Автогенераторлар

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
I.Негізгі бөлім.
1.Автотербелістер тізбегіндегі физикалық процестер ... ... ... ... ... ...4
2.Автогенераторлардың жинақталған схемасы ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
3.Сыртқы кері байланысты автогенераторлар теориясы ... ... ... ... ...10
4.Тербелістердің пайда болу шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
5. Контур жұмысының стационарлық (тұрақты) режимі ... ... ... ... ...13
II . Екінші бөлім
6. Стационарлық режимнің тұрақтылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
7. Генератордың өз . өзінен қозу режимі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
8. Сыртқы кері байланыс тізбегімен қамтылған ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
9. Іштей кері байланысқан автогенераторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
10.Тәжірибедегі автогенераторэлементтерін талдау ... ... ... ... ... ... ... 26
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
Кіріспе.

Мен зерттеп отырған гармоникалық сигналдар істеп шығаратын генераторлар қазіргі уақыттағы барлық радиоэлектрондық құрылғылар құрамында бар. Ол ұялы телефон болама, теледидар болама басқа да күнделікті тұрмыста пайдаланылып жүрген электрондық құрылғылардың жүрегі болып есептелінеді. Оның жұмыс істеуі осы құрылғылардың сапасына әсерін тигізеді. Егер генератордың жұмысы барлық параметрлер жағынан қойылған талаптарды қанағаттандыратын жағдайда болса, онда олардан жасалған электрондық құрылғылардың сапасы да, сенімділігі де, жұмыс істеу мерзімі де жоғары болады. Генераторлар электрондық құрылғылардың негізін құрайтын болғандықтан бірінші кезекте генераторлардың жұмысын тереңірек зерттеу мақсатында мен осы тақырыпты таңдадым. Ал генераторлардың түрлері өте көп, мысалы төменгі немесе жоғары жиілікті синусоидалық сигналдар істеп шығаратын генераторлар, әр түрлі пішінді (тік бұрышты, үш бұршты, трапециялық т.б.) сигналдар генераторлары т.б.
Бүгін мен курстық жұмысымды қорғамақшы болып тұрмын.
Автогенераторлардың ең қарапайым түрі тербелмелі контурдан, актив элементтен (актив элементтің вольт – амперлік сипаттамасы бейсызықты болу қажет), кері байланыс тізбегінен және ток көзінен тұрады. Тербелмелі контурда бастапқы кезде конденсатор зарядталып болғаннан соң, индуктивтік катушка арқылы разрядтала бастайды, разрядталу процессінде электромагниттік индукция заңы бойынша катушкадағы электр тогы конденсаторды қайта зарядтайды. Зарядталу процессі бастапқы күйіне теріс бағытта болады. Зарядталу мен разрядталу процессі периодты түрде жүреді. Ал олардың периоды мына формуламен анықталады׃ T= (Томсон формуласы). Нақты контурдағы элементтердің актив кедергісі нөлден үлкен болғандықтан оларда зарядталған конденсатор энергиясы шығындалады. Соның есебіне ондағы процесстің өзі өшетін процесс болады.
Нақты құрылғыларда әр уақытта энергия шығыны болғандықтан, шығынның орнын толтырып тұру қажет. Оны энергия мен қамтамасыз ету ток көзі тарапынан жүзеге асырылады. Ал актив элемент, яғни транзистор ток көзінен берілетін энергияны реттеп отырады. Транзисторға кері байланыс тізбегінен келетін сигнал бойынша тербеліс контурын ток көзіне қосады немесе ток көзінен ажыратады. Егер ток көзіне қосу кезінде контурдағы процесс фаза жағынан кері байланыс фазасымен бірдей болса, онда контурда өшпейтін тербелістер болады. Ал, қарама– қарсы фазада болып қалса, онда контурдағы тербелістің өшуі жеделдейді.
Жоғарыда айтылғандарды тереңірек қарастырайық.
Пайдаланылған әдебиеттер.

Нефедов В.И. Основы радиоэлектроники. М: Высшая школа, 2000.-399с.
Манаев В.И. Основы радиоэлектроники. М: Радио и связь, 1990.-512с.
Игумнов Д.В. Костюника Г.П. Полупроводниковые усилительные устройства. –М: Радио и связь 1998, -272с.
Бобровников Л.З. Радиотехника и электроника. – М: Недра. 1990,-374с.
Быстров Ю.А. и др. Электронные приборы и устройства на их основе. Справочная книга. – Мир.: ИП РадиоСофт, 2002.
Прянишников В.А. Электроника. Корона принт: Санкт-Петербург, 2002.-414с.
Пасынков В.В., Чиркин Л.К. Полупроводниковые приборы. Лань: Санкт-Петербург, 2002.-480с.
Хотунцев Ю.Л. Лобарев А.С. Основы радиоэлектро-ники. М: Высшая школа, 1998.-283с.
Каяцкас А.А. Основы радиоэлектроники. М: Высшая школа, 1988.-464с.
Основы радиоэлектроники. Под редакцией Г.Д. Петрухина. М: МАИ, 1993.-416с.
Electroniks Workbench. Моделдеу жүйесі. (Әдістемелік нұсқау, пайдалану ережелері)
Тшанов А., Мейірбеков Е., Қозыбақов М., Пошаев Д., Дүйсенбаев К. Автоматика, электротехника және электроника терминдерінің түсіндірме сөздігі: Жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған анықтамалық оқу құралы-Тараз,1998-316 б. Иллюстрацияларымен толықтырылған.
В.П.Бакалов., А.Н.Игнатов, Б.И.Крук. Основы теории электрических цепей и электроники. М.: Радио и связь. 1989.с-528.
Радиоэлектроника. (Л.Р.Рабинер, Р.В.Шафер). Санкт-Петербург. Изд.Политехника. 1996.с-885.
        
        Экономика және ақпараттық технологиялар колледжі
Курстық жұмыс
Тақырыбы:
Орындаған: 9-522 топ студенті
Губайдуллаев С
Тексерген: Арнайы пән оқытушысы ... ... 2014 ... топ студенті Губайдуллаев Салаваттың тақырыбындағы курстық жұмыс.
Бұл ... ... ... ... ... бөлімінде Автогенераторлар туралы жақсы мәліметтер берілген.
Тақырыпшалары маңызды, нақты ... ... ... ... мәліметпен қамтылмаған.
Қорытындысы және жоспары дұрыс жоспарланған. Беттері нөмірленген.
Электронды түрдегі нұсқасы бар.
Пайдаланылған әдебиеттері көрсетілген.
1
Губайдуллаев С. 9-522топ
Жоспар
Кіріспе.....................................................................................................3
I-Негізгі бөлім.
1.Автотербелістер тізбегіндегі физикалық ... ... ... кері ... ... теориясы...................10
4.Тербелістердің пайда болу шарттары...............................................11
5. Контур жұмысының стационарлық (тұрақты) режимі...................13
II - Екінші ... ... ... ... Генератордың өз - өзінен қозу режимі.............................................18
8. Сыртқы кері байланыс тізбегімен қамтылған...................................21
9. ... кері ... ... ... ... әдебиеттер.....................................................................28
2Губайдуллаев С. 9-522топ
Кіріспе.
Мен зерттеп отырған гармоникалық сигналдар ... ... ... ... ... барлық радиоэлектрондық құрылғылар құрамында бар. Ол ұялы телефон болама, теледидар болама басқа да күнделікті тұрмыста пайдаланылып жүрген ... ... ... ... ... Оның ... ... осы құрылғылардың сапасына әсерін тигізеді. Егер генератордың жұмысы барлық параметрлер жағынан қойылған талаптарды қанағаттандыратын жағдайда болса, онда олардан жасалған ... ... ... да, ... де, жұмыс істеу мерзімі де жоғары болады. Генераторлар электрондық құрылғылардың ... ... ... бірінші кезекте генераторлардың жұмысын тереңірек зерттеу мақсатында мен осы тақырыпты таңдадым. Ал генераторлардың түрлері өте көп, мысалы төменгі немесе ... ... ... ... ... ... генераторлар, әр түрлі пішінді (тік бұрышты, үш бұршты, трапециялық т.б.) сигналдар генераторлары т.б.
Бүгін мен курстық жұмысымды қорғамақшы болып тұрмын. ... ең ... түрі ... ... ... ... (актив элементтің вольт - амперлік сипаттамасы бейсызықты болу қажет), кері байланыс тізбегінен және ток ... ... ... ... ... ... конденсатор зарядталып болғаннан соң, индуктивтік катушка арқылы разрядтала бастайды, разрядталу процессінде электромагниттік ... заңы ... ... ... тогы конденсаторды қайта зарядтайды. Зарядталу процессі бастапқы күйіне теріс бағытта болады. Зарядталу мен разрядталу процессі периодты түрде жүреді. Ал ... ... мына ... анықталады׃ T= (Томсон формуласы). Нақты контурдағы элементтердің актив кедергісі нөлден үлкен болғандықтан оларда зарядталған конденсатор ... ... ... есебіне ондағы процесстің өзі өшетін процесс болады.
Нақты құрылғыларда әр уақытта энергия шығыны болғандықтан, ... ... ... тұру ... Оны энергия мен қамтамасыз ету ток көзі тарапынан жүзеге асырылады. Ал актив элемент, яғни транзистор ток көзінен ... ... ... ... ... кері ... ... келетін сигнал бойынша тербеліс контурын ток көзіне қосады немесе ток ... ... Егер ток ... қосу ... контурдағы процесс фаза жағынан кері байланыс фазасымен бірдей болса, онда контурда өшпейтін тербелістер болады. Ал, қарама - қарсы фазада ... ... онда ... ... өшуі жеделдейді.
Жоғарыда айтылғандарды тереңірек қарастырайық.
3
Губайдуллаев С. 9-522топ
Автотербелістер тізбегіндегі физикалық процестер.
Тербелістерді ... ... ... автогенератор (көбінесе генератор) деп атайды. Автогенераторлар радиотехникада және байланыста кеңінен қолданылады. Қоздырылатын тербелістердің пішіні (формасы) бойынша генераторлар:
а) ... ... ...
б) ... емес ... ... ... екі түрге бөлінеді.
Жұмыс істеу принципі бойынша генераторларды сыртқы кері байланыстық және ... кері ... деп екі ... ... Және генераторларда қолданылған негізгі пассив элементтері бойынша LC - және RC - ... ... ... ... ... транзисторлар (биполярлық немесе өрістік), туннельдік диодтар, операциондық күшейткіштер генераторлардың актив элементтері болып табылады.
Бұл ... ... ... ... ... ... транзисторлардан пайдаланылған, сыртқы кері байланысқан, синусоидалық ... ... LC - ... ... ... ... ... RС - типті және іштей кері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жалпы түрде сипатталған. Әртүрлі типтегі генераторлардың практикалық схемалары да жеке - жеке ... ... ... ... ... - суретте L,С және G элементтерден құрастырылған параллель жалғанған тербеліс ... ... Егер ... ... ... бір ... энергия берілсе, контурда еркін тербелістер пайда болады.
L,С және G элементтерден құрастырылған параллель жалғанған ... ... ... ... ... . Мүндағы, әрбір қосылушыны элементтердегі кернеу uk бойынша өрнектеуге болады. Онда:
4
Губайдуллаев С. ... ... ... ... ... және ... екі ... С - ке бөліп мынаны аламыз:
Контурдағы өтпелі процесс R>0,5ρ ... G< ... ... ... ... болады.
Тербелістің өшу коэффициенті: , ал контурдың резонанстық жиілігі: . ... ... алып - ... қайта жазамыз:
Бұл дифференциялдық теңдеудің шешімі мынаған ... Umk - ... ... ... ... ... ... бастапқы амплитудасы; - өшетін тербелістің меншікті жиілігі.
Өрнектегі тербелістер >0 болғандықтан өшетін ... ... ... контур құрамындағы актив кедергіде энергия шығындалады. Өшетін тербелістің уақыт диаграммасы 1.б - ... ... ... ... ... ... ... айналдыру үшін ондағы энергия шығынының орнын толтыру қажет. Сырттан берілетін энергия мөлшері контурдағы энергия шығынының мөлшеріне тең болған ... да ғана ... ... тербелістер болады. Егер берілетін энергия мөлшері шығын мөлшерінен артық болса контурда тербелістердің амплитудасы өсетін
тербелістер пайда болады. Тәжірибе ... ... ... ... ... G - ны ... ... таңбалы (Gвн) Gсырт - актив өткізгіштік енгізілесе, ол кезде G + Gсырт = 0 және α = 0 ... да ... ... ... ... ... Контурдағы энергия шығынының орнын толтыруға болады, мысалы, контурдағы ... ... ... осылайша жұмыс істейтін автогенератордың схемасы 2 - ... ... ... С. ... энергия шығынының орнын толтыруға болатын контурдағы меншікті тербелістер есебінен жұмыс істейтін автогенератор.
Осы схемада өтетін физикалық процесті қарастырайық. ... ... ... ... бұл ... тербелістердің қалайша пайда болуы немесе тербелістің өз - өзінен қосу механизмі қалай өтуі және ... ... бір ... ... яғни ... стационарлық режимде жұмыс істеуі болып табылады.
Автогенератордағы тербелістің пайда болу себебі нақты схема элементтеріндегі токтардың ... ... ... ... ... резисторлардағы және т.с.с. элементтердегі электрондардың жылулық қозғалыстары есебінен). Контур арқылы ағып жатқан токтар флуктуациясы ік, ... ... uk ... ... Бұл ... ... спектрі өте кең және құрамында барлық жиіліктегі
тербелістер болады.
Контурдың комплекстік эквиваленттік кедергісінің модульі RОЭ = 1/СОЭ ... ... ең ... ... ие ... контурдағы резонанстық жиілікке жақын болған кернеу Uk құрамының амплитудасы ең
жоғары ... ... ... ... ... контурдан ажыратып алынған резонаныстық жиіліктіктегі синусоидалық тербелістер кернеуі кері байланыс тізбегі арқылы база - эмиттер кернеуі Uбэ түрінде ... ... ... Бұл ... ... тогының ік үлкеюіне, ал токтың үлкеюі контур кернеуінің үлкеюіне алып келеді. Нәтижеде контурдағы кернеу Uk де, кері байланыс ... Uk.б. де ... ... ... ... ... жүйеде резонанстық жиілікке ω0 ге жақын жиіліктегі ... ... ... айтқанда тербелістердің қозуы үшін мынадай алғы шарттар орындалуы тиіс, яғни кері байланыс
6
Губайдуллаев С. 9-522топ
арқылы транзистордың кірісіне беріліп тұрған Uбэ ... ... ... ... ... үлкеюіне алып келетін фазада болуы қажет. Бұл шарт фазалар балансы деп ... ... ... ... ... ... ... дүрыс жалғау арқылы жүзеге асырылады. Егер трансформатордың екінші орамасының полюстары ауыстырылып жалғанса контурдағы кернеудің өсуі коллектор тогының ... алып ... де ... ... ... ... тербелістердің өз - өзінен қозу процесі жүрмейді.Фазалар ... ... кері ... оң кері ... деп ... Кері ... ... керісінше жалғанса, оны теріс кері байланыс тізбегі деп атайды.
Генераторлардың өз - ... ... тек ғана оң кері ... ... ... болады.Контурдағы тербелістің өз - өзінен қозу процесі, жүйенің энергиямен қамтамасыз етілуі тұрғысынан былайша түсіндіріледі, яғни ... ... бір ... ... ... ... кедергісінде шығындалатын энергияға қарағанда көп энергия береді. Бұл дегеніміз контурға оның G ... ... ... ... Gсырттеріс актив өткізгіштік қосуға эквивалент болып табылады. Мүндай ... ... ... өшу ... ... ... және контурда амплитудасы өсетін тербелістердің қозуына әкеледі. База - ... Uбэ ... ... кіші болған кезде генератордың жұмысы транзистор вольтамперлік сипаттамасының ік = f(Uбэ) сызықтық учаскесінде болады. Ал контурдағы тербелістер амплитудасының ... мен кері ... ... Uк.б. де ... сондықтан транзистор кірісіндегі Uбэ кернеуі өседі, осылайша ... ВАС - ның ... ... әсер ... ... ... ... дәрежеге жеткенде коллектор тогының өсуі тоқтайды, яғни транзистор қанығу режимінде жұмыс істей ... Бұл ... ... ... кері ... кернеуінің және кіріс кернеуінің мәндері тұрақты күйге өтіп, автогенераторда тұрақты амплитудалық және контурдың ... ... ... ... ... ... (стационарлық).
7
Губайдуллаев С. 9-522топ
Автогенераторлардың жинақталған схемасы.
Айтылғандардан мынадай қорытынды жасауға болады. ... кез ... ... ... сипаттамасы бейсызықты болған актив элемент, тербеліс жүйесі (дербес жағдайда, тербелмелі контур) және тербеліс ... ... ... ... кірісіне тербелісті жеткізу үшін оң таңбалы кері ... ... ... ... ... автогенераторлар сыртқы кері байланысты автогенераторлар деп аталады. Олардың құрылымдық схемасы 3 - суретте ... ... ... элемент пен тербеліс жүйесі бейсызықты резонаныстық күшейткішті құрайтындығын ескерсек сыртқы кері байланысты автогенератордың құрлымдық схемасын 4.а - суреттегі ... ... деп айту ... ... ... ... ... Күшейткіштің комплекістік беріліс (передаточные) функциясы және кері байланыс тізбегі мынандай өрнектер мен анықталады.
Сыртқы кері байланысты автогенератордың құрлымдық ... С. ... кері ... ... тұйықталмаған жағдайының схемасы.
Нкүш=Uк/Uкір және Нк.б=Uк.б./ Uк
Мұндағы׃Uк - тербеліс ... ... ... ... ... ... Uкір - ... кірісіндегі кернеудің комплекістік әрекеттік мәні; Uк.б. - кері ... ... ... ... ... әрекеттік мәні.
4.б - суретте автогенератордың кері байланыс тізбегі тұйықталмаған жағдайының схемасы ... ... ... ... ... ... ... Uк.б./ Uкір= Нкүш* Нк.б.
Амплитуда балансы.
Генераторда тербелістердің өз - өзінен қозуы үшін (схема шығысындағы) кері ... ... ... модулы |Uк.б.|, схема кірісіндегі комплекістік кернеуінің модулынан үлкен болуы тиіс, яғни ... = ... > 1 шарт ... ... Стационарлық режимге жақындау кезінде, бейсызықтылық әсерінен күшейткіштің комплекістік беріліс коэффицентінің модулы |Нкүш| динамикалық тепе - теңдік орнатылуына дейін, яғни ... = ... = 1 ... дейін азаяды. Бұл шарт стационарлық режимге сәйкес келеді. Оны амплитуда балансы шарты деп атайды. Егер Нжалпы = |Нжалпы|*ej[φ]ж; Нкүш = ... Нк.б. = ... ... ... ... = φкүш = φк.б. теңдікті аламыз.
Фаза балансы.
4.б - ... ... фаза ... яғни күшейткіш кірісіндегі және шығысындағы кернеулердің фазалары φо = 2PI болған кезде бір - ... ... ... ... кері ... тізбегіндегі фаза ығысуы күшейткішдегі фаза ығысуына тәуелді және ығысуды 2PI - ге ... ... Егер ... ... ... күшейткіш кернеудің фазасын φкүш = PI градусқа ... ... ... 2 - ... ... сияқты), онда кері байланыс тізбегі сол жиіліктегі тербелістер фазасын φк.б. = PIградусқа ығыстыруы тиіс.2 - суреттегі ... ... ... - кері ... ... ... 180о - ... бұру Lк.б. - индуктивтілік катушкасын қарама - ... ... ... ... ... ... жағдайда фаза балансы шарты мынандай: φо = 2 k PI
2 - суреттегі схемаға оралайық. ... ... ... ... ережесі бойынша іс = іG = ік немесе
9
Губайдуллаев С. 9-522топ
Сыртқы кері ... ... ... ... ... ... тербелмелі контур үшін жазылған теңдеуден теңдіктің оң жағындағы мәжбүрлеуші коллектор тогы барлығымен ерекшеленеді.
Жұмыс нүктесі U0маңайында транзистордың вольтамперлік сипаттамасы ... ... ... ... ... тогының (uБЭ - U0) кернеуге тәуелділігі бейсызықты болады.
Кері байланыс ... - Uк.б., ... ... ... - М және L катушкадағы ток арқылы есептелінеді, яғни мына теңдеумен׃
Uк.б= М ... тогы іL мен ... ... uк арасындағы қатынасты, яғни uк= L(dіL/dt) теңдікті ескеріп кері байланыс теңдеуін мынадай жазуға болады.
(4) - теңдікті ... және ... екі ... С ге бөліп төмендегі өрнекті жазамыз.
бұл теңдеу (1) - ... ... ... - ... барлығымен ерекшелінеді.
Ік(Uк.б) - функциясының туындысын күрделі функция түрінде мынандай ... - ... ... ... ... ... (өрі) деп аталады.
Оның кері байланыс кернеуіне Uк.б тәуелділігі бейсызықты болып табылады. Теңдікті - теңдікке қойып автогенератордың ... ... ... - ... ... жиілігі.
Бұл дифференциалдық теңдеу бейсызықты болып есептеледі, себебі контур кернеуінің ... ... ... ... тұрған коэффицент S(Uк.б), яғни контурдың дифференциалдық тіктігінің (крутизна) кері байланыс ... ... ... ... автогенератордың барлық қасиеттерін анықтайды.
10
Губайдуллаев С. 9-522топ
Тербелістердің пайда болу шарттары.
Автогенератордың өз - өзінен қозу ... ... ... ... ... өсуі өте аз және ... ... транзистор вольт - амперлік сипаттамасының ік=F(Uк.б) сызықты ұяшық болады деп қарастыру қажет. Басқаша айтқанда кіші ... ... үшін ... - ... ... сызықты - сынық функция мен аппрокцимациалау, яғни жұмысшы амплитуда диапазонында кернеу тұрақты болуын тіктіктің кері байланыс кернеуіне тәуелсіздігін ... ... S=( Uк.б) - ... ... болу ... ... жағдайда автогенератордың дифференциалдық теңдеуі сызықты болады.
Мұндай белгілеулермен өзгертсек:
Мұндағы - транзистордың коллектор тізбегіне қосылған тербеліс контурының эквиваленттік өшу ... Және ... ... ... байқалатыны тербеліс контурын транзистордың коллектор тізбегіне қосқанда эквиваленттік өшу коэффициенті , дан - ... ... ... тұр. Бұл шама ... индукция коэффициенті М - ге тәуелді.
Контурда амплитудасы өсетін тербелістер пайда болуы үшін < 0 шарт ... ... Оның үшін > ... ... ... ... ... коэффициенті М - ның мөлшері
M>
болатынығы келіп шығады.
Бұл шарт (10 - теңсіздік ) автогенератордың өздігінен қозу ... деп ... Mкр= ... ... ... критик коэффициенті деп аталады. Автогенераторда тербелістер кері ... M>Mкр ... ... ... ... Егер M 0 ... да контурдағы тербелістер өшетін болады. Эквиваленттік өшу коэффициентін () былайша жазуға болады:
11
Губайдуллаев С. 9-522топ
мұндағы - кері ... ... ... ... болған өткізгіштік. Бұл коэффициенттің таңбасы өзара индукция коэффициентінің (М) таңбасы арқылы анықталады. М - ның ... ... ... ... қарап белгіленеді ( сәйкесінше жалғанса оң таңбалы, ал қарама - ... ... ... таңбалы деп қабылданады). М> 0 болған кезде кері байланыс тізбегінің контурға қысқан өткізгіштігі теріс ... ... да ... ... ... ... болады.(9) - теңдеуі мен өрнектелетін тербеліс контурының эквиваленттік схемасы 5 - суретте көрсетілген контурдың теріс ... ... ... ... ... ... G + Gсырт< 0 болып контурға берілген ... ... оның ... ... шығыннан үлкен болатындығын дәлелдейді.
Тербеліс контурының эквиваленттігі.
12
Губайдуллаев С. 9-522топ
Контур жұмысының стационарлық (тұрақты) режимі.
Үлкен амплитудалы сигналдар үшін транзистор вольт - ... ... ... ... мүмкін емес. Жалпы жағдайда оның сипаттамасын жоғары дәрежелі полиноммен аппроксимациялануы тиіс.
Стационарлық (тұрақты) режимінде коллектор тізбегіндегі ток BAC - ының iк = ... ... ... ... емес және уақыт бойынша периодтық болып табылады. Бұл функция Фурье қатары арқылы өрнектеледі. ... iк = I0 + Im1 Cosω0 t + Im2 Cos2ω0 t + ... - ... ... ... ... кернеудің кемеюін - Uк , негізінен коллектор тогының бірінші гармоникасы арқылы анықталады. Себебі контурдың кедергісі XL = ωL осы ... ... үшін ... ал, кейінгі гармоникадағы токтар үшін кіші ... ... ... Uк.б кері ... ... ... ... табылады. Оны мынадай жазуға болады: uк.б. = Uк.б Cosω0 t, мұндағы Uк.б кері ... ... ... ... - ... ... ... Бейсызықтық элемент арқылы ағатын ток ікІ1 электрлік мәнінің кері байланыс кернеуіне Uк.б - не ... ... ... ... орташа тіктікті вольт - амперлік ... ... ... бойынша тіктігі деп атайды.
Типтік транзистордың вольт - ... ... ... ... ) кері байланыс кернеуінің әрекеттік ... Uк.б және ... ... да ... 6 - суретте типтік транзистордың вольт - ... ... ik = ... көрсетілген. Айталық жұмысшы нүктесі сызықтық учаскесінің ортасында орналасқан болсын (U0 = U'0). Егер кері байланыс кернеуінің Uк.б ... ... ... сызықтық участкесі арасында орташа тіктік өзгермейді. Сосын вольт - амперлік сипаттамасының орташа тіктігі ... ... С. ... - ... ... орташа тіктігінің кемею графигі.
Егер жұмысшы нүктені (U0 = U''0) сипаттаманың ik = F(Uк.б) төменгі иілеуіне, яғни ... ... кіші ... ... деп ... кері байланыс кернеуі Uк.б әрекеттік мәнінің артуымен сипаттаманың жоғары тіктік учаскесінде қамтиды. Сондықтан Sopm(Uк.б ) арта бастайды. Ең жоғары ... ... соң кері ... ... ... ... орташа тіктікті кемеюіне әкеледі.
Вольт - амперлік ... ... ... кемею графигі.
Генератордың үлкен амплитудалық жұмыс режимінде болғанда a0 - коэффициентінің құрамына орташа ... ... ) ... болғандықтан - дифференциалдық теңдік бейсызықты болады. Бірақ, стационарлық режимде контурдың ... ... uk - ның тепе - ... ... ... ... Uk мәнімен сипатталынады. Сол сияқты кері байланыс uk.б гармониялық кернеуінің тепе - ... ... кері ... ... Uк.б - ... ... Мұндай жағдайда орташа тіктік Sopm(Uк.б ) тұрақты шама болып табылады және - дифференциалдық ... ... деп алу ... ... ... С. ... ... генератор өшпейтін гармониялық тербелістер істеп шығарады. Оның үшін төмендегі шарттар орындалуы тиіс: ... ... ... ... мәні ... - формуладан a0 = 0 болғанда, кері ... ... ... мәні - ні табу мүмкін (6 - ... ... ... a0 = 0 болғанда, генерациаланған тербелістер жиілігі тербеліс контурының резонанстық жиілігімен бірдей болады.
15
Губайдуллаев С. 9-522топ
Стационарлық режимнің тұрақтылығы.
Стационарлық ... ... ... үшін кері ... ... Uк.б ауытқыуы уақыт өтуімен - нің тұрақты мәніне қарағанда азаюы керек. 8.а - ... ... ... A ... ... режимді қарастырайық. Кері байланыс кернеуі азайса, яғни Uк.б - нің мәні - нің ... ... ... a0> 0 ... ... - ... ... Sopm(Uк.б ) >болуына әкеледі. Нәтижеде тербелістер амплитудасы арта ... да ... ... жақындай түседі. Кері байланыс кернеуі көбейсе, яғни Uк.б - нің мәні - нің мәнінен оңға ... a0> 0 ... ... - ... ... ... ) >болуына әкеледі.
Графиктің A нүктесіндегі стационарлық режимі.
суретте көрсетілген ... В ... ... ... ... ... сай келеді. Себебі кері байланыс кернеуінің әрекеттік мәні тұрақты мәнімен салыстырғанда азаяды, орташа тіктіктің тұрақты мәнінен үлкен ... ... Ал кері ... кернеуінің әрекеттік мәнін тұрақты мәнінен үлкейтетін болсақ С нүктемен белгіленген екінші тұрақты күйіне ... Бұл С ... ... ... ... күйі ... табылады. Орташа тіктіктің кері байланыс кернеуіне тәуелділік графигінен байқалатыны жүйе ... болу үшін одан ... түзу ... ... қиылысу нүктелерінде ғана болады екен. Математика тілімен айтқанда, мына шарт < 0 ... ... ... ... ал < 0 ... ... режимі тұрақты емес. Сондықтан < 0 бұл шартты стационарлық режимінің тұрақтылық шарты деп атайды.
16
Губайдуллаев С. ... В ... ... ... ... ... ... өрісінің машинасының негізгі магнит өрісіне әсерін статордың реакциясы деп атайды. Статордың магнит өрісінің бағыты жүктеменің сипатына байланысты болады, ал ол ... ... ... ... ... сыйымдылықты болуы мүмкін. Жүктеме активті болса, онда орамдағы токтың фазасы ЭҚК-тің ... ... ...
Индуктивті жүктеме ток ЭҚК- тен 90°-қа қалып отыратындықтан, токтың максимал мәні ораманың алғашқы орнынан 90°-қа ығысқан орамады ... ... ... ... ... ротордың магнит өрісіне қарама-қарсы бағытталғандықтан оны магнитсіздендіреді, яғнимагнит өрісін әлсіретеді.
17
Губайдуллаев С. 9-522топ
Генератордың өз - өзінен қозу режимі.
Өзара индукция ... M - ді ... ... пайда болу процесін байқайық. Бұл процесте жұмыс нүктесі U0 - ді вольт - ... ... қай ... ... ... 9.а - суретте көрсетілген орташа тіктіктің графигі жұмыс ... ең ... ... сай келеді.
Орташа тіктіктің графигі.
Өзара индукция коэффициенті M - дің ... ... = ... ... тіктіктің де мәні өзгереді. 9.а - суретте көрсетілген орташа тіктіктің ... мәні түзу ... ... ... ... әр түрлі мәніне сәйкес келеді. Егер M = M1 ... ... ... ... ... ... >Sopm(Uк.б ) және контурдың өшу коэффициенті a0> 0. ... ... ... M - ді M2ге дейін үлкейтсек = Sopm(Uк.б ) және a0 = 0 болып ... M - дің ... одан әрі ... - тің мәні де ... және a0< 0. Осылайша M = M2ден бастап - нің ... ... сай ... ... ... өшпейтін тербелістер
пайда болады. M - дің өсуімен теріс кері байланыс кернеуінің стационарлық әрекеттік мәні - да ... ... M - дің ... ... кері байланыс кернеуінің стационарлық әрекеттік мәні - да тегіс кемиді. Кері ... ... ... ... ... ... ... коэффициенті M - ге тәуелділік графигі 9.б - суретте көрсетілген. Мұндай режим, яғни ... ... ... ... тербелістер амплитудасының тегіс өсуі автогенератордың өз - өзінен қозуының жұмсақ режимі деп аталады. ... С. ... ... ... ... ... мәнін өзара индукция коэффициенті M - ге тәуелділік графигі.
Егер ... ... ... ... - ... ... төменгі бүгісінде болса, онда орташа ... ... ... ... көріністе болады.
Транзистордың жұмыс нүктесі вольт - амперлік
сипаттамасының төменгі ... ... ... ... ... кері ... ... әрекеттік мәнінің өзара индукция коэффициенті M - ге тәуелділігі көрсетілген. Өзара индукция коэффициентінің үлкен мәндерінде тербелістер қозып, ал кіші мәндерінде ... ... ... бұл ... өз - өзінен қозуының қатты
режимі деп аталады.
19
Губайдуллаев С. ... ... ... ... мәнінің өзара индукция коэффициенті M - ге тәуелділігі.
Жұмсақ режимнің ерекшелігі M коэффициенті өзгергенде ... ... тегі ... ... ... ал ... ... ерекшелігі коллектор тогын кесіп тастау есебінен пайдалы әсер коэффициентінің жоғары болуында. Автогенераторға ... ... ... Rб Cбтізбегі қосу жолымен жұмсақ және қатты режимдердің ерекшеліктерін біріктіру мүмкін.
Өз - өзінен қозуыныңжұмсақ және қатты режимдері
20 ... С. ... кері ... ... ... LC ... трансформаторлық кері байланыс тізбегімен қамтылған LC генераторларының ... ... ... (2 және 11 - ... 12 - суретте трансформаторлық арқылы байланысқан LC генератордың басқа бір схемасы ... . Бұл ... ... ... кері ... тізбегіне қосылған, ал оның жүктемесі транзистордың коллектор тізбегіне жалғанған Lж - орамасы ... ... Бұл ... талдау жасап отырмаймыз, себебі жоғарыда қарастырылған талдаудан айырмашылығы жоқ.
Трансформаторлық арқылы байланысқан LC генератордың басқа бір ... С. ... кері ... ... LC ... кері ... тізбегімен қамтылған LC генераторларының кемшілігі бір - бірімен байланысқан екі ... ... ... автотрансформаторлық кері байланыс тізбегімен қамтылған LC генераторлары практикада жиі ... Бұл ... кері ... ... ... ... алынады. Осындай схема 13 - суретте көрсетілген.
Кері байланыс кернеуі тербеліс ... ... ... ... ... ... деп атайды. Схемадағы C, L1және L2элементтері тербеліс контурын
құрайды. Rб резисторы автоматты түрде ығыстырушы тізбектің элементі болып табылады. Бұл ... ... база ... ... ток бойынша құраушысы ағады. Схемадағы Cб конденсаторы қорек ... ... ... түсуіне жол бермейді және автоматты түрде ығыстырушы тізбектің уақыт тұрақтысына әсерін тигізеді.
RC - ... - ... ... ... ... ... ... істеп шығару үшін қажет. RC - генераторларактив төртұштықтардан (күшейткіштерден) және кері байланыс тізбегін жасау үшін ... ... ... RC - ... ... тұрады. RC - генераторды құрастырудың бір тәсілі 14.а - суретте көрсетілген. Мұндай ... ... ... ... оның ... пен ... ... RC - тізбек қосу арқылы құрастырылады.Тербелістерді генерациялау үшін генератор кірісіне берілетін кері байланыс кернеуі үздіксіз өсіп ... ... ... ... ... каскадтың күшейтуі кері байланыс тізбегі кірітетін әлсіретуден ... ... ... асады. Бұдан басқа фазалар балансы шарты орындалуы тиіс.
22
Губайдуллаев С. 9-522топ
RC - генераторды құрастырудың бір тәсілі.
Оның мағынасы ... ... бір ... 180 оқа ... онда кері ... ... де 180 о қа ... тиіс. Сонда жалпы фазалар ығысуы 0 - ге (360 - қа) тең ... ... бір RC - ... 90 о - тан ... ... фаза ығысуын ендіреді. Сондықтан үштен кем болмаған RC - ... ... ... үш RC - ... тұратын схема фазалар ығысуының жиілікке тәуелділік графигі 14.б - суретте көрсетілген. ... RC - ... ... генерациялайтын жиіліктерді фазалар ығысуы 180 оболатындай етіп ... ... ... RC - тізбектен тұратын схема фазалар ығысуының жиілікке тәуелділік графигі.
Стационарлық ... ... ... ... ... ... ... шартыда орындалуы қажет.
RC - генераторының кемшілігі болып тербелістер формасының бүлінуі болып табылады. ... ... алу үшін ... - ... сипаттамасының тек қана түзу сызықты учаскесінен пайдалану қажет.
23
Губайдуллаев С. 9-522топ
Іштей кері байланысқан автогенераторлар.
Жоғарыда сыртқы кері байланыс тізбегімен ... ... ... теңдеуін жазған болатынбыз:
және аэ коэффициентін анықтайтын - формула:
Мұнда, тербелмелі контурға сыртқы кері байланыс тізбегі әсерінен ... ... ... ... Gсырт = - G ... ... ... Gсырт< 0 және |Gсырт| > G болғанда тербелістер пайда болу шарты қанағаттандырылады.
Жоғарыдағы дифференциалдық теңдікті жеке ... ... үшін ... дефферинциалдық теңдеу мен салыстыру генератордың эквиваленттік схемасын құрастыруға мүмкіншілік ... Оның ... 5 - ... ... ... және бұл схеманың әдеттегі контурдың схемасынан айырмашылығы теріс таңбалы өткізгіштіктің бар болуында.
Теріс таңбалы ... тек қана кері ... ... ... ... емес вольт - амперлік сипаттамасы бейсызықты болған элеметтер ... де алса ... ... диод ... ... ... болады.
Теріс таңбалы кедергісі бар аспаптардан құрастырылған генераторларда сыртқы кері байланыс тізбегі болмайды. Сондықтан оларды ... кері ... ... деп ... 15.а - ... ... ... вольт - амперлік сипаттамасы көрсетілген.
Туннельдік диодтың: а - ... - ... ...
б - ... ...
А және В ... ... дифферинциалдық өткізгіштігі G(u) = < 0 тең. Туннельдік диодтың эквиваленттік схемасы 15.б - ... ... ... СД ... p - n - ... сиымдылығы.
Туннельдік диодтан құрастырылған іштей кері байланысқан генератордың схемасы 16.а - ... ...
24 ... С. ... диодтан құрастырылған іштей кері байланысқан генератор.
Диодтың жұмыс нүктесі ығысу кернеуі көмегімен вольт - амперлік сипаттамасының құлайтын учаскесінің ... ... ... ... ... сиымдылық тұрақты ток көзі арқылы айнымалы токтың өтуіне жол қоймайды. Туннельдік диодты параллель ... ... G(u) және ... ... ... ток ... ... істейтін генератордың эквивалеттік схемасын 16.б - суреттегідей құрастырамыз. Эквиваленттік схеманы сиымдылығы C = Ck + СДболады. Бұл ... ... ... ... ... дифференциалдық теңдеуді толығымен қанағаттандырады.
Туннельдік диодтан құрастырылған генератор, гармониялық тербелістерге жуық тербелістер істеп шығаратын ... ... ... Оның ... ... ... кері байланыс тізбегімен қамтылған генераторлардың жұмысын талдаумен бірдей. .
Туннельдік диодты параллель жалғанған өткізгіштік G(u) және СД мен ... ... ток ... ... ... ... эквивалеттік схемасы.
25 ... С. ... ... ... схемасын жинақтау үшін параметрлері төмендегідей болған элементтер таңдалды:
1.Резисторлардың параметрлері мынадай:
* R1 = 100 кОм;
* R2= 5,1кОм;
* R3= 1,25 ... R4= ... ... төмендегідей таңдалды:
* С1 = 33 мкФ;
* С2 =3 мкФ;
* С3 =15 ... 24576000 ... ... ... ... ... ... көзі ретінде төрт батарея алынған:
- Е1 = 35 V;
- Е2 = 1 ... Е3 = 12 V;
- Е4 = 12 ... ... катушка:
L = 5 мГн;
5. n - p - n ... екі ... ...
6. Ток көзі ... 924 мА лік ... ... D ... алынған.
26
Губайдуллаев С. 9-522топ
Қорытынды.
Курстық жұмыста гармоникалық сигналдар генераторына жалпы түрде шолу жасалынған. Олардың жұмыс істеу принциптері, олардің ... және ... ... ... ... ... гармоникалық сигналдар генераторының есептеу тәсілдері мысалдармен түсіндірілген.
Гармоникалық сигналдар істеп ... ... ... ... ... ... ... құрамында бар болғандықтан ол ұялы телефон болама, теледидар болама басқа да күнделікті тұрмыста пайдаланылып ... ... ... ... ... есептелінеді.
Генераторлардың түрлері өте көп. Атап айтқанда,төменгі немесе жоғары жиілікті синусоидалық сигналдар істеп шығаратын генераторлар, әр түрлі пішінді (тік ... үш ... ... т.б.) ... ... т.б. тәжірибе жолымен анықталынған.
Қазіргі кездегі электрониканың көптеген бағыттары, әсіресе, есептеу машиналарының процессор құрылғыларында зерттелінген генераторлардың түрлерінен кеңінен ... ... осы ... электроникада көптеген әлі ашылмаған жаңалықтар біздің ғылыми техникалық прогрессті дамытады. ... С. ... ... В.И. ... радиоэлектроники. М: Высшая школа, 2000.-399с.
Манаев В.И. Основы радиоэлектроники. М: Радио и связь, 1990.-512с.
Игумнов Д.В. Костюника Г.П. Полупроводниковые ... ... - М: ... и ... 1998, ... Л.З. ... и электроника. - М: Недра. 1990,-374с. ... Ю.А. и др. ... ... и ... на их ... ... ... - Мир.: ИП РадиоСофт, 2002.
Прянишников В.А. Электроника. Корона принт: Санкт-Петербург, ... ... В.В., ... Л.К. ... приборы. Лань: Санкт-Петербург, 2002.-480с.
Хотунцев Ю.Л. Лобарев А.С. Основы радиоэлектро-ники. М: Высшая школа, 1998.-283с.
Каяцкас А.А. Основы радиоэлектроники. М: ... ... ... ... Под редакцией Г.Д. Петрухина. М: МАИ, 1993.-416с.
Electroniks ... ... ... ... ... ... ережелері)
Тшанов А., Мейірбеков Е., Қозыбақов М., Пошаев Д., Дүйсенбаев К. Автоматика, электротехника және электроника ... ... ... ... және ... орта оқу ... ... анықтамалық оқу құралы-Тараз,1998-316 б. Иллюстрацияларымен толықтырылған.
В.П.Бакалов., А.Н.Игнатов, Б.И.Крук. Основы ... ... ... и ... М.: ... и ... ... (Л.Р.Рабинер, Р.В.Шафер). Санкт-Петербург. Изд.Политехника. 1996.с-885.
28

Пән: Электротехника
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екі байланысқан нейронның синхрондық режимдері10 бет
"Автомобильдердің электротехникалық және электрондық жабдықтары" -курсы мазмұны және әдістемесі51 бет
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
"Кітапхана" жұмысын автоматтандыру21 бет
12-қабатты және екі қабатты авто паркингті тұрғын үй комплексі47 бет
2 деңгейлі алдын-ала су тастау қондырғысын автоматтандыру44 бет
: автомобиль жолдарының жабындарын қалпына келтіру және жөндеу машиналары мен жабдықтары3 бет
: көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы5 бет
Access бағдарламасында мектептің оқу үрдісін автоматтандыру арқылы жұмыс жүйесін жеңілдету17 бет
ADSL технологиясын Алматы каласында автоматизациялау53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь