Экономикалық интеграция

ЖОСПАР
Кіріспе
1. Халықаралық экономикалық интеграция теориясының негіздері
1.1.Интеграция мәні,алғышарты, кезеңдері
1.2.Аймақтық интеграциялық үрдістер және топтар
2.Аймақтық интеграциялық үрдістері мен Қазақстан
2.1. Аймақтық интеграцияның проблемалары
2.2.Еуразиялық экономикалық Қауымдастыққа Қазақстанның қосқан үлесі
Қорытынды

Пайдаланылғын әдебиеттер
Кіріспе
XX ғасырдың аяғында, соңғы орасан зор әлеуметтік империялардың бірі Кеңестер Одағы өмір сүруін тоқтатты. Бұл дүние жүзі тарихындағы аса ірі оқиға. Әлемдегі ықпал ету жағынан бұл – Ежелгі Рим империясының, Британ империясының құлауымен пара-пар. Сонымен В.И.Лениннің басшылығымен 1922 жылы 30 желтоқсанда құрған КСРО өз құрылуынан 70 жыл өткен соң өмір сүруін тоқтатты. Әлемдік қауымдастық жаңа мемлекеттер санымен толыға түсті.
Бұрынғы Одақтас Республикалардың, өзіндік егеменді мемлекет болып құрылуы экономикалық және әлеуметтік жағынан үлкен қиыншылықтар мен шығындармен жүруде.
Енді жаңа тәуелсіз мемлекеттер алдында күрделі таңдау тұрды. Олар: қол жеткізген тәуелсіздікке шүкіршілік ете отырып, оқшау қалу немесе Батыстың шикізат қөзіне айналу, ал енді ең соңғысы бірлескен Еуропалық Одақты мысал ете отырып интеграциялық байланыстарды күшейтіп, кеңестік аймақта әлемдік дамуда жаңа бір орталық құру.
Қазіргі таңда жаңа егеменді мемлекеттердің саяси егемендігінің халықаралық – құқықтық құрылу стадиясы аяқталды, сонымен қатар, әлеуметтік – экономикалық және валюталық – қаржы жүйесі де құрылып бітті. Бірақ Кеңестер Одағының ыдырауының артықшылықтарымен қатар кемшіліктері де бар. Солардың бірі Кеңес Одағының ыдырауынан кейін біртұтас халықтың шаруашылық кешен қирады, көптеген сауда – экономикалық және өндірістік – технологиялық байланыстар үзіліп қалды. Бірақ мұның тиімді жақтары да бар, яғни бұрынғы отар елдер әлемдік қауымдастыққа өздерін зайырлы, демократиялық, құқықтық мемлекет ретінде таныстыруға мүмкіндік алды.
Бұл жұмыс КСРО-ның ыдырауы мен жаңа тәуелсіз мемлекеттердің құрылуынан кейінгі жағдайлардағы Тәуелсіз Мемлекеттер Достастық ролі мен орнын, жаңа құрылымдағы заман талабына сай интеграциялық үрдістің жүру жолдарын және сол үрдістегі Қазақстан Республикасының позициясын қарастырады. Қазіргі уақытта Қазақстан ТМД-да және жалпы әлемдік қауымдастықта демократиялық құндылықтар жолын ұстанушы аймақтың және ғаламдық қауіпсіздікті бекітуде өз үлесін қосуға талпынып отырған мемлекет ретінде әлемге әйгілі.
Қазақстан Республикасының халықаралық құқықтың субъектісі ретінде өмір сүруінің алғашқы күндерінен бастап, бұрынғы Одақтың республикалар арасында жаңа экономикалық және әлеуметтік байланыстарды, құру міндеттерді белсенді түрде араласты. Қазақстан Республикасының ТМД-ны құрудағы орны мен ролі көпшілікке мәлім. Президентіміздің ұсынысы бойынша, 1991 жылы желтоқсанда
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Алматинская декларация. Сборник документов под ред. К.Токаева. Алматы,1998. І том. С.103
2. Договор об учреждении Евразийского экономического сообщества . ред. Колегия Г.А.Рапота. Первый Экономический форум. Москва, 2003. С.95
3. Договор о создании Единого экономического пространства между Республикой Казахстан, Кыргызской Республикой и Республикой Узбекистан. Сборник документов под ред. К.Токаева. Алматы, 1998. ІІ том. С.250
4. Соглашение о создании Содружества Независимых Государств. Сборник документов под ред. К. Токаева. Алматы, 1998. І том. С. 99
5. Соглашение о сотрудничестве и взаимопомощи в таможенных делах. Сборник документов под ред. К. Токаева. Алматы, 1998. ІІ том. С.278
Гаврилов В. Интеграции в СНГ и национальные интересы. Москва, 1993.
6. Десять лет Независимости Казахстана: итоги и перспективы развития. Материалы международной научной конференции. Университет Кайнар. Алматы, 2001.
7. Евразийское пространство интеграционный потенциал и его реализации. Ответственный редактор Тажин М.М. Алматы, 1994.
8. Исингарин Н. Проблемы интеграции в СНГ. Алматы, 1998.
9. Исингарин Н. Транспорт, магистраль экономической интеграции в СНГ. Алматы, 1998.
10. Исингарин Н. Казахстан и Содружество: проблемы экономической интеграции. Алматы, 2000.
11. Козбеков У.О. Внешние экономические отношения государств в переходной период. Алматы, 1997.
12. Назарбаев Н.А На пороге XXІ века. Алматы, 1997.
13. Назарбаев Н.А. Евразийский союз идеи, практика, перспективы 1994-1997. Алматы, 1997.
14. Назарбаев Н.А. Стратегия трансформаций общества и возрождения Евразийской цивилизаций. Москва, 2000.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
1. Халықаралық экономикалық интеграция теориясының негіздері
1.1.Интеграция мәні,алғышарты, кезеңдері
1.2.Аймақтық интеграциялық үрдістер және топтар
2.Аймақтық ... ... мен ... ... ... ... экономикалық Қауымдастыққа Қазақстанның қосқан үлесі
Қорытынды
Пайдаланылғын әдебиеттер
Кіріспе
XX ғасырдың аяғында, соңғы орасан зор әлеуметтік империялардың ... ... өмір ... ... Бұл дүние жүзі тарихындағы аса ірі
оқиға. Әлемдегі ... ету ... бұл – ... Рим ... ... құлауымен пара-пар. Сонымен В.И.Лениннің басшылығымен 1922
жылы 30 желтоқсанда құрған КСРО өз ... 70 жыл ... соң өмір ... ... ... жаңа мемлекеттер санымен толыға түсті.
Бұрынғы Одақтас Республикалардың, өзіндік егеменді мемлекет болып
құрылуы экономикалық және әлеуметтік жағынан үлкен қиыншылықтар мен
шығындармен ... жаңа ... ... ... күрделі таңдау тұрды. Олар:
қол жеткізген тәуелсіздікке шүкіршілік ете отырып, оқшау қалу немесе
Батыстың ... ... ... ал енді ең ... ... ... мысал ете отырып интеграциялық байланыстарды күшейтіп, кеңестік
аймақта әлемдік дамуда жаңа бір орталық құру.
Қазіргі таңда жаңа егеменді мемлекеттердің саяси егемендігінің
халықаралық – ... ... ... ... ... қатар, әлеуметтік
– экономикалық және валюталық – қаржы жүйесі де құрылып бітті. Бірақ
Кеңестер Одағының ыдырауының артықшылықтарымен ... ... де ... бірі ... Одағының ыдырауынан кейін біртұтас халықтың шаруашылық
кешен қирады, көптеген сауда – экономикалық және өндірістік – технологиялық
байланыстар үзіліп қалды. Бірақ мұның ... ... да бар, яғни ... ... әлемдік қауымдастыққа өздерін зайырлы, демократиялық, құқықтық
мемлекет ретінде таныстыруға мүмкіндік алды.
Бұл жұмыс КСРО-ның ыдырауы мен жаңа тәуелсіз ... ... ... ... ... Достастық ролі мен
орнын, жаңа құрылымдағы заман талабына сай интеграциялық ... ... және сол ... ... ... ... Қазіргі уақытта Қазақстан ТМД-да және жалпы әлемдік
қауымдастықта демократиялық құндылықтар жолын ұстанушы аймақтың және
ғаламдық қауіпсіздікті бекітуде өз үлесін қосуға ... ... ... әлемге әйгілі.
Қазақстан Республикасының халықаралық құқықтың субъектісі ретінде
өмір сүруінің алғашқы күндерінен бастап, ... ... ... жаңа ... және ... байланыстарды, құру міндеттерді
белсенді түрде араласты. Қазақстан Республикасының ТМД-ны құрудағы орны мен
ролі көпшілікке мәлім. Президентіміздің ұсынысы бойынша, 1991 ... ... ... он бір ... мемлекет басшылары жиналып
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын құру туралы жариялаған ... ... ... ... өз ... жалғастыруда.
Курстық жұмыстың өзектілігі. Қазіргі дүниежүзілік дамуда ғаламдану
үрдісі жүруде. Ал сол ғаламданудың бастамасы интеграция. Біз XXІ ... ... деп ... жаңылмаймыз деп ойлаймын. Қазіргі таңда барлық
мемлекеттер интеграциялануға ... ... ... ... ... ... экономика еш уақытта дами алмайды. Интеграцияланудың теріс
жақтарынан гөрі оң ... ... Міне ... да Қазақстан
Республикасы дамудың интеграция жолын әр уақытта қолдайды. Интеграция әр
уақытта да өз ... ... Оған ... ... КСРО ыдырап,
әр бір бұрынғы Одақтас мемлекет өз тәуелсіздігін алғаннан кейін үдей түсті.
Халықаралық қатынастар тарихы көрсеткендей, мемлекеттер
арасындағы экономикалық, саяси, ... және ... ... ... ... кезеңінде мемлекетаралық институттар маңызды
роль атқаратынын көреміз.
ТМД елдерінің проблемаларын зерттеу, оның қазіргі даму тенденцияларын
анықтау тәжірибесі Қазақстан сыртқы саясатының қалыптасуына ... ... ... ... мен міндеттері. Курстық жұмысты жазудағы автордың
мақсаты қазіргі ... ... ролі мен ... анықтау және осыған
байланысты Қазақстанның позициясын көрсету. Жүйелі түрдегі посткеңестік
кеңістіктегі интеграциялық үрдістерді зерттеу және олардың халықаралық
қатынастарға ықпалын жан-жақты ашып ... Осы ... ... ... Интеграциялық дамудың әлемдік маңызын зерттеу;
• Интеграция проблемаларын қарастыру;
... ... ... Қазақстанның қосқан үлесін
қарастыру
Деректемелер. Жоғарыда көрсетілген мақсат пен міндеттерді жүзеге
асыруға негіз болған ... ... ... бірнеше топқа бөлуге болады.
Олар
дипломатиялық құжаттар мен мемлекет қайраткерлерінің еңбектері; ... ... және ... ... ... материалдары.
Жұмыс жазу барысында автор келесі деректерге сүйенеді: ТМД
шеңберінде көптеген салаларға арналып қабылданған құжаттарды қолдандым.
Бірқатарын атап өтер болсақ, олар - ... о ... ... ... ... ... ... Содружества
Независимых Государств”, “Соглашение о Таможенном союзе”, “Договор о
создании Единого экономического пространства между Республикой Казахстан,
Кыргызской Республикой и Республикой Узбекистан” т.с.с. Бұл ... ... ... еңбектерім қолдандым. Олар, Н.Ә. Назарбаевтың
“Сындарлы он жыл”, “На пороге XXІ века”, “Евразийский ... ... ... ... ... ”10 лет СНГ. Проблемы, поиски, решении“,
”Проблемы интеграции в СНГ“, “Транспорт магистраль экономической интеграции
в СНГ”, ”Казахстан и ... ... ... ... К.
Токаев:”Под стягом Независимости“, ”Дипломатия Казахстана” т.б.
Баспасөз материалдарына тоқталар болсақ, “Казахстанская Правда”,
“Панорама”, “Евразийское сообщество”, “Экономист” т.б.
Курстық жұмыстың құрылымы екі тараудан, кіріспе, ... ... ... Интеграция мәні,алғышарты,кезеңдері
Тарихтан бізге мәлім ең бірінші антикалық интеграциялық форма
ретінде б.д.д. 2371 жыл 4 мың жыл ... ... ... ... империясын айтуға болады. Содан бері интеграциялық үрдіс адам
өмірінің ажырамас бір бөлігі ретінде. Адам өзі жалғыз өмір сүре алмайтын
секілді ... да өзі ... өмір сүре ... Міне, осы интеграциялық
үрдістің бастамасы. Интеграция сөзінің ұғымы теориясына тоқталатын
болсақ, интеграция термині ... рет ... және швед ... ... 30 ... ... болатын. Интеграция түсінігі қайта құру,
қосылуды білдіретін іntegratіo деген латын сөзінен шыққан. Интеграцияны
топтық, әлеуметтік, этникааралық, мемлекетаралық болып бәледі. ... ... ... мәдени және т.б. интеграциялар
болады. Интеграция мәселесіне байланысты ... В.Г. ... деп ... ... ... бөлшектердің біртұтастықпен байланысты жағдайы және
осы процеске әкелетін жағдай” Ол интеграцияның үш белгісін бөліп алуды
ұсынады. Біріншіге, кейбір мемлекеттер арасында бар, осы ... ... ... байланыстар мен қатынастар жиынтығынан байланыстар мен
қатынастарды бөлу, ерекшелеу жатады. Екінші белгісіне, интеграциялық
процестерде жүзеге асыратын басқару, яғни интеграциялық тұтастықтағы
негізделген қимылдар мен ... ... ... жаңағы ағымдардың,
оқиғалардың стихиялық дамуынан ерекшеленеді. Ал үшіншісіне, ... ... пен ... ... ... өмірге қолданылатын интеграция ұғымы, кең анықтама,
мәдени, экономикалық, саяси және басқа салаларды қамтиды. Топтық,
әлеуметтік, этникааралық, мемлекетаралық болып ... ... ... ... ғылыми-техникалық, техникалық түрлері бар, яғни
интеграция қазіргі таңдағы қоғам қызметінің барлық салаларын ... ... ... жақтарын зерттеу, түрлі мелекеттерде
болатын ішкі және сыртқы саяси үрдістермен тығыз байланысты. Бізді
қызықтырып отырған мәселе мемлекетаралық ... ... ... қатынастар мәселесінің шеңберіне кіреді. Мемлекетаралық
интеграция, мемлекеттердің арасындағы интеграциялық үрдістің саяси
проблематикасымен байланысты мәселелердің жай-жапсарын ... ... ... ... ... ... ұғым туралы айта бастады.
Көп зерттеуші ғалымдар “саяси интеграция” ұғымын толық анықтамасын
берген америкалық политолог Э.Хаас деп санайды. Бұл терминді ол ... ... ... ... ... өз ... заңдастырды және
белгілі бір заңы бар жаңа орталыққа ... ... ... оны ... ... дейін біріккен жалпы теория жоқ. Барановский В.Г. айтып
кеткендей: “интеграция ... ... ... ... жағдайы, сонымен қатар осындай жағдайға алып
келетін үрдіс”. Мысалға интеграция ұғымын жүйелі функционализмнің негізін
салушы Т.Парсонның ұсынысы бойынша екі негізгі ... ... ... ... ішкі ... ... ... сыртқы ортадан оқшау тұратын спецификалық жағдайын
қамтамасыз ету және сақтау.
Халықаралық қатынастар жүйесіндегі интеграцияның ең ... ... ... да бір біртұтастық құрылуын астарлау қажет. Осы
біртұтастық құрушы элемент қазіргі таңда ... ... ... ... ой-
пікірмен келісуіміз қажет “кейбір мемлекеттердің қандай да бір
мемлекетаралық қатынастардағы жүйеге енуі, әрдайым олар интеграция үрдісіне
кірді дей ... ... ... біз ... әр ... ... ... әр уақытта интеграция бола алмайды”. Жүйелілік иерархиялық
элементтердің автономдығы – интеграция және ... ... ... ... бұл аса ... болмай қалды.
Интеграция ұғымының теориялық мағынасын сараптауға деген қажеттілік,
Батыс Еуропа және Солтүстік Америка елдерімен байланысты. Жалпы,
мемлекетаралық интеграция түрлі ... ... ... ... ... ... ... экономикалық интеграция теориясының
шарттары құрады. Құралған концепция жоғары дамыған индустриалды
қоғамдастыққа бағытталғаны заңды-ақ, ... ... ... ... ... ... интеграциялық ағымға келетіндей әлі бытыраңқы
еді.
Ең бірінші аймақтық интеграция үрдісін теориялық тұрғыдан түсіндіруге
тырысқандар 1950 жылғы неолибералистердің ағымында жұмыс істеген ... ... ... ... концепциясына сүйене отырып, олар,
интеграция деп бірнеше мемлекеттерді құрамына енгізетін біртұтас
геоэкономикалық кеңістіктің құрылуы деді. Мұны жүзеге асыру үшін ... және ... ... ... ... ... ... Бұл
көбіне мемлекеттердің қызмет етуіндегі либералдық көзқараспен сәйкес
келеді, ол сол кезде Батыс заңдары мен ... ... ... ... даму ... ... ... ұлттық мүдделерін тиімді
қорғау формуласын іздеуге итермеледі. Неолибералистердің ... ... ... маңызды нәрсе аймақтың ішінде біртұтас кедендік тәртіптің
қызмет етуіне жағдай жасау және ... ... ... ... ... ... одақ 1957 жылы ... Еуропалық Экономикалық
Қауымдастықтың теориялық концепциясы болды.
1960 жылы интеграция формасына деген әдістердің қайта қаралуы болды.
Осыған ... ... ... ... жүйенің шеңберін
кеңейтуге деген қажеттілік туды. Кейбір зерттеушілердің жаңа бағытын шартты
түрде “дирижистер” деп атады. Бұл ағымның ... ... ... ... ... үшін ... саяси-құқықтық институттар немесе
институттар тобын құруды қолдады. Бұл әдіс ... ... тек қана ... ... ғана ... сонымен қатар
реттеуші органдар мен механизмді құруды қарастырады. Дәл осы кезде Американ
ғалымы Б.Белаши интеграцияның жүйелі бес ... атап ... ... ... ... ...... арасында мөлшерлік және сандық
шектеулер алынған;
2. Кедендік одақ – жоғарылардан басқа, үшінші ... ... ... ... Ортақ нарық – саудаға шек қоюлармен қатар, өндірістік факторлардың
(капитал мен ... ... шек ... ... ... ... одақ – ... мен өндірістік факторлардың қозғалу
еркіндігі дискриминациясын жою үшін жасалынатын ұлттық саясат белгілі түрде
сәйкестендірілумен толықтырылады;
5. ... одақ – ... ... ... ... ... ... жүйелінеді және ұлттық шеңберден шыққан билік мекемелі
құрылады.
Әлемдік интеграциялық үрдістің даму динамикасы интеграция теориясының
дирижистік бағытының 1966-1970 жылдарда күшеюіне жол ... Бұл ... ... – Р. ... Г.Мюрдаль, П.Стриптен, Я.Тринберген, А.Филип.
Федеративтік интеграция идеясын Еуропалық Одақтың дамуында біраз
байқай аламыз. Қазіргі кездегі тәжірибе көрсетіп ... ... ... және ... ... құрылымдардың қайта бөлінуі баяу
жүреді. Тіпті кейбір жағдайларда ұлттық мемлекеттің өкілетінің пайдасына
бөлініп, кері серпіліс болуы мүмкін.
Аймақтық интеграция ... тағы бір ірі ағым ... Бұл ... ... ... американдық Карл Дойч. Ол әлемдік
қауымдастықты әр уақытта өзара әрекет (коммуникация) және өзара ықпал ету
үрдісінде болатын және жеңілдіктерге бару мүмкіншілігі және ... ... бар ... ... ... ... ретінде қарастырады.
Интеграция үрдісінде негізгі назар “қауіпсіздік қауымдастығын” құру ... ... ... ... ... ... шығу ... ұғымы және теориясы туралы азды-
көпті баяндадық.
Интеграциялық үрдіс әлемде, аймақтарда, мемлекеттерде әр түрлі
дамуда. Тарих көрсетіп отырғандай қала-мемлекеттерден де ... ... құру ... ... ... дамуындағы
қажеттіліктердің арқасында дүниеге келді, яғни тауар өнімінің ... ... ... ... Осы өзгерістер, дамулардың
нәтижесінде Шығыс Жерорта теңізінде элинистік мемлекет Римнің Италияны
жаулап алуы Сиракуз державасының дүниеге келуіне жол ... ... ... ... экономикада, ғылымда, мәдениетте ауқымды прогрестерге
алып келген. Егер де тарихқа үңілсек, біз көптеген мемлекеттердің,
империялардың, державалардың құрылғанын, ал енді ... ... Бұл ... біз ... және дезинтеграция деп айта аламыз,
бірақ бұл жердегі дезинтеграция тоқтап қалу ... жоқ ... ... Бұл ... ... өз ... қайталана бастайды, яғни бір
спираль тәріздес, әр айналымда күшейе түседі. Мемлекет әлеуметтік
интеграцияның бір түрі ретінде дүниеге ... Әр ... ... жаулау
немесе күштеу негізінде біріктіру өз жемісін бермеді. Осы ... ... ұзақ ... өмір ... де сол ... ішіндегі халықтардың
шаруашылық және мәдениетінің түрлілігі, олардың ұлттық сана-сезімдерінің
жетіліп, дамуы, бұл жасанды құрылымның күйреуіне алып келетін. Осы жерде
біз ... ... ... ... кете ... Біз ... ... кіретін халықтар күштеп осы құрылымға енгізілген. Бірақ уақыт өте
келе бұл өз нәтижесін көрсетті. Біздің ... ... ...... ... ... бір құрылымға жоғарыдан күштеп емес өз қолдауымен кіру
қажет. Мұның мысалы ретінде тек КСРО емес, сонымен қатар Рим, ... ... ... ... ... айтуға болады.
Интеграциялық топтар ХХ ғасырдың екінші жартысында әлемнің түкпір-
түкпірінде дүниеге келе бастады. Қазірде дүние жүзінде 30-ға жуық
интеграциялық бірлестіктер бар. ... ... ең ... бірі
40жылдан астам интеграциялық тарихы бар Еуропалық Одақ.
Бірнеше жыл бұрын Батыс жарты шарында жаңа интеграциялық бірлестік
НАФТА (Солтүстік америкалық еркін сауда туралы ... ... ... Мексика.
Латын Америкасындағы МЕРКОСУР, құрамында Бразилия, Аргентина,
Уругвай, Парагвай.
Оңтүстік Шығыс ... ... ... ... ... ... ... топ
бірқатар ірі жобаларды жүзеге асыруда өзінің артықшылығын көрсетті. Осы
жағдайдан терең әсер алған үшінші әлем ... ... және ... ... интеграция жолында шешуге тырысты.
Азия мемлекеттері және үшінші әлемдегі интеграциялық жүйелерді
сараптау барысында, қызмет жасау барысында олардың сәтсіздіктерге
ұшырағанын көреміз. Ал ... ... дәл осы ... ... қол
жеткізді. Бұл жерде алым ретінде тек АСЕАН-ды ... ... ... ... әлем ... ұмтылуда. Техника, мәдениет, білім
барлығы дерлік бір бірімен қабысуда. Адамзат ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, бір бірімен тығыз
қатынаспен бірігуге ұмтылуда. Мұның айқын айғағы ретінде Араб
мемлекеттерінің Лигасы, Еуропалық Одақ, Оңтүстік ... ... Азия ... ... ... елдер бір бірі арасындағы
қатынастарды тереңдетіп, тиімді түрде саяси және экономикалық мәселелерді
шешуге тырысуда.
1.2. Аймақтық интеграциялық үрдістер және ... ... ... ең ... антикалық интеграциялық форма
ретінде б.д.д. 2371 жыл 4 мың жыл бұрын солтүстік Месопатамиядағы ежелгі
Саргон империясын айтуға болады. Содан бері интеграциялық үрдіс ... ... бір ... ретінде. Адам өзі жалғыз өмір сүре алмайтын
секілді қоғам да өзі оқшау өмір сүре алмайды. Міне, осы ... ... ... ... ... ... тоқталатын
болсақ, интеграция термині алғашқы рет неміс және швед ғалымдарымен ХХ
ғасырдың 30 ... ... ... ... ... қайта құру,
қосылуды білдіретін іntegratіo деген латын сөзінен шыққан. Интеграцияны
топтық, әлеуметтік, этникааралық, мемлекетаралық болып бәледі. Сонымен
қатар ... ... ... және т.б. ... Интеграция мәселесіне байланысты Барановский В.Г. былай деп түсінік
береді: “Бөлек ерекше бөлшектердің біртұтастықпен байланысты жағдайы және
осы процеске әкелетін ... Ол ... үш ... ... ... Біріншіге, кейбір мемлекеттер арасында бар, осы мемлекеттерге тән,
бір ... ... мен ... жиынтығынан байланыстар мен
қатынастарды бөлу, ерекшелеу жатады. Екінші белгісіне, интеграциялық
процестерде ... ... ... яғни ... ... ... мен реттеушілік, осының барлығы жаңағы ағымдардың,
оқиғалардың стихиялық ... ... Ал ... ... ... пен ... ... арақатынасы.
Әлеуметтік өмірге қолданылатын интеграция ұғымы, кең анықтама,
мәдени, экономикалық, саяси және басқа салаларды қамтиды. Топтық,
әлеуметтік, этникааралық, ... ... ... ... қатар,
интеграция, саяси-әскери, ғылыми-техникалық, техникалық түрлері бар, яғни
интеграция қазіргі таңдағы қоғам қызметінің барлық ... ... ... ... жақтарын зерттеу, түрлі мелекеттерде
болатын ішкі және сыртқы саяси үрдістермен тығыз байланысты. Бізді
қызықтырып отырған мәселе мемлекетаралық интеграциямен байланысты және
халықаралық қатынастар ... ... ... ... мемлекеттердің арасындағы интеграциялық үрдістің саяси
проблематикасымен байланысты мәселелердің жай-жапсарын ... ... ... ... интеграция деген ұғым туралы айта бастады.
Көп зерттеуші ғалымдар ... ... ... толық анықтамасын
берген америкалық политолог Э.Хаас деп санайды. Бұл терминді ол біренше
ұлттық жүйелердің саяси өмірінің ... өз ... ... ... бір заңы бар жаңа ... бағыттала бастады немесе оны басқа
мемлекеттер қазірге дейін біріккен жалпы теория жоқ. Барановский В.Г. айтып
кеткендей: “интеграция дегеніміз дифференциацияланған бөліктердің
біртұтасқа ... ... ... ... ... ... алып
келетін үрдіс”. Мысалға интеграция ұғымын жүйелі ... ... ... ұсынысы бойынша екі негізгі компонентті қамтиды:
біріншіден, интеграция элементтерінің ішкі сыйымдылығы; екіншіден,
интеграциялық жиынның сыртқы ортадан оқшау тұратын ... ... ету және ... ... ... ... ең ... жүйелік
сипаттағы қандай да бір біртұтастық құрылуын астарлау қажет. Осы
біртұтастық құрушы элемент қазіргі таңда ... ... ... ... ... келісуіміз қажет “кейбір мемлекеттердің қандай да бір
мемлекетаралық қатынастардағы ... ... ... олар ... ... дей ... ... жағдайда біз интеграция әр уақыт жүйе, бірақ
жүйе әр уақытта интеграция бола алмайды”. Жүйелілік ... ...... және интеграция еместің арасына
шектеу қойғанда бұл аса ... ... ... ... ... ... ... деген қажеттілік,
Батыс Еуропа және Солтүстік Америка елдерімен байланысты. Жалпы,
мемлекетаралық интеграция түрлі концепциялардың әдістемелік негізін ең
бірінші ... ... ... ... ... теориясының
шарттары құрады. Құралған концепция жоғары дамыған индустриалды
қоғамдастыққа бағытталғаны заңды-ақ, өйткені соғыстан кейінгі кезеңде
үшінші әлемдегі мемлекеттер интеграциялық ағымға келетіндей әлі бытыраңқы
еді.
Ең ... ... ... ... ... ... ... 1950 жылғы неолибералистердің ағымында жұмыс істеген ғалымдар
болды. (А.Предоль, В.Репке). ... ... ... ... ... деп бірнеше мемлекеттерді құрамына енгізетін біртұтас
геоэкономикалық кеңістіктің құрылуы деді. Мұны жүзеге асыру үшін сыртқы
сауда және валюта-қаржы ... ... ... ... керек. Бұл
көбіне мемлекеттердің қызмет етуіндегі либералдық көзқараспен сәйкес
келеді, ол сол кезде Батыс заңдары мен саяси ғылымында болған ... даму ... ... ... ... ... тиімді
қорғау формуласын іздеуге итермеледі. Неолибералистердің көзқарасы бойынша
бұл жердегі маңызды нәрсе аймақтың ішінде біртұтас кедендік ... ... ... жасау және үшінші мемлекеттерге біртұтас әдіс, қатынас
жасап шығару.
Кедендік одақ 1957 жылы құрылған Еуропалық Экономикалық
Қауымдастықтың теориялық концепциясы болды.
1960 жылы ... ... ... ... ... қаралуы болды.
Осыған байланысты ғалымдар арасында интеграциялық жүйенің шеңберін
кеңейтуге деген қажеттілік туды. Кейбір зерттеушілердің жаңа бағытын шартты
түрде “дирижистер” деп ... Бұл ... ... ... ... ... ... үшін ұлтүсті саяси-құқықтық институттар немесе
институттар тобын құруды қолдады. Бұл әдіс ... ... тек қана ... ... ғана ... ... қатар
реттеуші органдар мен механизмді құруды қарастырады. Дәл осы кезде Американ
ғалымы Б.Белаши интеграцияның жүйелі бес ... атап ... ... ... ... аймағы – мүше-мемлекеттер арасында мөлшерлік және сандық
шектеулер алынған;
2. Кедендік одақ – ... ... ... ... саудада ортақ
өлшем енгізілген;
3. Ортақ нарық – саудаға шек қоюлармен қатар, өндірістік факторлардың
(капитал мен ... ... шек ... ... ... ... одақ – тауар мен өндірістік факторлардың қозғалу
еркіндігі дискриминациясын жою үшін жасалынатын ... ... ... ... толықтырылады;
5. Саяси одақ – ... ... ... ... ... толықтай жүйелінеді және ұлттық шеңберден шыққан билік ... ... ... даму ... интеграция теориясының
дирижистік бағытының 1966-1970 жылдарда күшеюіне жол ашты. Бұл бағыттың
көрнекті өкілдері – Р. ... ... ... ... ... ... идеясын Еуропалық Одақтың дамуында біраз
байқай аламыз. Қазіргі кездегі тәжірибе көрсетіп отырғандай, ұлттардың
егеменді заңдары және ... ... ... қайта бөлінуі баяу
жүреді. Тіпті кейбір жағдайларда ұлттық мемлекеттің ... ... кері ... болуы мүмкін.
Аймақтық интеграция саласындағы тағы бір ірі ағым коммуникациялық
ағым. Бұл ағымның негізін салушы ... Карл ... Ол ... әр уақытта өзара әрекет (коммуникация) және өзара ықпал ету
үрдісінде болатын және ... бару ... және ... мәжбүрлеу
механизмі бар түрлі саяси топтардың жиынтығы ретінде қарастырады.
Интеграция үрдісінде негізгі назар “қауіпсіздік қауымдастығын” құру жолында
және жағдайына ... ... ... ... шығу тегі, ұғымы және теориясы туралы азды-
көпті баяндадық.
Интеграциялық үрдіс ... ... ... әр түрлі
дамуда. Тарих көрсетіп отырғандай қала-мемлекеттерден де кеңірек саяси
ұйымдарды құру қажеттілігі,антикалық әлемнің шаруашылық дамуындағы
қажеттіліктердің арқасында дүниеге келді, яғни ... ... ... ... ... ... Осы ... дамулардың
нәтижесінде Шығыс Жерорта теңізінде элинистік мемлекет Римнің Италияны
жаулап алуы Сиракуз державасының дүниеге келуіне жол ... ... ... ... ... ... мәдениетте ауқымды прогрестерге
алып келген. Егер де тарихқа үңілсек, біз ... ... ... ... ал енді ... ... Бұл үрдістерді біз интеграция және дезинтеграция деп айта аламыз,
бірақ бұл жердегі ... ... қалу ... жоқ ... кетуді
білдірмейді. Бұл жерде үрдіс өз шеңберінде қайталана бастайды, яғни бір
спираль тәріздес, әр ... ... ... ... ... бір түрі ретінде дүниеге келді. Әр түрлі халықтарды жаулау
немесе күштеу негізінде біріктіру өз жемісін бермеді. Осы жолмен құрылған
біршама ұзақ ... өмір ... де сол ... ішіндегі халықтардың
шаруашылық және мәдениетінің түрлілігі, олардың ұлттық сана-сезімдерінің
жетіліп, дамуы, бұл ... ... ... алып ... Осы ... ... мысал ретінде айтып кете аламыз. Біз білетіндей КСРО-ның
құрамына кіретін халықтар күштеп осы құрылымға енгізілген. Бірақ уақыт өте
келе бұл өз нәтижесін ... ... ... шығаратын түйініміз – қандай
да болсын халық бір құрылымға жоғарыдан күштеп емес өз қолдауымен кіру
қажет. Мұның мысалы ретінде тек КСРО емес, ... ... Рим, ... ... ... ... тағдырын айтуға болады.
Интеграциялық топтар ХХ ғасырдың екінші жартысында әлемнің түкпір-
түкпірінде дүниеге келе бастады. Қазірде ... ... 30-ға ... ... бар. ... ... ең ... бірі
40жылдан астам интеграциялық тарихы бар Еуропалық Одақ.
Бірнеше жыл бұрын Батыс жарты шарында жаңа интеграциялық бірлестік
НАФТА (Солтүстік америкалық ... ... ... келісім), мүшелері АҚШ,
Канада, Мексика.
Латын Америкасындағы МЕРКОСУР, құрамында Бразилия, Аргентина,
Уругвай, ... ... ... ... ... ... Батыс Еуропадағы интеграциялық топ
бірқатар ірі жобаларды жүзеге асыруда өзінің артықшылығын көрсетті. Осы
жағдайдан терең әсер алған үшінші әлем өздерінің экономикалық және ... ... ... жолында шешуге тырысты.
Азия мемлекеттері және үшінші әлемдегі интеграциялық жүйелерді
сараптау барысында, қызмет ... ... ... ... ... Ал Батыс Еуропада дәл осы уақытта сәттіліктерге қол
жеткізді. Бұл ... алым ... тек ... ... ... ... ... әлем интеграциялануға ұмтылуда. Техника, мәдениет, білім
барлығы дерлік бір бірімен қабысуда. Адамзат ... ... ... ... ... ... жүйеге қарамастан, бір бірімен тығыз
қатынаспен бірігуге ұмтылуда. Мұның айқын айғағы ретінде Араб
мемлекеттерінің Лигасы, Еуропалық ... ... ... ... Азия ... мұхит аймағындағы елдер бір бірі арасындағы
қатынастарды тереңдетіп, тиімді түрде саяси және экономикалық мәселелерді
шешуге тырысуда.
Интеграциялық ... оң ... ... ... ... ... шикізат базасының болуы, бұл өзіне шикізат түрінің барлығын
енгізеді. Достастықтың дамыған жиынтық ғылыми-техникалық ... ... ... жаңа ... ... экономикасындағы қайта
құрудың пайдалылығын көре алады.
Бұл интеграцияға сонымен қатар, географиялық жақындық, біртұтас
инфраструктураның болуы ең ... ... және ... ... оң әсер ... ... саласындағы мамандар мен жоғары
квалификациялық кадрларды дайындаудағы бір шарттар мен стандарттардың
болуы.
Ал енді интеграциялаушы (біріктіруші) және дезинтеграциялаушы
(айырушы) факторға тоқтала кетер болсақ:
а) ... ... ... шеңберінде:
Интеграциялаушы фактор: 1) барлық әлеуметтік – экономикалық ... ...... жүйе ... ... ... мемлекет.
2) Одақтың специлизациялық және кооперациялық, республикалар өнеркәсіп және
сыртқы толық қызмет арасындағы сауда – ... ... – ақша ... ... ... басқарма;
Дезинтеграциялаушы фактор: 1) біртұтас мемлекет және біртұтас шаруашылық
кешеннің ыдырауына алып ... ... ... әкімшілік жоспарлық
социалистік әдістің тиімсіздігі;
2) Экономикалық тиімділігін ескерместен құрылған өндірістік–технологиялық
кооперациялық байланыстардың көбінің жалғандығы;
б) Рыноктың экономикасы бар жаңа ... ... ... ... ... ... 1) ... және
инфраструктуралық байланыстар, мамандық және кооперацияның сақталуы.
Бұларсыз дайын өнімді шығару және көптеген ұлттық экономикалық ... ... ... етуі ... ... фактор: 1) Рыноктық қатынастар мен сауда –
экономикалық байланыстарға көшу кезіндегі ... ... ... ... ... Жаңа мемлекеттердің салық, бюджет, валюта, кеден және басқа да өзара
сауданы шектейтін әкімшілік, салық, тарифтік шаралармен өзіндік қаржы ... ... ... Достастықтың ең жетекші елі Ресейдің интеграциялаушы ролінің түсуі,
қоғамдық–саяси, демократиялық және ... ... ... ... ал бұл өз ... ТМД басқа мемлекеттеріне тартушы
күші бола алуы мүмкін еді.
в) Экономикалық жағдайды тұрақтандырудың келесі ... ... 1) ... ... жүйесінің
жақындығы біртұтас территориялық–шаруашылық және экономикалық
инфрақұрылымның сауда – экономикалық байланысының тиімділігі;
2) Интеграцияланған біртұтас экономикалық кеңістікте бірлескен тауар өндіру
қолдау шартындағы ... ... және ... ... ... келе
жатқан экономикаға деген өзара қажетттілік, әлемдік экономикалық рыноктағы
дамыған мемлекеттер бәсекесіне мен аймақтың экономикалық бірлестіктерге
бірлесе төтеп ... ... 1) өз ... мен ... өндірушілер
мүдделерін қорғау, біртұтас әлемдік шаруашылық құрылымға енуші жаңа сауда –
экономикалық ... ... ... мен ... мемлекеттердің
экономикалық өзіндік дамуы;
2) тауар өндіруші және жаңа мемлекеттердің экономикасы арасындағы рыноктың
бәсекелестік қатынастың одан әрі ... ... ... және арзан шикізат
үшін күрес; алыс шетелдермен жаңа оптималды транспорттық – ... ... ... ... әсер еттетін факторлардың тағы біреуі
ол сыртқы және ішкі фактор. Сыртқы ... ... ол ... тыс ... ... ... ... ара қатынасына әсер етуі. Бұл
мемлекеттер ең алдымен экономикалық пайданы көздеген мемлекеттер. Ал енді
ішкі ... ол осы ... ... бір-бірімен бәсекелестігі.
Мысал ретіндегі Орталық Азия мемлекеттері аймағындағы ... ... ... Азия мелекеттерін мынадай кезеңге бөлуімізге болады: 1994-
96 ж.ж. институционалды кезең деп сипаттап, түрлі органдардың құрылғанын
көреміз. 1996-98 ж.ж. аралығы ... бұл ... ... ... бәрі дерлік орындалмайды. Үшінші ол 98 жылдан бастап қазірге
дейін. Бұл аймақтағы саяси жағдайға көп әсерін тигізетін ... мен ... ... Бұл ... ... ... ролі өте зор. Бұл
теке тірестік бәсекелестікті Анкара, Тегеран, Вашингтон, ... ... ... яғни ... ... әлі де болса саяси,
экономикалық жағдайларға саяси көшбасылар мен элитаның ықпалы зор.
ЕО тәуелсіз мемлекеттердің интеграциясы нәтижесі болса, ал ТМД ... ... ... ... ... ... ... ТМД
мемлекеттері әлі күнге дейін қандай да болсын бір ұлтүсті ... ... ... ... “Одақтық орталық құру” шарасы ретінде
қарастырады.
ЕО-тағы саясат келеді кетеді, ал интеграцияға деген бағыт сол
қалпында. Қоғамдастықтың тарихында не болмады! Еуропаның валюталық жүйесін
1978 жылы ГФР ... ... ... ... ... пен ... ... оң қанатының өкілі президент Жискар Д’Эстен құрады, бірақ екі
елдің саяси ... ... 1981-82 ... ... ... ... одан әрі ... Г.Коль мен Франсуа Миттеран сәтті
жалғастырып алып кетті және ешқандай саяси катаклизмді көрмейміз.
Европалық интеграцияның ... ... бір ... әсер ете алмайды.
Интеграциялық үрдіске қауіп төндіретін тағы бір айта кететін жайт ол
әлемдік ... мен ... ... ... мүдделері.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, мемлекет шекарасының жақынында бағалы тіпті
стратегиялық маңызды қайнар ... ... бұл ... қақтығыстар
көзіне айналдарып жіберуі мүмкін. Сондықтан президентіміз өзінің сөзінде
атап көрсеткендей Каспий ... ... ... айналуы қажет. Тек бір-
бірімізге хабарлай отырып, күш–қуатымызды біріктіріп күшті пайдалы
механизмін құра аламыз, осы жағдайда ғана ... ... ... ... ... келе біз ТМД интеграциясына әсер ететін
сыртқы, ішкі факторларды атап, ашып көрсетуге тырыстық. Бұдан нәтиже,
оңайлықпен еш ... ... ... Әр уақытта кедергілер, қиншылықтар
болады. Мәселе бұл қиыншылықтарға байланып қалмай, оны жеңу одан әрі ... ... ... ТМД ... ... интеграциялық даму
жолдарындағы қиыншылықтарға бірде жеңіліп бірде жеңіп өз өмірін
жалғастыруда.
2.1. Аймақтық ... ... ... адамзат тарихындағы ең дүбірге толы кезеңі. Әрине, сол
дүбірлі оқиғалардың бірі де ... ... ... ... ... ... ... жаңа тәуелсіз мемлекеттер қатарымен толыға
түсті. Бұрынғы Одақтас мемлекеттердің өз тәуелсіздіктерінің аясында
экономикалық және әлеуметтік қиыншылықтармен бірде жеңіп, бірде ... ... ... ... жаңа ... ... ... халықаралық саяси стадиясының орнығуы аяқталды деп айтуға
болады, тек бұл ғана емес қаржы-валюта, әлеуметтік-экономикалық жүйелері ... ... Жаңа ... ... арасындағы қатынастар үзілуге шақ
қалды. Көп жылдар бойы орныққан экономикалық байланыстар да әлсірей
бастады, ал бұл болса өз кезегінде әрбір жаңа мемлекеттердің ... ... ... Азиядағы интеграциялық үрдістің, әлеуметтік өмірдің
интернационализациялануы мен интеграциланушы мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... туған
халықаралық қатынастар жүйесіндегі жаңа ағым. Бұл тақырыптың, Орталық
Азиядағы интеграциялық үрдіске кіретін ... ... ... пен ... қамтамасыз ету немесе жағдай жасауында да өз
өзектілігін атап көрсетуге болады.
Президент Н.Назарбаев Қазақстан халқына «Қазақстан – 2030» жолдауында:
«Ұлттық мүдделерді ... ... ... және ... күштердің тепе-теңдігін қамтамасыз етудегі біздің озық
қаруымыз – интеграция саясаты, бірінші кезекте Қазақстанның, Қырғызстанның
және Өзбекстанның арасындағы Орталық Азиялық Одақты ... ... ... ... ... ... араласпау, келісімге келу актілері үстем
болуы тиіс» - деп атап көрсетті.
Орталық Азиялық интеграциялық үрдістің ерекшелігі жаңа ... ... ... ... ... ... Бұл аймақтағы этнотерриторялдық жүйенің күрделілігі кейбір
халықаралық немесе аймақтық қақтығыстың ошағына айналуы мүмкін және осы
мәселелерді шешуде интеграциялық үрдістің тереңдігі басқа ... ... ол да ... роль ... мүмкін.
Орталық Азиядағы су ресурстары мемлекеттер арасында теңдей бөлінбеген. Ірі-
ірі деген ... ... ... аяғы әр ... мемлекеттерде орналасқан.
Тәуелсіздікті алғаннан кейін бірінші жылдардың өзінде-ақ бұл ... ... ... ... Осы аймақтағы ең ірі гидрологиялық
жағдайлардың бірі Арал болып табылады. Әрине бұл мәселелерді интеграциялық
құрылым шеңберінде бірге отырып шешкен шешім ең ... деп ... ... ... ... спецификалық ерекшеліктерінің бірі
аймақтағы барлық Мемлекеттердің теңіз-транспорттық коммуникациясына ... Бұл ... ... ... ... ... бұзылу
мүмкіншілігін тудырады, ад бұл өз кезегінде ұлттық қауіпсіздікке кері
әсерін тигізуі ... ал ... ... барлық жағдайда
айтылғандарға жауап ретінде және қатысушы топтардың геостратегиялық
мүдделерінің өзара байланыстылықты, яғни корреляцияны талап етеді.
Назарбаев ТМД елдері үшін интеграциялық ынтымақтастық ... қана ... бұл ... десеңіз жақсару, тұрақтылық, керек десеңіз
ертеңгі күнге деген стимул деп көрсетті.
Қазіргі таңда әлем өзара интеграциялық жүйе үрдісінде дамуда. ... ... ... ... ... ... және ... болып жатыр. Бұл объективті және заңды үрдіс. Интеграция қазіргі
таңда әлемдік дамудағы күшейіп келе ... ... ... XXІ ғасыр ол
– интеграция ғасыры. Интеграциялық үрдістің өзара бағыныштылығын сезіну
адамға әлемдік және аймақтық мәселелерді шешуге көмектеседі.
Бұрынғы Кеңестік республикалар өз ... ... ... ішкі және
сыртқы саясатын, саяси, экономикалық, әкімшілік, қаржылық реформалар
жүргізу жолымен жасай бастады. Бұрынғы Кеңестер Одағының ... ... ... күрделі таңдау тұрды:
• Қол ... ... ... ете ... ... қалу;
• Күшті мемлекеттің ықпалына қалып, олардың шикі зат ... ... ... ... ... үлгі ете ... бұрынғы Кеңестер
кеңістігінде жаңа еуразиялық даму орталығын құру.
Осылайша бұрынғы КСРО территориясында жаңа интеграциялық топтар пайда бола
бастады: Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы, Кедендік ... ... ... ГУУАМ т.б.
Экономика сөз жоқ, интеграцияның анағұрлым маңызды құрамдас бөлігі болып
табылады. Тарихи қалыптасқан шаруашылық байланыстар, сондай-ақ геосаяси
жағдайдың ерекшелігі жиынтық экспорттық және ... ... ... ... ... етеді. Оның үстіне жоғарыда көрсетіп
кеткен екі жақты негізде шеше ... ... бар. Атап ... ресурстарын және транзиттік-көліктік әлеуетін келіскен
түрде, сондай-ақ ұтымды пайдалану, ауқымды экологиялық, яғни Арал теңізі
ауданындағы апаттың салдарын бірлесіп еңсеру; ... ... ... құру; терроризмге, діни экстремизмге және есірткі бизнесіне
қарсы күрестегі бірлескен қызметті үйлестіру туралы ... ... Азия ... ... ... ... ... Кеңістік құру туралы (БЭК) шартқа 1994 жылы 30 сәуірде қол
қоюмен нақты ... ... ... ... ... және ... жылы 26 наурыздан бастап Тәжікстан шарттың толық құқықты қатысушысына
айналды).
Бұл келісімнің 1 бабы бойынша былай ... ... ... ... ... Қырғызтан Республикасын, Өзбекстан
Республикасы араларындағы, 1994-2000 жылдарға Қазақстан Республикасы,
Қырғызтан Республикасы, Өзбекстан Республикасы арасында экономикалық
интеграцияның ... үшін ... ... жүзеге асыру мақсатында
құрылып отыр, бұл бойынша тауар, қызмет көрсету, жұмыс күшінің ... ... ... ... ... баға, кеден және
валюта саясатын қамтамасыз етеді.ң
Шартты дамыту тұрғысында 1994 жылы ... ... ... ... және оның ... ... - ... Сыртқы Істер Министрінің кеңесі, Қорғаныс Министрлер кеңесі және
олардың тұрақты қызмет істейтін жұмыс органы - ... ... ... комитетке координациялық-кеңестік, болжау-сараптау, ақпараттық
қызмет және Мемлекетаралық Кеңес пен оның институттарының шешімдерінің
орындалуын бақылау, қадағалау жүктелді. Әрбір мемлекет Мемлекетаралық
Кеңесте бір ... ие. ... - ... ... ... ... ... – министр, Сыртқы Істер Министрлерінің кеңесі,
Қауіпсіздік Министрінің кеңесінің мәжілісін жарты жылда, бір реттен кем
болмауы ... ... ... ... ... Азия ... және даму ... құру
туралы келісімдерге қол қойылды, оның капитала қатысушы мемлекеттердің
үлестік жарналарынан қалыптасады. Сонымен бірге Орталық Азия ... ... ... елеулі айырмашылық, Орталық Азия
Одағының біршама оқшаулығы осы ұйымның шеңберіндегі жұмыстың жаңа
нысандарын қажет етті. Сондықтан Мемлекетаралық Кеңестің мәжілісінде (1998
жылы 17-18 ... ... ... жаңа ...... Азиялық
Экономикалық Қауымдастығы (ОАЭҚ) бекітілді. Мемлекетаралық кеңес 1996 жылы
тамызында ... ... ... қабылдады, 1999 жылы шілдесінде тап
осындай мәртебені Грузия, Түркия және ... ... ... ... ... Азия мен ... деген
қызығушылықтары бірнеше себептермен түсіндіріледі:
• Біріншіден, олардың территориясы арқылы әуе-коммуникациялық жолар
өтетін ... ... ... жерінде орналасқан;
• Екіншіден, бұл аймақта – жер қазба байлықтары – қымбат металдар,
темір рудалық шикізат, энергетикалық ресурс, ... ... ... ... ... ... Үшіншіден, бұл аймақ өте ауқымды, аз ... ... ... ... ... ресурстарды ұтымды пайдаланған сайын өсе түспек;
• Төртіншіден, жаңа тәуелсіз мемлекеттің өндірістік содерасында ықпалды
позицияны ұстана отырып, ... ... ... ... ... ... ... жағдайларына әсер етуге болады;
• Бесіншіден, дәстүрлі көп ғасырлар бойы ... ... мен ... байланыстың әлсіреуі. Сондықтан аймақтың өзіндік дамуына
қажеттілік, басқа саяси және экономикалық күштердің ықпалын тез қабылдағыш;
Орталық Азиялық мемлекеттерінің тәуелсіздік алуы мемлекетаралық
ынтымақтастық пен ... ... ... жаңа ... ... ... етті.
Орталық Азия елдерінің тиісті шарттары мен келісімдерінің орындалуына
талдау жасау олардың саяси, сауда-экономикалық, әскери ... ... ... ынтымақтастықты дамытудағы ұмтылсыын көрсетеді. Қазақстанның
ұстанымы өзара тиімді байланыстарды және әртарапты ынтымақтастықты дамыту,
тереңдету жөніндегі қарқынды жұмысты жалғастыру қажеттігіне көңіл бөлуінен
көрінеді. Бұл ... Азия ... ... ... ... ... жылы 14 ... Душанбедағы ОАЭҚ мемлекетаралық кеңестің Қазақстан,
Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстан президенттері Қоғамдастықты дамыту
перспективалары мен ... Азия ... су ... ... ... туралы ой-пікір алмасты. Тараптар халықаралық су
энергетикалық консорциумын құру туралы келісімге қол қоюға қатысты
Қазқстанның ұсынысын қабылдады, консорциум аймақтың ... ... ... трансшекаралық өзендердің су ресурстарын ұтымды
пайдалануды қамтамасыз етеді.
ОАӘҚ ... ... ... ... ... президенттер
2005 жылы кезеңге дейін арналған қоғамдастықтың даму стратегиясын бекітті.
Бұл құжат экономикалық өзара іс-қимылдардың төмендегідей басымдық берілетін
бағыттарда қатысушы мемлекеттердің ... ... ... ... ... жандандыру;
• Су және энергетикалық ресурстарды бірлескен түрде және ... ... ... ... саласында келісілген
саясаттарды жүргізу;
• Қалыптасқан шаруашылық байланыстарды ... және ... ... ... ОАЭҚ ... ... ... гуманитарлық мәдени байланыстарды
кеңейту үшін мейлінше қолайлы жағдайларды қамтамасыз ету.
ОАЭҚ мемлекеттерінің 2002 жылы дейінгі кезеңге арналған біртұтас
экономикалық ... ... ... ... ... іс-
қимылдарының бағдарламасы бекітілді. Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан,
Тәжікстан ең алдымен еркін сауда аймағын, сосын тауарлардың, қызмет
көрсетудің және капиталдардың ортақ рыногына шыға отырып, ... ... және ... ... кезең-кезеңмен құру арқылы экономикалық
интеграция мен өзара іс-қимылдарды тереңдетуге ... ... ... мен ... ... транзиттік
жүкті үшінші елдердің рыногына шығаруды қамтамасыз етуде; Транс-Азия-Европа
(ТАЕ) жолдарын жобалауда оң нәтижелер бар. Мемлекетаралық жерлерді жалға
беру, автокөлікті, фармацевтикалық өндірісті және ... ... ... бар және олар ... асырылуда.
Егер Еуропа құрлығының тарихына көз жүгіртсек, ол құрлық бүгінгі күнге
дейін бірнеше ауыр соғыстар мен конфронтациялар , көптеген елдерге әрқашан
қауіп төну ... күш кешу ... ... толы ... ... өткенін
көреміз. Алайда, бұл қиындықтың барлығы тек интеграциялық процестердің
арқасында ... ... ... ... екі ірі ... мен ... ... болсақ, екі ел тарихында да қан төгіс
соғыстар болған олар 1870, 1914-1918, 1939-1945 жылдардағы соғыс. Бұл
соғыстар тек ... ... ... әлемді тітіркендірді. Франция және
Германияның сол кездегі басшылары де Голь мен Адэнауэр ол мемлектеттердің
қауіпсіздігін конфронтациялар мен соғыстардан бас тартып, ... ... түсу ... ... Еуропа бейбіт дамуға бет
алды. 1951 жылы Еуропаның ... және ... ... 1957 жылы ... ... туралың Рим келісімінен кейін Еуропаның интеграциялық үрдісі серпіліс
алып, 1993 жылы Маастрихт келісімі бойынша Еуропалық Одақ ... ... мүше ... аймақтың интеграциялық тәжірибесін алайық.
Оңтүстік-Шығыс Азияның бұл аймағы 60-80 жылдары «ұрыс даласың болатын
(Вьетнам соғысы, Камбоджа шиеленісі, т.б. қарулы қақтығыстар). Бұл ... ... ... ... экономикалық жайттардан туындаған
еді, мысалы, балық аулауға байланысты шекаралық тартыстар, су және ... ... т.б. ... ... бұл ... ірі ... болуына сыртқы факторлар да әсер еткен болатын, яғни «қырғи
қабақң соғысы кезеңі, аймақтан тыс мемлекеттің тікелей араласуы.
Дегенмен, 90 ... ... ... құрылуы нәтижесінде бұл аймақ жайлап,
әсіресе, Үндіқытай жарты аралы, соғыс даласынан рынокқа айналды. ... ... ... ... геоэкономикалық -парадигмаға өту кезеңі
болды. Аймақтың ынтымақтастығын одан әрі ... ... ... ... 1992 ж 2 қаңтарда болған ІV конференциясында Сингапур
Декларациясына қол қоюдан байқалады.
Экономикалық интеграцияның ... ... айта ... ... ... ... де ... бағытқа мұқтаждығы бар екенін айта кету
керек. Бұған дәлел, АҚШ, Мексика және ... ... ... ... Экономикалық ахуалы мықты бола тұра, өз арасында экономикалық
ынтымақтастықты күшейтуді жолға қойған бұл елдердің ұстанған экономикалық
бағыты интеграциялық өмір саясатының ... ... ... ... ... ... келе, әлем бүгінде – ғаламдық, аймақтық
блоктар диынтығы. Орталық Азия ... де ... ... ... ... талпынуда.
Орталық Азия мемлекеттерінің тәуелсіздік алуы нарықтың экономиканы құруда
жаңа ... ... ... ... ... ... ... процестерді жеделдетуі, заман талабына сай құруға
бағытталады. Орталық Азиялық мемлекеттерінің экономикалық, әлеуметтік және
экологиялық мәселелердің ұқсастығы ... ... ... ... талап етеді. Ортақ шекаралар, көліктік және сол сияқты
коммуникациялық байланыстың болуы, табиғи шикізат қорының молдығы,
өнеркәсіп өндірісті кооперацияға, біріккен кәсіпорындар ... ... ... ... алғышарттар жасайды.
Кейбір мамандар, ТМД аймағындағы, Орталық Азия мемлекеттерінің интеграцияға
ұмтылуы, Москвамен арадағы саяси ойын деп санайды. Әрине бұл
инициативалардың осы саяси астарын ... ... ... ... ... ... объективті, аймақтық шарттарды ұмытпауымыз
керек. Бұрынғы Кеңес Одағының саяси, мәдени, әлеуметтік-экономикалық
бөлшегі болған, Орталық Азия мемлекеттерінің, басқа ... ... көп ... бар. ... ... мәдениеті, тарихы,ділі бір
мемлекеттер.
Орталық Азияның геосаяси аймағы, кейбіреулердің осы ... ... ... ... ... ... субконтинентіне жатқызуға
тырысқандығына қарамастан, біз білеміз бұл аймақ өзінің ... ... ... ... ... саяси тәртіп зайырлы исламдық ықпал
саяси сфераға әсері «мұсылмандық фактордың» «экономикалық фактордың» орнына
келетіндей күшті емес.
Саяси интеграция интеграциялық үрдістің осы аймақтағы ... ... бұл ... ... геосаяси мүдделердің тоғысқан жерінде
ораналасқандықтан мұнда сыртқы державалардың ықпалы зор. Әлемдік ... ... ... ... ... ... тіпті стратегиялық
маңызды қайнар көздердің орналасуы, бұл аймақты қақтығыстар көзіне
айналдырып жіберуі мүмкін. Сондықтан бұл ... ... ... ұстаным интеграция. Бұл аймақтағы интеграциялық үрдіс баяу да болса,
өз өмірін жалғастыруда.
2.2. Еуразиялық Экономикалық Қоғамдастық: Қазақстанның қосқан үлесі
Көпжақты, ... екі ... ... ТМД ... ... негізінде экономикалық ынтымықтастық жатыр. Өйткені,
Достастық елдерінің экономикасы бұрынғы КСРО-ның бір кезде біртұтас халық
шаруашылығы кешенінің құрамдас бөлігі болатын. ... ТМД ... ... тұр: олар бірлесіп индустриалды дамыған елдердің қатарына
қосылуды немесе мұнай, газ, арзан жұмыс ... ... ... әлемдік
экономиканың бір қалтарысында қалады.
Тұтас аймақтар мен құрлықтардың өсе түсіп отырған интеграциясы XX ғасырдың
аяғына тән сипат болып табылады. ТМД елдері осы ... ... шет ... Әлемдік даму жолына тұру үшін Достастық елдерінің ең алдымен
экономикалық тұрғыдан интеграциялануы қажет. Кәсіпорындар арасындағы
өндірістік техникалық және ... ... ... ... және
халықаралық құрылымдарын құрудың ұқсас жүйесі, жаңа тәуелсіз мемлекеттердің
біртұтас ... ... ...... ... ... халық
шаруашылық кешенінде болғандығына байланысты туындайды. Істің шын мәнінде
осы фактор елеулі деңгейде ТМД-ғы ... ... ... жағдайларға байланысты ТМД елдерінің басшылары Достастық мақсаттары
мен міндеттерін бір мәнді қабылдай алмады. Біреулерге Достастық КСРО
шеңберіндегі республиканың мәртебесінен толық дербестік жолындағы ... ... ... Мұндай елдер ТМД-ғы шартты мүшелігін сақтай отырып,
барлық күш-жігерін басқа мемлекеттермен экономикалық және саяси
ынтымақтастыққа ... ... ... ... ... қарым-
қатынаста сенім білдірушіліктің болмауы белгілі бір деңгейде ТМД-ң тиімді
жұмысына кедергі келтірді деп айтуға болады. Ресейдің зор экономикалық,
адамдық және әскери әлеуетінің болу ... оның ... ... ... ... құру ... шынайылығына бірқатар елдердің күмәнін
туғызды. Көп жағдайда мұндай күдіктің орын алуына жекелеген ресейлік
саясатшылардың жауапсыз, кейде тіпті арандату сипатындағы ... ... ... ... ... ... ... үрдісі өте
күрделі ол өзіне келісім, бағыт, сыртқы сауда, салық, бюджет, кеден және де
басқа экономикалық аймақтағы бірлікті қамтиды. Интеграциялық ... ... бір ... ... ... ... ... жолындағы ең
бірінші шешуші адым – қатысушы мемлекеттер арасындағы тауар, қызмет,
капитал, жұмыс күші қозғалысы жолындағы кедергілер мен ... ... ... шекаралардың алынып тасталынуының нәтижесінде біртұтас
рыноктік кеңістік құрылады, бұл кеңістіктің шеңберінде біраз да ... ... ... ... және ... ... әрі эффективті
еңбек жүйесі құрыла бастады. Келесі саты жалпы рынок. Мұнда ... ... ... ... ... ал бұл ... ... өзара байланысын күшейтеді.
ТМД мемлекеттерінің басшылары Кедендік Одақ құруды, кедендік тарифтерден
бірте–бірте босатуды, кез-келген тарифтік емес шектеулерді алып тастауды
Экономикалық Одаққа барар жолдағы ... ... ... белгіледі. Бұл
орайда шаруашылық жүргізудің нарықтық нысандарын енгізуге, келісілген
стратегиялық экономикалық реформаларды ... ... ... ... ... ... ұмтылысты жақтап пікір білдірді. Президент
Нұрсұлтан Назарбаев өзінің сөзінде құрылатын Экономикалық Одақ КСРО-да
үстемдік құрған СЭВ-тің көшірмесі емес, Еуропалық Қоғамдастыққа ұқсас ... ... тең ... ... ... ... тиіс ... көрсетті.
Бірлескен жұмыстағы келесі қадам деп 1993 жылы қыркүйекте Экономикалық Одақ
құру ... ... қол ... айтуға болады. Аталған Одақты тиісті
мемлекеттердің ерікті түрде қатысуы, егемендікті, аумақтық тұтастықты
құрмет тұту, құқықтар теңдігі, ... ... ... іске асырудағы
өзара жауапкершілік негізінде құру жоспарланды. Тұңғыш рет ТМД шеңберінде
осы шартқа қатыспайтын бір мемлекеттің немесе ... ... ... ... кез ... қатысты экономикалық
агрессия жүзеге асырылған жағдайда позицияларды үйлестіру және ... ... ... ... ... қажеттігі қуатталды.
Экономикалық Одақтың негізгі мақсаттары мыналар:
... ... ... ... ... арттыру мақсатында
олардың экономикасын тұрақты дамытуға жағдайлар туғызу;
... ... ... ... ... ... құру;
• Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер үшін тең мүмкіндіктер туғызу
және кепілдіктер беру, экологиялық мәселелерді ... ... ... ... ... зілзала мен апатттардың салдарын жою.
ТМД мемлекеттердің басшылары Экономикалық Одақ интеграцияны
кезең–кезеңімен тереңдету, экономикалық реформаларды жүзеге асыруда іс-
қимылдарды ... ... ... деп ... ... он бір ... Экономикалық Одақтастық құру туралы шарт экономикадағы
интеграциялық процестерді практикалық іс-қимылға көшіруге негіз қалады.
Дегенмен интеграция процесі баяу жүріп жатты. ТМД ... ... ... ... ... Осы тұрғыда Ресейге тұңғыш ресми сапары
барысында Н. Назарбаевтың 1994 жылы 29 наурызда МГУ-ң
профессорлық–оқытушылық ... ... ... сөзі ... ... түрде дамытуға арналады.
6 қаңтар 1995 жылы Ресей Федерациясы мен Беларусия Республикасы, кейін 20
қаңтарда Қазақстан Республикасы Кедендік Одақ ... ... қол ... жүзінде, үш мемлекет ұйымдық түрде, көптен бері ... ... ... мұны Достастықтың барлық 12 мемлекеті жүзеге асырмады. Бұл
қадам экономикалық интеграцияны тереңдетудегі ... ... ... ... 1996 жылы ... ... Одағына Қырғызстан Республикасы қосылды.
1996 жылы 26 ақпанда Тәжікстан ... оның ... ... мүшесі
болды.
Кеден Одағының құрудағы басты мақсат болып мыналар жариаланды:
• Шаруашылық жүргізуші субъектілердің еркін экономикалық
қарым–қатынасына ... ... ... ... ысыру жолымен
мемлекеттердің әлеуметтік–экономикалық прогрессін қамтамасыз ету;
• Тұрақты ... ... ... тауар айналымын және шынайы
бәсекелестікті қамтамасыз ету;
• Жалпы экономикалық кеңістікті құруда жағдай жасау;
... ... ... ... ... белсенді шығуына
жағдай жасау;
Кеден Одағы мынадай қағидаларға негізделетін экономикалық бірлестік
ретінде:
а) Кеден Одағына мүше–мемлекеттердің ... ... ... ... заң ... және ... ... негізделген,
біртипті экономикалық механизмін реттеудің болуы;
Кеден Одағында атқарушы органдар ретінде төрт мемлекеттің интеграциясын
басқарудың бірлескен органдары – Мемлекетаралық Кеңес пен ... ... ... ... ... ... экономикалық
кеңістіктегі өзара іс-қимылды қамтамасыз ететін бірегей заңнаманы әзірлеу
міндеті қойылды.
Жылдамдығы әр-түрлі интеграция үрдісіне тиісті серпін беруге ұмтыла отырып,
Беларусь Республикасының, Қазақстан Республикасының, ... және ... ... ... 1996 жылы ... ... және гуманитарлық салаларда интеграцияны тереңдету
туралы шартқа қол қойды. Оның ... ...... ... ... және ... ... еркін қозғалысына, шаруашылық
жүргізуші субьектілердің тікелей байланыстарын нығайтуға, ... ... беру және ... ... құруға қажетті алғышарттар болып
табылады.
Интеграциялық ынтымақтастық одан әрі 1996 жылы 2 сәуірдегі Беларусь ... ... құру ... ... ... түсті. Бұл - келісім
жалпы транспорттық және біріккен энергетика жүйесінде қысқа мерзімде іс-
шаралар жасау; ақша–кредиттік және ... ... ... ... ... ... жасау, әлеуметтік жағдайларды бірыңғайлау
т.с.с. шарттарды қарастырады. 1997 жылы 2 сәуірде Ресей мен ... ... ... қол қойылады, ал бұл өз кезегінде осы
мемлекеттер арасындағы интеграцияның жан жақты тереңдеуіне алып ... ... ... ... ТМД ... ... байланыстарды
реттеуде үлкен іс-шаралар жасалынды. Әрине, кейбір келісімдер бірінші
кезеңде жүзеге асырылмай өз өмірін тоқтатып жатты. Егер де, ... ... ... ... ... ... көпжақты келісімдер, тек өзара қатынастар емес, қалаулы
қатынастар үшін жаңа ... ... ... ... Осы ... ... арасындағы экономикалық көпжақты келісімдерге тән теріс сипат:
бір келісімнен екінші келісімге бірыңғай ережелер мен декларациялар көшіп
жүреді, олар кредитті-қаржы ... ...... ... ... ... ... т.с.с. Нәтижеде, жылдар бойы ТМД-ғы ынтымақтастық тағы
біртұтас экономикалық кеңістік құрудағы прогресс аз байқалады, Достастықтың
кейбір мемлекеттері жүктелген міндеттерін өздерінен ... ... ... ... интеграция саласындағы деструктивті саясат, ішкі рынокты қоршау
ұлттық ағымы әлі де күшті. Президент Н. Назарбаев 1998 жылдың ... ... ... ... бұл бастама “Қарапайым адамдарға қарапайым он қадам
жасайық” атты бастамасы осы бағдарламалық құжатта Достастық халықтарының
күнделікті өмірін ... олар бір ... ... елге ... ... ... ... да құқықтарын жүзеге асырған жағдайда проблемалар
туғызбайтын шаралар қабылдау туралы әңгіме болды. Мемлекет басшысының
ұсынысы шын мәнінде ... ... ... және ... ... бағытталған болатын. Президент Н. Назарбаев “Қарапайым адамдарға
қарапайым он қадам туралы” ... ... ... ... ... ... ... мен жобалардың оның қамтиды. Мәлімдеменің негізгі
мазмұны мыналарды құрайды:
Құжаттардың кейбіреуі практикалық тұрғыдан жүзеге асты. 1998 жылы 24
қарашада Алматыда Кеден Одағына қатысушылардың ... ... және ... ... ... ... “Төрттік” үкіметтерінің
басшылары білім, ғылыми дәрежелер және атақтар туралы құжаттардың өзара
танылатындығы және ... ... ... ... оқу орындарына түсу үшін тең құқықтар беру туралы келісімге
қол қойды.
Ынтымақтастықты кеңейту ... ... ... және ... ... ... ... және радио бағдарламаларын өзара тарату
үшін қолайлы жағдайлар туғызуда үкіметтер өздеріне ... ... ... ... ... және ... жөніндегі келісілген
саясатты жүргізу туралы уағдаластыққа қол жеткізілді. Қабылданған бірлескен
бағдарлама салық салу, материалдық өндіріс, ауыл шаруашылығы өнімдерін
өңдеу салаларында, сондай-ақ инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер орындауды
көздеді.
1998 жылы сәуірде Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан және Ресей
Президенттері саяси шешім қабылдады, осы ... ... ... ... ... кіруіне жол ашты. “Төрттік” кеңеюі
оның тиімділігі туралы, демек, осы интеграциялық ұйымның тартымдылығы
туралы куәландыратын процесс еді. Кіші ... ... ТМД ... ... егер олар о ... ... мақсат тұтпаса, интеграцияға
теріс ықпал ететін тенденцияларды туғызбайды, қайта керісінше Достастықтың
бүкіл жүйесінің тұтастығын нығайтады.
Кеден Одағына қатысушы мемлекеттердің басшылары 2000 жылы ... ... ... ... ... ... құру
туралы мәлімдемеге және шартқа қол қойды. Бұл жаңа халықаралық бірлестік
және ол ... ... ... басқа мемлекеттер мен бірлестіктерден
ұйымдық құқықтық айырмашылығы бар. Оларға мыналар жатады:
... дәл ... ... ... мен ... ... 2000 жылы 10 қарашадағы жаңа құжат – Еуразиялық Экономикалық
Қоғамдастықты құру туралы келісім (ЕурАзЭқ) жарияланған мақсаттарды жүзеге
асыруды ... ... мүше ... экономикалық
интеграциясына және жақындасуына негізделген халықаралық ұйым альянс
ретінде құрылады. Қауымдастықтың ақтық мақсаты ... ... ... өмір сүру ... өсу ... ... және
тұрақты даму;
• Жаңа ұйымның анық көрсетілген халықаралық статусы ЕурАзЭқ халықаралық
құқықтық субъектік статусы бар ұйым, ал ... ... ... ... ұйым ... емес. ЕурАзЭқ Қауымдастық мемлекеттердің мүдделерін
қорғап және өкілдік ете отырып, Қауымдастықты халықтардың сауда ... 3 ... ... ... ДСҰ ... өзара тиімді
келісімдер жасауға жағдай жасайды.
• Алдыңғылардан да жақсы, интеграциялық формула. Қоғамдастықта әрбір
мемлекет, ... ... ... ... жұмыстарға қатысады.
Шешімдер барлық мемлекеттермен қабылданады. Келісімдер қатысушылардың ішкі
мемлекеттік процедуралар ... ... ғана өз ... енеді. Мұндай шарт
біртұтас әдістер, жақтардың халық акт-ды ... ... ... жол ... ... ... ... мүшелерге міндетті
• Шешім қабылдаудың жаңа түрі. ЕурАзЭқ-ң ... ... ... ... ...... Кеңес – барлық шешімдерді консенсус
арқылы қабылдайды. Оның құзіретіне ... ... ... ... мен перспективалары мәселелері жатқызылады. Аталған
Кеңестің құрамына мемлекеттер және ... ... ... Дауыс беру
саны оның экономикалық потенциалына сәйкестендірілген: Ресей – ... және ... - 20%, ... және ... - 10%. ... ... ... маңызы есептеледі. Сонымен қатар ол өзінің
басқа әріптесіне өз ... ... ... Қоғамның басқа мүшелерінің
қолдауына арқа сүйеуі керек. Осы схема бойынша Қоғамға қатысушы
мемлекеттердің ... ... ... ... бақылаудың жаңа жүйесінің құрылуы. Қауымдастығы
келісімдер мен шешімдерді орындауды ... ... ... ... ... ғана жүзеге асырылады;
• Заң шығарудың бірыңғайлылығы мен жақындасуындағы жаңа ... ... ... ... талаптар. Мүшелік өз міндеттерін орындамаған
жағдайда Мемлекетаралық Кеңестік шешімімен тоқтатыла алады. ... ... ... ... ... ... Бұл ... бюджетін қаржыландыруына байланысты міндеттемелерді
орындамағанда да осындай шаралар қарастырылған.
Интеграциялық комитет (ИК) – Қоғамдастықтың тұрақты жұмыс істейтін органы,
оның құрамына үкіметтер ... ... ... ... ... ... ... басшылары тағайындап, Тараптардың
Қоғамдастықтың жанындағы тұрақты өкілдерінің комиссиясы қамтамасыз етеді.
Мемлекетаралық Кеңес пен ИК қызметін ұйымдастыру тұрғысынан
қамтамасыз ету. Бас хатшы басқаратын ИК ... ... ... ... ... ... – Бас хатшысын – ИК-ның
ұсынысы бойынша Мемелекетаралық Кеңес ұйымдарға тағайындалады.
2001 жылы 21 ақпанда Алматыда интеграциялық ... ... ... ... ... комитетінің мәжілісі болды.
Еуразиялық экономикалық қоғамдастықтың қызметін реттейтін ... ... ... ... мәселе қарастырылады.
Еуразиялық Экономикалық Қоғамдастыққа алып келген құжаттарды сараптай ... ... ... көре аламыз: 1. Экономикалық Одақ құру туралы
келісім ТМД-ң 11 мемлекеті, ассоциациялық мүшесі Украина. 2. Еркін ... құру ... ... – 1994. ... 12 ... 3. ... ... келісім – 1995. Беларусь, Қазақстан, Ресей. 4. Экономикалық және
гуманитарлық саладағы интеграцияны тереңдету туралы келісім - 29 наурыз
1996 жылы ... ... ... ... 5. ... ... туралы
және Біртұтас Экономикалық Кеңістік туралы келісім – 26 ақпан 1999.
Белорусь, Қазақстан, Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан. 6. Еуразиялық
Экономикалық Қауымдастықты құру туралы келісім – 10 ... 2000 ... ... Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан. 7. ЕурАзЭқ-ң құқықтық
нормативті құжаттары 31 ... 2001 ... ... ... ... Тәжікстан.
ЕурАзЭқ-тің берілуі экономикалық форумы осы жылы, яғни 2003 ж. 19-20 ақпан
аралықтарында Москвада өтті. Бұл форумның өтуі өте ... ... ... ... ... ... дамып келе жатқанын көрсетеді және бірнеше
ұсыныстар, шешімдер қабылданды. Соның бірі, бірінші экономикалық форумның
декларациясы қабылданды. Бұл ... ...... оң ... және ... ... іс- ... көрсетілген. Қоғамдастықтың
мүшелері арасындағы интеграциялық әріптетіктегі іс-әрекеттерін дамытуға
бағыт–бағдарлар бар.
Интеграциялық процестерге қатысты ... ... ... ... ... елдердегі ішкі саяси және экономикалық жағдайларға, олардың
геосаяси шындықтарды бағалауына, сондай-ақ ұлттық экономиканың оңтайлы
үлгісі туралы ... ... ... тәжірибе мынаны куәландырады:
егер мемлекеттер өмірлік маңызы бар қоғамдық институттарды жетілдіруге және
әл-ауқатын көтеруге бағытталған, келісілген шешімдерді ... ... ... процестерге ерікті түрде қосылса, оның оң нәтижесі
болары сөзсіз. Сонымен бірге интеграция процесі қатысушы елдердің ұлттық
қайта өрлеу және ... ... ... ... ... ... принциптік тұрғыдан барлық мемлекеттердің экономикалық даму
мен халықаралық саясаттың белгілі бір үлгісін ... ... ... ... ... ... және “Төртеудің” енді міне,
“Бесеудің” Одақтары – Достастықтағы интеграциялық процестерге кедергі
келтірмейтіні былай тұрсын, қайта оған жәрдемдеседі. Оның ... ... ... өзі анағұрлым тиімді интеграциялық байланыстардың жолдары мне
нысандарын іздестірудегі мүмкіндікті кеңейтті. Оның ... ... ... ... ... ... және ... арасындағы экономикалық және гуманитарлық салаларда
интеграцияны тереңдету туралы шартты жасасу ЕурАзЭқ-ты құруға алып келеді.
Мұның бәрі ТМД-да осы процеске ... ... ... мен ... түрлі деңгейін ескеруге мүмкіндік беретін
ынтымақтастықтың икемді тетіктері қалыптасып келе жатқанын білдіреді. Осы
бірегей үрдістің нәтижесі интеграцияның үш деңгейінің туындауы болады: 1 ... ... ... ... ынтымақтастықтығы, екіншісі,
анағұрлым жоғары – Кедендік Одақ, содан кейін құрамында Белорусь,
Қазақстан, Тәжікстан, Қырғызстан және Ресей мемлекеттері бар Еуразиялық
Экономикалық Қоғамдастық.
Қазақстан осы ... ... зор үміт ... ... ... ТМД ... ... дамуын қолдап келе жатқан мемлекет
және соның жолында күш–жігер, қарқынды жұмыстар жасауда. Сондықтан, Астана
ЕурАзЭқ-тың әлуетін толық пайдалану мақсатында осы ... ... ... тиіс деп ... ТМД ... ... өте нашар болды. Бұл
құбылысты түсінуімізге болады. Өйткені бұл мемлекеттер өздері жаңа ... ... ... қалғысы келмеді, олар қандай да болсын
құрылған бір ұйымға қауіппен қарайтын. Олар оны бұрынғы Одаққа оралу
дегенмен салыстыратын.
Бір кезде біртұтас мемлекеттің ыдырау ... ... ... КСРО ... ... ... ... жол бермеуге бастайтын
сындарлы позиция ұстағаны жалпы жұртшылыққа мәлім. Міне, сондықтан да
Қазақстан Кеңестер Одағы аумағында эволюциялық даму жолын, мемлекеттік
құрылысты ... ... ... Қазақстан ТМД құрылған кезеңнен
бастап Достастықтың тағдыры үшін айрықша жауапкершілік танытты. ... тең ... ... ... ... ... және ... сыртқы саясаттың аса маңызды міндеттерінің бірі болды.
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы – біртұтас одақтық мемлекеттен
тәуелсіз ұлттық мемлекеттердің өзара іс-қимылының өркениетті ... ... ... егеменді теңдік және халықаралық құқыққа
негізделген жаңа қатынастарды қалыптастыру ... Осы ... ... ... ... болатын. Өзара тиімді шарттар мен саяси экономикалық
және әлеуметтік проблемаларды бірлесіп шешу үшін ... ұйым осы ... да, ... да ... ... ТМД-ның Кеңестен кейінгі
кеңістіктегі жағдайдың Югославиялық сценариймен дамуына жол бермеуінің
айрықша маңызды болғаны рас, әрине, ... ... ... және
қарсы тұру ТМД-ны да айналып өте алмады.
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы өмір сүруінің он жылдан астам ... ... ... және ... ... анық көрсетуде. Көп
жағдайда ТМД-ның өз ішіндегі түрлі күштер, интеграцияның қарсыластары
ретінде бой ... ... ... ... егемендіктің бір
бөлігін, экономикалық бірлестіктің тиімділігі үшін жоғарғы басқару
органдарына беруді көздейді. Алайда, ... ... ... әзірге мұндай іс-қимылдарға дайын емес, олардың егемендіктің
өлшемдері туралы өз түсініг бар.
Әйтседе, ... ... ... ТМД ... жолы ... мен ... ... Өз кезегінде Қазақстан да дамудың
интеграция жолын тиімді деп санайды.Қазақстан қол ... ... іске ... жақтай отырып, ТМД-ға қатысушы
елдердің интеграциясын тереңдету бағытын дәйекті түрде ... ... ... ... ... ... ... под ред. К.Токаева.
Алматы,1998. І том. С.103
2. Договор об учреждении Евразийского экономического сообщества . ред.
Колегия ... ... ... ... Москва, 2003. С.95
3. Договор о создании ... ... ... между
Республикой Казахстан, Кыргызской Республикой и Республикой Узбекистан.
Сборник документов под ред. К.Токаева. ... 1998. ІІ том. ... ... о ... ... ... Государств. Сборник
документов под ред. К. Токаева. Алматы, 1998. І том. С. 99
5. ... о ... и ... в ... делах.
Сборник документов под ред. К. Токаева. Алматы, 1998. ІІ том. С.278
Гаврилов В. Интеграции в СНГ и ... ... ... ... лет ... ... итоги и перспективы развития.
Материалы международной научной конференции. Университет Кайнар. Алматы,
2001.
7. Евразийское пространство интеграционный потенциал и его ... ... ... М.М. Алматы, 1994.
8. Исингарин Н. ... ... в СНГ. ... 1998.
9. Исингарин Н. Транспорт, магистраль экономической интеграции в СНГ.
Алматы, 1998.
10. Исингарин Н. ... и ... ... ... Алматы, 2000.
11. Козбеков У.О. Внешние экономические отношения государств в переходной
период. Алматы, 1997.
12. ... Н.А На ... XXІ ... ... ... Назарбаев Н.А. Евразийский союз идеи, практика, перспективы 1994-
1997. Алматы, 1997.
14. Назарбаев Н.А. Стратегия трансформаций ... и ... ... ... 2000.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Агроөнеркәсіп пен агробизнес интеграциясы40 бет
Агроөнеркәсіптік интеграцияның қазіргі ахуалы мен жетілдіру жолдары68 бет
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы негізгі интеграциялық үдерістер17 бет
Аймақтық интеграция шеңберіндегі Араб Мағриб бірлестігі70 бет
Аймақтық интеграциялық үрдістері мен Қазақстан33 бет
Биполярлы жүйенің аяқталуы және Европадағы интеграциялық және дезинтеграциялық үрдістердің күшеюі128 бет
Болон үдерісі аясында әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің әлемдік білім беру жүйесіне интеграциялануы89 бет
Еуропадағы интеграция25 бет
Интеграция20 бет
Интеграцияланған жүйелер7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь