Банктің меншікті капиталының қаражаттар есебі

Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім. Банктің меншікті капиталының қаражаттар есебі

1.1. Банктің меншікті капиталының құрылымы.
1.2. Банктік меншікті капиталының көздері мен қызметтері
1.3. Банктің меншікті капиталының жеткіліктігі
2.1. Банктің жарғылық капиталының есебі
2.2. Акционерлерден сатып алынған акциялар есебі
2.3. Дивидендтерді есептеу және төлеу тәртібі
3.1.Банктің таратылған қаражаттары
3.2. Банктің депозиттік операциялары
3.3. Депозиттік операцияларды дамыту жолдары

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Банктің кредиттік-төлемдік және басқа да операциялар жасау үшін пайдаланылатын ақша капиталының (банк ресурстарының) жиынтығы. Банктің өзіндік капиталы (жарғылық қор, резервтік қор және жыл бойына бөлінбеген пайда) мен сырттан таратылған капиталдан (депозиттік қаражаттар, халықтың салымы) құралады. Банктің өзіндік капиталы.
Банк капиталының 15-25%-н ғана құрайды. Әйтсе де, оның банктің қалыпты жұмыс істеуі үшін маңызы зор, банктың тұрақтылығы, өтімділігі мен қабілеттілігі өзіндік капиталдың көлеміне байланысты. Банк шығындарын банкротқа ұшырау қаупі төнсе, бұдан құтылу үшін өзіндік капиталға сүйенеді. Өзіндік капитал банк қызметін ұйымдастырдың бастапқы кезеңінде де маңызды рөл атқарады. Банк өзіндік капитал көлемін қосымша акциялар шығарып немесе жылдық пайда есебінен ұлғайтып отырады.
Банк капиталының қомақты бөлігі сырттан тартылған қаржылардан тұрады. Егер банктің экономикалық жағдайы орнықты төлем қабілеттілігі, өтімділігі жоғары болса, сырттан ресурс тарту қиынға түспейді.
Мұндай банктер үшін мол пайда әкелмейтін өтімділігі жоғары активтік резервтердің көп мөлшерде сақтамай-ақ, өз ресурстарын жоғары пайдалы кредит партфеліне, құнды қағаз сатып алуға жұмсауына болады. Банктің пассивтік операциялары негізінде қалыптасқан және барлық активтік операцмялар бойынша банк өтімділігін қамтамасыз ету және пайда табу мақсатында орналастыруға бағытталатын банктің меншікті және тартылған қаражаттарының жиынтығы банктік ресурстар болып табылады.
Банк ресурстарының құрылымына мыналар жатады:
1. Банктің меншікті капиталы
2. Банктің заемдік және тартылған қаражаттар
Банк русурстарының құрамындағы меншікті капитал үлесі тартылған қаражаттарға қарағанда өте төмен болғандықтан барлық қаражаттарға деген қажеттілігінің 10% жуық бөлігі өтелсе, ал қалған бөлігі тартылған қаражаттардың үлесіне тиеді. Коммерциялық банктердің меншікті капиталының рөлі мен шамасы, басқа қызметпен айналысатын кәсіпорындар және ұйымдарға қарағанда өзіндік ерекшеліктерге ие. Банктің меншікті капиталы банктің тұрақтылығын қамтамасыз етуде маңызды.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. С.Т. Міржақыпова «Банктегі бухгалтерлік есеп» Алматы Экономика 2006 ж
2. C. Б. Мақыш «Банк ісі» Алматы 2007ж
3. «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы» ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, №2155;
4. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметi туралы» ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 ж. 31 тамыздағы №2444;
5. «ҚР бағалы қағаздар нарығы туралы» заңының ресми мәтіні. Алматы: «Жеті Жарғы», 2004 – 4 б.
6. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-шi басылым, - Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 б.
7. Қалғұлова Р.Ж. «Екінші деңгейлі банктегі бухгалтерлік есеп» Алматы 2005 ж.
8. Көшенова Б.А. « Бағалы қағаздар нарығы» Оқу құралы.- Алматы: Экономика, 1999 ж
9. «Банки Казахстана» журналы №10 2005 жыл
10. «Қаржы қаражат» журналы №2 2005 жыл
11. Депозит нарығы // Банки Казахстана - 2007 жыл. №9-2бет
12. Депозит нарығы // Банки Казахстана - 2006 жыл. №11-4бет
        
        Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім. Банктің меншікті капиталының қаражаттар есебі
1.1. Банктің меншікті капиталының құрылымы.
1.2. Банктік меншікті капиталының көздері мен қызметтері
1.3. Банктің меншікті ... ... ... жарғылық капиталының есебі
2.2. Акционерлерден сатып алынған акциялар ... ... ... және ... ... ... қаражаттары
3.2. Банктің депозиттік операциялары
3.3. Депозиттік операцияларды дамыту ... ... ... ... меншікті капиталының қаражаттар есебі
1.1. Банктің меншікті капиталының ... ... ... ... ... мен ... Банктің меншікті капиталының жеткіліктігі………………………………16-19
2.1. Банктің жарғылық капиталының есебі…………………………………….19-23
2.2. Акционерлерден сатып ... ... ... Дивидендтерді есептеу және төлеу тәртібі……………………………….25-26
3.1.Банктің таратылған қаражаттары………………………….…………27-33
3.2. Банктің депозиттік операциялары ………………………………………..34-35
Қорытынды...................................................................
...........................................36
Пайдаланылған әдебиеттер…………………………………………………..…37
Кіріспе
Банктің кредиттік-төлемдік және ... да ... ... ... ақша ... ... ресурстарының) жиынтығы. Банктің
өзіндік капиталы (жарғылық қор, резервтік қор және жыл ... ... мен ... ... ... ... қаражаттар, халықтың
салымы) құралады. Банктің өзіндік капиталы.
Банк капиталының 15-25%-н ғана құрайды. Әйтсе де, оның ... ... ... үшін ... зор, банктың тұрақтылығы, ... ... ... ... көлеміне байланысты. Банк шығындарын
банкротқа ұшырау қаупі төнсе, бұдан ... үшін ... ... ... ... банк ... ұйымдастырдың бастапқы кезеңінде де маңызды
рөл атқарады. Банк өзіндік ... ... ... ... шығарып немесе
жылдық пайда есебінен ұлғайтып отырады.
Банк капиталының қомақты бөлігі сырттан тартылған қаржылардан тұрады.
Егер банктің ... ... ... ... ... ... болса, сырттан ресурс тарту қиынға түспейді.
Мұндай банктер үшін мол пайда әкелмейтін өтімділігі жоғары активтік
резервтердің көп мөлшерде сақтамай-ақ, өз ... ... ... кредит
партфеліне, құнды қағаз сатып алуға жұмсауына болады. Банктің ... ... ... және барлық активтік операцмялар бойынша
банк өтімділігін қамтамасыз ету және пайда табу мақсатында ... ... ... және ... қаражаттарының жиынтығы
банктік ресурстар болып табылады.
Банк ресурстарының құрылымына ... ... ... ... капиталы
2. Банктің заемдік және тартылған қаражаттар
Банк русурстарының құрамындағы меншікті ... ... ... ... өте ... ... барлық қаражаттарға деген
қажеттілігінің 10% жуық бөлігі ... ал ... ... тартылған
қаражаттардың үлесіне тиеді. Коммерциялық банктердің ... ... мен ... ... ... ... ... және ұйымдарға
қарағанда өзіндік ерекшеліктерге ие. Банктің меншікті капиталы банктің
тұрақтылығын қамтамасыз етуде маңызды.
Банктің ... ... ... меншікті капитал көмегімен ... ... ... ... жер, ... ... ... және тағы басқа шығындар жабылады. Себебі, меншікті капиталсыз
банктің қызметін бастау ... ... Осы ... ... ... ... резервтер құрылады. Сонымен қатар, банктің меншікті капиталы
ұзақ мерзімді активтерге жұмсалымдардың басты көзі.
Банктің меншікті капиталы–банктің қаржылық ... ... ... ... ... ету үшін ... банктің әр түрлі
қорлары мен сол сияқты ағымдағы қызметінің нәтижесіне байланысты және өткен
жылдардағы бөлінбеген ... ... ... құрылымы бірдей емес, себебі, оларға әсер
ететін әр түрлі ... атап ... ... ... ... пайдалануына, капиталдың бағасын нығайту мақсатында және ... ... жыл ... өзгеріп отырады. Қазақстанда екінші
деңгейлі банктер акционерлік формада құрыла алады.
Екінші деңгейлі банктердің меншікті капиталының қалыптастыруы және ... ... рөлі мен ... ... ... капиталының
жеткіліктілігіне жүргізілетін талдау мен оған ... ... ... ... капиталын қалыптастыру тәртібі мен қазіргі таңдағы
отандық банктердің меншікті капиталын ... ... ... ... міндеттер:
• Жаңадан енгізілген банктің меншікті капиталына қойылатын
пруденциялдық нормативтерді ... ... ... ... болып жатқан өзгерістерге зерттеулер
жүргізу;
• Банктің меншікті капиталына және оның ... ... ... және банк ... ... ... ҚР қаржылық ұйымдар мен қаржы
нарығын қадағалау мен ... ... және ҚР ... ... ... ... мен ережелері, сонымен қатар шетелдік және ... ... ... ақпарат көздерінен алынған мәліметтерді,
статистикалық көрсеткіштерді қолдандым.
1.1. ... ... ... ... ... ... экономикалық капиталдар категориларының
ішіндегі капиталдың бір түрі болып табылады. Меншікті ... банк ... өте зор. ... банк ашу ... құрылтайшылар мен акционерлердің
қосқан үлесінен құрылған ... ... банк ... ... ... қызметінің аясын кеңейту үшін бастапқы және ең маңызды көзі ... ... ... ... ... банк үшін әр ... қорғаныс пен
қызметті дамыту функцияларын да орындайды. Соның ішінде:
... ... ... және ... ... ... ... ұшыраудан қорғайды;
• Ағымды шығындарды жабады;
• Банкке клиенттердің сенімділігін арттырады;
... ... және ... ... ... және ... ... қадағалау органдары екінші деңгейлі банктер үшін
әр түрлі шектеулер ... және де бұл ... ... ... ... кезде, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі, ... ... ... мен ... нарықты қадағалау мен реттеу
агенттігі және тағы басқа мемлекеттік қадағалау органдары әр ... мен ... ... және олар ... мен ... қорғайды. Осыдан келе, қазіргі кездегі банк ісіндегі басты қиын
мәселелерінің бірі болып саналатын – ... ... ... ... ... ... басқа, банктің меншікті капиталы салымшылардың өз ... ... ... ... несиелік, факторинктік, лизинктік
операциялар мен бағалы қағаздарды сатып алу және тағы ... ... салу ... ... ... ... болу тәуекелдігінен
қорғайды. Осыған қоса, меншікті капиталдың есебінен ... ... және бұл ... ... ... ... сақтаумен қатар,
шығындар пайда болған ... ... ... ... істеуіне мүмкіндік
береді.
Банк қызметі үнемі белгілі бір тәуекелділіктермен байланысты болады,
сондықтан активтерді тәуекелділігі бойынша ... бөлу ... ... ... ... мен ... меншікті капиталдың көлемімен
өзара байланыстылығы, банктің басқару ... ... ... ... ... ... өз әсерін тигізеді. Банктің ... ... ... көбеюі, қаржыландырудың ең қауіпсіз формасы
болып табылады деп те айтуға болады және ол ... ... өз ... ... ... ... ... несиелік ресурсы ретінде тартылған
ресурстармен тығыз байланыста болып, олармен бірге айналымға ... ... ... банктің тартылған ресурстарына қарағанда
сенімділігі жоғары ресурс болып ... ... ... жүргізілуі
мумкін шығындардың пайда болуына әкеледі және олар өз ... ... ... ... Егер де банк ... ... кезде
және оның қорытындысы бойынша банкте шығындар пайда ... онда ... ... ... бір ... айырылады, ал резервтердің бар
болу кезінде, жарғылық капитал ... ... ... да банк
қызметінің қалыпты жұмыс атқаруына жол береді.
Банктер «Резервтік талаптардың ең төмеңгі мөлшері» атты нормативке сай,
тартылған несиелік ... бір ... жеке ... ... ... ол ... өтімді активтері мен актив операцяларынан алған
кірісті төмендетеді, ал ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкінде депонирленбейді, яғни ол банктің
айналым капиталының бір бөлімі ... ... ... оның ... ... оның ... тартылған ресурстардың қатынасынан
кем болмауы керек.
Осыдан келе, банктің меншікті капиталы бір ... ... ... ... ... құралы ретінде, екінші жағынан
қаржылық шығындарды жабу үшін жинақталған қаржылар құралы ... де ... ... ... тәуекелділігі бойынша топтастырылған активтердің жалпы
сомасы мен айналымдағы банктің меншікті ... ... ... ... ... қабілетін көрсетеді. Қазақстан Республикасының
қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды қадағалау және ... ... ... ... ... ... сәйкес, банктің
активтеріне баға беру үшін, оларды тәуекелділігі бойыша ... ... ... активтердің коэффициенті, Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкіндегі корреспонденттік шоттағы ... ... ... ... ... 100-ге дейін процент түрінде
көрсетілген. Бұл көрсетткіштер курстық жұмыстың ... ... ... толық көрсетілген.
Топтастырылған активтер банктің меншікті қаражаттарымен салыстырылады.
Активтерді ... ... ... деңгейінің, банк қызметінің қатерлі
жағдайларға ұшырау ... ... ... ... ... ... меншікті капиталдың жеткіліктілігінің төмен
нормативтік деңгейінің себебінен, соңғы кездері қаржылық ... ... ... ... әкеп ... ... ... таңда,
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі банк ... ... ... ... ... ... ... минималды
мөлшерін ұлғайтты.
Меншікті капиталдың негізгі қиыншылықтарының бірі–меншікті капиталдың
жеткіліктілігін ... ... ... Оны 3 ... ... ... ... кезең арқылы капиталдың мөлшерін ұлғайту;
2. Жалпы активтердің соммасын қысқарту;
3. Тәуекелділігі жоғары салымдардың көлемін ... ... ... өзгерту;
Банк қызметін қадағалау жүйесінде ағымды, есеп айырысу, депозиттік
шоттардағы ... ... ... ... үшін, өтімділігі
жоғары активтер көлемінің жеткіліктілігін сақтаудың маңызы өте ... ... ... ... ... олардың орындалуының
нәтижесінен банктің корреспонденттік шотына қаржылар ... ... ... ... ... ең ... ... мерзімінде және толығымен ... ... ... ... ... ... немесе оның жетіспеушілігі, банктің тартылған
ресурстардың көп бөлігін мерзімді төлемдерді өтеу мақсатында, оларды өтімді
активтер ретінде қолдануға мәжбүр етеді. ... ... ... ... ... кірістермен қатар, кірістердің жалпы сомасы азайып,
капиталдандыру мүмкіншілігі кемиді.
Халықаралық тәжірибеге ... ... банк ... актив операцияларының қолдану ... ... және ... өтеу ... есепке ала отырып, арасындағы
нормативтік қатынастар ретінде көрсетіледі.
Банктің заңды және жеке тұлғалардың тартылған бос ақша ... ... ... ... ... ... банктің меншікті
капиталымен салыстырамыз. Оның маңызы өте зор. Себебі, заңды және ... ... бос ақша ... ... ... ... ... қызметтің негізгі көзі болып табылады.
Банктің тартылған ресурстардың оңтайлы үлес салмағы, банктің меншікті
қаржылары мен тәуекелділігі ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті нормативі арқылы
қадағаланады.
Банктің меншікті капиталы пассив операцияларына жатады және ол келесі
баптардан тұрады:
... ... ... ... ... бағалы қағаздар),
ерекшелігі бар акциялар (дауыс беруге құқығы жоқ бағалы қағаздар);
• Банктік резервтер–яғни, ... ... әр ... ... дивидендтер төлеуге, қайтарылмаған қарыздардың орнын
жабуға арналады;
... ... ... және ... бар ... ... мен номиналдық курсы арасындағы айырмадан құрылады;
• Қосымша төленбеген капитал – ... ... ... ... ... таза кіріс–банк меншігінде қалатын, жылдан жылға
жинақталатын кіріс ... ... ... ... ... ... ... көздері мен қызметтері
Коммерциялық банктердің меншікті капиталының рөлі мен шамасы, басқа
қызметпен айналысатын кәсіпорындар және ... ... ... ие. ... ... капиталы банктің тұрақтылығын
қамтамасыз ету де маңызды.
Банктің ... ... ... ... ... ... ... байланысты алғашқы шығындар: жер, ғимарат, құрал-жабдық, жалақыға
жұмсалатын және тағы басқа шығындар жабылады. Себебі, ... ... ... ... мүмкін емес. Осы меншікті капитал есебінен банкте
қажетті резервтер құрылды. ... ... ... меншікті капиталы ұзақ
мерзімді активтерге жұмсалымдардың басты көзі.
Меншікті және ... ... банк ... ... ... ... шотта көрсетіледі. Бұл активтік шот, сондықтан да
дебеті бойынша ресурстар, ал кредиті бойынша несилік ... ... ... ... ... ... бос ... мөлшерін көрсетеді.
Банктің бос резервінің мөлшері ... ... ... ... ... ... Осы бос ... сомасы қаншалықты жоғары
болса, банктің тұрақтылығы соғұрлым ... ... ... төмен болады.
Керісінше, егер бос жатқан ... ... аз ... онда ... ... ... ... Сондықтан да, әрбір коммерциялық банк өзінің
корреспонденттік шоттағы ... ... ... банк өзінің
корреспонденттік шоттағы қалдығын үнемі ықшамдауға ... ... ... ... тұрақтылығын, коммерциялық
және шаруашылық қызметін қамтамасыз ету үшін құрылған бактің әр ... мен сол ... ... ... ... ... және өткен
жылдардағы бөлінбеген пайдасы.
Банктің меншікті ... ... ... ... ... оларға
әсер ететін әр түрлі факторларға, атап айтсақ, активтер сапасына, меншікті
пайданың пайдалануына, капиталдың бағасын ... ... және ... ... жыл бойына өзгеріп отырады.
Сонымен, қазіргі коммерциялық банктердің меншікті капиталы ... ... ... ... ... капитал;
- қосымша капиталдар;
- банк операциялары бойынша тәуекелдерді төмендеу мақсатында құрылған
қорлар (резервтер);
- ... банк ... ... капиталы банктің заңды тұлға ретінде міндетті түрде
құрылуын және өмір сүруінің экономикалық негізін құрайды.
Жарғылық капиталдың төменгі ... ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталы, оның құрылтайшыларының қосқан жарналары
немесе пайлары ... ... ... ... ... ... екі ... формаларда
құрыла алады:
- акционерлік банк формасында;
- пай қосу ... яғни ... ... ... қос арқылы құрылған банктің жарғылық ... ... ... ... ... ... құралып, олар қосқан
жарналары көлемінде жауапты болып саналады. ... ... ... ұлғайту, тек қана пай қосушылардың қосымша қосқан жарналары және
пай ... ... өсуі ... ... ... ... банктер өздерінің жарғылық капиталын ұлғайту үшін қосымша
акцияларын эмиссиялайды, сол сияқты ... ... ... бағасын
өсіреді.
Меншікті капиталдың құрамдас бөлігі-акционерлік капитал. Бағалы қағаз
(акция) ... ... ... ... жарғылық капиталын банктің
акционерлік капиталы деп ... ... ... ... ... ... ... құралады.
Акционерлік банктің акциясын-банктің жарғылық капиталына ... ... және ... алуға және банкті басқару ісіне
араласуға құқық беретін бағалы қағаз. Акционерлік ... ... ... әр ... келеді. Акционерлік капитал келесідей түрлерге бөлінеді:
а) меншікті акционерлік капитал, яғни бұл жай және ... ... ... түскен қаражаттардан, үнемделген капитал және бөлінбеген
пайдадан тұрады;
ә) банктік резервтер, яғни алдағы ... әр ... ... ... ... ... қарыздың орнын жабуға арналады;
б) банктің ұзақ ... ... ... мерзімді вексельдері,
облигациялары).
Ашық типтегі банктің акциясы қолдан-қолға басқа да ... ... ... ... ... ... ... басқа да
акционерлердің келісімінсіз өтеді. Жабық типтегі банктің ... ... ... ... ... ... құрылтайшылардың арасында бөлінеді.
Жалпы, банктің акционерлік капиталының құрылуы ... ... ... ... ... ... дайындау және оны
сараптамадан өткізу;
2. Бағалы қағаздарды эмиссиялауды тіркеу;
3. Эмитент-банктің бағалы қағаздарын тіркеу;
4. Шығарылатын және ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда шығарылады:
- банктік акционерлік формада құру;
- банктің жарғылық қорын ұлғайту үшін қосымша акциялар ... ... ... ... ... қор ... қор-банк қызметінде пайда болуы мүмкін зияндардың орнын жабу
мақсатында құрылған қаражат қоры.
Қосымша капиталдар-негізгі құралдардың тозуына байланысты аударылған.
Аударымдар есебінен және ... ... ... ... ... құрылатын қаражаттар.
Арнайы қорлар-негізгі қорларды қайта бағалау негізінде, валюталық
қаражаттарды қайта бағалау қоры, яғни ұлттық ... мен ... ... ... ... ... ... қаражаттарды қайта
бағалау қоры шетел ... ... ... ... ... ... бойынша дивидентті төлегеннен кейін және
резервтік қорға аударғаннан қалған пайданың ... ... ... капталын ұлғайту жолдарына мыналар жатады:
- банк пайдасы;
- акциялар шығару;
- құрылтайшылар және пай қосушылар санын арттыру;
- облигациялар шығару жатады.
Банк капиталы ... ... ... ете отырып, оның ... ... ... және ... басынан кешетін әр алуан
тәуекелдердің зардаптарын ретке келтіретін басты көз ... ... ... ... ... атқарады:
1. Қорғаныс қызметі;
2. Шұғыл қызметі ,
3. Реттеуіш қызметі;
4. Айналым қызметі;
5. Резервтік қызметі;
1. ... ... ... ... ... ... ... оның
капиталының шамасының банктің төлем қабілетіне және ... ... ... ... меншікті капиталы қаншалықты жоғары
болса, соғұрлым банк өтімді болып саналады. Банк ... ... ... оның ... басқа ешкім зиян шекпейді. Банктің меншікті
капиталының қорғаныс қызметі, банктің салым иелеріне ... ақы ... ғана ... сол сияқты ағымдағы табыс болмаған жағдайда,
зияндарды жабуға қызмет етуін сипаттайды.
Сондықтан да, оның ... ... ... ... жол береді.
Қорғаныс қызметі – меншікті капиталдың ең басты қызметін білдіреді.
2. Шұғыл қызметі. Банк капиталының ... ... ... ... ... дәрежелік маңызға ие болып табылады. Меншікті капиталдың
шұғыл қызметі жер, ғимарат, ... ... ... ... ... сондай–ақ көзге көрінбейтін зияндар жағдайына
байланысты резервтер құруды сипаттайды. Бұл қаржы көздері әсіресе, ... ... үшін ... Кейінен бұл қаражаттардың бір бөлігі ұзақ
мерзімді активтерге және әр ... ... ... ... ... ... ... және салым иелерінің мүдделерін қамтамасыз
етуден басқа, банктің меншікті капиталы реттеуіш қызметін ... ... ... ... сол сияқты банк операцияларына бақылауды
жасауға мүмкіндік беретін заңдар мен ... ... ... ... ... ... мемлекетік ұйымдар банктер
қызметтеріне баға ... оны ... ... ... ... қатысты ережелер, оның ең төмеңгі мөлшеріне қойылатын
талаптарды, активтерге байланысты шектелуін және басқа банктен активтерді
сатып алу шарттарын ... ... ... ... ... көлемі беріледі.
Сонымен қатар, реттеуіш қызметте ... және ... ... шектеу мақсатында капиталды пайдалаланады.
4. Айналым қызметі. Кез келген банк капиталы банкротқа қарсы, не болмаса
зияндардың орнын жабу үшін ... ... ... ... комерциялық
қызмет көрсету болып табылады. Мұндай ... ... ... банк ... ... қызметі тәуекел дәрежесін есепке
алатын активтік айналымдарды авансылаумен сипатталады. ... да, ... ... капиталдың айналым қызметі деп атайды. Бұл қызметті
атқара отырып, өзінің айналым ... ... ... ... және ... ... ... қағаздарды сатып алуға,
басқа да ғимарат, құрылғыларға және ... да ... ... жұмсай
отырып, банктер өз несие берушілерін зияндардан қорғайды.
5. Резервтік қызметі. Тәуекелділіктер тек активтік операцияларға ғана
емес, сондай-ақ ... ... да ... ... ... ... ... тәуекелділіктерді болғызбау үшін, ... ... ... ... резервтер ретінде Орталық банкте
резервтерін құрайды.
Банктердің ресурстарының тапшылығына байланысты ... ... ... ... активтік операциялардан болатын тәуекелдердің орнын
толтыру үшін арнайы резерв құруға ... ... ... ... ... айналым қызметіне жатпайтындықтан, оларды басқа қызметі –
резервтік қызмет арқылы ғана қолдап отырады.
Банктің ... ... ... ... активтердің болуына
байланыссыз, банк капиталының тұрақты қызмет етуін қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... меншікті капиталының көлемімен байланысты болады. Осы
қарастырылып отырған ... ... ... ... ... несиелік пен инвестициялақ операцияларын шектеу мақсатында
қолданылатын құрал ретінде жатқызады. ... ... ... ... ... ... болып тәуекелділікті төмендету ретінде басшылыққа
алып, капиталдың ... ... ... ... Капитал, банктің шығындарын жаба алатын, сондай ақ оның ... ... ... ... ... ... ... төлем қабілетімен байланысты проблемалардан сақтап, қаржылық
ресурстар нарығына жол ... ... ... ... ... оның ... жол бермейді;
Капиталдың несиелерге қатысты шығындарға қарсы буфер ретінде қызмет
етуінде маңызы өте зор. Оның ... ... ... келтіруге болады:
егер банк клиенттері алған несиелер ... өз ... ... лезде пайыздар мен негізгі төлемдер бойынша ақша қаражаттарының
түсімі азаяды. Ақша шығымы өзгермейді. Түсім сомасы ... ... ... ... ... дейін, банк өзінің төлем қабілеттілігін сақтайды.
Мұнда да капитал өзінің буферлік ... ... ... ол ... азайтып отырады. Банк төлем қабілеттсіз болғандықтан, акциялар
бойынша дивиденттердің ... ... ... ... Ал банк ... бойынша
пайыздар төлеу міндетті.
Жеткілікті капиталы бар банктер қосымша акциялар мен міндеттемелер
шығарады, себебі аз түсімнен ... ... ... жаңа ... және уақыттан ұту керек. Неғұрлым банк капиталы жоғары ... ... ... ... болғанға дейін, активтердің көп бөлігі төленуі мумкін
және соғұрлым банктің тәуекелділігі төмен болады.
Капитал дәстүрлі көздерден кәдімгі жай ... ... ... банкке
қарыз алуға мүмкіндік береді. Капитал ... ... ... ... ... ... және ... қызметтер капиталдың ативтерге белгілеген мемлекеттік органдардың
нормативтерімен тығыз байланысты. Егер банк ... ... ... ... ... ... алуды жоспарласа, онда олар жарғылық капиталды
қосымша қаржыландыру көмегімен ... ... ... ... ... банк ... аталған қызметтері көрсеткендей,
меншікті капитал–банктің коммерциялық қызметінің ... Ол ... және оның ... ... ... ... банктің түрлі
қауіпті-қатерлі тәуекелділіктерді реттеу көзі бола алады.
Меншікті капиталдың ... ... ... капиталының үлес салмағы
маңызды екені белгілі. Ол меншікті ... ... ... ... және ... ... оны акционерлік капитал деп атайды.
1.3. Банктің меншікті капиталының жеткіліктігі
Банктің ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... және банктер мен оны ... ... ... айналып келеді. Банктер өздерінің активтерін арттыру үшін
капиталдың төменгі мөлшерден болғанын қалайды.
Ал банк ... ... ... аулақ болуы үшін
капиталдың жеткілікті мөлшерде болуын ... ... ... ... ... ... ... мүмкін,
себебі банкті жақсы басқарса, ол төменгі капитал нормасында жұмыс жасай
алды деген пікірлер бар.
«Капиталдың жеткіліктілігі» ... ... ... ... және
оның тәуекелге бару дәрежесін көрсетеді. Капиталдың жеткіліктілігі–бұл банк
капиталының мөлшерінің тәуекел ... ... банк ... ... ... коммерциялық банктер өз жұмыстарында банк капиталын шамадан
тыс ұлғайтуды теріс санайды. Өйткені, ол ... ... кері әсер ... ... көбі ... ... отырып, қаражат таратуға ынтасыз болып
келеді.
Сондықтан банк ... бір ... және ... ... ... капиталы мен коммерциялық банктердің басқа да
қызметіндегі параметрлер арасындағы ... ... ... ... ... коммерциялық банктің меншікті капиталының мөлшерін
мынадай формуламен анықтауға болады:
МК = А – М
Мұндағы,
МК - ... ... ...... ... ... сомасы;
М – банктің мідеттемелері.
Банктің ресурстарындағы меншікті капиталдың өте төменгі үлгісінде
болуы да дұрыс ... ... ол ... салым иелері алдындағы жауап ... ... ... сипаттайды.
Банк меншікті капиталын ұлғайтуға негіз болатын ... ... ... ... ... ... ... активтеріне
қарағанда, пайыз мөлшерлемесінің өзгеруіне, қарыз алушының несиелік
қабілетінің нашарлауына байланысты, олардың ... ... ... банк көбіне тұрақсыз қысқа мерзімді қарыз көздеріне көңіл бөледі,
бірақ олардың көбі талап етуге байланысты қайтарылып алынуы мүмкін.
Сондықтан, кез ... ... ... ... ... ... ... сыртқа ағылуына себеп болуға тиіс. Бастапқыда банк
капиталының активтерге қатысты шекті ... 20% ... ... ... оның ... 12% -ды құрайды. Бұл дегеніміз банк жүйесіндегі төлем
қабілетінсіздік тәуекелдің уақыт өте келе арта ... ... банк ... банктердің активтерінің сапасы әлі де болса өз
деңгейінде еместігін ескерсек, онда болашақта оның орнын жабатын меншікті
капитал үлесі ... ... ... ... ... ... ... сұрақ 80-ші
жылдардың екінші жартысында халықаралық қаржы ұйымдарында да ... ... ... ... 1988 жылы Базель комитеті келісімінің
шешімімен «Халықаралық біртұтас капитал есебі және ... ... ... ... «Кук коэффициенті» деп аталатын капитал
жеткіліктілігі нормативі іс жүзіне ... 1993 ... ... ... бұл ... көптеген елдердің Орталық банктерінде, біздің
Қазақстан Ұлттық банкінде, пруденциялық ... ... ... ... банк капиталы мен оның баланстан тыс активтері
арасындағы ең төмеңгі шекті қатынасын бейнелейді. ... ... ... ... ... ... және қосымша капитал. ... баға беру ... ... мен ... ... ... ... алынған. Мұндай тәсіл ... ... іске ... қамтамасыз етуімен қатар, төменгі тәуекелді
активтерге қаражаттар жұмсауды ынталандыра түседі.
Базель ... ... ... капиталдың жеткіліктілігін
анықтайтын басты көрсеткіш ретінде, тәуекелді активтер көрсеткіші болып
саналады:
мұнда: КАр- Тәуекелді ... ... ... ... ... Тәуекелділігі бойынша топтастырылған активтердің сомасы;
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі меншікті қаражаттардың коэффициенттер
түрідегі меншік капиталының жеткіліктілігінің ... ... ... ... ... банк активтері сомасына қатынасты (
0,6-дан кем емес):
Мұндағы: К1 - ... ... ... ...... ... ... – құрылған резервтер (провизиялар);
және меншікті капиталдың тәуекелдік дәрежесі ... ... ... ... (0,12- ден кем ... керек):
Мұндағы: К1 - бірінші деңгейдегі меншікті капитал,
АР – тәуекелдік ... ... ... ...... ... ... және шығынды
несиелер бойынша провизиялар); меншікті ... ... ... ортақ
резервтер сомасы қосындысы.
Меншікті капитал екі деңгейден тұрады. Меншікті капитал (К) бірінші
және екінші ... ... ... ... ... инвестицияларын
және басқа заңды тұлғалардың бағынышты борышын шегергендегі сома ... ... ... ... ... екі ... бөлінеді:
Бірінші деңейлі капиталдың құрамына келесі баптар кіреді (KI):
• Тіркелген көлеміндегі төленген жарғылық капитал ... ... ... ... ... (3101 ... ... жылдардың таза кірісінің есебінен құрылған қорлар мен резервтер,
өткен жылдың таратылмаған таза кірісі;
• Материалды емес ... (1659 ... 1699 ... ... ... ... (3599 шот);
• Ағымды жылдың шығындарының ағымды жылдың кірістерінен асуы;
Екінші деңгейлі капиталдың құрамына келесі баптар кіреді (КII):
• Ағымды жылда ... ... ... ... ... мен ... қағаздарды қайта бағалау (3540,3560);
• Тәуекелділігі бойынша топтастырылған активтер сомасының 1,25% аспайтын
жалпы резервтер (провизиялар) (1465,1469 шоттар);
• Бірінші деңгейлі капиталдың сомасының 50% ... ... ... ... ... ... ... есебі
Акционерлік қоғамның жарғылық капиталы барлық акциялардың атаулы құны
сомаларынан құралады.
Шағарылған және жарияланған жарғылық капиталды ... ... ... ... ... ... ... және үлкен көлемін
шығаруға рұқсат алады. Бұл акционерлік қоғамға ... ... ... қосымша қаражат жинақтауға мүмкіндік береді.
Акциялар шығарылған және айналатын болып бөлінді.
Шығарылған – бұл басқа ... ... ... өткізілген акциялар.
Айналатын - бұл шығарылған және айналыста жүрген ... ... ... ... ... болса немесе оған акционерлер қайтарып
берген болса, онда айналатын болып ... ... ... алған болса
немесе оның иелігіндегі шығарылған акциялар - сатып алынған деп ... құны ... ... анықталатын жарғылық капитал есебі
Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғам ... ... ... ... ... жарғылық капиталын қалыптастыру
процессі төмендегі заңдар мен ... ... ... ... ... ... заң күші бар ... банктер және банк қызметі туралы».
«Акцияларды шығаруды рәсімдеу, заңды күшін жою тәртібі туралы ереже
және ... ... ... ... мен орналастыру
қорытындылары туралы есепті бекіту туралы» ... ... ... 1996 ... 29 ... №141 ... бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық ... ... ... аумағында жегелеген банк операцияларын іске
асыратын банктер мен ... ... ... мен ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінде сараптамадан өту
тәртібі ... 1995 ... 15 ... №251 ... ... «Бағалы
қағаздар нарығы туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.
Алғашқы шығаруды тіркеу үшін банк құру ... ... ... ... рұқсаты негіз бола алады. Жекелеген банк операцияларын іске
асыратын банктер мен ұйымдар шығаруды тіркеу ... ... ... ... ... ... сараптамадан өткен және
аудиторлық қорытындысымен бекітілген қосымша шығару проспектісін ұсынады.
Табыстар ... ... шот ... ... ... ... шот 7110«Жүзеге асырылмаған шығысы» есепке алынатын,
жоғарыда көрсетілен активтерді қайта бағалау нәтижесінде оң ... ... ... ... сальдо шегінде сома жыл аяғында арнайы ашылған
3500«Резервтік капитал және қайта бағалау» ... ... ... ... қағаздар бойынша Ұлттық комиссия мен Әділет министрлігінен
рұқсат алғаннан кейін банк акциялары ... ... ... және оларды жарғылық капиталға кірістей алады.
Тіркелген капиталдың ... ... ... есеп ... жарлық капитал-жай акциялар» бөлігі және 3025«Жарияланған
жарлық капитал-артықшылықты акциялар».
Төленбеген ... ... жай ... ... ... акциялар» шотта және 3026«Төленбеген жарлық ... ... ... капитал көлемінің өсуі:
Дт: 3002«Төленбеген жарлық капитал-жай акциялар»
3026«Төленбеген жарлық капитал-артықшылықты акциялар»
Кт: 3001«Жарияланған жарлық капитал-жай акциялар»
3025«Жарияланған жарлық капитал-артықшылықты акциялар
• Жарғылық капитал ... ... 2860 ... қызмет бойынша өзге кредиторлар»
Кт: 3002«Төленбеген жарлық капитал-жай акциялар»
3026«Төленбеген жарлық капитал-артықшылықты акциялар»
және немесе
Дт: 1001«Кассадағы қолма-қол ақша»
1051«Банктің Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... бойынша
Кт: 3002«Төленбеген жарлық капитал-жай акциялар» -атаулы құны бойынша
3026«Төленбеген жарлық капитал-артықшылықты акциялар» - атаулы
құны бойынша
3101«Акциялар бойынша салықтар» ... ... мен ... ... ... ... ... салымды шетел валютасында төлеген кезде келесі
өткізбелер жүргізіледі:
Дт: 1001«Кассадағы қолма-қол ақша»
1050«Банктегі корреспонденттік есепшоттары»
2203«Клиенттердің ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... бір уақытта теңгеде:
Дт: 2859«Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны
(валюталық қысқа пазицияның)»
1859«Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны
(валюталық ұзақ ... ... ... капитал-жай акциялар»
3025«Жарияланған жарлық капитал-артықшылықты акциялар».
2.2. Акционерлерден сатып алынған акциялар есебі
Акционерлік қоғам жалпы акционерлер ... ... ... ... қарастырылған аз мөлшерде ескере отырып, жарғылық капиталды
акциялардың бір бөлігін олардың жалпы санын ... ... бұл ... ... ... ... ... уақытынан бұрын орындалуын
талап етуге құқығы бар ... ... ... қажет.
Сатып алынған меншікті акциялар–сатылған, одан кейін оны шығарған эмитент
–банк қайта сатып алған, бірақ қайта шығарылмаған немесе ... ... жай және ... бар ... ... банк акцияларды
қаражаттандыра отырып, оларды нарықта немесе акционерлерден қайта сатып
алады. Ол мына мақсатта жүргізіледі:
- ... ... ... жою;
- банк акцияларына қолайлы коньюнктураны ұстап тұру;
- банктің бақылаушы акциялар пакетін басқа субъектілердің иемденіп алуын
тоқтату және тағы басқа.
Меншікті ... ... ... алудың нәтижесі банк активтерінің және
акционерлік капиталының қысқаруы болып ... ... ... ... мерзім аралығында сақтаулы, қайта шығарылуы немесе айналымнан
мүлдем алып тасталынуы мүмкін. Олар шығарылмаған акцияларға өте ұқсас ... ... ... ... ... ... олар ... ие болмайды. Сатып ... ... ... ... ... ... ... және банк таратылған жағдайда оның
активтеріне үлестік құқық бермейді. Егер акция номиналы бойынша ... ... ... ... және ... ... соңынан қайта сатып алынса,
онда ол номиналынан төмен сомада қайта шығарылуы ... Ал ... ... ... бұны ... ... ... Қайта сатып алынған
меншікті акциялар есебі номиналды бойынша немесе ... ... алу ... ... Меншікті акциялардың атаулы құны мен нақты сату
немесе сатып алу құны арасындағы ... 3101 ... ... ... ... ... ... бағада сатып алынған кезде шығындарға, төмен бағамен
алынса – банк табысына жатқызылады.
Акциялар мына ... ... ... банк ... ... ... бір түрін екінші бір акциямен алмастыру кезінде;
- банктің ... қоры ... ... ... ... ... 3003«Банк сатып алған жай акциялар»
3027«Банк сатып алған артықшылықты акциялар»
Кт: 3101 «Қосымша төленген капитал»
1001«Кассадағы қолма-қол ақша»
1051«Банктің Қазақстан Республикасы Ұлттық банкіндегі
корреспонденттік ... ... ... ... ... алған жай акциялар»
3027«Банк сатып алған артықшылықты акциялар»
3101 «Қосымша төленген капитал»
Кт: 1001«Кассадағы қолма-қол ақша»
1050«Банктегі корреспонденттік есепшоттары»
2203«Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»
Акциялар ... ... ... ... қайта сатып алынғаннан кейін құны
жойылуы мүмкін.
Акция құны жойылған кезіндегі жарғылық капиталдың азаюы келесі
өткізбеде көрініс табады:
Дт: 3101 ... ... ... ... атаулы құнынан төмен бағамен
сатып алу кезінде
3025«Жарияланған жарлық капитал-артықшылықты акциялар»
Кт: 3003«Банк сатып алған жай акциялар»
3027«Банк сатып алған артықшылықты акциялар».
Егер, ... ... ... ... және ... ... сомасына азаяды:
Дт: 3001«Жарияланған жарлық капитал-жай акциялар»
3025«Жарияланған жарлық капитал-артықшылықты акциялар»
Кт: 3002«Төленбеген жарлық капитал-жай ... ... ... акциялар»
Қорытынды айналымдар жүргізілгеннен кейін салықты төлеуге дейінгі табыс
шоттарын жабу бойынша келесі өткізбелер ... 4999 ... ... ... 5999 ... ... ... таза табыс (өтелмеген шығын».
Акционерлердің шешімі негізінде резервтік капитал ... ... ... ... 3599 ... таза ... (өтелмеген шығын».
Кт: 3510 «Банктің резервтік капиталы»
Банктің шығындарын жабуға резервтік капиталды қолдану:
Дт: 3510 «Банктің ... ... 3599 ... таза ... ... ... ... есептеу және төлеу тәртібі
Дивидендтер –бұл акционерлер арасында бөлінуі тиіс таза табыс бөлігі.
Әдетте таза ... ... ... ... ... бұл банктің өз табысынан акционерлері үшін жүргізетін ... ... Оның ... ... директорлар кеңесімен тағайындалады.
Дивидендтер төлеумен үш маңызды күндер байланысты:
- жарнамалар;
- акция иелерін тіркеу;
- төлемдер.
Біріншісі–бұл директорлар кеңесінің ... ... ... ...... ... ... акция иелері анықталатын күн.
Дивидендтер белгілі бір күнге тіркелген барлық акционерлерге ... ... ... кейін акциялар табыс алуды жоғалтады, яғни егер акционер өз
акциясын тіркеу ... ... ... онда ... алу ... жаңа ... күн ... акционерге нақты төлем жүргізілген күн.
Артықшылығы бар акциялар жай акцияларға қарағанда ұнамдырақ ... ... бір ... сомасы артықшылығы бар акциялар иелеріне жай
акциялар иелері өз үлесін алғанға дейін ... ... ... ... ... ... қатынаста анықталады. Банк қаржылық жылды қалай
аяқтағанына байланыссыз артықшылығы бар акция иелері қанағаттануы тиіс.
Сондықтан егер ... ... ... ... онда ... ... ... дивидендтерді төлеу үшін резервтік қаражаттар пайдалануы
мүмкін.
Кейде, банктің айналым капиталын сақтап қалу үшін ... ... ... ... ... ... да ... директорлар кеңесі
акцияларға дивидендтер төлеу турлы шешім қабылдай алады. Бұл жай ... ... ... ... беру ... табылады. Банкті қайта
капиталдандыру жүзеге ... ... әр ... ... құны ... өзгерусіз қалады.
Дивидендтер есептеу кезінде келесідей өткізбе жүргізіледі:
Дт: 3599 «Бөлінбеген таза табыс (өтелмеген шығын».
Кт: 1853 ... есеп ... ... бойынша)»
2853 «Акционерлермен есеп айырысу (дивиденд бойынша)».
Резервтік капитал есебінен дивидендтерді есептеу:
Дт: 3510 «Банктің резервтік капиталы»
Кт: 1853 «Акционерлермен есеп айырысу ... ... ... есеп айырысу (дивиденд бойынша)».
Төлем көзінен салықты ұстап қалғаннан кейін дивидендтерді беру не ... не ... есеп ... ... ... алу ... немесе,
егер акционерлерге басқа банкте қызмет көрсетілетін болса, ... ... ... 1853 ... есеп ... (дивиденд бойынша)»
2853 «Акционерлермен есеп айырысу (дивиденд бойынша)».
Кт: 1001«Кассадағы қолма-қол ақша»
1050«Банктегі корреспонденттік есепшоттары»
2203«Клиенттердің ағымдағы есепшоттары».
3.1.Банктің таратылған қаражаттары
Банк ресурстарының құрылымында ... ... ... ... ... өте жоғары, олардың есебінен банктің активтік
операцияларының басым бөлігі жүзеге асырылады.
Нарықтық қатынастардың дамуына ... ... ескі ... ... ... бос ақшалай қаражаттарды тартудың дәстүрлі емес тәсілдерінің
болуы, тартылатын қаражаттар құрылымын толығымен өзгертті десе де болады.
Банктік ... ... ... қаражаттарды жинақтау тәсілдеріне
байланысты үлкен екі топқа бөледі:
- депозиттік қаражаттар;
- депозиттік емес ... ... ... ең көп ... ... ... банк үшін ... арзан ресурс көзі болып табылады.
Депозит - бұл клиенттердің (жеке және заңды тұлғалардың) банктегі
белгілі бір ... ... және ... ... ... ... операциялар активті және пассивті болып бөлінеді. Активті
депозиттік операциялар-банктің ... ақша ... ... шоттарда орналастырумен байланысты
операциялар. Олар банктің өтімді активтері ... яғни ... ... аз ... ... ... ... клиенттердің уақытша бос ақша
қаражаттарын белгілі уақытқа және пайыз төлеу ... ... ... Бұл операциялар көмегімен тартылған депозиттер пассив жағының
көп бөлігін алады және банктік ресурстарын қалыптастырудың негізгі ... ... ... ... банктік тәжірибеде салымдардың және депозиттердің шоттарының әр
түрі кездеседі.
Бұл банктердің жоғарғы бәсекелестік ... банк ... ... топтарының сұранысын қанағаттандыруға және ... мен ... бос ... ... шоттарға тартуға ұмтылуына
жағдай жасайды.
Экономикалық мазмұнына қарай депозиттерді мынадай топтарға бөледі:
- ... ... ... депозиттер;
- мерзімді депозиттер;
- жинақ салымдары;
- бағалы қағаздар.
Сондай-ақ, олардың төмендегідей белгілеріне байланысты жіктеуге болады:
- ... ... ... ... ... қарай;
- қаражаттарды салу және қайтарып алу шартына қарай;
- пайыз төлеу тәсіліне қарай;
- банктің активтік операциялары ... ... ... ... ... ... ... депозиттік шоттар мынадай
түрлерге бөлінеді:
- жеке тұлғалардың шоттарына;
- кәсіпорындар және ... ... ... ... билік ұйымдарының шоттарына;
- қаржылық мекемелердің шоттарына;
- шетелдік азаматтардың шоттарына.
Талап ... ... - бұл ... ... ... ... етуіне
байланысты әр түрлі төлем құжаттар арқылы қолма-қол ақшаларын алатын әр
түрлі шоттардағы қаражаттар.
Отандық банктік тәжірибеде ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың, сондай-ақ әр түрлі шағын
коммерциялық құрылымдардың ... ... ... қаражаттары;
- әр түрлі мақсатқа тағайындалған қорлардың қаражаттары;
- есеп айрысудағы қаражаттар;
- жергілікті бюджет қаражаттары және олардың шоттарындағы ... ... ... ... шоттарындағы қаражат қалдықтары.
Талап етуге дейінгі депозиттік ... ... ... ... ... ... ... сипатталады. Талап етуге дейінгі
депозиттік шоттарға қаражаттар, шаруашылық және ... да ... ... ... түседі және пайдаланылады.
Ал, кемшілігі - бұл шот ... ... ... ... ... біршама
төменгі мөлшерде төленеді. Міне осыдан келіп талап ... ... ... ... ерекшеліктері қалыптасады:
- ақша салу және оны алу кез келген уақытта ешқандай да ... ... Бұл ... ... ... ақша мен ... ... болады;
- Шот иесі банктен осы шотты пайдаланғаны үшін пайыз түрінде немесе
коммиссиондық ақы алып отырады;
- Банктер талап етуге дейінгі ... ... ... үшін ... ... ... төлейді, кейде төлемеуі де мүмкін;
- талап етуге дейінгі депозиттер бойынша, коммерциялық банк Орталық
банкте ... ... ... ... ... жасайды.
- Бұл депозиттің үлес салмағының көбеюі, банктің өтімділігіне деген
талаптарды күшейте түсіреді және банктің ... ... де ... түседі;
- Бұл депозиттердің тарту шығындары аз болып ... яғни ... ... ... көптеген коммерциялық банктерде талап етілетін депозиттердің
үлесі тартылған қаражаттар құрылымында өте жоғары болып келеді. Бұл ... ... ... ... ... ұзақ ... ... қиындықтар туындайды. Халықаралық банктік тәжірибеде оларды ұзақ
мерзімді активтерге айналдыруда ... ... ... ... ... ... депозиттік базаны сипаттайтын көрсеткіштер есептелінеді.
1. Талданатын мерзім ішінде ... ... ... ... шоғырлану деңгейі. Оны пайыздық ... ... ... - ... ... ... - ... соңындағы қаражат қалдығы;
Қ.б - мерзімнің басындағы қаражат қалдығы;
Т - мерзім ... ... ... ... сақталу мерзімі. Талап етілетін депозиттерде ... орта ... ... ... ... сол ... ... мерзімді активтерге айналдыру мерзімін мынадай
формуламен анықтауға болады:
М = ... - ... ... ... - мерзім ішіндегі орташа қаражат қалдығы;
К - қарастырылатын мерзім ішіндегі күндер саны;
А – мерзім ішіндегі алынатын немесе аударылатын ... ... ... ... ... ... қалдығы немесе олардың табысты
активтерге орналастыруға болатын қаражаттарының бір бөлігі:
Ақ =Қо/ Т
Мұндағы,
Ақ - азаймайтын қаражат қалдығы;
Қо - мерзім ішіндегі орташа ... ... - ... ... қаражат түсімдері.
Мынадай мысалды қарастырайық.
|Кірген қалдық ... ... ... ... ... ... ... |Актив /Пассив ... |200000 |400000 |250000 ... ... (250000 - ... = Қо*К/А = 150000 * 360/200000 = 270 күн;
Ақ =Қо/ Т = 150000/400000 = 37,5%;
Есептеу нәтижесінен, талап ... ... ... тенденциясы
байқалады және банкке үнемі 100000 теңгеде талап етілетін депозит ретінде
қаражат түсіп отыратын ... онда оның 37500 ... ... 9 ... (270 күн) ... ... табыс әкелетін активтерге орналастыру
мүмкіндік туатыны көрсетіледі.
Мерзімді депозит - бұл банктерде белгілі бір ... және ... ... орналастырылған клиенттердің уақытша бос ақша қаражаттары.
Бұл депозит түрі ... ала ... ... ... мерзім бойынша алынуы
мүмкін.
Мерзімді депозиттер чектің көмегімен пайдаланылмайды, ... ... ... ... ... Егер мерзімге дейін бұл салымды алатын
болса, онда шот иесі айып пұл ... ... ... ... - талап еткенге дейінгі депозитке ... ... ... ... ... ... бұл ... алдын ала хабарлау негізінде немесе уақыты жеткен
кезде салым иесі ала ... ... ... ... ... ... ... депозиттерді басқа шоттарға аударуға болады.
Мерзімді депозиттер мынадай түрлерге бөлінеді:
Меншікті мерзімді депозиттер;
Алдын алуы ескертілетін ... ... ... ... ... ... күнге дейінгі:
30-90 күнге дейінгі;
90-180 күнге дейінгі;
180 күннен 360 күнге дейінгі;
360 күннен жоғары.
Мерзімді депозиттер бойынша, ... ... ... ала ... депозиті
бойынша міндетті түрде өтінішін талап етеді. Өтініш беру уақыты алдын ала
келісіледі және ... ... ... сәйкес пайыз белгіленеді. Әдетте,
алдын ала алуын хабарлау мерзімі жеті күннен жоғары болып келеді.
Мерзімді депозиттердің мынадай ерекшеліктері ... есеп ... үшін ... әрі мұндай шоттарға ешқандай да есеп
айырысу құжаттары толтырылмайды;
- шоттағы қаражат баяу айналады;
- тұрақты пайыз төленеді;
- пайыз ... ең ... ... ... банкі тарапынан реттеліп
отырады;
- ақшаны алуы туралы салым иесінің ... ала ... етуі ... етіледі;
- бұл шоттағы қаражаттар бойынша ең ... ... ... бұл ... ... өткенше трансакциялық мақсатқа жұмсауға
болмайды; Мұндай депозиттер шотынан қажетті уақытта, қажетті мөлшерде
ақша алуға болмайды.
Тағы бір ... ... ... түрі – ... ... Олардың
белгіленген мерзімі жоқ, қаражатты алуда ескертуін талап етпейді, салымның
жоғары шегі шектелген, ақшаны салу және алу ... ... ... ... үшін ... ... ... жұмыстарды талап етеді: операцияны
рәсімдеу қиынырақ, кітапшаны жоғалту және ұрлатып алу жағдайына сай ... ... ... ... және т. б. ... ... жасалған жеке
бет шоты туралы көшірмесі негізінде жинақ салымдары мен ... ... ... бар.
Мерзімді депозиттер және жинақ салымдары депозитті ресурстардың ... ... ... ... ... ... болмайды. Бұл салымдардың түрі
бойынша, мерзімді депозиттерге қарағанда төменгі мөлшерде пайыз ... ... ... кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинақ салымдарының төмендегідей ерекшеліктері болады:
- ... ... ... ... ... ... ... қаражатты алдын ала алу барысында ешқандай да ескерту талап
етілмейді;
- ақшаны шотқа ... ... ... аларда міндетті түрде ақшалай
қаражаттар қозғалысы көрсетілетін жинақ кітапшасының болуы ... ... ... ... ... тек жеке ... ғана ашылады.
Ал, шетел тәжірибесінде мұндай шоттар коммерциялық емес ұйымдарға және
іскер фирмаларға ... ... ... ... жеке ... ... жинақ салымдары салым
операцияларының мерзіміне және мазмұнына қарай төмендегідей түрлерге
бөлінеді:
- мерзімді ... ... ... ... қосатын мерзімді жинақ салымдары;
- ұтыс салымдары;
- ақшалай-заттай ұтыс салымдары;
- мақсатты және ағымдық салымдар;
- алдын ала ... ... ... ... ... ... ... тұрақты мерзімі белгіленетін және сол мерзім
өткенше алуға мүмкін емес салымдар жатады. Мерзімді жинақ салымдарына ... ... ... ... мөлшерде пайыз төленеді.
Қосымша жарна қосатын салымдар - бұл ... ... ... ... уәде бойынша үздіксіз ақшалай соманы қосып отыруға болатын
салымды ... Бұл ... ... ... ... бір ... ... жинақ салымдар, негізінен, жалақы, зейнетақы, үздіксіз төлемдерді
төлеу үшін жинақталатын және пайдаланылатын қаражаттарды білдіреді. Мұндай
салымдар ... өте ... ... ... ... ... мен ... бір түріне депозиттік және ... ... ... және ... ... - бұл салым иесіне белгілі мерзім өтен
соң, тиісті қаражатты және оған есептелетін пайызды ... ... ... оның ... ақшалай қаражатының барлығын куәландыратын банк
эмитенттің жазбаша куәлігі.
Депозиттік және ... ... ... ... екі ... ... сертификаттар;
Мәлімдеуші сертификаттар.
Атаулы депозиттік және жинақ сертификаттары бұл салым иелерінің атына
толтырылып беріледі. Ал, мәлімдеуші сертификаттарда салым ... ... яғни оны кім ... сол қаражаттың иесі болып саналады.
Депозиттік және жинақ сертификаттар сатылған тауарлар және көрсетілген
қызметтер үшін ... ... ... ... ... есеп айырысу қызметін
атқара алады. Депозиттік сертификаттар ... ірі ... да, ... ... тұлғалар сатып алады.
Әлемдік банктік тәжірибеде депозиттік сертификаттардың мынадай екі ... ... ... ... ... салым иелерінің қолдарында болып,
уақыты жеткен соң банкке ұсынылады.
Аударылатын депозиттік сертификаттар басқа бір тұлғаларға екінші ... алу - сату ... ... ... жеке ... арналып шығарылады. ... ... 1 ... 3 ... ... ... ... құрайды.
Жинақ сертификаты да жеке тұлғаларға ғана беріледі.
Мерзімді депозиттік және ... ... ... ... ... мүмкін. Мұндай жағдайда банк сертификатты ... ... ... ... ... ... ... банктер үшін бұл сертификат
ресурсты жинақтау тиімділігімен, яғни ірі соманың ... бір ... ... ... ... ... көлемі үлкен болып
табылмайды. Оны банктердің ерте жұмыс істеуімен түсіндіруге болады немесе
бұрынғы ... ... ... ... ... мән ... ... олардың банкротқа ұшырауы болуы ... емес ... ... меншікті капиталдарының (Ұлттық банктен басқа) мөлшері 100 ... ... ... және ол ірі ... банктердің меншікті
капиталдарынан 100 есе аз.
Банктің ресурсы ретінде, ... ... ... ... ... ие. Бұл ... өсуі екі әдіспен жүруі мүмкін:
жарғылық капиталды немесе банк табысының ... ... ... талдауы көрсеткендей кірістерді қалыптастыру процессі
екінші деңгейлі банктерге ... ... ... ... ... ... көбі
үлкен емес меншікті капиталдарға ие және оны ... ... ... ... қиынға түсіп жатыр. Сонымен қатар, кірістері жоғары топ
банктер бар, бірақ олардың ... ... және ... кірістер
сомасын несиелік қызметтен болатын шығындарды жабуға ... ... ... ... ... ... қазіргі таңда бірнеше себептерге
байланысты ... ... ... ... ... ... Ұзақ ... салымдарға резиденттердің ... ... ... ... ... ... ... кешіріп жатыр,
сонымен қатар меншікті қаражаттарының көп бөлігі провизияларды
құруға жұмсалып жатыр;
• Инвесторлардың көбілерін, банк ... әсер ету мен ... ... болмауы қорқытады және т.б.;
Осы және тағы басқа себептерге байланысты ірі банктер эмиссия жүргізген
кезде, ... ... ... ... ... ... ала ... Шетелдік инвесторлардың арасындағы қарым-қатынастар сұрағы әлі де
болса шешілуде.
Сонымен, банктер капиталдандыру ... ... ... ... ... шеше алмайтындығына көзіміз жетуде.
Сонымен, банктің меншікті капиталы – консервативтік ... түрі деп ... ... және оны тез ... ... әр ... ... ие.
Банктердің көбісі ресурстар жетіспеушілігін, ... ... ... ... ... өзіміз білетіндей «Дамымаған банктік жүйеде
дамыған банктер өмір сүруі мүмкін ... да ... ... жету үшін, отандық банктік жүйені дамытудағы әр түрлі іс шаралар
жүргізу керек және де ... ... ... ... ... халықаралық стандарттармен сәйкестендіру керек.
2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007 ... ... ... ... талдау жасау ... ... ... ... 10 %-ке өсіп ... Бұл ... ... әлдеқайда жақсарғанына дәлел. Осы ... ... ... атқаратын қызметі де зор. ... ... ... ... ... ... ... 6 млрд теңгеге ... ... ... ... ... егер ... барлығы орындалса
депозит ... ... даму ... ... ... ... Респуликасында бір адам ... ... ... 47,5 АҚШ доллар болса, ал ... ... ... үш есе ... Бірақ біздің елімізде де ... ... ... бар. Бұлар ел халқының
банктерге деген ... ... ... ... ... С.Т. ... «Банктегі бухгалтерлік есеп» Алматы Экономика 2006 ж
2. C. Б. Мақыш «Банк ісі» Алматы 2007ж
3. «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы» ... ... ... бар ... 1995 ... 30 ... №2155;
4. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметi ... ... Заң күшi бар ... 1995 ж. 31 ... №2444;
5. «ҚР бағалы қағаздар нарығы туралы» заңының ресми мәтіні. Алматы: «Жеті
Жарғы», 2004 – 4 б.
6. Мақыш С.Б. ... ... ... Оқу ... 2-шi ... ... ... 2004. – 272 б.
7. Қалғұлова Р.Ж. «Екінші деңгейлі банктегі бухгалтерлік есеп» Алматы ... ... Б.А. « ... ... ... Оқу құралы.- Алматы:
Экономика, 1999 ж
9. «Банки Казахстана» журналы №10 2005 жыл
10. «Қаржы қаражат» журналы №2 2005 ... ... ... // ... ... - 2007 жыл. ... Депозит нарығы // Банки Казахстана - 2006 жыл. ... ... ... ... құралдарды қайта бағалау
Қосымша капитал
Резервтік капитал
Бөлінбеген таза кіріс
Қосымша төленген капитал
Жай акциялар
Ерекшелігі бар акциялар
Салынған капитал
Жарғылық капитал

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банк ресурстары және олардың жинақталуы. Банктің өзіндік капиталы.39 бет
Банктің меншікті капиталының көздері мен қызметі14 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«ақша қаражаттарының есебі»58 бет
«БИАР» ЖШС-нің АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БӨЛУ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ75 бет
«Қарғын» романы туралы3 бет
Ірі қара төлін өсірудің маңызы34 бет
Ірі қара фасциолезіне қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар34 бет
Абай ойларының қара сөздеріндегі өрнектері4 бет
Абай Құнанбаев. Қаза сөздері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь