістемесі.
Пәндік зерттеу – Информатика пәнін оқытуды ұйымдастыру формаларын қалыптастыру проблемалары.
Зерттеу мақсаты – информатиканы оқытуды ұйымдастыру әдістері мен формаларының педагогикалық негіздемесін жасап, оларды оқу үдерісінде қолдану жолдарын ұсыну, осы мәселелерді шешу бойынша электрондық әдістемелік нұсқауды жобалау және құру.
Зерттеу міндеттері:
- Жалпы білім беретін орта мектепте информатиканы оқытудың әдістемелік жүйесін қалыптастыру принциптерін зерттеп, анықтау;
- информатиканы қосымша оқытудың мақсаттары мен міндеттерін анықтау;
- информатикадан сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру мазмұны мен құрылымын анықтау;
- 12 жылдық білім беруге көшуде информатика пәні бойынша оқушылардың сыныптан тыс жұмыстарын ұйымдастыру формаларын анықтап, оларды өткізудің әдістемелік жолдарын көрсете отырып, пән мұғалімдері мен мамандық бойынша оқитын жоғарғы курс білімгерлеріне арналған әдістемелік электрондық құралын жобалау және құру.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: Дипломдық жұмыс кіріспеден, суреттер және кестелермен қамтылған екі бөлімнен, пайдаланылған әдебиеттер тізімі мен қосымшалардан тұрады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Негізгі әдебиет:
1. Мұханбетжанова Ә.Педагогиканы оқыту әдістемесі.-Алматы,ҚРЖоғары оқу орындарының қауымдастығы,2011ж.-356б
2. Бидайбеков Е.Ы.,Лапчик М.П.,Беркімбаев К.М.,Сағымбаева А.Е.
Информатиканы оқыту теориясы мен әдістемесіне кіріспе.Оқу құралы.-Алматы, 2008.-280б
3. Қойбағарова Т.Қ., Ельтинова Р.А. Информатиканы оқыту әдістемесі.Оқу құралы, І-ІІ бөлім.-Павлодар:ПМПИ,2013.-195б
4. Сарбасова Қ.А, Сарбасова Қ.А. Математикадан дәстүрлі емес сабақтар: әдістемелік құрал. – Қарағанды. САНАТ – Полиграфия баспасы, 2005.
5. Қазақстан Республикасында 12 жылдық жалпы орта білім беру Тұжырымдамасының жобасы. 2001 жыл

Қосымша әдебиет:
1.12 жылдық білім (журналы 2006 жыл)
2.Бастауыш мектеп (журналы 2005)
3.1-4 сынып информатика байқау оқулығы 12 жылдық (Атамұра 2005)
4. «Мектеп информатикасы: іс – тәжірибе, проблемалар және келешегі»Халықаралық ғылыми – практикалық конференцияның материалдар жинағы. 19 – 21 қазан 2005 жыл. Алматы, 2005 ж.5
5. Кукушкин В.С. Современные педагогические технологии. Начальная школа. Пособие для учителя. (Серия “ Учение с увлечением”). – Ростов н/Д: изд-во “Феникс”, 2004.- 384 с
6. Подласый И.П. Педагогика начальной школы: Учебное пособие .- М.: Гуманит. Изд.центр ВЛАДОС, 2000.- 400 с.
3. Ш.Т.Таубаева, С.Н.Лактионова Педагогическая инноватика как теория и практика нововедений в системе образования.- Алматы, Научно-издательский центр “Ғылым”, 2001 г., 296 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... БЕРУ ... ... ... ФОРМАЛАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
1.1. Қазіргі оқытуды ұйымдастырудың формалары, ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Оқытуды ұйымдастыру формалары . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... қолданылатын әдістер . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . ... ... ОҚЫТУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ
2.1. Информатика пәнінің әдістемесі мен оқыту технологиясы . . . . . . . .
. . . . ... ... ... формалары мен әдістері . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . ... ... пәні ... үй ... . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . ... ... ... әдістемесі . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . ... Информатика сабағының құрылымы . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . ... ... ... сабақтардың формалары мен
құрылымдары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . ... Сабаққа қойылатын талаптар . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . ... ... ... түрінде өткізілген сабақтар үлгісі . . . . . . . .
. . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . ... ... 2015 ... дейінгі білім беруді дамыту
тұжырымдамасында нәтижеге бағытталған ... тек ... ... ... ... ... айрықша сөз етілген. Яғни ... ... ... ... Ал ... жаңа формациядағы педагог
ізденімпаз, ... ... қоя ... кәсіби-құзырлылық және шеберлік
деңгейі ... рухы ... ... сапалары жетілген, шығар тауы биік
маман болу қажет. Бүгінгі ... ... мен ... ... ... ол ... ... білім жүйесін әлемдік ... ... ... ... ... ... ... мамандыққа қойылатын
талаптарға жауап бере алатын, ... мен ... ... жоғары деңгейіне ие маман болуы тиіс. Сондықтан да 12 ... ... ... ... ... тұр.
Бүгінде жаһандану заманында жас ұрпаққа әлемдік стандартқа сәйкес
білім беру мәселесі ... ... ... ... ... тәжірибеге, отандық қол жеткен табыстарды саралай
отырып, ұлттық ерекшеліктерді ескере, ... мен ... ... ... ... ... ... орта мектеп орынында оқытудың белгілі бір ... ... ... ... ... ... мен ... оқушылардың ойлау қабілетін дамыту жолдарын, коммуникативтік
қабілетін, адамдарды басқара білу қабілетін ... ... ... ... ... Атап ... ... пәндерді оқыту мәселесіне
жаңаша әдістер керек, өйткені, бүгінгі ... ... ... ... ... ... 12 жылдық білім беру жүйесіне көшуге ... ... ... ... ... ... қарастырылуда. Соңғы он шақты жыл
ішінде информатика негіздері мен есептеу ... ... ... ... ... алғашқы қадамдарынан бастап оқытуды ұйымдастырудың
әр түрлі мәселелеріне дейін шешілуде, оларға байланысты ғылыми-әдістемелік
тұжырымдар жасалуда.
Сондықтан бұл проблеманы шешу ... ... ... «12 ... ... информатиканы оқытуды ұйымдастырудың формалары» атты дипломдық
жұмыстың өзекті мәселесі болып отыр.
Зерттеу ... - ... ... ... мектептегі және 12 жылдық білім
беруге көшу жағдайында пәндерді ... ... ... зерттеу – Информатика пәнін оқытуды ұйымдастыру ... ... ...... оқытуды ұйымдастыру әдістері мен
формаларының педагогикалық негіздемесін ... ... оқу ... ... ұсыну, осы мәселелерді шешу ... ... ... жобалау және құру.
Зерттеу міндеттері:
Жалпы білім беретін орта мектепте информатиканы оқытудың ... ... ... ... ... информатиканы қосымша оқытудың мақсаттары мен міндеттерін анықтау;
- информатикадан сыныптан тыс ... ... ... ... анықтау;
12 жылдық білім беруге көшуде информатика пәні ... ... тыс ... ұйымдастыру формаларын анықтап, оларды өткізудің
әдістемелік жолдарын көрсете отырып, пән мұғалімдері мен ... ... ... курс білімгерлеріне арналған ... ... ... және ... ... ... ... жұмыс кіріспеден, суреттер және
кестелермен қамтылған екі ... ... ... ... ... ... БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕ ПӘНДЕРДІ ОҚЫТУДЫҢ ФОРМАЛАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
1.1. Қазіргі оқытуды ұйымдастырудың формалары, олардын әртүрлілігі мен
дамуы
Білім берудің теориясы мен ... ... ... ... ... сөзі ... - сыртқы бейнесі, сыртқы көрінісі дегенді береді)
- бұл белгілі бір мазмұнның сыртқы бейнеленуі. ... ... ... бір
білім алушымен жеке айналыскан, сондықтан оқытуды жеке ұйымдастыру - ең
ежелгі форма ... та- ... ... ... байланысты жекелей-топтық формасы пайда
болды. Жекелей-топтық форманың дамуының көрінісі ретінде сынып-сабақ жүйесі
енгізілді.
Дальтон-план формасы АҚШ-та кең ... ... ... ... тапсырмалар аркылы жүргізілді.
Сабақты ұйымдастырудың Бригадалық-зертханалық әдісінде білім алушылар
бригадаларға немесе топтарға бөлініп, педагог ... ... ... ... ... ... ... сабақ өткізіп, содан соң бригадалар
өз бетімен ... ... ... ... ... ... алуға болады.
Жобалау әдісі - білім алушылар педагогтің басқаруымен белгілі бір ... ... осы ... ... ... кызметті жүзеге асырады.
Жоғарыда келтірілген әдістердің барлығының кемшіліктері де бар, сондыктан
олар үнемі әрі карай жетілдіріліп дамытылмады.
Трамп жоспары - бұл оқытуды ұйымдастырудың үш ... ... ... жэне
бұкаралыкты біріктіреді. Бұл форма негізінен жеке ... ... ... ... сынып-сабақ формасы кен таралған
болатын [1].
1. Оқытуды ұйымдастыру ... ... ... - ... бір тәртіпте және мезгілде
жүзеге асырылатын оқытушы мен білім алушылардын бірлескен іс-әрекетінің
сыртқы көрінісі. Олар әлеуметтік тұрғыда шартты, дидактикалық ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру формалары әртүрлі өлшемдер бойынша жіктеледі:
- білім алушылардың санына қарай: бұкаралық, ұжымдық, топтық, шағын топтық,
жеке;
- оқу ... ... ... жэне ... тыс формалар;
- колледждегі, ЖОО-ғы оқыту формалары: дәріс, семинар, ... ... ... СОӨЖ, СӨЖ, т.б. жұмыс;
- оқыту уақытының ұзақтығына қарай: кредиттік жүйеде (50 минут), ... ... ... (80-90 ... әр ... ... сабақтар.
Білім берудің даму тарихында әртүрлі оқыту жүйесінде оқыту фармасының
біреуі басымдықта қолданылды: жекелік-топтық (орта ... ... ... ... ... жүйесі), білім алушылардың қабілетіне
қарай саралап оқыту (мангеймдік ... ... ... (кеңес мектебінің
20 жылдары), американдык «Трамп жоспары», онда уақыттын 40% - үлкен
топтарда (100-150 адам), 20% - кіші топтарда жэне 40% - жеке ... ... ең көп ... ... ... жуйесі болды. Ол XVII
ғасырда пайда болып, міне, үш ғасырдан астам уакыт бойы дамып келеді. ... ... ... И. ... (1537- 1582) ... ал, Я. А. Коменский
(1592-1670) оның теориялық негізін салып, практикада ... ... ... ... ... ... бір ... және
даярлык деңгейі бірдей білім алушылардын тұракты кұрамы; әрбір сынып өзінің
жылдык жоспарына сәйкес жұмыс істейді (оқытуды жоспарлау); оқыту үрдісі
жекеленген өзара байланысты, ... ... бірі ... ... ... жүзеге асырылады; әрбір сабақ тек бір пәнге арналады (монизм);
сабақтардың тұракты түрде ауысып отыруы ... ... ... ... ... ... білім алушылардың танымдык іс-әрекетінде
әрқилы түрлерді және формаларды колданады (іс-әрекеттің вариативтілігі).
Оқытуды ұйымдастырудың сынып-сабақ жуйесінің негізгі компоненті - сабақ
болып табылады. Сабақ — бұл ... ... және ... ... ... ... ... буыны, элементі).
Қазіргі сабаққа қойылатын жалпы талаптар:
• ғылымның жаңа жетістіктерін, педагогикалық практиканың озат
тәжірибесін пайдалану, сабақты оқу-тәрбие ... ... ... ... ... дидактикалық принциптерді және ережелерді тиімді
арақатынаста жүзеге асыру;
• білім алушылардың қызығушылықтарын, ... және ... ... өнімді танымдық іс-әрекетке кажетті жағдайды қамтамасыз ету;
• білім алушылар ... ... ... ... бұрыннан оқылған білімдермен және іскерліктермен байланыс, ... даму ... ... ... ... ... дамытуды өзектендіру және белсендету;
• оқыту-тәрбиелеу іс-әрекетінің барлық кезеңдерінің логикалық ... ... ... құралдарды тиімді пайдалану; өмірмен, өндірістік іс-
әрекетпен, білім алушының жеке тәжірибесімен байланыс;
• практикаға кажетті білімдерді, іскерліктерді, ... ... ... ... ... қалыптастыру;
• оқи білу іскерлігін, тұрақты түрде білім көлемін толтыруға деген
сұранысын калыптастыру;
• әрбір сабақты тиянақты диагностикалау, болжау, ... ... ... қойылатын дидактикалық талаптар:
әрбір сабақтың білім беру мақсатын дәл аныктау;
• сабақтың ақпараттылығын реттеу, әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... ... жаңа технологияларын енгізу; оқытудың әркилы
түрлерін, формалары мен әдістерін тиімді ұштастыру;
сабақтың құрылымын калыптастырудағы шығармашылық ыңғай;
білім ... ... ... ... ... ... іс-
әрекетімен ұштастыру;
жедел кері байланысты, әрекетті кадағалауды және басқаруды камтамасыз
ету;
• сабақты өткізудегі ғылыми есеп және шеберлік.
Сабаққа қойылатын тәрбиелеушиік талаптар:
сабақтағы ... оқу ... ... ... оқу ... ... мен ... ғана шығатын тәрбиелік міндеттерді
қою;
• білім алушыларды ... ... ... ... ... ... зейінділікті, ұжымшылдықты, т.б.
қалыптастыру;
... ... ... және ... қатынас, олармен
ынтымақтастыққа жұмыс істеу;
Сабаққа қойылатын дамытушылық ... ... ... оң ... ... ... және ... калыптастыру;
- білім алушылардың даму деңгейін және психологиялық ерекшеліктерін ... ... ... ... «озу» деңгейінде жүргізу;
- білім алушылардың интеллектуалдық, эмоционалдык, элеуметтік ... ... ... ... ... ... ... санитарлық-гигиеналык, этикалык т.б. талаптар қойылады.
Сабақты жіктеудің негізіне оқу мақсаты, оны өткізудің әдісі немесе оқыту
үрдісінің кұрамдас буындары жатады. Осыған ... ... ... ... іс-әрекеттің кезеңдеріне қарай сабақтың типтері:
• кіріспе сабақтар;
• материалмен бастапкы таныстыру сабақтары;
• ұғымдарды қалыптастыру, заңдарды орнату сабақтары;
... ... ... ... ... ... сабағы;
• жалпылау және қорытындылау сабақтары;
• бакылау сабақтары;
• аралас сабақ.
Оку орыны тәжірибесінде бір типті сабақтар ... ... ... жүйелі әрі нәтижелі жүргізу үшін, оны ... мәні ... ... қарай сабақтың типтері:
• сабақ-әңгіме;
• сабақ-дәріс;
• кино сабағы;
• зертханалық сабақ;
• әртүрлі іс-әрекет сабағы.
Дидактикада сабақты ... ... ... маңыз беріледі. Сол
себептен әрбір педагог сабақтың жіктелуін ойдағыдай білуі ... ... ... сабақтың типтері:
• білім алушылардың жаңа білімді меңгеру сабағы;
• іскерлікті және дағдыны қалыптастыру сабағы;
• білімді жалпылау және ... ... ... ... ... ... ... дағдыны кешенді колдану
сабағы;
• бақылау-тексеру сабағы;
• аралас сабақ.
1.1.2 Сабақтың құрылымы
Сабақтың қүрылымы - оқу міндеттерін орындауға септігін тигізетін ... ... ... ... және ... ... типіне қарай онын белгілі бір кұрылымы жасақталады.
Сабақтың негізгі элементтері:
Сабақтың басталуын ұйымдастыру бір минуттан бірне- ше ... ... онын ... ... ретінде өткізіледі. Сабақтын басында іскер және
дұрыс талап кою бүкіл сабақтың ... ... ... тигізеді.
¥йымдастырушылық бөлімінде: педагогтың сабаққа кіруі, өзіне деген сенімі,
сөйлеуі, өзін ұстау калпы, талаптарды ... коюы және ... ... ... ... ... маңызды.
Оқыған материалдың меңгеруін тексеру (әдетте, үй тапсырмасы), оның ... және ... ... ... жаңа ... меңгеруге даярлау
болып табылады. Педагог білім алушылардың зейінін үй тапсырмасын орындауға
негіз болған ... ... ... т.б. ... Үй тапсырмасын
бәрі орындаған, орындамағанын аныктайды, кандай киыншылықтар кез- дескенін
біледі.
Сабақтың мақсаттарын және міндеттерін қою. Сабақтың ... ... оны ... ... ... үғыну педагог пен білім алушылардың іс-
әрекетін анықтығын, жүйелілігін және бірізділігін қамтамасыз етеді. Максат
пен міндеттерді кою ... көп ... ... ... ол оқу ... ... және ... тәрбиелік әсері болады.
Түсіндіру - оқу материалының мазмұнын ғылыми баяндау. Білім алушыларға
жаңа материал ... болу үшін ... ... дәлелдерді, білім
алушыларда бар білімге сүйенуді, анык жэне түсінікті баяндауды жүзеге
асыруы керек.
Бекіту жаңа ... ... ... ... ... ... арнайы тапсырмалардың жүйесі арқылы окылған материалдың
бастысына, сүйенетін ... ... ... ... ... қағидаларды оку іс-әрекетінің практикасымен байланыстырады.
Бекіту аркылы педагог білім алушылардың материалды меңгергені туралы
акпарат алады.
Қайталау. Оку ... ... ... курс ... ... қайта айту. Мұнда оқу материалындағы күрделісі негізгі идеяларды
бөліп ... және ... мен ... ... ... ... ... қорытындылау. Сабақтың өтілу барысына, білім
алушылардың жұмысына қысқаша баға беру, ... ... ... еске ... ... ... үй ... хабарлайды, кыскаша орындалу жолын
түсіндіреді. Үй тапсырмасын орындау ... ... ... ... ... қажет.
Оку міндетіне және мазмұнына карай сабақтың бөліктерінін аракатынасы
ауысып отырады. Сабақтардың әртүрлі типтерінің ... ... ... ... ... ... ... құрылымы: сабақтың басталуын
ұйымдастыру; сабақтың максаттары және міндеттері; жаңаны түсіндіруге
даярлык жүмыс (үй тапсырмасын тексеру, бұрыннан окыганды кайтадан ... ... ... ... және үй ... элементтерінен
тұрады. Басты бөлімі - түсіндіру, бекіту косымша роль аткарады және
диагностикалык мақсатты жүзеге асырады. Педагог білім ... ... ... ... ... ... алады.
Бекіту сабағының құрылымы: сабақтың бастауын Ұйымдастыру:сабақтың мақсатын
және ... ... ... және үй ... Сабақтың
басында әрбір білім алушының жұмыска даярлығын тексеру керек. Мақсатты кою
барысында педагог негізгі кағидалар мен ережелерді еске ... ... ... оқу ... негіз болады. Үй тапсырмасын тексеруді бекіту-
мен байланыстырған дұрыс. Сабақтың негізгі бөлімі - практикалык
тапсырмалар, ... ... мен ... ... ... ... жұмыстар. Жаттығуларды дұрыс таңдау үлкен роль атқарады,
олардың қиындығы бағдарламаның, стандарттың талабына сай ... ... ... қайталау сабагының құрылымы: сабақтың басталуын
ұйымдастыру; сабақтың мақсатын және міндетін кою; оқу ... ... ... ... ... және үйге ... сабақтың ерекшелігі және ... ... оку ... дәл ... ... ұғымды, ережені, идеяны шебер бөлу, сәйкесті
жаттығуларды таңдау. Қайталауда ... ... ... үлкен мэн
беріледі. Мұнда оқу материалы көп дәрежеде ... ... ... ... байланысты. Бұл сабақтың ерекшелігі педагог
аз түсіндіреді де, көбіне, білім алушылардың ... ... ... ... сабақтың басталуын ұйымдастыру; үй тапсырмасын
тексеру; сабақтын мақсатын және ... кою; жаңа ... ... ... ... корытындылау және үй тапсырмасын беру. Сабақтың
бүл типі бүкіл элементтердің комбинациясын ... ... ... ... тең ... мәні бар. Сабақтың осы типі бастауыш
мектепте жиі колданылады.
Қадағалау сабағының құрылымы: тексерудін мақсатын түсіндіру және ... ... ... бакылау тапсырмасының мазмұнымен және оны
орындаудың тәсілімен таныстыру; білім алушылардың ... ... ... ... ... ... басы ... және білім
алушылардың жұмыска даярлығын тексеруден басталады. ... ... ... ... кандай білімдер, кандай такырыптар тексерілетіні
хабарланады. Педагог білім алушыларга ойлау іс-әрекетінің: ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі кадағалаудың тәсілдері т.б-да көрсетеді. Әдетте,
үй тапсыр- ... ... ... ... ... ... сипаттағы
тапсырмаларды беруге болады.
Оқытуды ұйымдастырудың дәстүрлі емес формаларының пайда болуы және ... ... ... түсіндірмелі-иллюстративтік оқытудың тұткасы
- сыныптық-сабақтық жүйе коғамның жаңа талаптарына сай болу үшін
жетілдіруді талап ететіні белгілі болды. Осы жүйені модернизациялау кезінде
дәстүрлі емес ... ... ... Онда ... ... ... позицияға
қойып, сабақты даярлап өткізуде іс-әрекетке қосып, ойындық, жағдайды
шешушілік, жарыстық функцияларды жүзеге асырады.
Дәстүрлі емес сабақты өткізуде: жалпы сабақтар жүйесінде ... ... оны ... алу ... қойылатын талаптары қандай, мұндай
сабақтарды талдау немен ерекшеленеді т.б. сияқты сұрақтар пайда болды.
Дәстүрлі емес сабақ - бұл орнатылмаған ... бар ... ... П. Подласыйдың, Г. К. Селевконың, т.б. еңбектерінде ... ... ... астам түрі келтірілген.
Сабақтың дәстүрлі емес технологиясына жататындар:
• пәнаралык байланыска негізделген ... ... ... және ойын ... ... ... ... немесе
рөлдік ойындар;
• карым-қатынастың көпшілік формаларын имитациялау ... ... ... ... ... ... және ... іс-әрекетін имитациялауға негізделген
сабақтар: сот, парламенттегі дебаттар;
коғамдык-мәдени шараларды имитациялаудың сабақтары: ... ... ... ... серуен;
сабақтан тыс дәстүрлі формаларды сабақ шеңберіне енгізу, ... ... «Не? ... ... ... емес ... ... дидактикалык міндеттерді шешуде колдануға
болады деген сұракка, іскерлікті және дағдыны қалыптастыруға, білімді
жалпылауға және жүйелеуге, кайталауға және бекітуде, бакылау-тексеруде
колдануға болады деген ... ... Ал, ... және ... ... жаңа ... меңгеру міндетін де шешуге болады. Сонда
дәстүрлі емес сабақтар оқытудың басты формасы - дәстүрлі сабақтардың
функцияларын аткарып, оның көмекші формасы болады.
Дәстүрлі емес ... ... ... ... ... ... ... даярланғандық дәрежесін, материалдык базаны, педагогтің
мүмкіншілігін, оқулыктардын,көмекші оқу құралдарын, тағы басқаларды есепке
алу керектігін тәжірибе ... ... емес ... ... ... ... психологиялық, басқарушылық, санитарлық-гигиеналық,
этикалық, т.б. талаптар қойылады. Кейбіреулерін көрсете кетелік:
• білім алушылардың қызығушылығын, ыкыласын т.б-ды ескере ... ... ... ... қажетгі жағдайды қамтамасыз ету;
• білім алушының барлық аясын дамытуға себептендіру және белсендету жұмысын
жүргізу;
• дәстүрлі емес сабақта жедел кері ... ... ... ... қамтамасыз ету;
• педагогикалық әдепті сақтау, білім алушылармен қарым- ... ... ... ... ... ... жүргізу;
• білім алушылардың дамуында жаңа сапалы өзгерістерді ... ... ... ... әдістемесі баршылық.
Дәстүрлі емес сабақтар үшін, әрине, арнайы сабақ талдаудың сызбасын
жасаудың кажеті жоқ. Біздің пікірімізше, бар ... ... ... ... ... ... ... сабақтарды
талдағанда жалпы сұрактармен бірге мына сұрактарға жауап алудын кажеті бар
сиякты:
сабақты даярлауға ... ... ... ... жадығаттың кызығушылык, еліктеушілік әдеттен тыс
дәрежесі;
• білім алушылардын танымдык ... ... ... жолдары
қандай болды;
сабақ барысында білім алушыларды толыктыруға, түзетуге, рецензиялауға,
т.б. қаншалықты катыстырылғандығы.
Осы орайда төмендегі мәселелер ескерілуі тиіс: оқу мазмұнының ... ... ... ... және ... ... ... мақсатына, мазмұнына сәйкес түрін, құрылымын, оқыту әдістерін
талдау;
оқытудың педагог пен білім алушылардың диалектикалык өзара байланысы
екені ... ... ... " І53Х білімді меңгеру үрдісінің
құрылымын, яғни қабылдауды, түсінуді, ұғынуды, жинақтауды, бекітуды,
қолдануды жүзеге асыру;
• проблемалык оқытуды сабақта іске асыру ... ... ... ... ... алушылардың фронтальды, топтық және
жеке жұмысына қатынасы;
• сабақта оқыту мен тәрбиелеу ұстанымдарының орындалуы.
Топтармен ... ... ... ... оқытушылардың әбден үйреніп кеткен
дәріс түрінде жүргізілетін сабақтардан мүлде өзгеше болады. Топтармен ... ... ... ... ... сабаққа белсенді қатысады. Оқытушы барлық жұмысты жүргізіп
жатқанда, олар енжар қалыпта қалмай, тапсырманы орындау ... ... ... ... ... ... ... Сол топтың
мүшесі есебінде ол да басқалардың ойы мен пікірлерін талқылауға құқылы
болады. Олар ... ... ... ... ... ... біріне-бірі
қол ұшын беруге үйренеді.
3.Көптеген Оқушылар бүл тәсілден өзіне қажетті пайда алады:
— талантты білім ... ... ... ... өздерінің
кабілеттерін көрсете алады;
— топтарда жұмыс істеген уакытта Оқушылар өздерін еркін ... ... ... ... тұйыққа тірелген жағдайда өзінің білімін көрсету
мүмкіндігіне ие болады. Шағын ... ... ... ... кем емес екенін,
топтағы Оқушылардің бұның да ой-пікіріне құлақ қойып бағалайтынын ... ... ... ... ... ұяң ... де көп пайда береді.
Топта жұмыс істей отырып, ондай жастар сенімділікке тәрбиеленеді. Олар
отыз адамның көз ... ... гөрі 3-4 ... ... ... ... сезінеді.
Топтарда жұмыс істеуге дайындықты қалай бастау керек? Топтарда жұмыс
істеу ... ... ... ... келетін бір не бірнеше әріптестер
тауып алған абзал. Бәрі жинала ... ... ... ... ... ... алушыларды шағын топтармен жұмыс істеуге дайындау ... ... ... ... ... ... онымен бірге оқыту формаларының дамуы білім ... ... ... ... ... таным қызметінің
сипатының өзгерісінен, оқытудың ... мен ... ... ... ... ... дағдыларын үйрену мен меңгерту үрдісі, өмір
мен еңбекке беімді етіп дайындаудың ... ... Әдіс ... алға
қойылған мақсатқа жетудің жолы, амалы, тәсілі, айласы. Оқыту әдістері-
оқытушы мен білім алушылардың ... ... іс- ... тәсілдері. Бұл
іс- әрекет оқытудың міндеттерін шешуге бағытталады [1].
Оқыту тәсілі, амалы- жалпы әдістің бөлігі, жеке дара әрекет (әсер) ... ... ... ... бір ... нақты пайдалануды
қамтамасыз етеді. Мысалы, жазалау ...... ... ... нандыру тәсілдері- иландыру, түсіндіру, баяндамалар, мадақтау
тәсілдері- мақұлдау, мақтау, ... беру ... ... бұл ... ... қарай құрылған әдістер
жүйесі. Жіктелуге сүйене отырп, педагог тек әдістер жүйесін анық ... ... , ол ... ... ... тән ... ... жақсы
түсінеді. Кез келген әдістің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... педагогикада ондаған жіктеме
белгілі, себебі әдістер жүйесінде ... ... ... анық емес.
Қазіргі кезде жіктелудің негізіне кіріктіруге бағытталу сипатты алынуда. Ол
өзіне оқыту әдісінің мақсаттық, ... және ... ... ... ... тұратын міндет- әдістің біреуін ғана қолданбай,
тиімдісін, нәтижелі болатынын таңдау. Тиімді деп- ... ... ... қуат ... ... ... ... жолды айтамыз.
Оқыту әдісін таңдауды анықтайтын жалпы жағдайларға: ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері; ұжымның
қалыптасқан деңгейі; білім алушылардың жекелік және ... ... ... ... ... шеберлігінің деңгейі; оқыту
уақыты; күтілген нәтижелер, ... ... ... ... мен ... ... ... мен жоғары оқу
орындарының үнемі қажеттілігі болып отыр. Соңғы оншақты жылда ... мен ... ... ... Жаңа оқу өзара
әрекетінің мазмұнын бейнелейтін ... ... ... ... ... пайда болды, ол шын мәнінде, ... ... ... ... және ... жақсартуға қабілетті. Мұндай
технология педагогты даярлау үрдісінде белгілі бір ... ... ... Ол ... қарым- қатынаста жаңа өзара іс- әрекет түрін
қалыптастырумен байланысты, сабақтың өзіндегі бағалау ... ... ... ... ... ... сабақты бағалауына да
әсер етеді.
Соңғы кезде белсенді оқу әдістері (интерактивті) кең таруда, ... ... ... топтық талқылау және ... ... ... т.б.) ... жатады. Бұл әдістің
ерекшелігі оқытудың ... ... ... сипат және кері байланыстың
үздіксіздігі.
Оқытудың ... ... ... ... үрдісінде
проблемалық жағдайдың қосылуымен, зерттеушіоік элементтерімен, ... ... ... қолдану мен қамтамасыз етеді. Белсенді
оқытудың көптеген әдістері, әсіресе әлеуметтік- ... ... ... кері байланыс саналады, бұл сабаққа ... ... ... ... береді. Белсенді әдістерде таптық өзара әрекет
әсәрі кең ... ... ... ... ... ... топтық оқытуды, даралық жұмыстарын
әртүрлі формаларын, бригадалық оқытудың әртүрлі формаларын, дамытушы оқату
жүйелері және т.б. ... ... ... етіп, ақпарат берумен
шектелмейтін және өзгелерге ... бір әсер ... ... ... іс- ... өзгеруін қамтамасыз ететін қарым- ... ... ... ... ... бастау ала
отырып, біз ... оқу ... ... ... ... ... ... бір қасиеті деп анықтаймыз.
Интерактивті және белсенді оқату ... ... бұл ... ... ... бұл ... ... субъектілерінің «іс-
әрекеттік тұрғысын», олардың өзбеттілігі мен ... ... ... сөзі ағылшынның “interact” сөзінен шыққан. «Inter» - бұл
өзара, «act» - әрекет ету ... ... ... ... ... ... ... интербелсенді деп жазады. Интерактивті сөзі бұл ... ... ... ... ... ... ... түрінде өзара әрекет етуге қабілеттілік дегенді білдіреді. Сондықтан
интерактивті оқыту- диалогтық ... оның ... ... мен ... ... ... әсер ету, ... қатынас жүзеге асырылады.
Интерактивті оқыту түрі- кооперация мен бәсекелестік.
Интерактивтілік ... беру ... ... бір ... тұлғаның
бағдарлы педагогика қажетсінетін және оқу мен ақпараттың өзара әрекетке
(А.А. ... Е.Л. ... ... және т.б.) ... ... ... бағдарланған тұжырымдама ретінде негізделген. Екінші
жағынан интерактивтіліктің қажеттілігі оқыту феноменінің мәнімен ... оның ... ... ... ... ... ... болып табылатын өнімді тұлға аралық ... ... ... ... ... жағдай жасау ретінде
түсіндіріледі (А.П Беспалько, И.П. ... т.б.). ... ... ... ... ... шындық ретінде
қарастырылатын білім беру сүйенетін ақпарат, пәннің мәніне ... ... ... тар ... бұл ... кең ... кез
келген субъектілердің олардың қолы ... ... мен ... ... ... Мұндағы полидиалогта екі жақтың да
белсенді қатысуы- сұрақтар мен жауаптармен алмасу, диалог ... ... ... ... бақылау. Оқытудың интерактивті формалары
мен құралдарының бүгінгі ... беру ... ... ... ... категория және дидактикалық үрдіс ретінде болуымен
байланыссы. ... ... ... ... ... ... ... қатысуына даярлайды, ... ... ... ... дамуына ... ... ... ... ... жылдамдығынаң
дамуына көмектеседі. Бұл білім алушыны ... ... ... оның ... интеллектуальдық және эмоционалдық деңгейде
жетілдіреді. ЖОО- ы ... ... ... материалында
инновациялық технологияны, интерактивті ... ... ... ... мен ... пән мен ... құралы ретінде оқытуға
сәйкестігін көрсетті.
Бүгінде педагогикалық оқыту үрдісінде интерактивті қарым- ... жеке ... бар. Олар ... ... ... ... ... т.б.
«Миға шабуыл» әдісі оқыту әдісі ретінде әлі де ... ... ... жоқ. Бұл әдіс ... жүйесінде, сонымен қатар ғылыми-
зеттеулер саласында ... Ол ... ... ... ... ... қолданылады.
Миға шабуылдың алтын ережесі- тіпті әдепсіз болса да қатысушылардың
айтқан ... ... ... ... ... ... еркіндігі. Миға
шабуыл әдісі білім алушыларды қандайда бір мәселені шешу қиын екендігін
сендіру мақсатында ... ... ... ... ... ... ... (адамгершілік қазіргі жастардың бостандығы,
тәрбиенің мақсаттары аралығындағы қарама- қайшылық), әлеуметтану (саяси ... ... ... ... ... ... заңы
және білім беру мен тәрбиелеудің практикасы).
Миға шабуыл жасау әдісі ... ... өте ... ... ... бұл әдіс ... білім алушылардың ой- өрісін
кеңейтуге, шығармашылық ізденіске ұмтылуына көп септігін тигізеді.
Дөңгелек үстел ... ... ... және ... бағытта
ұйымдастырылады. Ой- пікірлердің алмасуынан олар ... бір ... яғни ... көзқарастарға сүйенеді. Әдетте бұл әдіс оқытуда
теориялық білімді тереңдету ... ... және ... ... ... ... ... бойынша мәселелер қарастырылады. Мысалы,
білім ... ... ... ... ... іс- әрекеті»,
т.б. секілді тақырыпта дөңгелек үстел әдісін ... ... ... ... ... формалары да бар. Мысалы, оқушытік оқу- әдістемелік
конференциясы, мұнда жалпыға ортақ ... ... ... ойын ... оқыту үрдісінде әртүрлі бағытта қолданылады. ... ... ... алушылардың өзіндік ұйымдастырушылығымен,
жоспарланған ойын ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады. Көп дағдайларда іскерлік ойындарды басқарушы ... ... ... ... ... әскери оқуда оқитын Оқушыларға
командир болу мақсатында жүргізілгенде. Бұл әдістің ... ... ... ойын дамыту, танымдық белсенділігін қалыптастыру, кәсіби
маман болуына шеберлікті дарыту болып саналады. Сонымен ... ... ... ... әртүрлі рөлдерге ене алады: педагог, әдіскер, ... ... ... ... т.б. Ойын ... ала ... бойынша
дайындалып, рөлдер бөлініп қояды.
Іскерлік ойын әдісінің оқытуда қолданылуы білім алушылардың ... ... ... ... шын көзқараспен қарау арқылы
шығармашылық, кәсіби қабілеттерін шыңдай ала ... ... ... ... ... Педагог тақырыпты таңдауы, ... ... ... ... болжауы, құрылымын анықтау, ... ... ... ... ... ... ойын ... етуші жағдайларды зерттеу.
2- кезең.Соңғы оқу материалын талдау, мәселені шешудің әдіс- тәсілдерінде
тиімді әдістемені таңдап алу және ойша ... ... ... ... ... ... Кезең. Педагогтің білім алушыларды іскерлік ойынның сценарийімен,
мақсатымен, мазмұнымен таныстыруы. Білім рөлдік қызметтерін ... ... ... ойын ... ойын барысының нәтижесін
талдау, педагогтің қорытынды жасауы.
Қазіргі білім берудегі ең ... ... ... ... ... меңгеру әдістемесімен көрінуі. Жоғарғы оқу орындарында
дайындық ... ... ... ... қажет болады:
- проблеманы өз бетімен көру және оны құру;
- болжамды дайындау;
- мәліметтерді жинап оны талдау керек, ... ... ... ... ... ... тәжірибеде қолдануда, ... ... ... ... көру ... ол ... жұмыста мәселені
шешудегі жеке қатысуын анықтау.
Сонымен қоғам дамыған сайын оқу жүйесінің қайта құрылатындығы және соған
орай оқытудың мазмұны,әдіс- тәсілдерінің де ... ... ... ... ... білім беруге инновациялық технологиялардың енуін үздіксіз
үрдіс, күнделікті білім беру қызметінің компоненті ретінде ... ... ... ... ... ... ... белгілер бойынша жіктеуге болады
(2.1-кесте).
|Білім беру мазмұнының сипаты ... және ... ... және |
| ... ... білім беру және |
| ... ... ... және |
| ... ... ... ... ... алға басқан деңгей |
| ... мен ... және ... ... оқыту (дәлдеу, қолдау, |
| ... ... ... ... |
| ... ... және ... |
| ... ... ... ... |Пән, ... модуль, сабақ. ... ... ... ... ... жүйе ... |
| ... мен техникалық |
| ... ... ... заманауи|
| ... ... ... және |
| ... ... ... |
| ... т.б ... ... ... жеке бағдарлы; |
| ... ... және т.б ... ... ... ... |Ұғымдарды қалыптастыру теориясы |
| ... ... т.б); |
| ... ... ақыл-ой әрекетін |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... тыс еске ... |
| ... ... иландыру |
| ... ... ... |
| ... т.б ... ... ... технологиялар жалпы мынадай мақсаттарды көздейді:
1. ынтымақтастық;
2. ұжымдаса жұмыс істеу;
3. өзіндік бастама (иницатива);
4. өз ... ... ... логикалық ойлау;
6. мәселелерді шеше білу;
7. ақпарат алу және керектісін пайдалана білу.
Жоғары сыныптар үшін тиімді технологиялар: өздігінен даму
технологиясы, модульдік оқ ыту ... ... ... оқыту,
ынтымақтастық, компьютерлік, сын тұрғысынан ойлау (СТО).
Орта буын сыныптарына тиімді технологиялар: түсіндіре оза оқу, дамыта
оқыту, тірек сигналы арқылы ... ... ... ... ... ... оқыту технологиялар: ойын арқылы оқыту,
білім беруді ізгілендіру, ақпаратты оқыту, зерттеу, көрнекілік
технологиялары.
Өздігінен даму технологиясы – баланы жан-жақты ... ... бала ... ... әлемі мен ойлау әрекетінің бірігуі.
Оқыту баланың дамуына сәйкес табиғи болу ... ... бала ... Баланың: «Мынаны менің өзімнің жасауыма көмектесіп жібер»- деуіне
жету.
Оза оқыту технологиясында – грамматикалық ұғым, түсініктер, тірек
сызбаларды пайдалану арқылы блок бойынша оза ... ...... ... ... ... ... сөздердің
байланысын көрсетуге болады. Сызбаларда көбіне дерексіз байланыстар мен
қатынастар көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... ... оқыту технологиясы – оқу әрекеті арқылы үйретуші (мұғалім),
үйренуші (білім алушы) рөлін өзгертуге ықпал ететін, шәкірттерді жаңа
білімді өздіктерінен ізденіп білім ... ... ... Бұл ... төмендегі мәселелерге баса назар аударған жөн:
- сабақ құрылымының икемділігі, оқығаны бойынша пікірталастың болуы;
- дидактикалық ... ... ... ... ... салыстыру,
топтау, жүйелеуді ұйымдастыру;
- жеке тұлғаға бағдарланған технологияда оқу тәрбие процесінде балалардың
жеке ерекшеліктерін ... әр ... ... оқу тапсырмаларын орындауға
қолайлы жағдай туғызу көзделеді;
- жеке тұлғаның өзіндік ерекшелігін ескеру ұстанымы (әрбір шәкіртті
қабылдау ... сай ... ... беру траекториясын таңдау еркіндігі ұстанымы (міндетті білім беру
деңгейінен төмен болмауы тиіс);
- оқытудың жағдаяттылығы ұстанымы (тапсырманы орындауға жағдай ... ... ... ... ... ... әдістемесі мен оқыту технологиясы
Оқытуды ұйымдастырудың негізгі қағидалары
Оқытуды ұйымдастырудың негізіне мына айқындалған ... ... ...... ... кезеңдеріндегі сабақтастықты есепке ала
отырып, оқытудың мазмұндылығы мен білімді бақылаушылық жүйесін құру арқылы
жасалады;
- сызықты емес – білім беру ... ... ... ... ... ... ... мен бақылау жүйесінің дамуы мен
мазмұнын өзгертуге рұсат етіледі;
- өзін-өзі ұйымдастыру – оқытуды ұйымдастырудың оңтайлы өзін-өзі
жоғарылытатын моделін таңдау мүмкіндігін ... ... ... ашықтылығы – пәнаралық тәсілде оқытудың мазмұнын құрумен негізделеді және
бағдарлама мен бақылау жүйесін дайын ақпараттық блоктардан жобалау
мүмкіндігін болжайды.
Қазіргі білім берудің ең ... ... бірі – ... ... өз ... ... алуға дағдыландыру, алған білімін
жасампазды қолдануға икемдеу екені белгілі.
Педагогикада, дәстүрлі педагогикалық, әдістемелік және дидактикалық
жүйелерге қарағанда, педагогикалық ... ... ... зор ... ие ... озық дамуда.
«Педагогикалық технология» термині шетелде, өткен ғасырдың 60-
жылдарында пайда болды. Содан бері әр елдерде, мысалы АҚШ-та, Жапонияда
«Педагогикалық технология», Англияда «Педагогикалық ... және ... ... ... шыға ... Ал ... халықаралық білім
беру бюросының бюллетені «Педагогикалық технологиялар» топтамасын ... ... ... ... ... ... ... 70-
жылдары көптеген жақтаушыларға ие болды. Қазіргі уақытта, ол педагогикалық
сөздікке бекем енді. Әйтсе де, оны түсіну және қолдану ... ... ... ... ... жаңа ... технологиясын
мектепке енгізуде бірінші зерттеу жүргізген академик В.Беспалько ... ... ...... ... – бұл оқу ... жүзеге
асырудың мазмұнды техникасы».
Ал жаңа технологияның жеке сұрақтарын зерттеген және «Модульді оқыту
технологиясын» енгізген В.М.Монаховтың пайымы бойынша – ... – бұл ... мен ... ... ... ... ... оқу үрдісін
жобалау, ұйымдастыру және өткізу бойынша бірлескен педагогикалық іс-
әрекеттің жан-жақты ойластырылған ... ...... және ... ... ... байланысын ескере отырып, оқыту және білімді игерту үрдістерін
құрайтын, ... және ... ... беру ... ... санайтын жүйелі әдіс» (ЮНЕСКО).
Дегенмен, әдебиеттерде, мысалы: «массив ұғымын енгізу әдістемесі»,
«бағдарламалауға оқыту әдістемесі», «ақпараттық технологияларды оқыту
әдістемесі» және т.б сөз ... ... ... ... ... ... ... беретіні анық, ол «алгоритм», «әдіс», «технология»
түсініктеріне жақын.
Осыған байланысты, «әдістеме» және «технология» ұғымдарын бөлу мәселесі
туындайды.
А.В.Хуторской айтқандай, «оқыту теориясы бәріне ... ... және жеке оқу ... оқыту немесе белгілі типті мекемелерінде
оқыту теориясы (дербес дидактикалар) болып ажыратылады. Дербес
дидактикалар ... ... ... оқу пәндеріне қарай үйлестіреді және
де әр түрлі деңгейде – бала-бақшадан бастап орта және жоғарғы ... ... ... ... ... әдістемелері деп те атайды.
Олардың мақсаты – сәйкес оқу пәнін немесе пәндер тобын оқыту үрдісінде
оқыушыларды ... және ... ... ... және жолдары
заңдылықтарын зерттеу».
Г.К.Селевко педагогикалық технология ұғымын үш иерархиялық деңгейін
бөліп көрсетеді:
- бүтіндей білім беру үрдісін сипаттайтын жалпы ... ... ... ... оқу ... оқу ... синонимі –
«педагогикалық жүйе»;
- бір пән , сынып, мұғалім және т.б ... ... беру ... жеке әдістемелік немесе пәндік деңгей, синонимі - «жеке
әдістеме»;
- оқшауланған немесе модулдік деңгей, яғни оқу тәрбиелік үрдістегі жеке
элементтер технологиясы (ұғымдарын ... ... ... ... ... және ... мынадай бастапқы тұжырымды қабылдайық:
Информатиканы оқыту теориясы мен ... ... ... – кез ... жас ... және кез ... ұйымдастырушылық-
әдістемелік оқыту түрінде инфорамтиканы үйрету объектісі болып ... ... сөзі грек ... ... - ... ... және «logos»
- ғылым, заң дегенді білдіреді. Сөзбе-сөз аударғанда, технология – шеберлік
туралы ... ... ... Кез ... технологияның негізхгі өзіндік
белгілері болады: ол процессуалды категорияға жатады; объектінің жағдайын
өзгерту әдістерінің ... ... ... ... экономикалық үрдістерді
тиімді жобалауға және пайдалануға бағытталады.
Сонымен, технологияның әдістемеден айырмасы, мына сипаттамалардың
болуымен анықталады:
- ...... ... ... ... ... ... орындау
нұсқамалар жүйесінің болуы;
- жаңғырталамдығы (орысша - воспроизводимость);
- кепілді және өлшемді нәтиженің болуы.
Технологиялық оқытудың мәселелерін ... ... ... ... ... В.ВГузееваның,
М.В.Клариннің, В.Ю:Пиюкованың, В.П.Тихомированың, П.М.Эрдиневтің және басқа
да ғалымдардың еңбектерінде ұсынылған.
Қазақстандық педагог зерттеушілерден ... ... ... ... ... ... М.М.Жанпейсова
(модульді оқыту технологиясы) атауға болады.
Ресейлік және шетел авторларының (Б.П.Беспалько, Б.С.Блум,
М.В.Кларин, И.Марев, Г.К.Селевко және т.б) педагогикалық технологиялар
мәселері бойынша еңбектерін сараптаудың нәтижесінде, ... ғана тән ... ... олар:
Тұжырымдамалық (орысша – концептуальность, ғылыми негіз) - әрбір
педагогикалық технологияда білім беру мақсаттарына жетудің өзіне лайық
белгілі бір ғылыми ... ... ... ... болуы тиіс.
Жүйелілік – педагогикалық технологияда жүйенің барлық: ... ... ... арасындағы байланыс тұтастық белгілеріне ие
болуы керек.
Диагностикалық мақсатты құру және нәтижелілігі – ... ... және ... ... ...... ... тұжырымдау мүмкіндігі;
жоспарлау; оқыту үрдісін жобалау; сатылық диагностика; нәтижелерді түзету
үшін құралдармен және әдістермен түрлендіру.
Тиімділік- нәтижелер тиімділігі мен ... ... ... ... ... ... жету ... қолданымдылығы (алгоритмденуі, жобалануы, бүтіндігі,
басқарымдылығы)- педагогикалық технологияларды басқа да ұқсас білім беру
мекемелерінде, басқа субъектілермен қолданылу мүмкіндігі.
Түзетімділігі – тұрақты түрде жедел кері ... ... ... басқа қағиданы ұстанып: «белгілі бір шартпен
өтетін кез келген үрдістер осы шарттармен ... жүйе деп ... ... іске ... ... ... жүйелер деп
атайды.»- дейді.
Ол педагогикалық жүйелер құрылымын өзара байланысқан екі топқа бөледі:
педагогикалық қалыптастыратын элементтер тобы ... ... ... ... ... және ... ... түзетін
элементтер тобы (оқу үрдісі, оқытуды ұйымдастыру, мұғалім және/немесе оқыту
құралы).
Педагогикалық технологиялардың терең ... ... ... кездейсоқтан шығып, алдын ала жобалауға көшу;
2. оқушылардың ... ... ... және ... ... ... жаңа материалды игеру және диагностикалық мақсат қою;
4. оқу-тәрбиелік үрдіс компоненттерінің мазмұны мен ... ... ... ... ... ... беру жүйесі компоненттерінің (мақсаттардың,
мазмұнның, әдістердің, оқыту түрлері мен құралдарының) тұтастығы туралы
түсінік қалыптасты. Білім беру мазмұны білім беру технологиясының маңызды
бөлігі ... көп ... оның ... бөлігін (әдістер мен
құралдар жиынтығын) анықтайды.
Нақты пән саласында білім беру мазмұны өзгерген кезде, ... ... да ... ал оған байланысты әдістемелер мен оқыту
технологиялары да өзгерері анық.
2.2. Информатиканы оқыту формалары мен әдістері
Оқыту ...... мен ... ... ... ... мазмұны толыққан және әдістемелі қамтамасыз етілген,
танымдық және тәрбиелік қарым-қатынастың өзара әрекеттестік жүйесі. Оқыту
формасы мазмұнның, оқыту құралдары және ... ... ... негізінде жүзеге асырылады.
В.Г.Крысько оқыту формаларын үш топқа: жоспарлы-оқыту (сабақ, дәріс,
семинар, үй жұмысы, емтихан және т.б), жоспардан тыс ... ... ... конференциялар, үйірмелер, экскурсиялар,
ілгерілету бағдарламасы бойынша сабақтар) және қосымша (топтық және ... ... ... репетиторлық) деп бөледі.
Қазіргі көптеген басылымдарда жалпы оқу формалары және оқу-тәрбиелік
процесті ұйымдастыру формалары болып ажыратылады.
Жалпы оқу ...... ... ... ... жеке ... ... құрамы деп бөлінеді. Жалпы оқу формалары негізін –
оқушылардың өзара және мұғаліммен оқушылар арасындағы ... ... ... ... ...... бәрі бір мақсатта, бірыңғай
екпінмен бір мазмұнды немесе бірдей әрекеттерді игергенде қолданылады,
мұғалімнің бүкіл сыныппен ... ... ... Бұл, ... ... ... ... білімді бақылау үрдісінде жүзеге асырғанда
қолданылатын, оқуды ұйымдастырудың дәстүрлі түрі, информатика сабағында өз
мәнін жойған жоқ.
А.И.Бочкин айтқандай, компьютердің ықпалы мұғалімнің көрсеткенін
оқушылардың ... ... ... ... айқындалады. Бұл ретте,
мұғалім оқушылардың жаппай және жеке ... ... ... ... басқарумен қатар, олардың компьютерлерін сәйкес режимдерге
(жаппай немесе жеке әрекеттерін) ауыстырып, сондай-ақ ортаның бірыңғай
жағдайын орнатады.
Оқытудың жаппай формасында оқуышлардың іс-әрекеттері мұғалімнің
басқаруымен жүзеге ... ... ... ... ... тәсілдерін
игерген сайын, оқушылардың жұмысы да жекелене түсетінін (көмек сұрамайды)
айта кету керек.
Ұжымдық оқыту формасының жаппай оқытудын айырмашылығы, сынып
оқушыларының арасында лидері бар ... ... ... ұжым ... қарастырылады.
Топтық оқыту формасында – оқушылар әртүрлі негізінде, алуан түрлі
мерзімге құралатын топтарда жұмыс жасайды. Бұл компьютерлік техниканы
қолданғанда оқытудың әдеттегі түрі, мысалы, жаңа ... ... ... ... ... ... тапшы болғанда және т.б
жағдайларда. Топтың ішінде қарқынды ақпарат ... ... ... ... және ... ... ... құралған топтарда топтық оқыту
түрін қолдану тиімді болады.
Жұптық оқыту – негізгі ... ... ... талқылап, бірін-
бірі оқытып, бірін-бірі бақылап отыратын екі оқушы арасында ... ... бір ... ... жұптарын ауыстырып оқыту формалары бар,
сол арқылы жұптық оқыту түрін ұжымдық оқытумен біріктіруге мүмкіндік
береді.
Жеке оқыту формасы – мұғалімнің бір оқушымен ғана ... ... ... ... ... жұмыс, кеңес беру және т.б).
Зертханалық жұмыс кезінде сабаққа дайындықсыз ... ... ... қосымша оқыту үшін ЭЕМ-нен алшақтату да кейде пайдалы.
Оқытуды ұйымдастыру түрі – уақытпен шектелген оқыту үрдісінің жеке
буынының ... ... ... – бұл ... қалыптасқан, өзіне тән
жүйелілік пен тұтастық, өздігінен даму, жеке тұлғалық пен әрекеттілік
сипаты бар, қатысушылардың құрамы тұрақты, сабақты өткізудің белгілі бір
тәртібі бар, ... және ... ... ... ... жекелеп оқыту формасын қайтадан жаңғыртты. Педагогикалық
бағдарламаларды және мультимедиа курстарының таралымын көбейту мен Интернет
ресурсын ... ... ... ... ... мына: ең үздік
мұғалімдерден сабақ алу, ақпараттың әртүрлі көздерін ... ... ... ... және жеке ... ... жояды.
Мұғалімнің ең маңызды міндеті – оқушылардың өзіндік танымдық
дағдыларын қалыптастыру.
Оқытудың сыртқы формалары – сабақтың белгілі бір түрін – сабақ, дәріс,
семинар, ... ... ... ... емтихан, пәндік және
техникалық шығармашылық үйірмелер, оқушылардың ғылыми қауымдастықтары және
т.б білдіреді. Олар мақсаттан, мазмұннан, әдістерден, оқыту құралдарынан,
оқушы мен ... ... ... ... ... ... атқарады.
Оқытудың қосымша ұйымдастыру формалары, білімдегі кемшіліктердің орнын
тьолтыру, біліктілікті және ... ... оқу ... ... ... мақсатына арналады. Қосымша сабақтарда әртүрлі
көмектесу формалары ұйымдастырылуы мүмкін: жеке сұрақтарды түсіндіру, нашар
оқушыларды жақсы оқушыларға бекіту, тақырыпты қайта түсіндіру.
Пәнді ... оқу және ... ... ... ... ... ... қиындықты есептер шығарылады, бағдарламадан тыс ғылыми
проблемалар талданады, қызығушылықты тудырған проблема бойынша өз бетімен
игеруге бағытталған нұсқаулар беріледі.
Қосымша сабақтармен кеңес беру тығыз ... Олар ... және ... (мысалы емтиханға немесе сынаққа дайындалғанда)
болып бөлінеді.
Сабақта компьютерді пайдаланудың ұйымдастыру формалары – көрсету
(демонстрациялау), жаппай зертханалық жұмыс және ... ... ... ... ... ... пайдалана отырып, мұғалім
оқушыларға курстың алуан түрлі оқу элементерін ... ... ... ... мәтіндерді және т.б) көрсетеді.
Оқыту барысында мұғалім ЭЕМ-де жұмыс істесе, оқушылар оның әрекеттерін
бақылап отырады немесе өз компьютерінде мұғалімнің ... ... ... ... ... ... – оқушыларға жаңа
мәліметті жеткізу.
Зертханалық жұмыс (жаппай) информатика кабинетіндегі негізгі жұмыс
түрі болып табылады. Оқушылар бір мезгілде өз жұмыс орындарында тиісті
бағдарламалық ... ... ... ... ... ... мұғалімнің басты рөлі- оқушылардың
жұмысын бақылау (оның ішінде ... желі ... ... ... көмек
көрсетіп отыру.
Пайдаланылатын бағдарламалық құралдардың әртүрлі дидактикалық мақсаты
болуы мүмкін: жаңа тақырыпты меңгерту (мысалы, оқытушы бағдарламалардың
көмегімен), жаңа тақырыпты бекіту (мысалы, жаттықтырушы бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... немесе компьютерлік тестілердің көмегімен).
Жеке жаттықтыру (практикум) сабағы – күрделілік деңгейі ... ... ... ... тапсырмалармен сипатталатын, жаппай
зертханалық жұмыстармен салыстырғанда анағұрлым қарқынды жұмыс түрі;
оқулықтарға, анықтамалық құралдарға. Интернет ресурстарына сүйену арқылы;
мұғалімге неғұрлым күрделі сұрақтар қою ... іске ... ... екі ... бар: ол ... және ... Дәріс
қашанда жаппай өтеді. Ол көрнекілік және демонстрациялау құралы ретінде
компьютерді пайдалану арқылы өткізіле ... ол үшін ... ... өтуі керек. Оқушыларда компьютерде алдын ала дайындалған
конспектілері болған кезде (мысалы, гипермәтін немесе презентациялар
түрінде) танымдық қызметтің өзін-өзі ... ... ... ... алмай қалу үрейі жоғалады. Оқушылар конспектінің баспалық түрін де ала
алады. А.И.Бочкин атап өткендей, егер қағаз бетінің сол жағында негізгі
мәліметтің ... оң ... ... ... жазуына орын
қалдырылса крспекті оңтайлы болар еді. Бұл әдіс ... жеке ... ... ... дамытуға өз әсерін тигізеді.
Семинар фронтальды формалардан жеке жұмыс жасауға ауысу түрі ... сол ... ... ... өз ... сақтап қалып отыр.
«Көзбе-көз» компьютерлік әдістің дербестігін алдын алуда ұжымдық жұмыс
формалары да семинарда іске асады. Семинарда рөлдік ойындарды қолдану да
өте ... ... ... ... ... керек.
Оқушы семинар жұмысының қорытындысы қалай шығарылатындығын білуі тиіс.
Оқушыны нені тапсыру керектігін білу үшін, ықтимал ... ... ... ... түзетілген, енгізуге дайын алгоритм мәтіні;
2. ЭЕМ-сіз толтырылған алгоритмді орындау кестесі;
3. Бағдарламамен болатын диалог жобасы;
4. нұсқаулық бойынша сұрақ жауаптары;
5. өзінің ... ... ... нұсқаулығы;
6. өзінің немесе өзгенің бағдарламасына ой-пікірі;
7. бағдарлама жұмысынан күтілген нәтижені сипаттау;
8. ойынға қатысушыларының ... ... ... ... ... ... ... Оқытудың бұл түрі, оқушылардың шығармашылық
әрекеттеріне негізделеді. Жобалы оқыту түрінің белгілері келесідей:
- жобаға дайындықтың ұйымдастырушылық кезеңінің болуы - өзіндік таңдау ... ... ... ... және ... құралдарды таңдау;
- жоба қатысушылары арасынан лидерді таңдау (ұйымдастырушы, үйлестіруші),
рөлдерді үлестіру;
- өзін-өзі сараптау және өзін-өзі бағалау ... ... ... нәтижені қорғау және орындау деңгейін бағалау;
- әрбір топ жеке ... ... ... ... ... ... ... қатысу мүмкіндігі бар.
Экскурсиялар – информатиканың өндірісті басқаруын немесе ЭЕМ-ді
қолданатын мамандықтарды көрсету үшін ұйымдастырылады. Бұл сабақ не ... не ... ... Педагогика бойынша классикалық оқу құралдарында – сабақ (басқа
да оқу формаларымен толығып отыратын) оқытудың негізгі ұйымдастырушылық
формасы ретінде қарастырылады.
Мектепте жиі қолданылатын ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... 85-95 ... оқу уақытын сабақта өткізеді.
Сынып-сағаттық оқыту жүйесіне тән белгілер келесідей:
- оқушылардан құралған оқу ... ... ... ... ... оқыту мазмұнын қатаң анықтау;
- оқу сабақтарының кестесін анықтау;
- оқушылардың жеке және ұжымдық жұмыс ... ... ... жетекші рөлі;
- оқушыларды жүйелі тексеру және білімдерін бағалау.
- - жоғары оқу орындарындағы (ЖОО) сияқты ... ... ... ... ... колоквиум сабағы, консультациялық сабағы, сынақ
сабақ);
- -арнайы бағыттағы сабақтар (практикум сабақ, өздік жұмыс ... ... ... ... ... жұмыс сабағы, экскурсия сабағы,
пәнаралық сабақ);
- -ойын түріндегі сабақтар (рөлдік ойын сабағы, сайыс сабақ, сауалнама
сабақ, конференция сабақ, кездесу сабақ, жоба ... ... ... ... ... ... ... жасау сабағы,
электронды жұмыс дәптерімен өткізілетін сабақ, қарқынды тірек сигналдар
негізіндегі сабақ, жалпылаушы кестелер сабағы, диктант сабақ, типтік
бағдарламалық құрылымнан тұратын сабақ).
1. Информатиканы ... ... ...... - ... бұл ... әдіс ... әрекет
бейнесі; мақсатқа жету әдісі, қандай да бір айқындалған түрде реттелген
әрекет; нақты тапсырманы шешуге бағынышты, шындықты игерудің практикалық
немесе теориялық тәсілдері мен ... ... әдіс ... ... ... келтіріледі:
1. мұғалім мен оқушы әрекетінің тәсілі;
2. жұмыс ... ... ... ... ... білімге жетелейтін жол;
4. мұғалім мен оқушылар әрекеттерінің жүйесі және т.б.
Педагогтардың көпшілігі, әдістерді оқыту үрдісінің тапсырмалар жинағын
шешуге бағытталған, мұғалім мен оқушының ... ... ... ... деп ... ... – бұл оқыту, дамыту және тәрбиелеу кезінде белгілі бір
тапсырмалар шеңберін де ... ... пен ... ... ... ... ... мен реттеуші қағидалар
жүйесі (М.И.Махмутов).
Оқыту әдістерінің жіктелуі
Оқыту әдістерінің саны мен сипаттамасы көп болғандықтан, оларды бірнеше
негіздемеге сәйкес жіктеуге болады.
Мұғалім мен оқушылардың өзара ... ету ... ...... ... ... оқыту әдістері:
- түсіндірме-суретті (көрнекілік) әдіс.
- Репродуктивті әдіс.
- Проблемалы баяндау әдісі; бөлшектеп ... ... ... әдіс.
- Зерттеу әдісі.
Мұғалім әрекетінің негізгі құрамдас бөліктері бойынша – Ю.К.Бабанскийдің
оқыту әдісінің үш ... ... ... әдістер жүйесі:
- оқыту әрекетін жүзеге асыру және ұйымдастыру әдістері ... ... ... және ... ... және ... ... және мұғалімнің басшылығымен өтетін жұмыстар).
- Ынталандыру және білімді дәлелдеу әдістері (қызығушылықты қалыптастыру
әдістері: танымдық ойындар, өмірлік жағдайды талдау, ... ... ... алу ... және жауапкершілігін қалыптастыру әдістері:
білімнің қоғамдық және тұлғалық мәнін ... ... ... ... және өзін-өзі бақылау әдістері (ауызша және жазбаша бақылау,
зертханалық және практикалық жұмыстар, машиналы және машинасыз
бағдарламалық бақылау, жаппай және сараланған, ағымдағы бақылау ... ... ... ... Ақпаратты жеткізу көзі мен қабылдау сипаты бойынша – дәстүрлі әдістер
жүйесі (Е.Я.Голант, И.Т.Огородников және т.б): ауызша әдістер ... ... және т.б); ... ... ... және
т.б); практикалық (зертханалық жұмыстар, шығармалар және т.б).
2. Мұғалім мен оқушы қарым-қатынасының деңгейі бойынша – айтып беру,
баяндау, сұхбат, өздік ... ... ... ... ... ...... түсіндіру, материалды бекіту және т.б.
4. Білімді бөлу және қосу қағидасы бойынша – ... ... ... салыстырмалы, жалпылаушы, жіктеуші.
5. Ақыл-ойдың білімсіздіктен білімге жылжу сипаты бойынша – индукциялық,
дедукциялық.
Оқыту формалары мен әдістерін таңдау
Оқыту әдістерін және үйлесімділігін таңдау кезінде мына ... ... ... оқыту, тәрбиелеу және дамыту мақсаттары мен міндеттеріне сәйкестік.
2. оқытылатын материалдың мазмұнына сәйкестігі (күрделілігі, жаңалығы,
сипаты, материалды көрнекі ұсыну мүмкіндігі және ... ... ... нақты оқу мүмкіндіктеріне сәйкестігі: жас
ерекшелігіне (физикалық, психикалық), дайындық деңгейіне (білімділік,
даму, тәрбиелілік, ақпараттық, коммуникациялық технологияларды игеру
дәрежесі бойынша), сыныптың ... іс ... ... ... ... ... оқу құралдарымен
жабдықталуы, электронды және баспадан шыққан оқу-әдістемелік
материалдардың болуы) және оқуға уақыттың бөлінуі.
5. эргономикалық ... ... ... ... өткізу уақыты, сыныптың
толықтығы, компьютерде жұмыс жасау ұзақтығы және т.б).
6. мұғалімдердің дербес өзгешеліктеріне және мүмкіндіктеріне сәйкестік
(мінез-құлқы, қандай да бір әдісті ... ... ... ... бұрынғы тәжірибесі, психологиялық-педагогикалық деңгейі,
әдістемелік және ақпараттық-технологиялық дайындығы).
2.3. Информатика пәні бойынша үй жұмысы
Оқушылардың үй жұмысы деп – ... ... ... тыс ... ... ... ... жұмысының сыныптағы жұмыстан принциптік айырмашылығы, мұғалімнің
берген нұсқаулары бойынша, оның тікелей басқаруынсыз ... ... ... ... ... ... және қарқынын өзі таңдайды.
Үй жұмыстарының формалары
Оқушылардың үй ... ... ... ... ... және әдістемелік әдебиеттерде үй
тапсырмаларының жіктеуі әртүрлі негіздемелермен ұсынылады.
Дидактикалық мақсат бойынша үй жұмыстарының мына формалары
ерекшеленеді:
- жаңа ... ... жаңа ... ... ... ... ... алған білімдерін бекітуге және пайдалануға, ептілік пен
дағдыларды қалыптастыруға бағытталған тапсырмалар.
- Сыныпта игерген оқу материалын ... және ... ... ... ... ... орындау дағдысын қалыптастыру және дамытуға
бағытталған тапсырмалар.
- Бағдарламадағы материалдан тыс, дегенмен оқушылардың мүмкіндіктеріне ... ... жеке ... орындау арқылы өздігінен ойлау
қабілетін дамытуға ықпал ететін тапсырмалар.
Web-сайтта мына өткізілетін сабақ типіне байланысты үй тапсырмаларының
жіктемесі ... ... ... ... ... ... оқып, оны айтып беру.
2. сабақта оқытылған материалды ... ... бір ... ... материалды топтастыру.
4. қосымша оқулықтардан және мәлімет көздерінен материалды жинау.
Алған білімді ... ... ... ... (оқу ... ... ... әзірлеу:
өздігінен ойлап табылған, басқа қосымша әдебиеттерден, анықтамалардан,
сөздіктерден және т.б алынған).
2. сыныпта орындалған немесе үлгі сбойынша тапсырмаларды ... ... емес ... ... ... байланысы бар тапсырмаларды орындау.
5. тапсырмаларды өздігінен құрастыру.
6. ... ... оқып ... ... бақыланған құбылыстарды салыстыру, олардың ұқсастықтары
мен айырмашылықтарын түсіндіру.
8. қателермен жұмыс жасау.
Жалпылау сабақтарына:
1. Мұғалімнің арнайы қойылған сұрақтарына ... ... ... ... тапсырмасы және жоспар бойынша жауап беруге дайындық.
3. тақырып бойынша өздігінен жоспар құру немесе осы ... ... ... ... және ... ... ... бөліп алу.
5. сыныпта орындалғанға ұқсас, қандай да бір ... ... ... ... ... ... қосымша материалды таңдау.
7. оқылған тақырып бойынша өздігінен тапсырмалар құрастыру (жеке, жұптық
немесе топтық).
8. қолда бар материалдың негізінде қорытынды шығару , ... ... ... ... ... сызбалар, тірек конспектілерін дайындау.
10. жалпылаушы сипаттағы қалыпты емес тапсырмалар: ... ... ... ... оқытушылық бағдарламалар және т.б
құрастыру.
Алған білімді бақылау және тексеру сабақтарына:
1. сұрақтарға жазбаша жауап беру;
2. үйде жекеше бақылау жұмысын орындау;
3. қалыпты емес ... ... үй ... - ... ... ... ... беріледі. Сол
арқылы мұғалім нақты оқушының білім деңгейін тексере алады. Мұндай жұмыс
карточкаларда ... ... ... Оның ... нақты тақырып
бойынша алған білімдерін түзету, кеткен кемшіліктерді толықтыру және т.б
болып табылады. Бұлар міндетті емес тапсырмалар да болуы мүмкін, мысалы,
сыныптан тыс ... ... үй ... орындау кезінде оқушылар тобы жалпы сыныптағы
тапсырманың бір бөлігі болып саналатын тапсырманы орындайды. Мұндай
тапсырмаларды алдын ала ... ... ... жеке үй ... түрі ... ... ол үй ... барлық түрін біріктіруі қажет. Мысалы, ертегілер
желісінен тұратын тапсырмалар құрастыру, мәлімдемелер мен ... ... үй ... ... ... ... ... деуге болады.
Сараланған (дифференциялданған) үй жұмысы «мықты» да, «нашар оқитын»
да оқушыға арналған. Дифференциялданған әдістің негізі, өздік жұмысты
ұйымдастыру болып ... ол мына ... ... тәсілдері мен
формалары арқылы іске асады:
1. барлық оқушылар үшін тапсырмалардың мазмұны ұқсас, бірақ орындау
тәсілі бойынша әртүрлі, мысалы, тапсырмалар саны әртүрлі болуы.
2. ... ... бар ... ... ... ... таңдаудың
бойынша... беттегі №.. немесе №.. жаттығуларды орында». Еркін таңдауға
берілген жаттығуларды тапсырған кезде мұғалім кез ... ... ... одан ... ... көшу ... кеңес бере
алады.
«Нашар оқитын» оқушыларға толтыру үшін бос орын қалдырылған, қатесін
түзетуге арналған, шешуі аяқталмаған тапсырмалардан тұратын карточкалар
беруге болады.
Бір сыныпқа ортақ – үй ... жиі ... ... ... үй ... құрастыру (тұрақты бірге отыратын
жұптар). Мысалы: «Сыныпта өтілген тақырыпқа сәйкес көршіңе екі тапсырма
құрастыр».
Іс жүзінде мұғалімдердің 80 пайызы үй тапсырмасын ... ... ... тек кей кезде ғана жеке-жеке сараланған тапсырмалар жүктейді.
Үй тапсырмаларының үш деңгейі
Бірінші ...... ... ... ... ... және
барлық оқушының біліміне сай келуі керек.
Үй жұмысының екінші деңгейі – жаттықтырушы. Оны ... ... ... және еш ... ... ... жатқан оқушылар орындайды.
Олар бірінші деңгей тапсырмаларынан босатылады.
Үшінші деңгей – шығармашылық тапсырма – ... ... ... және т.б ... ... Оны өз ... сұраған оқушылар
орындайды, жоғары бағамен және мақтаумен ынталандырылады.
2.3.1.Үй жұмысын ұйымдастыру ... 80 ... үй ... ... ... береді, әйтсе де
оны сабақтын басында, ортасында, барысында беруге де болады.
С.А.Пуйман үй ... ... ... мына ... ... үй ... беру үшін арнайы уақыт бөлу керек.
- үй ... ... ... бүкіл сыныптың назарын аудару қажет.
- үй жұмысы бәріне түсінікті болуы қажет.
- оқушылар не ... ... ғана ... ... орындау керектігін білуі
тиіс: оқулықты қалай оқу керек, ... ... ... ... ... т.б.
Үй жұмысын саралаған жөн. Үлгерімі жақсы оқушылар аса күрделі
тапсырмаларды алуы тиіс.
Үй ... ... ... ... жүйесін құрған кезде оқушыны өздігінен білім алу
тәсілдеріне дағдыландыруды, танымдық әрекетін дамытуды назарға алған жөн.
Практика және көп жылғы зерттеулер көрсеткендей, үлгерімі ... ... ... ... үй ... адал орындамайды. Оның бір себебі, үй
жұмыстарының сараланбағаны, жіктелмегені болып табылады (көп жағдайда
тапсырмалар барлығына ортақ беріледі). ... ... ... ... жөн ... бұл ... ол асығыстықпен тапсырмалардың
орындалу тәсіліне мән бермейді.
Сол себепті, жеке, топтық және жаппай жұмыстан тұратын сараланған
тәсіл керек. Ол ... ... ... ... ... ғана ... үй
жұмысын орындау кезінде де аса қажет.
Сараланған тапсырмаларды мына жағдайларда берген дұрыс:
- ... ... ... ... өткен кезде;
- өтілген тақырыпты жалпылағанда және қорытынды жұмыстарға дайындық
кезінде;
- бақылау жұмыстарында жіберілген қатемен жұмыс жасаған кезінде.
Сараланған үй ... ... ... ... ... жөн:
- баланың оқу әрекетіне деген қабілетін (оқу материалын жылдам меңгеруі,
ойлау тереңдігін).
- өз ойын білдіре алуын.
- Танымдық белсенділігін (білімге деген ... ... ... ... ... ісін ... дейін жеткізе алуы).
Балалардың жеке қасиеттеріне байланысты тапсырмалар бір тақырып
бойынша және бір ... ... ... ... ... ... үш ... жеке тапсырмалы карточкаларда жазылады (оқушылар өз еркімен
нұсқаны таңдайды немесе мұғалім алдын ала ... бір ... ... ... ... ... жұмыстар да болуы мүмкін, мұндай
жағдайда оқушылар танымдық әрекет субъектісіне айналады. Аталмыш
тапсырмалар ... ... ... ... ... білім,
ептілік пен дағдыны меңгеруде, ойлау қабілетін, жадысы мен ... ... ... ... тапсырмаларында мына тәсілдерді қолдану пайдалы:
- пайымдаулар мен жазбаларда ... бар ... ... ... ... тапсырмаларды орындау.
- Артық немесе жеткіліксіз деректері бар тапсырмаларды ... ... ... ... ... тәсілдері.
Оқушылар жұмысты үнемі логикалық соңына дейін жеткізуге машықтанады, өз
білім деңгейлерін тұрақты түрде нығайтады. Күрделілеу нұсқаны орындау ... ... ... ... жұмыстың тәрбиелік мәні бар, әр
тапсырманы толыққанды орындауға үйретеді, белсенділікті лайықты деңгейде
ұстайды, жауапкершілік пен дербестік сезімін қалыптастырады.
Бірінші деңгейде теорияны ... оқу ... ... ... ... тәсілдері қолданылуы мүмкін: мәтінді мұқият оқу; оның неше
бөлімнен тұратынын анықту; мәтіннің әрбір бөліміне ... ... ... ... ... табу; мәтінде талап етілмейтін ақпарат кездессе,
сұрақтарды толықтыру; мәтіннің түйінді сөздерін бөліп алу; түйінді сөздерге
негізделіп, сөздіктен түсініксіз сөздердің мағынасын табу; оқулықтан ... ... ... ... ... ... түйінді сөздер бойынша сызба-
жоспар құрып, оның алгоритмін әзірлеу.
Дәстүрлі емес үй жұмыстарының да ұсынылуы ықтимал:
1. өздігінен терминдер сөздігін құрастыру, ... ... ... мектеп оқулығының анықтамаларын нақтылау.
3. оқулық мәтінін зерттеу.
4. тапсырмаларды өздігінен ... ... осы ... ... ... сөздіктермен, қосымша және
анықтамалық әдебиеттермен өздігінен пайдалану дағдысы қалыптасады.
Екінші кезеңде мәселені қалыпсыз ... ... ... ... ... және пайдалану, нәтижеге ғана емес, оқу үрдісіне деген
қызығушылықты қалыптастыру іске асырылады. Мына тапсырмалардың қолданылуы
мүмкін:
1. көрнекі құралдарды, кестелерді, ... ... және ... ... ... жңа ... тұжырымдарын әзірлеу.
3. бақылау және өзін-өзі бақылауға арналған тестілер, тапсырмалар,
карточкалар дайындау.
4. оқу және ... ... ... ... ... ... тақырыптық сабақтарға дайындық: ақпарат, дәйексөздер, сөздіктен
мақалалар іздеу.
Өзін-өзі және бірін-бірі ... ... ... ... ... ... ... кезеңде оқушылардың жеке шығармашылық әлеуетін (орысша -
потенциал) ашуға жағдай жасалады. Ұзақ өздік ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық тапсырмалар
қолданылады (оқытушылық бағдарламалар, рефераттар, жобалар, басқа да
шығармашылық ... олар ... ... ... жасауына, өз ойын
білдіре алуына, көптеген қызмет формалары арқылы өзіне деген талаптарды
дамытуға мүмкіндік береді. Мысалы:
1) информатика және ... ... да ... бойынша педагогикалық
бағдарламалық құралдар жасау (оқытушы бағдарламалар, компьютерлік тестілер,
презентациялар, Web-сайттар және т.б).
2) оқытылатын тақырып ... ... ... ... ... ... ... құралдары материалының (массмедиа) негізінде
тапсырмалар құрастыру .
4) мектептік ішкі басылымға материалдар даярлау (соныі ішінде, мысалы:
электронды газет ашу).
5) информатика кабинетіне арналған материалдар ... ... ... ... құралдар және т.б).
Үй жұмысын тексеру. Үй жұмысын тексеру тәсілдері әралуан болады:
мұғалім де, оқушының өзі де ... ... ... оқушылар (өзара
тексеру). Бұл кезде мұғалім көмекшілерінің саны көбейеді. Оқу жылының
ішінде дидактикалық материалдар жиналып қалады, оларды оқушылар сынаққа,
диктантқа, емтиханға жұппен, топпен ... ... ... 90 ... үй ... ... ауызша, жабаша,
карточкамен жұмыс формаларын пайдаланады.
Үй жұмысын тексеру кезінде міндетті ... баға ... ... ... қоймауға болады, жіберген қателіктерін түзетіп,
сол үй жұмысын қайта орындауды немесе ұқсас үй жұмысын берген абзал.
Тексерудің мұндай шығармашылық жұмысқа оң ... ... ... ... және ... ... үй ... білімнің
жоғары сапасына жету мүмкін емес. Үй жұмыстары оқушының өздігінен жұмыс
жасау қабілетін және танымдық қызығушылығын дамытады.
2.4. ... ... ... Мектеп информатикасы – мектептің ең жас әрі ... пән. ... ...... ... әдістемесінің аяғына дейін
әзірленбегендігі болып табылады. Информатика математика, физика, және т.б
пәндердің оқу ... ... ... ... ... ... ... мақсаттары жағынан да мектептегі пәндермен сәйкес келмейді, бірақ
математика, физика және информатика пәндерімен ұқсас тұстары бар. Мұндай
ұқсастық оқу ... ...... ... ұйымдастыру
тәсілінде де, оқыту әдістемесінде бары анық, себебі 80-жылдары осы пәнді
математиктер, физиктер, кәсіби программистер, ҒЗИ (информатика пәнінің
мұғалімдерін даярлауды және ... ... ... ... ... да іске ... ... қызметкерлері оқыта бастағаны рас.
2. Информатиканы оқыту кезінде орындалатын тапсырмалар физика,
математика, астрономия және т.б пәндік салалардың білімдеріне жатады,
осыған байланысты информатиканың ... ... ... ... ... ... ... жалпы
қабылданған терминологияның ұзақ уақыт бойы болмауы.
4. Мектептегі және ... оқу ... ... ... ... көмескілігі.
5. Информатиканың қарқынды дамуына байланысты мұғалім компьютерлік
периодика, Интернет желісі ресурстарын және т.б материалдарды тұрақты түрде
пайдалануға тәуелді.
6. Оқушылардың ... ... ... ... істеуі оқу
материалынпрактикалық игегруінің негізі болып табылады. Оқушылардың өздік
жұмысының мәні артады, себебі олар көп уақытын дербес ... ... ... ... компьютер зерттеу нысаны ретінде пайдаланылады: негізгі білім
мен ДК-мен (құрылғылар, операциялық жүйе, ... ... ... ... жұмыс істеу дағдысы қалыптасады.
8. Информатиканы оқытуда өзіне ғана тән проблемалар бар, компьютер
зерттеу нысаны бола тұра, бір ... ... ... ... ... ... және ... деңгейіне байланысты оқушылардың үй
жұмыстарын орындауда, өз қызығушылықтарын қанағаттандыруда компьютерді
пайдалану мүмкіндіктері ... бұны оқу ... ... ... ... Компьютерде жұмыс істеу уақыты 10-30 минуттан аспауы тиіс
(оқушылардың жас ерекшелігіне байланысты), оқушылар әр жұмыс орнында ... ... ... ... ... ... ... екені бәріне мәлім, сол
үшін шағын топтарды (бір компьютерге 1-2 оқушы) біріктіру керек.
11. Компьютерді оқыту құралы және аспабы ретінде пайдалану санитариялық-
гигеналық ... мен ... ғана ... ... ... емес оқу ... ... талап етеді.
12. Информатика пәні бойынша білімі мен дағдыларын оқушы кез ... пәні ... ... ғана ... ... ... инфораматикасынан
алған білім бірден көрінеді. Сол себепті, информатиканы білім мен дағдылары
әртүрлі деңгейдегі оқушыларға оқыту мәселесі алға шығады (мысалы,
математика немесе ... ... «мен бұны ... «бұны мен курста
өткенмін!» және т.б деп айқайлаған оқушыны ... ... ... ... ... ... бағалар қою үшін сағат саны
жеткіліксіз болғандықтан, тестілерді, жазбаша жұмыстарды, жеке
тапсырмаларды (баяндамалар, рефераттар, шығармашылық жаболар және т.б)
қолданған жөн.
14. Басқа пәндерге қарағанда, ... ... ... ... ... қосымша жүйелермен сипатталады: мұғалім-оқушы, оқушы-ДК,оқушы-ДК-
оқулық, Мұғалім-оқушы-ДК және т.б.
15. Дәстүрлі сабақтарда еркін әңгімелесуді және орын ауыстыруды
ұнататын оқушыларға, информатика пәнінен сыныптан тыс ... ... ... (жас ... жазғы мектебі, олимпиадалар, компьютерлік
клубтар және т.б) өткізу маңызды. Осы кезде оқушылардың жасаралық
байланыстардың дамуы байқалады, кейде төменгі ... ... ... жасы
үлкен оқушыға кеңес берсе, кейде оқушының мұғалімге кеңес беруін көруге
болады.
16. ... ... ... ... ... мұғалімнің
көмекшілері ретінде табысты жұмыс атқарып, білім алу және оны бақылаудың
түрін ... ... ... ... ... жас ... ... оқушылар қызыға
барады, себебі компьютер пәнді оқытудың ынталандырғыш күші болып табылады.
Бірақ компьютердің адам өмірінің көптеген саласына енуі осы ... ... ... ... және ... ... ... білдіреді, ол оқушылар ұжымына
басқарушы мүше, мұғалімнің орынын өзгертіп, мүмкіндіктерін арттырып қана
қоймай, басқару функциясын, сапаны диагностикалау және игеру ... ... кері ... рөлін күшейтеді. Мұғалім көбінесе
оқушылардың өзіндік танымдық әрекетін және шығармашылық мүмкіндіктерін
қалыптастыруға баса назар аударады.
2.4.1. Информатика сабағының ... – бұл ... ... және ... міндеттерін ұжымдық және жеке
орындалу кезінде жүйелі түрде қолданылатын мұғалімдер мен оқушылардың
белгілі бір құрамының (белгілі бер уақыт кезеңінде) өзара ... ... ... мен қатынасын) ұйымдастырудың вариативті түрі
(М.И.Махмутов).
Материалды уақыт бойынша үлестіру сабақтағы зейіннің тұрақтылығын
зерттеуге байланысты екенін есте сақтаған жөн:
Сабақтың 0-7 мин. – ... ... ... ... өзіне аудару
үшін мұғалім көп күш жұмсауы керек.
Сабақтың 8-23 мин. – зейіннің неғұрлым ұзақ тұрақтылығы мен
жинақтылығының кезеңі.
Сабақтың 24-30 мин. – ... ... ... ... құбыла
бастап, қателер көп жіберіледі. Жұмыс ынтасының азайтылуын, зейіннің
босаңсуын талап етеді (теориялық дәлелдерден мысалдарға көшу және ... 31-45 мин – ... ... байланысты зейінді жинақтау
(ерікті зейін). 2.2-суретте сабақтың оқу уақытын осылай үлестіру сызбасы
көрнекі ... ... ... ... ... ... тұрақты түрде өзгерістер үстінде болды. Қазіргі
сабақтың ерекшеліктерін анықтау үшін дәстүрлі сабақтыңы оның негізгі
құрылымдық элементтерін қарастырайық.
Сабақтың құрылымы – бұл оқу үрдісінде ... ... оның ... ... ... ... ... арасындағы қарым-қатынастың
түрлі нұсқаларының жиынтығы.
Сабақтың құрылымы – сабақтың негізгі компоненттерінің дидактикалық
жағынан өзара дәлелденген байланысы, олардың нысаналы жүйелілігі мен қарым
қатынасы (М.И.Махмутов).
Элементтердің алуан ... ... ... оқу ... ... беру мекемесінің ерекшеліктері сабақтың көптеген формалары мен
типтерін тудырады, сабақтың басты белгісі – оның дидактикалық ... ... оқу ... көп ... ... ... ... жадының дамуына және есте сақтауға, меңгерту сабақтарында білімді
қалыптастыруға ықпал етеді. Оқу әрекетінің формаларын бірнеше ... ... жаңа ... жылдам іс жүзінде қолдануға жағдай
жасайды. Дегенмен, құрылымның аталған бөлшектерінің ешқайсысы білімді
меңгерте отыра, оқушылардың дамуын ... ... ... ... ... оны ... ... әртүрлі құрылымы, соған байланысты бірқатар
артықшылықтары болуы мүмкін: кері ... ... ... ... ... ... ... оқу кезінде дербес
амалдарды жүзеге асыруға мүмкіндік жасайды.
2.4.2. Иформатикадан заманауи сабақтардың формалары мен ... ... ... ... ... кезең. Оқушылардың сабаққа сырттай және іштей
(психологиялық) дайындығын білдіреді. Әдетте ұйымдастырушылық кезеңге
сәлемдесу, оқушылардың, жабдықтардың, ... ... ... ... ... ... ... сабақ жоспары
мен мақсаттарын хабарлау кіреді.
2. Үй жұмысын тексеру. Қойылған ... ... ... ... Жаңа ... ... Мұғалімнің хабарлауы негізінде немесе
оқушылардың өздігінен орындауы арқылы өтеді.
4. Жаңа материалды бекіту. Үлгі бойынша жаттығуларды ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру.
Білімді іздеу және шығармашылықта пайдалану, бұрын алған білімдері мен
ептіліктері бойынша құралған проблемалы тапсырмаларды орындау ... ... ... мен оқушылар жүзеге асырған – оқу әрекетінің нәтижелерін
бақылау – білімді тексеру.
6. Үйге ... ... осы ... тапсырманың орындалуы, қажет
болса, орындау әдістерін түсіндіру.
7. Сабақ ... ... ... ... ... ... сабақ) немесе тек
кейбіреуінен тұруы мүмкін (белгілі бір дидактикалық тапсырманы орындауға
бағытталған арнаулы сабақ).
Жаңа материал оқытылатын сабақтың ... ... ... ... ... кезінде оқушылардың жоғары ойллау белсенділігін ескере
отырып материалды алғаш рет кірістіру.
3. оқушылардың нені есте сақтау керектігіне нұсқау.
4. жадыда ұзақ уақыт ... және ... ... (орысша - мотивация).
5. ойда сақтау техникасын өзектілеу немесе хабарлау (тірек ... ... ... және ... ... ... жеке қорытындыларды тікелей қайталау арқылы
алғаш рет бекіту.
7. алғашқы ойда ... ... ... ... қойылатын талаптарға сәйкес, соның ішінде сараланған
тапсырмаларды қысқа және ұзақ уақыттан кейін ... ... жаңа ... алу ... ... ... және біліктіліктерді
іштен қайталау және оларды жиі қолдану.
10. білімдерді жиі қайталауды бақылау және оларды әрдайым бағалау үшін
тірек материалын қосу.
11. үйге ... ... ... ... және ... ... ... құрылымы:
1. ұйымдастырушылық кезең.
2. тірек болатын қалыптасқан білім мен дағдыларды қайталау.
3. тексеру жаттығуларын жүргізу.
4. жаңа біліктермен танысу, қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... жаттығулары.
7. үлгі, алгоритм, нұсқау бойынша жаттығу тапсырмалары.
8. ... ... ... ... ... сипаттағы жаттығулар.
10. үй жұмысы тапсырмасы.
11. сабақ қорытындысы.
Бекіту сабағының құрылымы:
1. ұйымдастырушылық кезеңі.
2. оқушылардың ұсынылған тапсырмаларды ... ... ... ... жаңғырту.
3. оқушылардың алуан түрлі тапсырмаларды, жаттығуларды есесптерді
орындауы.
4. жұмыстардың орындалуын ... ... ... ... және оларды түзету.
6. үйге тапсырма.
7. сабақтың қорытындысы.
Қайталау сабағының құрылымы:
1. ұйымдастырушылық кезеңі.
2. білімділік, дамытушылық, тәрибелік ... ... ... ... ... ... ептіліктер мен дағдыларды
қайталауға бағытталған үй тапсырмаларын тексеру ... ... ... ... ... ... оқу ... тексеру.
5. үйге тапсырма.
6. сабақтың қорытындысы.
Білімдерді тексеру сабағының құрылымы:
1. сабақтың басталуын ұйымдастыру. Бұл ... ... ... ... керек. Мына жаңа материалды оқуға оқушылардың дайындығын
мұғалім тексергендіктен, оқушылар осы сабақ барысында болатын бақылау мен
тексеру ... ... және тым ... ... ... ... мақсаттарын хабарлау. Мұғалім оқушыларға қандай материалды
тексеретіндігін және бақылайтынын хабарлайды. Сондай-ақ жұмыс барысында
сәйкес ... ... ... және ... ... қолдануын
мұғалім айтады. Жұмыстарын сабақтың аяғында мұқият өздері ... ... ... ... және ... ... мазмұнының жоспары (есептер,
мысалдар, диктант, шығарма, немесе сұрақтарға жауаптар және т.б).
Тапсырмалар көлемі және қиындық деңгейлері бойынша бағдарламаға және әр
оқушының ... ... ... ... Сабақтың нәтижесін қорытындылау. Жақсы орындалған жұмыстарды мұғалім
таңдап алып, басқа оқушылардың жұмыстарында жіберілген қателіктерді
талдайды және қателермен жұмысты ұйымдастырады (кейде осыған мына ... ... ... білімі мен біліктіліктеріндегі жіберілген қателіктерді
анықтау және оларды жою және ... ... және ... ... құрылымы:
1. ұйымдастырушылық кезең.
2. берілген материалдың, тақырыптың мәнін көрсететін мұғалімнің кіріспе
сөзі және де сабақтың мақсаты мен жоспарын оқушыларға ... ... пен ... ... ... ... ... және жүйелі түрдегі түрлі ауызша немесе жазбаша ұжымдық және
жеке жаттығуларды орындау.
4. Жұмыстың орындалуын тексеру және керек ... ... ... ... ... ... қорытындыларды қалыптастыру.
6. Сабақтың нәтиежесін бағалау.
7. Нәтижені қорытындылау.
8. Үйге ... ... ... ... және ... қолдану сабағының құрылымы:
1. Сабақтың басталуын ұйымдастыру (оқушылардың психикалық ... ... ... мен оның ... ... Біліктіліктерді қалыптастыру үшін жаңа білімді игеру.
4. Бастапқы ептілікті қалыптатсыру, бекіту және оларды стандартты
жағдайда ... ... ... Білім мен біліктіліктерді өзгертілген жағдайларда қолдану.
6. білім мен біліктіліктерді шығармашылық түрде қолдану.
7. дағдыларды өңдеу жаттығулары.
8. үй жұмысы.
9. ... ... ... ... сабақты қорытындылау.
Аралас сабақтың құрылымы:
(бұл сабақ екі немесе бірнеше дидактикалық мақсатты қамтиды):
1. Сабақтың басын ұйымдастыру (оқушылардың психикалық дайындығы).
2. сабақтың ... ... және үй ... ... жаңа материалджы меңгеру үшін оқушыларды дайындау, яғни білімнің,
практикалық және ойлау қабілеттерінің өзектілігі.
4. жаңа материалды оқыту және ... ... ... жаңа тақырыпты және онымен байланысқан өтілген
материалды бекіту.
6. білім мен біліктіліктерді жалпылау және жүйелеу, ... ... ... ... ... байланысы.
7. сабақтың нәтижесін қорытындылау.
8. үйге тапсырма беру.
9. мына жаңа тақырыпты оқыту үшін оқушыларды дайындау.
3. Сабақтың үшбірлік мақсаты
Сабақтың үшбірлік мақсаты (СҮМ) – ... ... ... мұғалім мен
оқушылардың әрекеттестіктерінің арқасында қол жеткізілетін, алдын ала
мұғалім ойластырылған нәтиже.
СҮМ – бұл үш: білімділік, дамытушылық, тәрбиелік ... ... ... ... ... мақсатында мұғалім мен оқушылар ұмтылатын
басты нәтиже тұжырылымдалады.
Сабақтың үшбірлік мақсаты – оған бағыт беретін, мұғалімнің және
оқушылардың әрекеттерінің негізі. Ол мұғалім мен ... ... ... ... ... ... ғана ... қатар оқушылардың да әрекетімен жүзеге асады. Екі жақ бірдей
ұмтылған жағдайда ғана ... жету ... ... Сондықтан сынып алдында
мақсат оқушыға икемделіп қойылуы қажет.
СҮМ-ң үш: білімділік, дамытушылық және тәрбиелік аспектілерінің
әрқайсысын жеке қарастырайық.
СҮМ-ң оқытушылық аспектісі – бұл ... және оны ... ... ... ... орындағаннан құралады:
1. Әр оқушыны өздігінен білім алуға ооқытып үйрету.
2. білімді игерудің басты ... ... ... асыру, олар:
толықтылық, тереңділік, саналылық, жүйелілік, бірізділік, икемділік,
орындаушылық, беріктілік.
3. Дағдыларды қалыптастыру – ... ... ... көп
қайталанып автоматизмге дейін жеткізілген іс-әрекеттер.
4. Біліктілікті қалыптастыру – іс-әрекеттің табысты орындалуын қамтамасыз
ететін білім мен дағдының ... ... ... оқу нәтижесінде танып білу және жасай білу керектігін
қалыптастыру. Сабақтың біліділік мақсатын ... ... ... ... ... және дағды деңгейін алу керектігін
көрсету керек: репродуктивті, конструктивті және ... ... ... – бұл ... үшін ең қиын аспект. Бұл
немен түсіндіріледі? Бұл қиындықтардың туындауының екі ... ... – көп ... мұғалім оқу-тәрбие үрдісімен салыстырғанда,
баланың дамуы анағұрлым баяу жүретінін ескермей, әр сабаққа жаңа
дамытушылық мақсат қоюға тырысады. Екіншісі – даму ... өте ... ... және ол ... ... дұрыс ұйымдастырылған оқу мен тәрбие
нәтижесі ретінде іске асырылады. Бұдан шығатын қорытынды: мақсаттың бір
дамытушылық аспектісі бірнеше сабақтың үшбірлік мақсатында тұжырымдала
беруі ... ал ... ... бір тараудың сабақтарына да жарайды.
СҮМ-ң дамытушылық аспектісі бірнеше блоктан құралады:
Тілді дамыту - ... ... ... және ... оның мағыналық
функциясын күрделендіру (жаңа білім түсінудің жаңа аспектілерін әкеледі);
сөздің коммуникативтік қасиеттерін кеңейту (бейнелі, айқын, мәнерлігі);
оқушылардың ... ... ... мен мәнерлі қасиеттерін үйренуі.
Тіл дамуы – оқуышының интеллектуалды және жалпы дамуының көрсеткіші.
- Ойлау қабілетін дамыту – сұрыптауға, басты ойды ... ... ... ... мен ... ... мен теріске
шығаруға, ұғыдарды анықтау мен түсіндіруге, мәселені қою мен ... Бұл ... ...... білу ... білдіреді.
- Сенсорлық өрісін дамыту – мұнда көз өлшемін дамыту, кеңістік пен уақытты
тұспалдау, түстің, ... пен ... ... ... сөз ... мен ... ... білу.
- Қозғалыс жүйесін дамыту – ұсақ бұлшық еттердің моторикасын, өзінің
қозғалыс әрекеттерін басқара білу, ыңғйлы ... ... ... және т.б ... ... ... ... – шын мәнінде, дамытушы оқу тәрбиелік болмауы
мүмкін емес. Сабақ оқушы бойында көптеген тұлғалық қасиеттердің
қалыптасуына ықпал ете ... ... ... оқу материалының, оқыту
әдістерінің, таным әрекетінің формалық ұйымдасу мазмұндарының бірлесіп
жұмыс істеуін ... ... ... ... мінез-құлықтық, еңбек сүйгіштік,
эстетикалық, отан сүйгіштік, экологиялық және басқа да жеке тұлғалық
қасиеттердің қалыптасуы мен дамуын қарастыру керек. Ол оқушы бойында
адамгершілік ... ... ... қарым-қатынасты және азаматтық
борышына деген жоғары сезімдерді тәрбиелеуге бағытталу керек.
4. ... ... ... ... ... ... ... білімділік мақсаттарды түгелдей, сондай-ақ олардың құраушы
элементтерін және
олардың дамытушылық және тәрбиелік мақсаттармен байланысын
айқын дұрыс
түрде құрастыру қажет.
- ... ... ... ... ... ескере отырып, оқу
бағдарламасы мен мақсаттарына сай сабақтың үйлесімді мазмұнын анықтау.
- Сабақ кезінде сондай-ақ әртүрлі жұмыстар кезінде білім мен
біліктіліктерді ... және ... ... ... ... болжау.
- Оқыту формаларының ең тиімді тәсілдерін және әдістерін ... ... ... кезеңдеріне әсерін бақылау және қалыптастыру, жеке және
ұжымдық жұмыс формаларын таңдау және ... ... ... ... қалыптастыру.
- Барлық дидактикалық принциптерді сабақ барысында жүзеге асыру.
- Оқушылардың табысты оқуына жағдай жасау.
Сабаққа қойылатын психологиялық талаптар:
Сабақтың ... ... ... дамуын нақты оқу пәні және нақты сабақ шегінде жобалау.
2. ... ... қою ... ... ... және оның
нәтижесінің психологиялық мақсатын ескерту.
3. оқушылардың дамуын қамтамасыз ететін әдістемелік тәсілдердің
психологиялық және педагогикалық әсерлерінің жеке ... ... ... ... ... ... сай ... құрылым мен мазмұнын
анықтау:
- оқушылардың ойлау және есте сақтау қабілетіне әсер ететін жүктемелердің
қатынасы.
- Оқушылардың шығармашылық және жүзеге асыру іс-әрекетінің көлемін анықтау.
- ... ... ... сөзінен, кітаптан немесе қосымша құралдардан)
және өздігінен іздену кезінде білімдерді ... ... ... ... ... мен ... ... кім қояды, кім тұжырымдайды және оны кім ... ... ... асыратын әрекеттерді: оқушылардың іс-әрекетін тексеру,
талдау мен бағалау және оқушылардың өзара сынай бағалауын, ... ... ... есепке алу.
2. Мұғалімнің өзін-өзі ұйымдастыру ерекшеліктері:
- сабаққа деген дайындығы мен ең бастысы – ... ... ... ... ... іштей дайын болу.
- Сабақтың басында және барысындағы көңіл-күй – ... ... ... мен ... ... ... баптау,
жігерлілік, анықталған мақсатты орындауға табандылықпен ұмтылу,
педагогикалық шеберлік.
- Педагогикалық әдептілік.
- Сабақтағы психологиялық жағдай.
Оқушылардың танымдық іс-әректеін ұйымдастыруға қойылатын ... ... ... ... және ... ... белсенді жұмыс
жасауын қамтамасыз ету шараларын анықтау:
- оқушылардың оқылатын объектілері мен ... ... ... ... ... жолдарын жоспарлау.
- сендіру, көндіру тәсілдерін қолдану.
- Оқушылардың материалды қабылдауын және ... ... ... ... жоспарлау.
- Оқушылардың жадында алдында игерілген білімдерін, біліктіліктерін және
дағдыларын өзектілендіру үшін жаңа материалды қабылдау қажет ... ... ... ... ... ... жұмыстың әртүрлі
формаларын қолдану.
2. Жаңа білімдерді және біліктіліктерді қалыптастыру үрдісінде, ... ... ... ... ... білімдері мен біліктерінің қалыптасу деңгейін (ұғымдарды
нақты елестетіп түсіну, бейнелерді жалпылау, «жаңалық ашу»,
қорытындыларды тұжырымдау деңгейінді) анықтау.
- оқушылардың ойлау және ... ... жаңа ... ... ... ... ұйымдастырғанда ұғымдарды қалыптастырудың
психологиялық заңдылықтарына сүйену.
- Оқушылардың өздігінен ойлау қабілетін ... ... және ... ... ... түрі мен ... жоспарлау (проблемалы
жағдайларды жасау, іздеу немесе танымдық жұмыстарды жүргізу,
тапсырмаларды күрделендіру).
- Түсіну деңгейін ... ... ... ... – жалпыламалыққа, бағалауға, мәселелікке) және
әңгімелесу, сөйлесу, ойқорыту, пайымдау қабілеттерін қалыптастыру.
- Оқушылардың шығармашылық жұмыстарының ... ... ... мақсатын, оны өңдеуді түсіндіру).
3. Оқушылардың жастық ерекшеліктерін ескеру:
- сабақты оқушылардың жеке ... және жас ... ... ... ... және ... ... оқушыларды ескере отырып жүргізу;
сараланған әдістерді қолдану.
4. Жұмыстың нәтижесін бекіту:
- тапсырмалар арқылы дағдыларды қалыптастыру.
- алдында игерілген ... мен ... ... жаңа ... ... ... ... ескерту.
5. Оқушылардың ұйымшылдығы, жинақтылығы:
- оқушылардың оқуға деген көзқарасы, олардың ... ... және ... ... ... ... оқуды қабылдау қабілетінің деңгейі бойынша топтастыру
мүмкіндігі, сабақта жұмыстың жеке, топтық және жаппай формаларын
анықтағанда, осы жағдайларды ескеру.
2.5. Танымдық ойындар түрінде өткізілген
сабақтар ... - ... ... ... ... ... элементтері.
Программалар белгілі бір мәселені,есепті шешуге арналған.Есеп шығару
барысында компьютерге ... ... ... оларды қалай
өңделетіндігі көрсетіледі және нәтиже қандай ... ... ... ... ... жеке-жеке жолдардан тұрады.Оларды
теру,түзету арнайы ... ... ... азат жол ... бос орын саны өз ... алынады.Бір қатарға
бірнеше команда немесе оператор орналаса ... олар ... ... (;) ... ... ... бір ... бір ғана оператор
тұрғаны дұрыс, ол түзетуге жеңіл,әрі оқуға ыңғайлы.
Паскаль ... ... үш ... ... ... және ... ... келген программаның алғашқы жолы PROGRAM сөзінен басталатын ... ... ... ... ... оның ... кейін программаның ішкі объектілерінің ... ... ... ... айнымалылар, тұрақтылар ... ... ... ... ала ... ... ... бірнеше бөліктерден тұрады, бірақ программаның
күрделілігіне байланысты көбінесе ол бір немесе екі ғана ... ... ... және ... ... ... бөлімі-болып
табылады.Орындалатын іс- әрекеттер, командалар осы бөлімде орналасады.Ол
begin ... ... ... барлық атқарылатын операторлар ... ... ... ... ... біткен соң end түйіеді
сөзімен аяқталады.Паскаль тіліндегі программа құрылымы төменде көрсетілген.
|Program ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... кейбірі
шартқа байланысты атқарылса, ал кейбірі қайталанатын цикл немесе қосымша
программа ... ... ... ... ... ... ... қарастырайық.
Деректер – сан мәндері мен мәтін түріндегі сөз ... ... ... ... ... (константалар), айнымалылар т.б. осы
тәрізді құрылымдар немесе солардың адрестері.
Дерек енгізу – ... ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
Операциялар немесе амалдар – берілген және есептелген ... ... ... ... ... ... алу (шығару) – аралық немесе қорытынды мәліметтерді экранға,
дискіге немесе ... ... ... ... ... – белгілі бір көрсетілген шарттың орындалуына
байланысты (ақиқат болса) , ... жины ... ... олар ... ... ... ... жиыны орындалады.
Цикл – белгілі бір шарттар орындалған (кейде егер ... ... ... ... ... рет қайталанып
атқарылады.Қайталау саны бүтін санмен беріледі.
Көмекші программа – аллдын ала ... да бір ... ... ... ... кез ... жерінен оның атауын көрсету
арқылы шақырылып атқарыла береді
Түсініктеме – программа жолдары соңында немесе оның ... ... ... ... ... беретін пішінді жақшаға алынып жазылған
сөз тіркестері.олар программа операторларының ... ... ... ... ... жолы – оның ... және
үшінші жолы – сипаттау бөлігі, begin ( басы ) және end ( ... ... ... операторлар, яғни әр түрлі амалдар орындау
бөлігі.Программаның сөздік ... ...... ... ... ... қарапайым объектілері.Мәліметтер
типтері.Стандартты функциялар.Өрнек және оларды жазылуы.
Тілдің альфавиті.Тілдің альфавиті программаның элементерін ... ... ... ... ... әріптер, цифрлар және
арнайы белгілер ( символдар) жатады.
Тіл ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... төмендегі топтарға
жіктеуге болады:
1)Атаулар (идентификатор ) латын алфавитінің 26 бас және кіші әрптері;
2)Цифрлар: 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9
3)Айыру белгілері: (бос ... ; , ... ... :(қос ... ... ... ... @ ; # ; $ ; = ; ; ; =;
4)Арнайы символдар және ... ... : (+ ) ... (– ) азайту;
(*) көбейту; ( / ) ...... ... ... ... ... ... бүтін бөлігін
табу), мысалы,10 div 3 асалының нәтижесі 3.
MOD ─ ... табу ... ... ... бүтін қалдықты табу), мысалы, 10
mod 3 ─ нәтижесі 1.
Логикалық амал белгілері:
AND ─ және (логикалық көбейту) операциясы;
OR ─ ... ... ... ... ─ емес ... ... ... шығару) операциясы;
XOR ─ арифметикалық немесе амалы;
SYR ─ биттер (1 мен ... ... ... ...... (1 мен 0-дер) тіркесін оңға ығыстыру.
Тілдің қарапайым объектілері. ... ... ... «сан»,
«идентикафикатор», «тұрақты», «айнымалы», «функция» және «өрнек » ... мен ... ... және ... болып екіге бөлінеді.
Бүтін сандар:+4,-100,15743,0 т .б. Разрядтылығы 16 ... ... ... үшін ... ... сандар -32768-ден +32767 дейінгі аралықта
ғана жазылады.
Нақты сандар ... ... ... ... ... ... ... мен бөлшегін
нүкте арқылы бөлген күйде жазылады.Мысалы:2.65,0.5,-0.862,-6.0.
2.Идентикафикатор.Программаны, айнымалыларды, ... әр ... және ... т.б. ... ... ... ... қолданылады. Латынша identification сөзі –
объектіге ... ... ... ... ... ... ... өзгертілмейді.
Идентификаторларды жазудың жалпы ережелері:
а) идентификаторда латын алфавитінің бас және кіші әріптері, цифрлар, ... ... ... ... ... ... ... басталады;
в)екі идентификатордың арасында кем дегенде бір пробел болуы тиіс.
г) резервтелген сөздерді, арнайы символдарды, функция есімдерін, ... ... ... ... болмайды.
Мысалдар:
Metka12 – дұрыс;
2graph – қате, идентификатор цифрмен басталып тұр;
Block_56 – дұрыс;
Nomer.Doma – қате, ... ... ...... ... орыс ... ... жазылған;
Dіv – қате, бұл резервтелген сөз.
3.Тұрақты.Тұрақты деп – ... ... ... ... ... ... ... Тұрақтылар – программа орындау
процессінде өзінің мәнін өзгертпейді.
Сандық тұрақты – программада ... сан ... ... -59, 3.14, ... ...... ... алынған символдар тізбегі: ‘S=’,
‘3.14’, ‘Summa’,
4.Айнымалылар.Айнымалы деп пргормманың орындалу ... әр ... ... ... ... айтады.Олар идентикафикаторлармен
белгіленіп, әр түрлі уақытта әр түрлі ... ие бола ... ALFA, Y, X3, A1B8 ... ... ... ... типі ... алатын мәндерінің және олармен орындауға болатын амалдардың жиынын
анықтауды ... яғни тип ...... ... ... ... ... типтердің түрлері.
|Қарапайым ... ... сан ... ... (array) ... сан (real) ... (file) ... шама (Char) ... (record) ... шама ( logical ) ... (set) ... ... ... ... алдын ала программалары
жасалып стандартты модульге жинақталып қойылған,қажет кезінде пайдалануға
болатын объектілер ... бірі ... ... болып
табылады.Стандарьты функциялар:abs(x) – х-тің абсолют шамасы, sqr(x) – х-
тің квадарты, sin(x) , cos(x), exp(x), ln(x) – ... ...... ... ... fras(x) – ... бөлшек бөлігі, int(x)
–санның бүтін бөлігі т.б.
Программаларда жиі пайдаланылатын функцияларды қарастырайық.
1.Арифметикалық функциялар.Арифметикалық функцияларда ... және ... ... өзгерту функциялары.Бұл функцияларда шамалардың типтерін өзгерту
үшін пайдаланылады.Олар:
Chr(x) – х ... ... ... ...... ... ... береді.
Low(x) – шаманың минимум мәнін береді.
Round(х) – нақты санды ... ... ...... санның бүтін бөлігін береді.
3.Реттелген типтегі шамаларға пайдаланылатын функциялар.Бұл функциялар
реттелген типтегі ... үшін ... – х ... ... тақ ... ...... мәндер тізбегіндегі х-тің алдындағы элементін табу.
Succ(x) – реттелген х- тен кейінгі элементті табу.
Өрнектер және ... ... деп ... амал
таңбаларымен біріктірілген айнымалылардың, функциялардың, тұрақтылардың
жиынтығын айтады.Қарапайым жағдайда өрнек тек ... ... ... ... (sin(x)+5* cos (2+x)/ln(x);
Алгоритмдік тілдерде (Паскаль, Бейсик, Сит.б.) ... ... ... ... ... орындалу тәртібіне сәйкес
келеді,яғни алдымен жақша ішіндегі амалдар,сонан соң көбейту, ... ... т.б. ... орындалады.
1.Паскаль – программалау тілі бойынша берілген ребустарды шешіңіз.
1-ребус
Жауабы: Real
2-ребус
Жауабы: And
3-ребус
Жауабы: ... ... ... Boolean
2.Анаграмма шешу.
VID – DIV
DAN – AND
ROX– XOR
TON – NOT
RO – OR
DOM – MOD
Тапсырма:
AND– логикалық көбейту операциясы;
XOR– арифметикалық немесе ... ... ... ... ... ... ... табу;
OR– логикалық қосу операциясы;
DIV– бүтін бөлу.
3. Чайнворд
Or_ Real_ Longint _ Trunc_ Chr_ Round_ Div_ Var
1.Немесе операциясы.
2.Нақты ... бір түрі ... ... ... шамалардың бір түрі атаңдар?
4.Нақты санның бүтін бөлігін беретін операторды көрсет?
5.Х санын символға аудару.
6.Нақты санды бүтін санға дөңгелектейтін
7.Бүтін бөлу функциясы ... ... ... сипаттау операторы
4.Сөзжұмбақтарды шешу.
Сұрақтар
1.Бүтін және нақты болып бөлінетін.(сан)
2.Әріптен ... ... мен ... ... ... атау(
Иденфикатор)
3.Программаның орындалу барысында ... ... ... амал ... ... жиынтығы.(Өрнек)
5.Бүтін және нақты ... ... ... не ... сандар бүтін мен бөлшегі бөлетін үтірі жылжымалы және ... ... ... ... ... ... ... операторлардың аттарын табыңдар
|R |E |A |L |V |I |N |
|O |R |B |M |O |D |T |
|O |G |E |H |A |R |E |
|R |R |G |C |A |E |G |
|P |A |I |B |N |N |E |
|N |M |N |O |D |D |R |
|A |E |L |O |V |A |R ... Бұл ... 12 ... ... (BEGIN, END, READ, CHAR, ... , INTEGER, WRITE, VAR, DIV, AND, ... - сабақ
Сабақтың тақырыбы: Паскаль тілінде программа дайындау ... ... ... ... ... ... Паскаль тілінде
программаның құрылымы негізгі екі ... ... Олар ... ... бөлімдері.Мәліметтерді сипаттау бөлімінің болуы ... ... ... ... ... міндетті. Негізгі блок ─ ... ... ... ... кірмеуі тиіс. Жергілікті блоктарға
процедуралар мен функциялар кіреді, олар кейбір ... ... ... ... ... ... кез келген программаның тақырыбы, ... ... ... және begin және end ... ... ... ... керек.Сипаттау бөлімі толық жағдайда, 7 бөліктен тұрады, ... ... ... модульдер атауларының тізімі ( ол
uses түйінді сөзімен басталады);
2)белгілерді (label) сипаттау;
3) тұрақтыларды (const) сипаттау;
4) ... ... (type) ... ... (var) сипаттау;
6) процедураларды (procedure) сипаттау;
7) функцияларды (function) сипаттау;
Программаның құрылымы төмендегі жалпы жазылу түрінде көрсетілген.
Program < аты >; ... ... ... ; {дайын модульдерді қосу бөлімі}
Label …; ... ... …; ... ... ... …; ... ... }
Var …; {айнымалылар бөлімі }
Procedure < аты >; ... ... < аты >; ... ... ... ... ... 2;
... ;
Оператор n;
End.
Program – резервтелген сөзінен кейін латын әріптерімен программаның
аты жазылады.
Uses – резервтелген ... ... ... ... ... жүйесінің
кітапханасынан программаға қосатын, стандартты модульдердің ... ... Uses < аты1 >, < аты2 >, ...... ... кейін программада пайдаланатын белгілер
тізімі сипатталады. Паскальдің кез келген операторының алдында ... ... Label < аты, ...> ...... ... ... бөлімі басталады. Тұрақтылар
идентификатормен белгіленеді.
Форматы:
Const < идентификатор> = < мәні>;
Type – резевтелген сөзінен кейін ... ... ... ... Type < ... аты > = < мәні>;
TYPE
Month = (jan, feb, mar, apr, may, jun );
YEAR = 1900..2000;
Var – ...... ... ... ... ... ... үтірмен және олардың типтері екі ... ... VAR < ... ... > : < типі>;
Procedure немесе Function деген ... ... ... ... ... ... – деп, өзінің есімімен негізгі программаның кез келген
жерінен шақырылатын, программалық модульді айтады.
Операторлар бөлімі.Оператор – амалдар мен әрекеттерді ... ... ... түрде берілетін нүсқау.
Begіn және End – сөздерінің аралығында ... ... ... ... ... логикалық жақша деп аталайды. End сөзінен кейін нүкте қойылады.
Программа денесі операторлар ... ... Әр ... ‘;’ ... ... ... басы}
Write (‘Вв. целое число А>’); {сұранысты экранға шығару}
Readln(A); ... A-ң ... ... ... ... ... числа B>’);
Readln(B);
Proizved := A*B; ... ... ... ... ‘,B, ‘=’, ... шағару}
End.
Қарапайым операторлар
Паскаль тілінің операторларын қарапайым және күрделі түрлерге бөлуге
болады. Қүрделі операторлар бірнеше қарапайым операторлардан тұрады.
Қарапайым операторлар қатарына ... және ... өту ... ... ... мынадай:
< айнымалы > := < өрнек >;
Мұндағы : = символы меншіктеу операциясын орындайды.
Меншіктеу операторы (: =) ... ... оң ... ... ... де, шыққан нәтиже сол жақтағы тұрған айнымалыға (ұяшыққа)
меншіктеледі.
Енгізу-шығару процедуралары.
Паскаль тілінде ... ... ... ... есептелген нәтижені
экранға шығаруға төрт: Read, Readln, Wrіte, Wrіteln ... оқу ... ... символдық, жолдық, т.б. деректерді енгізуді
орындайды. Жазылу форматтары мынадай:
READ(a1,a2,..,an),
READLN(a1, a2, ..., an)-оқу; {LN – жаңа ... ... ... ... ... READ операторы кез келген
сандармен, символдармен және сөз тіркестерімен жұмыс атқара ... жазу ... ... ... ... т.б. деректерді
шығаруды орындайды. Жазылу форматтары мынадай:
WRІTE(,)
WRІTELN(,)
экранға шығару, яғни тізімде тұрған ... ... ... символдық тұрақтыны, санды экранға шығарады.
4 - сабақ
Сабақтың тақырыбы. Паскаль тілінің басқару оператор.Таңдау
оператор.Қайталау операторы.
Паскаль ... ... ... ... және ... ... ... ұйымдастыру операторлары жатады.
Құрылымдық операторлар. Құрылымдық операторлар басқа операторларды белгілі
бір ... ... ... ... ... үш ...... және қайталау операторларына жіктеледі.
Құрама оператор.Құрама оператор бір-бірінен нүктелі үтір арқылы бөлінген
бірнеше операторларды begin және end ... ... ... бір оператор тәрізді ... етіп ... ... ... ... ережесіне сәйкес программаның кез
келген ... тұра ... де, бір ... ... ... операторды шектеп тұрған Begin (басы) түйінді сөздері операторлық
жақшалар деп аталады.Құрама ... ... тағы да ... оператор
болуы мүмкін.Құрама операторлар шартты өту, ... және ... ... жиі ... ... ... бар алгоритмдерді ұйымдастыру үшін
шартты операторлар пайдаланылады.Тармақталу белгісі бір шарттың орындалуы
немесе орындалмауына ... ... ... ... өрнектің
мәні пайдаланылады.Турбо Паскальда екі шартты оператор бар, олар if және
case.
Толық түрі
IF THEN ELSE ... ... THEN ... көшу ... көшу ... ... рет-ретімен
орналасуын бұзып,келесі атқарылуды белгісі бар операторға көшу ісін
орындайды.Ол Goto ... ... ... ... ... ... ... белгі атауы (саны) көрсетіледі.
Оның жазылуы Goto ;
Мұндағы - LABEL бөлімінде көрсетілген белгінің біреуі.
Таңдау операторы (case) бірнеше ... ... ... ... көп
тарамды тармақталуды ұйымдастырады.
CASE таңдау операторы көп тармақты ... ... ... ... ... ... ... береді.Оның құрамында селектор (selector-
таңдау) деп ... ... және ... ... ... ... ... таңдау тұрақтылары болуы қажет.
Көп жағдайда аргументтердің әртүрлі мәні бойынша алгоритмнің белгілі ... ... рет ... тура ... процестерді
ұйымдастыру үшін циклдық құрылымды алгоритмдер─ қайталау ... деп ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын циклдікоператорлардың үш түрі
бар:арифметикалық цикл─ FOR, ... ... ала ... ... ... ... тексеретін цикл─ REPEAT операторлары.
WHILE операторы.Алдын ала берілген шарт бойынша қайталауды жүзеге асыратын
бұл оператор WHILE (аударылуы:әзірше) және DO ... ... ... аударылады.
Жазылуы үлгісі
While Do
Begin
;
;
....................
;
End;
REPEAT қайталау операторы While операторына ... ... цикл ... тексеріледі, сондықтан ол кем ... бір ... ... ... ─ цикл ... шарт ... ... ол ақиқат болған ... ... ... ... ... ... ... REPEAT (қайталау болып аударылады) және Until ... ... ... ... ... ... ... үлгісі
Repaet
;
;
;
..................
;
Until ;
Until x>2
End.
FOR операторы.Егер алгоритмде қайталану саны алдын ала ... ... FOR ... ... оператор параметрлі цикл операторы
деп те ... ... n1 TO N2 ... n2 DOWNTO n1 ... ... ... DO(орындау)-қызметші сөздер; -
циклді басқару айнымалысы, integer типті(немесе циклді реттелген тип) ... ... ... бастапқы және соңғы мәндері, (типі циклді басқару
айнымалысы сәйкес).(кері қарай, DOWN ... TO ... ... +1-ге ... ... TO, ал қадам -1-ге тең болса онда DOWNTO сөзі ... шеш. ... ... ... дайындау жолдары. Берілген ребес
латын әріптеріне сүйеніп жасалған.
1-ребус
Жауабы: WHILE
2-ребус
Жауабы: ... ... ... ... WRITE
7-ребус
Жауабы: GOTO
8-ребус
Жауабы: BEGIN
9-ребус
Жауабы: AND, FOR
2.Анаграмма
Belal─ Label
Rav ─ Var
Pyte ─ Type
Rade ─Read
Nocst ─ Const
Den ─ End
Giben ─ ... ... ... тұрақтыларды сипаттау операторы;
─ Енгізу операторы;
─ Айнымалыларды сипаттау операторы;
─ Белгілерді сипаттау операторы;
... ... ... ... Программа денесі қандай қызметші сөзімен аяқталады
─ Программа денесі қандай қызметші сөзімен басталады
3.Чайнворд
WRITE_ END_ ... ... ... ... алу ... ... соңы ... қызметші сөзбен аяқталады?
3.Орындау қай сөзден аударылған?
4.Паскаль тілінде логикалық қосу операторы?
5. Паскаль тіліндегі енгізу операторын көрсет
6.Бүтін санды бүтін ... ... ... ... ... ... сипаттау операторын көрсет
8. Нақты типтің бір түрі
9.Шаманың минимум мәнін беретін.
10.Программалар жөндеу терезелерін басқаратын
Сөзжұмбақ
Сұрақтар
1.:= ... ... ... сөз не үшін ... сипаттау қызметі
4.Программаның құрылымын ішкі блогын не деп атайды.
5.Var қызметші сөзі не үшін қолданылады.
6. Программаның құрылымын блокқа ... ... сөз не үшін ... ... ... барысында орындалатын іс-әрекеттерді анықтайтын
9.Procedure сипаттау қызметі
10.If шартты операторы қалай атады.
СКАНВОРДТАН өздеріңе таныс операторлардың аттарын табыңдар және ... |E |A |D |W |R |I |
|O |R |B |M |O |D |T |
|E |L |E |R |V |I |E |
|T |A |G |E |A |E |C |
|I |E |I |G |N |N |H |
|R |R |N |E |D |D |A |
|W |I |N |T |V |A |R ... Бұл ... 12 ... ... (BEGIN, END, READ, CHAR, REAL, ... WRITE, VAR, DIV, AND, ... - сабақ
Сабақтың тақырыбы: Символдардан және сөз тіркестерінен тұратын шамалар.
Символдық мәліметтермен жұмыс істеу тәсілдері. Символдық мәліметтерді
енгізу. Паскаль ... ... ... өңдеу.
Символдық шамалар дегеніміз сөз тіркестері түрінде берілген мәтін
элементтері. Символдық мәліметтермен жұмыс істеу ... ... ... біз тек сан мәндерімен ғана жұмыс жасап келеміз. Ал қазіргі
компьютерлерімізде кез-келген символдық айнымалыларды ... ... ... ... тақырыбымыз бойынша ақпаратты пернетақтадан енгізу
және дисплей экраннына шығаруды қарастыратын боламыз.
Бұл программмада да сандық ақпаратты енгізу және ... ... Read ... ... ... ... істей аламыз. Символдық мәліметтерді
өңдеу символдық( литерлік) типті ... ... ... ... сөзінен қысқартылып алынған) түйінді сөзі арқылы жүзеге
асырылады.Әрбір символ 0 мен 255 арасындағы ... бір ... ... оның ... ... ASCII ... саналады. Оның 0 мен 127
кодтарына әмбебап таңбалар, яғни латын әріптері ... ... ... ... Ал, 128-255 ... ... ... альфавитінің әріптері
орналасқан.
Символдық мәліметтерді енгізу. Символдық мәліметтерді пернетақтадан
енгізу Read (Readln) ... ... ... ... ... ... орын таңбасы ─ ‘_’ Паскаль ... ... ... жүретіндіктен
символдық айнымалылардың мәндері бос орынсыз жазылады.
2.Бір айнымалыға бір ғана символ ... ... ... тағы бір ... ─ ENTER() ... да , оны Read операторы бос орын символы ретінде қабылдайды.
4.Символдық ... ... ... Shift, Ctrl, ... ... ... олар жеке символ ретінде енгізіліп, мән орнына олардың
сканерлеу кодтары қабылданады.
5.Символдық және ... ... ... көбінесе EOLN( end of line─
жол соңы) стандартты функциясын пайдалану қолайлы.Бұл функция мәні ... ... ... ... беріліп болды» дегенді білдіретін Enter пернесі
басылғанда ғана ақиқат қалған жағдайда жалған болады.
Паскаль тілінде мәтіндік ... ... ... ... ... ... айнымалылар кең қолданылады.олардың типін
көрсету үшін алдымен айнымалы атауы, одан кейін тік жақша ... ... ... ... string түйінді сөзі қолданылады.Оның айнымалы ... : ... ең ... ... ... ... ... деп амал белгілері, тіркестік
тұрақтылар, айнымалылар және функция атауларынан құралған, ... ... ... ... ... тілдері тіркестік өрнектерді литерлік өрнектер деп те
атайды.Литерлік шамалар мәндері алгоритмдік тілдерде тырнақша ... ... ... ... ... ... ... және салыстыру амалдары қолданылады.
Біріктіру немесе конкатенация амалы, ол ... «+» ... Бұл амал ... ... ... сөз ... жаңа мәтін
жолын құру үшін пайдаланылады.
Салыстыру амалдары олар:=, , , = ... ... ... ... ... болса, онда қай жолдың
символдары көп болатын болса, сол үлкен деп ... Егер ... мен ... амалдары болса, ең алдымен біріктіру амалы, содан
соң салыстыру ... ... ... ... ... Бұл операция алгоритмдік тілде
ұзын( длин ─ length) түйінді сөзі қолданылады. Мәтін ұзындығы оны ... ... ... ... ... ... ұзын
(‘информатика’) = 11, ал Паскаль тіліндегі ұзындығы length (‘ ... = ... ... өңдеу арналған стандартты функциялар мен процедуралар
Паскаль тілінің стандартты функциялары.
CHR (I) ─ I ... ... ... S ... ... сан түріндегі кодын береді.
COPY (ST, POZ, N): String ; ST сөз ... Poz ... ... ... ... N─ ... ... алынады.
CONCAN (S1, S2,…, SN ):String; Мәтіндерді ретімен біріктіреді.
UPCASE(C:CHAR ):CHAR;латын альфавитінің кіші әріптерін бас ... S: String; N, ... S ... N─ ... ... M
─ таңбасын өшіреді.
INSERT(S1, S2, Poz ); S сөз тіркесі символдарының Poz ... ... N ... ... де, нәтижені S мәні ... ... және сөз ... ... шамалар.
1-ребус
Жауабы:CHAR
2-ребус
Жауабы: String
3-ребус
Жауабы: LENGTH
4-ребус
Жауабы: DELETE
2.Анаграмма.
Cantoc─ Concat
Pocy ─ Copy
Sertin ─ Insert
Telede ─ Delete
Rahc ─ Char
Rod ─ Ord
3.Чайнворд
CHAR_READ_DO_ORD_DIV_VAR_REAL_LONGINT_TYPE_END_DELETE
1. Бір ... ғана ... ... ... ... ... операторын көрсет
3. Орындау деген мағынаны беретін түйінді сөз ата.
4. S символының бүтін сан түріндегі кодын беретін функциясын ата?
5. Паскаль тілінде ... ... ... ... ... ... ... операторын көрсет.
7. Нақты типті көрсет
8. Қарапайым бүтін типтер көрсет.
9. Мәліметтер типтерін анықтау.
10. Программаның соңыкөрсететін оператор
11. Өшіру операторын көрсет.
4.Сөзжұмбақтар
1.Паскаль ... ... ... ... ... ... білдіреді?
3.Программалау тілдерінің қарапайым операторларының бірі көрсет?
4.Const қызметші сөз не үшін қолданылады?
5.Белгілі бір шарттарды бірнеше рет қайталап атқаратын
6.Сан мәндерімен мәтін түріндегі сөз ... мән ... ... де бір ... жоқ мәтін болып саналатын
8.Стандартты типке жатпайтын
9. Label қызметші сөз не үшін қолданылады.
10.True (ақиқат) және ... мән ... ... таныс операторлардың аттарын ... ... ... |H |A |R |D |E |
|O |Y |U |A |E |L |
|N |P |P |T |P |E |
|C |O |C |E |E |T |
|A |S |A |S |R |E |
|T |T |R |I |N |G ... Concat ,Char, Delete , String, Repeat, Upcase, ... - сабақ
Сабақтың тақырыбы:Мәліметтердің айнымалы және күрделі ... ... ... типтері.Жиымдар.
Бірөлшемді жиым элементтерімен жұмыс.
Мәліметердің айнымалы типтері стандартты типтерден ... ... ... ... ... үшін әр түрлі амал қолдануға
болады.Мәліметтердің жаңа типін құру бір ... ... ... ... қате ... ... ... стандартты типтерінен өзге жаңа айнымалы типтерді құруға
болады.Мәліметтердің бұл типтеріне саналатын және ... ... ... ... ... реттелген тізімі арқылы берілген тип сналатын
тип болып есептеледі.Бұл ... ... оның ... ... ... ... берумен анықталады.Жазылуы түрі:
TYPE< тип атауы>=( );
VAR :;
Мәліметтерді ... ... кең ... түрі ─ ... тәсіл.Бір
ғана жолдан тұратын кесте сызықтық деп ... ... ... ... ... ... тіктөртбұрышты кесте деп аталады. Бұларда көп
жағдайда бірөлшемді және екі не ... ... деп ... ... ─ бір атауы белгіленіп біріктірілген біртекті элементтер
жиыны.Осы жиымға кіретін айнымалыларды жиым ... және оның ... ... бір ... ... ал элементтерінің реті индекстер
арқылы ... ... ... соң тік ... ... (a[1], x[1,1],...) Жиымның типін анықтау үшін ARRAY , OF қызметші
сөздері қолданылады.Жиым ... ... ... көрсетіледі:
Аты:Array[индекс өлшемі ] of real;
TYPE Аты:Array[индекс өлшемі ] of integer;
Мысал:20 нақты сан ... Осы ... ... ортасын табу
программасы. Осы 20 нақты санадр тобын А ... деп ... ... A[1], A[2],... A[20] ... сандар болады.
Program san;
Var A: array[1..20] of real;
I : integer; S : real;
Begin
For I : =1 to 20 ... ... ... I : =1 to 20 ... өлшемді массивтің сипатталуы:
TYPE аты:=array[1..n ] of < элемент типі> ;
Мысалы:
A:=array[1..10] og real;
2.7.Мәліметтердің айнымалы және ... ... ... жиым ... жұмыс.
Паскальда жиым өлшеміне шек қойылмаған, іс жүзінде бір және өлшемді
жиымдар жиі қолданылады. Жалпы ... жиым ... ... ... жиым «матрица» ұғымдарымен сәйкес келеді.егер жиым атауында бір
ғана индекс болса, онда ол жиым да ... ал екі ... ... n ... ... n ... жиым ... A[i]- бір, D[I, j]-
екі , C[I, j, k]-көпөлшемді жиым болып табылады.
Информатикада жиі қолданылатын ... ... ... деп ... ... жиым жол және ... тұрады. Жолды I индексімен,
бағанды J индексімен белгілесек, онда екіөлшемді жиым A[I,j]деп жазылады.
Мысалы: 10 7 15
2 10 25
2 жол, 3 ... ... ... ... A[2,3] деп ... ... ... жиымның программада жазылуы:
A: array [1..2, 1..3] of integer;
Екі өлшемді жиымның сипатталуы:
TYPE:= array[1..n, 1..m] of ;
Мысалы:
A:=array[1..4,1..3] of ... ... А(3,3) жиым ... ... және программасын құру керек.
Program esep mas;
Uses crt;
Var I, j: integer ;
A: array [1..3, 1..3] of ... ... I:=1 to 3 ... j:=1 to 3 do
Begin
Writeln (‘engiz a[‘,I,’,’, j,’]’);
Readln(a[I, ... I:=1 to 3 ... j:=1 to 3 ... ; ... ; end
№2 Екі өлшемді жиым элементтерінің қосындысын және көбейтіндісін табу.
Program esep1;
Uses crt;
Var I, j, s,k : integer ;
A: array [1..3, 1..3] of ... ... I:=1 to 3 ... j:=1 to 3 ... ... ... ... j]);
End;
For I:=1 to 3 do
Begin
For j:=1 to 3 do
Write(a[I,j]:3);
Writeln ; end;
K:=1; s:=0;
For I:=1 to 3 do
For j:=1 to 3 ... I:=1 to 3 ... j:=1 to 3 ... ... ... шеш. ... ... және күрделі типтері
1-ребус
Жауабы: Қайталау
2-ребус
Жауабы: Жиым
3-ребус
Жауабы:Символ
4-ребус
Жауабы:Айнымалы
2.Анаграмма
Қылара ─ аралық
Волмис ─ символ
Қызықтыс ─ сызықтық
Колига ─ логика
Мыжи ─ Жиым
Торвек ─ Вектор
Анағаб ─ Баған
3.Чайнворд
TYPE_EDIT_TOOLS_SELECTOR_RECORD_DOWNTO_ORD_DELETE
1.Мәліметтерді сипаттайтын ... ... ... ... ... ... қандай сөзден аударылған
5.Паскаль тілінде жазбалар типін көрсет.
6.Кері қарай операторды ... ... ... ... ... ... ... таңбасын өшіру үшін функциясын қолданамыз?
Сканвордтарды шеш.
|C |H |A |R |O |F |C |
|A |A |R |T |R |E |O |
|S |R |E |A |L |A |N |
|E |R |A |E |G |E |C |
|R |A |D |P |O |T |A |
|E |Y |R |E |T |I |T |
|C |O |R |D |O |R |W ... ... ... атаңдар?
2.Таңдау оператор көрсет.
3.Шартты соңынан тексеретін операторын көрсет
4.Арифметикалық цикл операторын көрсет.
5.Экранға енгізу операторын көрсет.
6.Паскаль тілінде нәтижені шығару үшін ... ... ... реті ... ... көшу ... ... типтер операторын бірін көрсет.
10Массив сипаттау операторын көрсет.
7 - сабақ
Сабақтың тақырыбы: Графикалық программалау тілін ... ... ... ... ... ... ... табылатын төртбұрыты аймақ болып
табылады. Ол ... және ... ... ... ... ... ... әрбір нүктесін түрлі түске ... ... ... ... ... және әр ... ... кескіндейге болады.
Графикалық программалау процесі тиімділігін ... ... ... ... CRAPH ... ... кітапханасын жасап
шығарған болатын, мөлшердегі қаріптер шығара ... ... ... ... ... ... ... жағынан сүйемелдеу екі ... және ... ... ... ... дисплей- мәтін және графикалық бейнелер шығаралатын ... ... ... ... немесе сұйық кристалды тақтадан
тұратын.Дисплей теледидар сияқты жұмыс ... ... ... ... ... рет жаңаланып отырады.Сондықтан экранның басқарылатын ең кіші элементі
пиксель болып табылады.Экрандағы кез келген ... осы ... ... ... ... саны бір ... ... саны
пайдаланылатын бейнеадаптердің ... ... ... ... басқару блогы, оны дисплей адаптер немесе адаптер ... ... екі ... ... ... ... және ... тұрады.
IBM PC ... ... ... ... стандарты
пайдаланылады, алғашқыда тек қарапайым ақ-қара түсті мәтіндік ... ... ... ... 1982 жылы Hercules ... ... шығарды.Кейіннен түрлі түсті (CGA) және жетілдірілеген графикалық
адаптерлер( EGA) шықты.Соңғы кезде VGA және SVGA ... ... ... ... ... қолдану арқылы кез келген адаптерді графикалық режимде
пайдалануға болады. Драйверлер деп ... ... ... ... ... ... ... Мәтіндік режимде
процедураларды пайдалану үшін алдымен CRT модулін іске қосу керек. Ол үшін
программа ... ... ... жол ... ... ... модулін пайдалана отырып, экранға шығарылатын символдардың түсін,
мөлшерін, ... ... де ... ... ... ... экранда терезе
жасауға, оны өшіруге, курсорды автоматты түрде жаңа орынға көшіруге, оның
жаңа орнын анықтауға, ... ... және ... т.б. ... ... мүмкіндігі бар.
Мәтіндік режимді орнату үшін Text ... ... ... ... 16 ... ... ... реңі(фон) 8 түстің
біріне(0-7) бояла алады.
Экранға шығарылатын символдың түсін TextColor(Color:Byte); ал ... ... үшін ... ... ... экранның мүмкіндігі дегеніміз ─бұл экранға шығарылатын бейненің
дәлдігі.
Палитра(бояулар) дегеніміз ─ бұл ... ... ... ... ... ... ... бар, бірақ әдетте стандартты
16 түс пайдаланылады.
Кестеде келтірілген түстердің ағылшынша атауларының номерлері CRAPH ... ... ... есептеледі.Алғашқы 8 түсті(0..7) фонының түсі үшін де,
шығару түсі үшін де пайдалануға болады, ал ... ... (8..15) ... ... ... түсі үшін ғана ... тазалайтын процедуралар:
ClrScr─экранды немесе терезені тазалап,курсорды экранның сол жақ жоғары
бұрышына көшіреді, тек мәтіндік режимде ғана ... ... ... жол ... ... ... өшіреді;
DelLine─курсор орналасқан жолдағы символдар түгел өшіреледі де, ... бір ... ... ... ... орналасқан позицияға жаңа жол енгізіледі де, ... бір ... ... ... y:byte); ─ ... ... X,Y ... келетін экран
нүктесіне көшіреді. X сол жақ шеттен оң жаққа қарай, ал Y ... ... ... ... ... көрсетеді.
Window(x1, y1, x2, y2: byte); ─экранда терезе құру процедурасы X1, ...... ... сол жақ ... және оң жақ ... координаталары.Ең кіші терезе бір символды ғана ... ... ... (1, 1, 80, 25) ... ... экранды алып тұрады.Экранда
графикалық бейне графикалық экранның буферінің күйіне байланысты графикалық
нүктелердің ... ... ... дегеніміз –бұл графикалық
экранда әрбір пиксельдің ... түсі мен ... ... ... ... ... ребустарды шешіңдер.
1-ребус.
Жауабы:GRAPH
2-Ребус
Жауабы:Color
3-ребус
Жауабы: Black
4- ребус
Жауабы: FloodFill
5- ребус
Жауабы:LineTo
2.Анаграмма
1.Pixgetel –GetPixel
2.Relilen – LineRel
3.Ghrap – ... ... ... ... ... ... ... –FloodFile
3.Чайнворд
1. Graph─Hatch Fill ─Line ─Elipse─EGA─Arc─Color─Rectangle─
EmptyFille─Linetto─Outtext─TextColor.
1. Экранға қарапайым бейнелерді, әртүрлі мөлшердегі қаріптерді ... бар ... ... ... ... Тік және ... штрих сызықтармен түсін толықтыратын процедура
3. Түзү сызық салу процедурасы.
4. Элипс доғасын сызу процедурасы.
5. Адаптерлер үшін рең түсін ... ... ... ... Доға сызу ... ... ... Төртбұрыш сызу процедурасы калай сипатталады?
8. Экран түсімен толықтыратын процедура
9. Кусор тұрған орыннан бастап ... ... ... ... ... сызу ... Экранға мәтін шығаруға болатын операция калай жазылады?
2.DraiverVar─RestoreMode─End─Deline─EGA─ATT─TextBackround─
DriveVar─Red─DrawPoly
1. Адаптерінің типі
2. Графикалық режимді ... ... ... ... ... ... үшін қандай оператор қажет?
4. Кусор орналасқан символдары тазалайтын процедураны ата?
5. Адаптерлер үшін рең түсін беруге болатын процедураны ... ... ... ... ... адаптерінің сипаттамасы ... ... ... ... үшін ... ... Бүтін типті екі айнымалы драйвердің жұмыс істеу режимін анықтайтын
айнымалыны көрсет
4.Сөзжұмбақтар шеш.
Сұрақтары.
1.Процедура тақырыбында параметрді сипаттайтын ... ... ... ... ... ... Экранды басқару блогы?
4.Бейне адаптердің бір түрі?
5.Графиканың режимге арналған түстер жиынтығын қалай аталады?
6.Экранды басқаратын ең кіші элемент
7.1982 Н.Herkules фирмасы қандай ... ... ... |E |T |L |I |N |E |
|E |N |G |F |D |B |S |
|C |A |L |I |O |L |T |
|T |T |E |L |O |A |Y |
|O |C |B |L |L |C |L |
|R |E |A |R |F |K |E |
|C |I |R |C |L |E |C ... ... ... сызу ... ... мен стилін орнату функциясы
3.Центр және радиус бойынша шеңбер сызу процедурасы
4.Тіктөртбұрыш сызу процедурасы
5.Ағымдағы түспен іші боялған тіктөртбұрыш сызу ... ... ішін ... процедурасы
7.Түстің түрлерінің бірі
|G |R |A |P |H |L |E |
|E |L |D |O |L |E |X |
|T |I |N |W |L |D |I |
|P |N |I |A |I |E |P |
|I |E |W |R |N |S |T |
|X |T |O |C |E |P |U |
|E |L |E |L |L |I |P ... ... ... ... ... командаларды ата?
2 .Графикалық нүктесінің түсін анықтайтын функциясын ата?
3.Экранға нүктені координатасын,түсінмен шығаратын функциясын ата?
4.Ағымдағы курсор нүктеден координатаға дейін сызу процедурасын ... ... ... ... ... ... құру процедурасын ата?
7.Курсор орналасқан жолдағы символдар түгел өшіретінфункциясын көрсет?
8.Шеңбер доғасын сызу процедурасын көрсет?
3. ҚОРЫТЫНДЫ
            Соңғы кездегі мектептерде, ... ... және ... компьютерлердің өндірісте, бизнесте кеңінен ... ... ... кәсіби ақпараттық технологияларды пайдалана
білудің аса ... ... ... қоғамымызда болып жатқан өзгерістер
орта білім беру саласының дамуына да өзгерістер енгізуге себепші ... ... ... бұл ... – 12 ... ... бастауыш сыныпта информатика сабағын оқытудың маңыздылығын,
оқушыларға ... ... ... жасау технологияларының
ерекшеліктері мен мүмкіндіктерін игеруде көмек көрсету.
            Информатика пәнін оқытуда кез келген сабақ – ол оқу ... ... ... да оқып ... ... танымда нақтылықтың критерийі
ролін атқаратын өмірмен, практикамен байланыстыра білуге, ал оқу ... ... ... оған оң ... айналадағы ортаның құбылыстарын
түсіндіру үшін теориялық білімдерін практикада қолдана білу ... ... ... ... қолдануда
оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырып қана ... ... ... ... де ... ... оқушы:
• Компьютерде еркін жұмыс жасайды;
• Компьютерлік желілермен ... ... ... ала ... ... ... ... желісімен тұрақты байланыс туғыза алады;
• Электрондық поштаны қолданып түрлі ақпараттар ... ... ... ізденімпаздық қабілеті артады;
• Ақпараттық сауаттылығы мен ақпараттық мәдениеті қалыптасады.
Мұғалім – ақпараттанушы емес, оқушының жеке тұлғалық және интеллектуальды
дамуын ... Ал бұл ... ... ... қабілеттілікті, оқушыларды қазіргі қоғамның ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Дипломдық жұмысты жазу барысында осы мәселелерді ... ала ... ... мектеп жағдайында информатиканы жаңаша оқытудың әдістері мен
ұйымдастыру формаларының ... ... ... ... тыс ... үй ... ... арналған әзірлемелер
дайындалынды. Димплом жұмысында қойылған мақсатқа жеттім деп ... ... ... жасалынған электрондық әдістемелік нұсқауды пән
мұғалімдеріне көмекші ... ... ... ... ... ... ... Ә.Педагогиканы оқыту әдістемесі.-Алматы,ҚРЖоғары оқу
орындарының қауымдастығы,2011ж.-356б
2. Бидайбеков Е.Ы.,Лапчик М.П.,Беркімбаев К.М.,Сағымбаева А.Е.
Информатиканы оқыту теориясы мен әдістемесіне ... ... ... Т.Қ., ... Р.А. ... ... әдістемесі.Оқу
құралы, І-ІІ бөлім.-Павлодар:ПМПИ,2013.-195б
4. Сарбасова Қ.А, Сарбасова Қ.А. Математикадан дәстүрлі емес сабақтар:
әдістемелік құрал. – ... ...... баспасы, 2005.
5. Қазақстан Республикасында 12 ... ... орта ... ... ... ... жылдық білім (журналы 2006 жыл)
2.Бастауыш мектеп (журналы 2005)
3.1-4 сынып информатика байқау оқулығы 12 ... ... ... ... іс – ... проблемалар және
келешегі»Халықаралық ғылыми – практикалық конференцияның материалдар
жинағы. 19 – 21 қазан 2005 жыл. Алматы, 2005 ж.5
5. Кукушкин В.С. ... ... ... ... ... для ... ... “ Учение с увлечением”). – Ростов н/Д: изд-во
“Феникс”, 2004.- 384 ... ... И.П. ... ... ... ... пособие .- М.:
Гуманит. Изд.центр ВЛАДОС, 2000.- 400 с.
3. Ш.Т.Таубаева, ... ... ... как ... ... ... в системе образования.- Алматы, Научно-издательский
центр “Ғылым”, 2001 г., 296 с.
-----------------------
1. оқушылар алдында оқу ... ... алу – 40 ... (оқу уақыты)
2. Жаңа білімді баяндау немесе оны игеруге бағытталған оқушылардың өзіндік
жұмысы
3. білімді, біліктілікті және дағдыны тәжірибе жүзінде бекіту
Ақпаратты ... – 40 ... ... ... және ... ... жүзінде қолдану
Ақпаратты тексеру – 5-10 пайыз
5. оның меңгерілгенін тексеру
Ақпаратпен келісілмеу процесін дәлдеу 10-15 пайыз
... ... ... ... ... ““
“ ” ‘’ ... ” “ ‘””
‘’’’ “‘” ... ... “” ...... ‘’’’
“” “‘
““’’ “‘
”” “‘’ ‘ ... ... ‘ “‘ ......... ... ’ ”’ “ ... ... ””
‘ “‘ ”’ “’ ... “‘ ’ ... ... ... ‘’
“‘‘’
“”” ” “
... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Информатиканы оқытудың жалпы әдістемесі70 бет
Информатиканы оқытудың мақсатты жүйесі25 бет
Информатиканы педагогикалық технологиялар негізінде оқытудың теориясы51 бет
8 сыныптың бағдарламасына сай MS Windows-тың стандартты бағдарламаларын оқыту барысында қолданылатын оқыту бағдарламасын жасау86 бет
Жалпы білім беретін орта мектепте информатика пәнін кәсіптік оқыту54 бет
Жаратылыстану-математика бағытындағы информатикадан жүргізілетін қолданбалы курстар75 бет
Жекелеме пәндерді оқытудағы ақпараттық технологиялар 50 бет
Информатика курсы бойынша оқу процессін жоспарлау49 бет
Информатикада Adobe Photoshop программалық оқыту құралын үйрету технологиясы66 бет
Информатикадан зертханалық және практикалық жұмыстарды өткізу әдістемесі40 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь