Радио және интернет арқылы хабар тарату

Жоспар

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім:
1. Радиолардың технологиясы
2. Ақпарат таратудың спутниктік жүйесі
3. Хабардағы режиссер қызметі
4. Радиохабардың қоғамдағы алатын орны
5. Радиохабар тарату міндеттері
6. Интернет желісі

ІІІ. Қорытынды
Кіріспе

Журалистика дегеніміз не біріншіден журналистика қоғамдық жүйенің бүтіндей бір бөлігі ал қоғам болса күрделі жүйенің институты болып саналады. Журналистика салалары болып негізінен редакциялар, газет журналдар, кітап баспаханалары , теле және радио ақпарат құралдары жатады. Журналистика тақырыбын қозғай келе біздің байқайтынымыз бұқаралық ақпарат құралдарының тікелей ақпарат көздеріне жүгінетіндігі. Журналистика ғылымы үлкен бір мектеп болып саналады оның техникалық жабдықтары яғни типография (газет журнал басылатын орын) теле және радио тарату центрлері , баспаханалар және тағыда басқа ақпарат тарату жабдықтарының өзі осы аталған мектептің жемісі болып саналады. Журналистика ғылымын тіпті атқарушы , құқықтық және сот органдарынан кейінгі 4 билік органы деп те атайды.
Радио – халыққа жаңалық жеткізу, хабар-информация беру жолындағы ең шапшаң, оперативті құрал. Радио хабары программаларында информация негізгі орынға ие, зор міндет атқарады.
Радиоинфомацияның бір ерекшелігі – оның документальдылығы. Бұған адамның дауысын, түрлі әндер мен дыбыстарды пайдалану арқылы қол жетеді.
Бүгінгі заман адамдары үшін информация көздері көп-ақ. Олардың қай-қайсысы болса да, “уақыт-алтын” деген қағиданы берік ұстанып, хабарды қысқа да мазмұнды, тартымды да қызықты етіп беруге тырысады. Радио да осы мақсатты көздейді.
Радио өзінің ағартушылық, насихатшылық қызметін сонау ХХ ғасырдың басынан бастау алады. 1914-1917 жылдарда дүниеге даңқы тараған қысқы сарайдан саяси-тәрбиелік мәні бар ел зиялыларының сөздерін, патшаның нұсқауларын таратып, хабарлап халықты хабардар етіп тұрған болатын. Пайда болғаннан бастап ел арасында зор ықпалға ие болған және де “ұзын құлақ” деп аталған – радио осы күнге дейін өз деңгейінде жұмыс істеп келеді.
Радиохабар тарату арқылы радиожурналистер жылдам ақпарат таратып отырады, себебі бұқаралық ақпарат құралдарының ішіндегі ең жылдам хабар жеткізуші – радио болып табылады.
Сонымен қатар ХХ ғасырдың орта шенінде келіп қосылған, ал ХХІ ғасырда олсыз өмірді ойлапта көре алмайтын Интернет желісі. Бұл да радиохабар сияқты жылдам хабар тарататын құрал. Радио - әуе арқылы болса, Интернет – телефон желісі, спутник арқылы хабарды жан-жаққа тасымалдай, әлемнің түкпір-түкпіріне жеткізу. Кең мағынасында - бұл бір бірімен мәліметтермен алмасатын жер жүзіндегі миллиондаған компьютерлер арасында бөлінген ақпараттық кеңістік.
Басқа ақпарат құралдарынан радионың ерешелігі ол өзіне аса көп назар қажет етпейді, белгілі бір уақыт мезетін немесе қарап тұрып сен оны тыңдамайсын. Радионы күнделікті тірлікті істеп жүріп, өзіне ешқандай кедергі келтірмей-ақ естіп жүре бересін, сонымен қатар жай естіп жүрмей, белгілі бір ақпарат қорын жинайсыз, мейлі ол жануарлар, машина, ауа райы және т.б. туралы болсын. Яғни сен толыққанды, жан-жақты қазірше айтқанда комуникативті боласыз.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. // ҚазҰҮ хабаршысы. Журналистика сериясы 2002 ж. №2 (15)
2. http://egov.kz/
3. Балапанова Е.Қ. Бөрібаев Б. “Информатикадан 30 сабақ” Алматы, 2004ж.
4. Дәулетқұлов А.Б. “ Жаңа информациялық технологиялар” Алматы, 2004ж.
5. Интернет әлемі. Ш. Қ. Дидар 2004 № 3 б 3
6. Интернет желісінің құрылымы. Дидар. 2000 №2 б 6
7. Интернет туралы біз не білеміз? Дидар 2000 14.11 б 4
8. К.Қабылғазина “Аудиотехника және радиохабарларының технологиясы” Алматы, 1999ж.
9. Н. Омашев “Радио журналистика” Алматы, 2005ж.
10. Сағындықов “ Алматыдан сөйлеп тұрмыз”
11. Шөкіш А. Интернет. Алтын орда. 2001. № 5 б 12
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігі
Қазақ филология кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы:Радио және интернет арқылы хабар тарату
Орындаған:
Тексерген:
Жоспар
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім:
1. Радиолардың ... ... ... ... жүйесі
3. Хабардағы режиссер қызметі
4. Радиохабардың қоғамдағы алатын орны
5. Радиохабар тарату міндеттері
6. Интернет желісі
ІІІ. Қорытынды
Кіріспе
Журалистика дегеніміз не ... ... ... жүйенің
бүтіндей бір бөлігі ал ... ... ... ... ... ... ... салалары болып негізінен редакциялар, газет
журналдар, ... ... , теле және ... ... ... ... тақырыбын қозғай келе біздің байқайтынымыз бұқаралық ақпарат
құралдарының тікелей ақпарат көздеріне жүгінетіндігі. ... ... бір ... ... ... оның ... ... яғни типография
(газет журнал ... ... теле және ... ... ... ... және ... басқа ақпарат тарату жабдықтарының өзі осы аталған
мектептің жемісі болып саналады. Журналистика ғылымын ... ... ... және сот ... ... 4 билік органы деп те атайды.
Радио – халыққа жаңалық жеткізу, хабар-информация беру ... ... ... ... ... ... программаларында информация негізгі
орынға ие, зор міндет атқарады.
Радиоинфомацияның бір ерекшелігі – оның документальдылығы. ... ... ... әндер мен дыбыстарды пайдалану арқылы қол жетеді.
Бүгінгі заман адамдары үшін информация көздері көп-ақ. Олардың ... ... да, ... ... ... берік ұстанып, хабарды қысқа
да мазмұнды, тартымды да қызықты етіп ... ... ... да ... ... ... ... насихатшылық қызметін сонау ХХ ... ... ... 1914-1917 жылдарда дүниеге даңқы тараған қысқы
сарайдан саяси-тәрбиелік мәні бар ел ... ... ... таратып, хабарлап халықты хабардар етіп тұрған болатын. ... ... ел ... зор ықпалға ие болған және де “ұзын құлақ” деп
аталған – радио осы күнге дейін өз деңгейінде жұмыс істеп ... ... ... ... ... ақпарат таратып
отырады, себебі бұқаралық ақпарат ... ... ең ... хабар
жеткізуші – радио болып табылады.
Сонымен қатар ХХ ғасырдың орта ... ... ... ал ХХІ ... ... ... көре алмайтын Интернет желісі. Бұл да ... ... ... ... ... ... - әуе арқылы болса, Интернет –
телефон желісі, спутник арқылы хабарды жан-жаққа ... ... ... ... Кең ... - бұл бір бірімен мәліметтермен
алмасатын жер жүзіндегі миллиондаған ... ... ... ... ақпарат құралдарынан радионың ерешелігі ол өзіне аса көп ... ... ... бір ... ... ... қарап тұрып сен оны
тыңдамайсын. Радионы күнделікті тірлікті істеп жүріп, ... ... ... ... жүре ... ... ... жай естіп жүрмей,
белгілі бір ақпарат қорын жинайсыз, мейлі ол жануарлар, машина, ауа ... т.б. ... ... Яғни сен толыққанды, жан-жақты қазірше айтқанда
комуникативті боласыз.
Радиохабарлардың технологиясы
Аса маңызды, салауатты хабарлар мен ... ... ... ролі ерекше. Қашан да жақсы істердің жаршысы бола
отырып, ұрпаққа өнегелі сөз таратып, тәрбие ... ... ... ... ақиқат. Игілікті істерді жұртшылыққа жеткізуде радиоақпарат негізгі
орынға ие ... зор ... ... ... сан ... көп қырлы
өміріміздің барлық жағы ... сол ... де ... ... ... ... ... отыр.
Өзіне қажетті радиотолқынды ұстап отырған тыңдарман сан алуан
хабарларды тыңдайды, музыкаға ... ... ... ... ... ... ... аудармаған жағдайдың өзінде халықтың санасына сыналап
енетін радиохабардың ... бар. ... осы ... ... ... ... жинап, өз сөзін алысқа таратып отыр. Алыс шетелдердегі ағайындар
Қазақстанның кең байтақ ... ... ... ... әр ... әр ... ... тамсана, таңырқана тыңдайтындарын әңгімелеп те, жазып та жүр.
Осы радиохабарларды тыңдау жеңіл болғанымен, оның ... яғни ... ... ... таралуға дейінгі процестері
үлкен жауапкершілікті, нақтылықты, ұқыптылықты, оперативтілікті талап
ететін жұмыс. ... өз ... ... өзіндік аудитория жинауы
радиохабардың мәнінде, маңыздылығында. Тыңдарман құлағын елес еткізетіндей
хабарлар жасау, көпшілік көнілінен шығу – ... ... да ... ... ... хабар шығару үшін объект табудың мәні
зор.
Өмірде болып жатқан сан-салалы ... ... ... ... оны ... ... жеткізу, әрине, үлкен міндет. Сол
оқиғаларды, ... ... ... ... ... ... өзіндік пікір
қалыптастыра отырып тыңдармандарға ұсыну – жақсы объект ... ... ... ... ... ... ... жасау деген сөз. Күнделікті
болып жатқан жайларды қолма-қол, дәлме-дәл ... бар. Бұл – ... ... ... ар-ождан, дін, тәрбие т.б сияқты абстракты
хабарларды жасау, оны шебер жеткізу, өз ... ...... ... білімділікті, жан-жақтылықты, салауаттылықты,
парасаттылықты талап етіп отырған жайлар.
Көздеген межеден шығып, жазылатын ... өз ... ... ... ... ... ... шығуы үшін, радиожурналистке
білім, сауат, ... ... ... ... танытып, сауаттылығын
көрсетіп, қағылез қимылдап, жіті пайымдап, биік ... ... ... өзі ... сөйлеп қана қоймай, сөйлеушіні сөзге тарта алуы,
шешіле сөйлеуге мәжбүр ете алуы қажет. ... ... ... деп қана ... ... ... ... психологиясына көз жүгіртіп, мінез-құлқын
байыптап, өзіндік “жақындауға” қол ... ... ғана шын ... ... ... мүмкін.
Егер радиожурналист мұндай шеберлік көрсете алмаған болса, онда
әрине, сұлық, сүреңсіз, ... әсер ете ... ... жете
алмайтын хабар шығуы әбден мүмкін. ... ... ... ... ... әңгімелесуші адамның өз ойын еркін бүкпесіз, ашық ... ... сол ... ... ауытқып бара жатса, оны бірден
тоқтатып тастамай, басқа ... қоя ... ... ... барысына қарай
ауысуына мүмкіндік жасауы да ... ... ... ... ... сол ... ... сапалы, бірқалыпты жазылуын
қамтамасыз етіп тұрған құралдың дұрыс жұмыс істеуін қадағалап реттеп алған
жөн. ... ... ... қалай ұстаудың да маңызы бар. Бөтен шудың
болмауына, дыбыстың анық естілуіне микрофонды ұстау қашықтығының да ... ... ... ... 30-50 см ... ... ... Одан жақынырақ болса әңгімелесуші адамның тыныс ... ... ... ... ... ... “ш”-ға айналуы) т.б. шулар естіліп
қалуы мүмкін. Ал, қашығырақ болып ... ... ... ... Тағы бір ... жай – микрофон мен магнитофонды бір үстел
үстіне қоюға болмайды. Екеуі бір ... ... ... ... ... жазылып қалады. Өйткені, қатты денелер дыбысты бойынан жақсы
өткізеді.
Хабар жазу кезінде ... ... ... жазылғаны дұрыс. Алдын-
ала дайындалған, немесе оқылған сөз білініп қалады, сөйтіп адам эмоциясына
кері әсер ... ... Ал, ... ... ... ... ... тән
дауысы тыңдармандарды баурап алады, әрі тез жалықтырмайды, хабардың
нақтылығын арттырады. Міне, ... да ... ... ... оның ... ... отырып, әңгімеге тартқаны, шешіле
сөйлеуіне әсер жасағаны жөн.
Таспаға жазылып әкелінген хабарды ... ... сан ... ... ... бірі – ... Жақсы хабар негізі – жақсы сценарий екені
радиожурналистика дәлелдеп отыр. ... ... ... тағы ... ... ... ... пікір молдығы, білімділігі,
парасаттылығы, адамгершілік пайымы әсер етеді. Қазіргі кезде Қазақ радиосы
тек тікелей ... шығу ... ... ... ... эфирге шығу үшін де
әрине, сценарий қажет. Эфирді қалай болса солай, сапасыз, нәрсіз, ... ... ... не айту ... ... айту керек деген
мәселені жүзеге асыру үшін де жақсы сценарийдің ролі зор. ... ... ... ... де, хабар редакторына да, операторға да, тыңдарманға
да игі әсер етеді.
Үнтаспаға алдын ала жазылып әкелінген хабарды эфир ... ... ... процесі деп аталады. Сонымен, монтаж деген ... ... ... ... т.б. жерлерін, сөздерін алып, артық, сырттан
жазылған дыбыстардан тазалау деген сөз. Монтаждың ... ... ... ... түрлері бар.
Қарадүрсін немесе механикалық монтаж үнтаспаның ... ... ... ... ... ... Ол үшін ... блоктан үнтаспа өте
берген сәтте дыбыстың естілуін қадағалап, дискіні әрлі берлі ... ... ... ... сөйлемді ұстаған соң қиғаштап алмаспен, өткір кескіш
затпен кесіп, тазартуға қажет бөлікті алып тастау керек. Үнтаспаның екінші
бөлігін де ... ... ... дәл ... ... етіп
кескен соң, арнайы тез жабысатын, ... ... ... (скотч)
жапсырылады. Қиылған жерлердің мұқият қабысуын қадағалаған жөн. Сонан соң
жапсырылған таспаның шетіндегі артық жерлерін ... алып ... ... ... ... ... Қарадүрсін монтаж әлі күнге дейін ... ол көп ... ... әрі ... ... етіп қиып ... мәжбүр
етеді. Сол себепті кейбір жағдайларда ғана болмаса қарадүрсін монтаж
қолданылмайды.
Электронды монтаж – бір ... ... ... ... жасалады. Яғни, бір магнитофонға негізгі дауыс ... ... да, ... таза ... ... ... ... деген бөлігі
алғашқы магнитофонда қалдырылып, қажетті деген тіркес, сөйлемдер ... ... Дер ... магнитофонды тоқтата қойып, көшірген
уақытта сөйлем мен сөйлемнің, сөз бен ... ой мен ... ... ... ... ... келмеуін хабар редакторы өзі қадағалайды.
Осылайша тазартылған үнтаспа әуе толқынына таратылып ... ... ... ... ...... ... жасалатын монтаж. Мұнда
ешқандай қайшының да, скотчтың да, қағаздың да қажеті жоқ. ... ... ... магнитофон арасында жүгіріп, қарбалас қимыл жасаудың
да қажеті жоқ. Тек, компьютерлік ... ... ... ... ... ... басу арқылы өшіріп тастауға болады. Ол үшін әр
журналистің алдында жеке компьютер болғаны әрине, ғажап іс ... ... ... әр ... ... дискетінде сақталып, қай кезде, қашан
берілді, не ... ... ... ... ... көмек болары анық.
Радиохабар технологиясын жүзеге асыруда оператордың ролі маңызды.
Магнитофондармен жұмыс ... ... ... ... ... жүрген
операторлар Қазақ радиосында аз емес. Алынып тасталатын қажетсіз сөздер ... ... сөз ... ... ... ... орынсыз
паузаның қалып қалмауы, монтаждан кейінгі дауыстың неғұрлым табиғи шығуын
техникалық мүмкіндіктер арқылы қамтамасыз етудегі ... ... ... сөз ерекшелігіндегі кемшіліктер – (сөз ... ... ... пайдалану, тамсану, ауа жайылып сөйлеу, т.б.) тазарту,
дыбыс деңгейін қадағалау, жазылған ... ... ... ... т.б. ... ... хабар технологиясы үшін маңызы зор жайлар
оператор қолынан ... ... ... ... ... ... молынан хабардар оператор қашанда режиссердің сенімді серігі бола
алады.
Баспасөз журналистерінің құралы ... мен ... ... қаламы репортер, микрофон, ... ... ... сөз ... ... ... ... эстетикалық талғамы жоғары тыңдарман қауымның көңілінен шыға
алмауы әбден мүмкін. Тегінде, радиотолқын ауаға ... ... ... ... сөйленген сөз – ауа толқыны арқылы ... ... ... ... ... ... ... Одан әрі жоғары жиіліктегі (жүз
мыңдаған герцтен ондаған миллион герц ... ... ... ... ... ... радиостанция антеннасына беріледі, ал
антеннадан хабар ...... ... ... ... Ол ... ... антеннасында өзіне сәйкес жоғары
жиіліктегі ... ток ... ... ішіндегі детектор тетігі
микрофон алдында сөйлеген сөзге сәйкес ... ... ... ... ... ... одан әрі ... қайтадан әуе толқынына айналады, радио
арқылы сөйлеген сөз жер арының қай түпкірінде, қай ... ... ... жетеді, естіледі. Өйткені, дыбыстың ... ... 300.000 км. ... ... ... де радио арқылы берілетіні
содан. “Айтылған сөз – ... ... ... ... ... нақылы осы
радиоқұбылысына анықтама болғандай. Радионың құдіреті де осында. Сондықтан,
диктор немесе тілші микрофон алдындағы адам тыңдаушымен ... ... деп ... ... ... сөз – бұл радиодағы ең нәзік,күрделі
бейнелеу құралы. өйткені бұнда ой мен ... ... ... ... ... өмір шындығы ... ... ... әр ... ... болсақ, эфир материалдарының дұрыс қабылдануы
тыңдаушы зердесіне, оның ой ... ... және ... ... ... ... ... Сондықтан, сөздің
эмоциялығына да орынды мән беріп, мұқият болу ... - ... ... ... ... сөзі кескін, бейнені, ой ... сөз ... ... ашады. Міне, осындай эфирге жолдама алу жолы өте күрделі
радиохабарларының ат салысатын тағы бір тұлға – ... ... ... әсер етіп, жүрегіне жетіп, тыңдарманға ... ... ... өтуі – ... ... ... радиожурналистің
еңбегінің еш болмағандығы. Осы еңбекке үлес қосатын адамдар ... ... ... орны бар. ... ... берілген тексті
оқып шығатын функциясы болғанымен, диктор оқуының өзіндік ерекшелігі ... ... ... ... ... сезіммен, жағымды үнмен,
сырласа оқылған текстің ... оқуы ... өз ... ... ... ... арасында радиохабарды жазылумен емес, айтылуымен,
естілуімен бағалайтын дәстүр де бар. Осы ... кез ... ... ... ... өз сүрлеуін қалдырады. Диктор дайын тексті бір ... ... оқып ... ... тиіс емес. Ол ең алдымен әуезді
үннің, сиқырлы сезімнің керек десеңіз, сондай сезімтал өнердің адамы”.
“Радиохабарға ... ... ... ... бермейді. Дауыста қандай да
бір ерекше сапа болуға тиіс. Ол былайынша айтқанда ... ... адам ... сияқты радиоға да қолайлы болу керек. Бұның бәрін
дауыс алмастыруға ... Ол ... ... ... ие болуға тиіс.
Сонда радио тыңдаушы дыбысқа сенеді, образды сезінеді”, - деп тұжырымдаған
ғалым пікіріне ... ... Тағы ... ... ... ... “Диктор сөз мәдениетінің, сөйлеу ... ... ... “Диктор – эфирлік хабар әзірлеген редактор мен режисердің:
бүкіл шығармашылық ұжымның еңбегін жария ететін, ақырғы ... ... ... ...... ... Ол белгілі бір мемлекеттің, елдің,
белгілі бір облыс, ауданның ... үнін ... ... ... ... “Қазақстанның еңбегі сіңген әртіс” атағы беріледі. Ұзақ
жылдар бойы әуезді дауыстары халқымыздың ... ... ... ... ... ... Сағындықовалар – дикторлық өнердің
шеберлері.
Көп жағдайларда диктор қызметінің қажеті жоқ, оның орнын журналистер,
коментаторлар ... ... ... - ... ... ... Кейбір
эстетикалық, көркемдік, тәрбиелік мәндегі хабарларды диктордың әсем де
әуезді даусынсыз ... ... ... емес. Диктор оқуында берілген
кез келген қарапайым хабардың көркемдігі, әуезділігі, әсерлілігі артатынына
күмән ... ... - өз ... болжамы арқылы пікір, ой айта алатын,
өзіндік ұсыныс пікірлерге бай, өмірде болып ... ... ... ... ... ... баға беретін, жеке өзіне ғана ... ... түсе ... ұжым ... Хабар дайындауда жүргізуші-
комментатор мен редактор шешуші де негізгі ... ... Олар ... ... ... және ... ... жауап береді.
Сонымен қатар хабарды әуе толқынына әзірлеу процесінің басынан аяғына дейін
басы-қасында ... ... ... ... ... әр сөз, ... ... отыруға міндетті. Тыңдарманға әдемі әсер қалдырып немесе көңілінде
жүрген ой-арманын, яки ... ... таба ... ... ... табу ... көңілдерінен шығу үшін ... ... ... ... да редактордың, комментатордың, диктордың т.б. қызметтерінің
өзіне маңыздылығы, ерекшелігі, ролі бар. “Өнімді дайындаушы ... ... ... ... ... ... ал оны ... диктор болып
табылады. Әсіресе, соңғы хабарларды оқуда диктор дауысының ... Ол ... ... ... дикторы Әнуарбек Байжанбаев: “Соңғы
хабарларды оқуға өте жауапты ... ... ол ... ... ... ... жедел дайындалып, жедел оқылады, - деген.
Ал, бүтін ел барша халық құлақ ... ... ... хабарларды жақсы
оқып шығу дикторға үлкен абырой, асыл мақсат, зор ... - ... ... ... ... ... елең еткізер жақсы хабар дайындау
жүргізуші-комментаторға да, ... да, ... де ... ... ... ... көптеген елдерінде радиохабарларының ақпарат бөлімін, соңғы
жаңалықтарды дикторға ... әлі де ... орын ... ... да өз ... қармап қалу, немесе тыңдаушылар
талмағынан тыс ... ... т.б. ... ... ... түсуде. Бұл - өмір заңы, дәуір талабы. Оның өзі дәлелденіп
отырған ... ... ... шығушылар алдын ала жазылып, дайындылып
алынатын болса, ... ... орай ... ... ... тікелей эфир
арқылы берілетін болып отыр. Бұның өзі ... ... өмір ... ... бен ... ... ... толып, күнделікті жаңарып, жақсарып жатқан осы бір әрі ... қиын ... ... материалдардың өмірмен үндестікте ... жай. Ол үшін ... толы ... ... ... жаңа ... ... дегенге тоқталған жөн. Алдымен жеңіл ырғақты, әуезді,
көңіл қуантар музыкалар қажет. Батыстық радиолар тәжірибесінде кез ... ... ... ... ... арттыру тек музыка
арқылы жүзеге асырылады. Олар социологиялық анықтама жасау арқылы музыка
тыңдаушылардың ... ... алғы ... қоя ... ... ... ... үшін, жасөспірімдер үшін, 40-50 жас
арасындағылар үшін деп ... ... ... ... ... нәтижелерге жетуде. 40, 50, 60 жас арасындағыларды капиталы орныққан,
тиянақты табысы бар тыңдармандар деп ... жас ... ... ... ... көзін іздеушілер ретінде қарайды. Қай топ болса
да жарнама көзі бола ... ... ... ... ... Міне, солардың
көңілдерінен шыға отырып, аудитория жинауды басты мақсат етеді. Қаншама
жүздеген радиолар (бір ... бір ... ... ... ... ... ... 25 радиостанция жұмыс істейді) өз арнасын, өз ... ... ... ... ... өзі сол музыканың құдіретінде
екенін өмір көрсетіп отыр. Сол ... сол ... ... ... да қолдау табуда. Әсіресе, коммерциялық радиолар бұл ... ... ... сан ... ... ... радиолар алдыңғы орында. Мысалы,Майамидегі діни радиостанция
балаларды әр түрлі религиялық ... беру ... ... пен ... ... пауза мен текстің арасын, немесе
эфиргешығу, хабардың тәмамдалғанын ... т.б. ... ... ... ... ... байланыс жасау – біріншіден, тыңдаушылардың көңілін
аударып, өзіне қарата алса, екіншіден, ерекше ... ... ... ... Осы ... хабар режиссерінің ролі ерекше. Эфирге дайындалып
жатқан хабардың музыкалық көркемделуіне, эстетикалық ... ... ... ... ... білініп, сол сала мамандарының назарына ілігіп
те жатады. Бұл режиссер еңбегінің жемісі деуге болады.
Радиохабарының тағдырына бастан аяқ ... ... ... ... салысатын адамның бірі - хабар редакторы. Хабарды редактор ... ... ... ... тілшілер басқа да радиожурналистер
көбінесе бекітілген ... ... ... ... фантазия,
логика, өзіндік тіл, стиль, формаларды ойлап табу, өз ерекшелігін ... ... ... қасиетті борышы деп айту ... ... ... ... ... айналып отырған тағы да бір топ ... тыс ... Олар өз ... ... ... ... ... бөлім
редакторларының тапсырмаларын орындайды. Редакциялардың жалпы жұмыс бағдары
айлық, тоқсандық, жылдық жоспарлар арқылы ... ... Ол ... ... ... шешімімен жасалады. Хабар редакторы
хабарда не мәселені сөз ... ... ... ... ... проблемелар көтерілуге тиіс екендігі т.б. шешеді.
Мемлекеттік радиолар мемелекеттік ... ... да, ... ... ... ... идеологияға қарсы пікір
білдіретін материалдар ... ... жай. ... ... ... ... болмайды. Сондықтан, бір-біріне тәуелді осы екі ... ...... ... ... қамын, болашағын, ұрпағын
ойлаушы мемлекеттің идеологиясын насихаттау, әрине, ақпарат құралдарының
маңызды міндеті. ... ... ...... Ал, адам ... әрине, кемшіліктер болады. Осындай кемшіліктерді дер кезінде
көрсетуге, ... ... ... ... ... ... Қай патшаның
тұсында да сындар айтылып, кемшіліктері ... ... ... “сөзге жығылған”. “Бас кеспек ьолса да, тіл кеспек ... ... ... ... ... ... биіктен көрінуге тиісті.
Радио – қай жерде жаңалық болып жатқанымен таныстырып қана қоймайды,
үлкен тәрбие мектебі бола ... ... ... ... әдебиетінен хабардар ететін хабарларды сағат сайын, минут сайын,
кеңістікке өткізіп жататын алып ... ... арна ... ... ... сөтке уақытын толтыру – тоқтаусыз айналып ... ... ... ... ... ... ... өзіндік тіл-
стильдері бар хабарлар зымырап жатқан заман үрдісінен, уақыт тынысынан бір
сәт те қалысар емес. Ол ... ... ... шығарып отырған үлкен
ұжым – Қазақ ... ... елді ... шетелдердегі
меншікті тілшілер, пікірін білдіріп, үндесіп отырған тыңдарман халық.
Ақпарат таратудың спутниктік жүйесі
1931 ... 4 ... ... ... ... ... және орыс
тілдерінде хабар ... ... ... ... ... ... ... жерлерде, елді мекендерге жаппай репродукторлар қою 30-жылдардан
басталды. 1933 жылдың аяғында 68,2 процент елді ... ... ... хабар таратудың орта сөткелік мөлшері 67 сағат болды. Осы уақытқа
дейін мемлекеттік радио 4 республикалық бағдарлама бойынша хабар ... ... ... 8 ... 16 ... ... ... істейді. Ал,
барлық аудандарда аптасына 15-20 минуттық хабар беретін ... бар. ... ... ... 89 проценті радиомен қамтылған. Бірнеше арна
бойынша саяси-публицистикалық “Қоғамдық-саяси ... ... ... ... арна бойынша ұлттық-мәдени, ақпаратты-музыкалық “Шалқар”
бағдарламасы хабар береді.Үшінші каналда қысқа ... ... ал ... ... ... хабарлар беріледі. Жалпы хабар ... 81 ... ... ... 6 ... ... ... немісше,
ұйғырша, корейше, татарша ... ... ... ... хабарлар қосылмақ.
1992 жылы ең алғашқы коммерциялық радиостудиялар – “Радиомаксимум”
және “Бит 16 ” ... ... ... кейін “Тотем”, “Рик”, “31-канал”,
“Европа+Қазақстан” т.б. көптеген радиостудиялар ашылды. Бұл радиостудиялар
шетелдік радиостудиялардың тәсілімен ... ... ... және ... жылдам темп және актуальді, жедел фактімен ... ... ... шетелдік, батыстық болып келеді. Қалалық “Бит 16”
негізінен ... ... ... ... ... ... ... “Интелсат” сияқты спутниктік
ұйымдардың құрамына кірді. Қазақстан 1994ж. “Интелсатқа” ресми түрде кірді,
оған дейін “Интерспутниктің” мүшесі болатын. ... ... ... ... деп ... космостық жүйе жұмыс істейді. 1990 жылдың аяғында бұл
жүйенің іске қосылуы бүкіл ауылды ... ... ... ... ... Қазақ-түрік халықтары бірлескен “ТаңпаласТВ”, италия-
қазақбіріккен “Тотем” каналдары жұмыс істеген болатын. Республикада ... ... ... ... ... түрлері дамып келе
жатыр. Республикада бұрынғы ТАСС-тың салалары, аса күшті, ... ... ... ... ... істеуі, Қазақстандағы
коммуникацияның дамып, өсіп отырғандығының куәсі.
Қазақстан Республикасының территориясында 67 аса ... 844 ... ... ... ... ... берілген “Жарық-Свет”
спутниктік жүйе Қытай, Моңғолия, Түркиядағы қазақ диаспорасына ... ... ... ... ... қазір хабар таратудың үш түрі пайда болды: мемлекеттік,
аралас және жекеменшік. Бұлар жекеменшік, коммерциялық болғандарымен салық
төлемі, ... ... ... алу, ... ... ... болып
табылады. Бірақ, ол арналардың көпшілігі қаржы мәселесіне ... ... шеше ... социологиялық зерттеулерде алдыңғы орындарға
ұмтылып жүр. Тікелей эфирден хабар ... ... ... ... бара ... халықтың әлеуметтік жағдайларына байланысты
проблема көтеруде өзіндік үндері бар, шығармашылық ... эфир ... ... болып қалған арналар. “Шаһар”, ... ... ... да ... көп уақыт болмаса да өзіндік сүрлеу, өзіндік із
қалдырып, көпшілікке ұнай бастаған ... ... ... ... ... ” Тау ” ... да хабарлары жиі беріліп ... осы ... ... жекеменшік радиолардың барлығының
хабарлары орыс тілдерінде ... ... ... ... ... ... ... арналар жилікке ие бола алмай
қалады.Оның өзіндік себептері бар; бағдарламаларының ... ... ұлт ... ... ... т.б. Тендор шарты боынша
Қазақстан территориясынан хабар беретін ... өз ... ... ін ... ... ... ... өі орынды қойылып отырған шарт
болғанымен, орындалуы аса ... ... бере ... ... қызметі
Радиожурналистиканың негізгі өнімі, шығармашылық жемісі – үнтаспаға
жазылған материалдар. Ал, ... ... ... – сөз. ... сөзбен сомдалады, адамзат тағлымы сөзбен көрінеді. Қоғамды құрайтын
адамдар болса, олардың ... да ... да ... сөзбен танылады. Осы
орайда радиожурналистер міндетінің жауапты да қасиеті ... ... ... ... ... ақпарат тарату, білім
беру яки насихат жүргізу, ойын-сауық бағдарламалары арқылы ... беру ... ... ... ... ... және ... құралады.
Тыңдаушының қабілетін әспеттеу, солардың сұранысына орай хабарлар жасау
арқылы аудиорейтинг ... ... ... ... оны көркемдеп,
әсірілеп жеткізу дикторға жүктеледі немесе әртістер шақырылады. ... ... ... бетпе-бет келеді. Телевизиялық хабарларда сюжет
негізгі рөл атқарады да, сөз ... ... ... Ал, ... ... құбылыс, оқиға сөзбен өріп, тыңдарманың көз алдына бүкіл көрініс тек
баяндаумен елестіледі. Міне, сондықтан да радиожурналисттердің ... ... ... ... осыдан келіп шығады.
”Таспаға жазылған материалдың басты компоненттері – ... ... ... ... шу, т.б. көркемдік элнменттерді ... ... ... ... - ... “. Ол ... жобадағы
хабардың мазмұнына, мәніне, стиліне, пішініне, жанрына тағы да ... ... ... ... ... ... Алдымен
қажетті дауысқа көңіл бөлінеді, сонан соң тыңдарманға берілетін эмоциялық,
психологиялық, ... т.б. ... ... ... ... яғни дауыс ырғағы таңдалынады. Дауыс ырғағының өзі дауыс түрі
\тон\, дауыс екпіні \темп\, дауыс бояуы ... ... ... \пауза\
сияқты қасиеттерге таратылады. Магниттік таспадағы жазудың ... ... ... ... оның ... ... ... оны қалай
эфирге беру керектігін бақылаушы – режиссер. Хабардың ... ... ... әр ... ... бөле ... ... әуенмен көмкеру де
режиссердің талғам биіктігіне байланысты. Хабардың сәтті болып ... ... жол ... ... техникалық және шығармашылық
топпен тығыз байланыста жұмыс істей отырып қадағалайды. Міне, ... ... ... ... ... ... қызмет
қаншалықты қиын болса да, елеусіз қалып жатады. Эфирлік өнім ... ... соң ” ... ... – бәленбай “ деген бір ауыз
сөзбен ... ... ал ... ... ... ... ... екендігі байқала бермейді.
Режиссура – барлық өнерді тоғыстыратын күрделі тетік. Ол ән, би, ... т.б. ... ... ... ... жүйе-жүйесімен бағыт
сілтеп, бағдар беріп отырады. Бір-біріне лайықты, бірақ әртүрлі дүниелерді
жинақтап, бір ... әлем ... Ал, ... ... ... маңызды рөл
атқарады. Радио режиссеріне қажетті алғы шартттарға келетін болсақ:
• қиялға бай, яғни фантазиясы ... ... ... ... ... ... жан-жақты болғаны абзал;
• өмір құбылыстарының кез-келген саласынан ... ... ... тіл ... грамматикалық заңдылықтарды білуі қажет;
• музыкалық қабілетінің, білімінің болғаны жөн;
адам психологиясының қыр-сырын жетік білуі жде керек \ хабар қандай ... және ... ... ... ... ... ... қасиеттерді талап етудегі басты себеп – режиссер өз ... әр ... ... ... ... ... ... информацияның өзі тыңдаушысына жан-жақты сферада әсер ... онда ... ... еш ... Режиссер тарапынан хабардың
әрқайсысын қандай дауыс екпінімен, қай ... оқу ... ... ... ... ... беріледі. Бағдарламаның немесе хабардың
көтеретін салмағына қарай музыкамен, ... ... ... ... ... ... да ... маңызды міндетттері.
Сценарлық жоба қаншалықты жақсы болсын, ол ... ... ... ... ... ... ... әндермен, музыкамен,
роликтармен әрленбесе, онда хабар әсерлі болып шықпайды. Егер режиссура –
радиохабардың құрамдас, маңызды ... ... ... мәтін – хабардың
негізі, тірегі, ал көркемдік ... оның жан ... ... факторлары болып табылады. Міне, осындай ерекшеліктерді
үйлестіріп, ... ... бір ... етіп ... шығарып отыратын
адамдар – режиссерлер.
Белгілі қаламгер, көрнекті қайраткер Жүсіпбек Аймауылұлының:”Адам -
өзінің ыңғайымен, ... ... ... зат. Кіші ... ... ... икем болып туады, басқаша ... бір ... ... ... яки ... ... Біреу бала оқытуға, біреу етік тігуге, біреу
әкім болуға, біреу мал бағуға, біреу ... ... ... ... ... ... ... жаралады. Кім де кім өзіне біткен ыңғайына
қарай өз ... ... ... етсе, өз басына да, әлеуметкеде үлкен пайда
әкелмек ”, -деген пікіріне ... ... ... шынымен өз
мамандығын сүйетіндер ғана жұмыс істей алмақ. Өйткені, қиындығы өз алдына,
көбіне ерен еңбектері еленбей жататын ... тек ... ... ... ... жанры жағынан әртүрлі болған сайын режиссер еңбегі
де күрделіне түседі. ... ... жиі ... ... ... т.б. ... жанрлардың, көркем әдеби
хабарлардың, радиодраматургияның азайып кеткендігі радиорежиссерлер жұмысын
бір жақты, бір ... ... ... ... Сондықтан да, қазіргі
кезде жиі кездесетін радиосұхбат, радиоәңгіме сияқты жанрлардың ... ... ... тіпіті қарапайым информацияның ” жан бітіру ” де
режиссердің еншісіне тиеді. Бұл ретте олардан адам ... ... ... ... етіледі және хабар жазу кезінде кездесетін ... ... ... ... ... эфирлік өнімнің тағдарына
редактормен бірдей жауапкершілік талап етіледі.
Заман талабына орай қазіргі хабарлар алдын-ала таспаға ... эфир ... ... жатады. Әуе толқынына шығып алып, уақыт тлотыру
мақсатымен не болса соны сөйлеу тенденциясы радиохабарлардың құнын ... ... ... ... ... ... Мұның өзі
режиссураны екінші орынға ығыстырып, аудитория мен ... ... ... арасын алшақтатып отыр. Сондықтан, тікелей эфирді өз
орнына лайықты ... ... ... ... жөн. Сөйтіп, аузына
түскен сөзді қолданып, әуе толқынын ластап ... ... ... ... ... ... ... пайдасы тиетін таспалық
материалдар дайындалуы қажет. Соның бірін ... ... ... ... ... жоқ ... ... радиотеатрдың туындыларын асыға
күтіп, рухани ... зар ... ... ... қатар, радиодан
поэзиялық және музыкалық хабарларды көбейткен де дұрыс тәсіл. Халық ... ... ... ... ... алу мақсатында өлең-жыр тыңдау үшін қосады.
”Сөйлеу тілін жазба тілден ерекшелеп тұратын – ең алдымен ... ... үн ... ... ... К.С.Станиславский. Сондықтан, эфирден
айтылар сөздің әуезді, әдемі, сұлу тіркестермен естілгені ... ...... ... ... ... ой ... жол
көрсетіп, кеңес беріп отыратын, хабардың мазмұнды да көркем болып шығуына
ат салысатын ... ” Ең ... ... – сөз бен ... сүйенген
мемелекет. Ал, сөзді ақылды кісі айтады ”,- деген еді ойшыл ... әуе ... ... сөз ... ... гүлденуіне,
дамуына ат салысатындай болуы қажет. Сондықтан да, эфир тазалыған ... ... ... қоғамның төрінен орнын алуы тиіс. Бұл жерде
РРРРтеатр, кино режиссурасы, телевизиялық режиссерлер жайлы сөз болмағанмен
олардың тамыры ... ... ... ... ортақ екендігі даусыз.
Радиохабардың қоғамдағы алатын орны
Адамдар ... ... ... мен ... ... Осы екі ... басын біріктіріп, ақпарат тасымалына жол
салған, миллиондардың санасына бір мезгілде ықпал ... ... ... ... ... қоршаған ортадан бастау алады. Жапырақ сыбдыры,
құстың сайрағаны, су сылдыры мен ... адам ... ... сықыры,
қоңырау үні, мотор шуы, музыка – мұның барлығы ... ... адам ... ... оны сана ... түйсіктеуіміз болып
табылады. Дыбыс адамның өмір ... ... ... етіп қана
қоймайды, сонымен қоса көңіл-күй сыйлайды, рухани байытады, сана-сезімін
өсіреді, жаңа межелерге жігерлендіреді, ... ... ... ... алдырады, бір күйден екіншісіне көшуге көмек береді. Адам өз ... ... ... ... ... өмір ... соған сәйкес жүрек
соғысы, тыныстауы, қабілеті мен зейіні де құбылмалы болып ... ... ... ... ... қасиеттерімен қоса оның жан
дүниесін, яғни психологиясын да ... ... ... ... де ... ... құралдары ретінде де радио табиғаты осы табиғи
заңдылықтар мен ... ... Жүз ... ... ... ... ... ұстанымдары мен қағидаларын қалыптастырып
үлгерді. Радиоақпарат ... ... ... ... оның ... 3
қасиеті бірінші айтылады және бірауыздан орындалады.
Радионың бірінші табиғи қасиеті – жеделдігі. ... ... ... басқа құрал мұндай жеделділікті қамтамасыз ете алмайды.
Газет ақпараты оқырманына жету жолында ... ... ... ... ... ... көбейту және тасымалдауды бастан өткеріп, бірнеше
сағаттан бірнеше тәулікке дейінгі ... ... ... ... ... ... ... құралдары арқылы оқиға ортасынан тікелей хабар
беру үрдісі ... ... ... ол көп ... ... техникалық
құралдарды қажет ететіндіктен екі телеарнаның бірінің шамасы жетпейді,
сондықтан сирек, үлкен компаниялардың ғана ... орын ... ... ... ... ... соңғы уақытта радио тәсілін қолдану
етек алып келеді, яғни тікелей эфирде ... ... ... беру ... жүр, БАҚ қатарына соңғы 10 жылда қосылған Интернеттің де ... бар. ... ... ... ... ... сәттен бастап, оны кез келген шартараптан оқуға мүмкіндік
туады. Ол үшін де ... ... ... ... ... ... дерекке
жол табуы үшін кәсіби машығы болуымен қатар іздеуге уақыт жұмсауына тура
келеді. Радиожурналист болса ... ... ... ... ... ... баяндай алады. Соңғы жылдары қауырт дамып, кең ... ... ұялы ... бұл ... жаңа тыныс әперді, радионың мүмкіндігн
бұрынғыдан да ... ... ... жағдайларда болсын, ... ... ... ... ... жеткізу мақсатында орталық
студия ... ... ... ... ... ... істей алады. Қазіргі
заманғы байланыс технологиясы радио ақпарат таратуды аз шығынмен тікелей
эфир жағдайында ... ... ... ... ... ақпаратты
тұтынушысына жеткізу жеделдігі жағынан телевизия да, Интернет те радионың
алдына шыға алмайды. Радио ең ... ... әрі аз ... ... ... ... қала береді.
Радио тыңдарман үшін аса қолайлы болып табылады және бұл қасиетінің
маңызы айрықша. Радионы тыңдау үшін ... ... ... ... күш ... Үй ... тірлікпен айналысып жүріп те, жұмыс уақытында да,
тамақтанып отырып та, автокөлікте келе жатып та, ... ... ... те
радионы еш кедергісіз тыңдай бересіз. Радио әмбабап ақпарат ... ... Ауа ... ... ... саяси оқиғалар, төтенше жағдайлардың
барысы, ... ... ... ... ... ... қызықты
деректердің барлығы кезегімен әуе толқынында тарап жатады. Тыңдарман өзін
қызықтырған хабарға зейінін күшейтеді, болмаса ... ... ... ... ... ... сол ... сұранысына орай қажетті
ақпараттарды қолайлы жағдайларда екшеп ... ... ... саны өте көп, ... да ... ... радионың хабар
тарату бағыт-бағдары да өзгеріп, ол тыңдармандардың сұранысына маманданып,
белгілі бір аудиторияға, ... ... ... ... Бір радио
жедел ақпарат пен музыкаға көңіл аударса, ... ескі ... ... ... ... тартады, үшіншісі белгілі бір музыкалық бағытты
\попса, рок, джаз т.т.\ ғана қолдайды, тағы бірі жас ... үшін ... ... орай ... ... мен ... де сақтайды. Осыған байланысты
әртүрлі радио форматтары көбейеді, радионың аудиториясы да ... ... ... бәрінде радионың табиғатынан қолайлылылғы басты рол атқарады.
Радионың үшінші бір ...... ... ... ... ... есту ... құрылған радио тыңдарманның
қиялы мен сезіміне де өзгеше әсер етеді, басқа БАҚ құралын еш қайталамайды.
Адам табиғатынан естіген жағдайларды ... ... ... ... жүйрік пе, көк дөнен жүйрік пе”, дейтін қазақ үшін ой-санаға ... мәні ... Оның ... ... ... ... ... үшін оның өзіндік тарихи жетілу эволюциясы мен дәстүр-салты бар, ... ... ... ... ұрпақ арқылы атадан ... ... ... ... ... ... ... меңгергендігін, аса
зерек және сезімтал болғандығын, физиологиялы мықты ... ... ... ... сұрыптаудан өтіп, жетілгендігімен түсіндіруге
болады. Дала абыздары том-том кітапқа парапар ... ... ... ... ... жаңа ғана дүниеге суырып салу жолымен келген
күйді екіншісі сол заматта ... ... ... ... беру ... ... ... абыройы биік болған деседі. Яғни, күйді
шығарған адамнан, оны бұлжытпай ... ары ... ... ... ... ... ... аңғартса керек.
Жаһандану мен нарық ... ... ... ... ... болсын күрделі мәселелермен бетпе-бет ... әр ... тез ... тура ... ... қатарында стресстік
жағдайларды бастан өткізеді. Яғни, әр ... ... ... мен ... да ... ... Мысалы, жұмыстан шаршаған адам үйіне
жеткенше, көлік тауқіметін, жол ... қала ... ... ... ... ... көрді дейік. Үйде де
бәрі қолайлы болауы ... Бір сәт ... ... ... теледидар қараса,
онда да тосын оқиғалар, ... ... бет ... ... ... ... тиер жарнамалар, қан төгіс фильмдер менбітпес
көбікті сериалдар. Мұндай жағдайда адамның ... ... ... ... тежеледі, көңіл хошы төмендейді, өмірге құштарлығы ... ... ... ... ... ... эмоциалық тепе-теңдікке жеткізетін күштің
бірі - радио. Радио табиғатынан ... ... ... жұмсақ та
жағымды, жайлы. Радиоақпарат көбіне оптимистік болып келеді, өмірлік жақсы
тонус қалыптастырады. Әлеуметтік ... ... ... ... ... радиодан естілгенде санаға ... ... ... Өйткені, телеақпарат жүйкеге тікелей әсер
етсе, радиодан естілген жаманат хабар псхологиялық ... ... ... ... Мұның өзі радионың өзіндік ... ... ... ... ... құралмен қатар өмір сүре ... ... ... ... ... міндеттері (функциясы) дегенде бұқараралық
ақпарат құралдарына ортақ ұстанымдар ... сөз ... ... ... ... қызметтік мақсаты мен шеңбері деп түсіндіреді. Осы
ұғымды ... ала ... ... ... міндеттерін
айқындайтын болсақ, оның ауқымы кең екендігіне және ... ... ... ... ... ... радионың аудиториясы кең, оның
тыңдармандары қоғамның әр түрлі әлеуметтік топтары, хабардың өзі әр ... ... ... те ... ... ... мүшесі ретінде көпшілік мүдесіне қызмет етеді, солардың ақпараттық
және рухани сұраныстарын ... ... ... ... ... ... тарату үшін ортақ мына бір 3 факторға назар
аударамыз.
1. Радиохабарын тарату ісі бір мезгілде бірнеше ... ... яғни ол көп ... ... ... ... алға қойған мақсаттарына кері
нәтиже беретін іс-әрекет орын алуы да ... ... ... ... ету орнына жалған ақпарат
тарап кетуі, немесе тексерілмеген жайды ... ... ... ... мақсатта талғамсыз берілген музыка
тыңдармандардың дегберін алып, көңіл күйін бұзуы ғажап емес.
Болмаса, таңертеңгісін қайғылы оқиғаны ... ... ... ... адам күні бойы ... күй кешуі мүмкін.
3. Кез келген бұқаралық ақпарат ... ... ... ... да, әр ... ... ... мен жарнамалық ықпалдан
тыс қала алмайды, белгілі бір дәрежеді осындай ... ... ... ... бір ... ... қоғамдық-саяси және
экономикалық жағдайларды сараптап, оқиғаларға баға беруде, деректерді
екшеуде, ... ... ... сыртқы ықпалды шектеу журналистен
өте сарабдал білгірлікті ... ... Көп ... ... өзі де
қоғамдық процестерге араласып, соған ат салысып кетеді, соның ... ... ... әуе ... ... Кей хабарлар еш өңдеусіз, тікелей
эфирге тарайды, оған тосқауыл қойып, айтар ойды шектеу мүмкін де болмайды.
Жекеменшіктік қатынастың орнығуы ... ... ... ... орын алуына әкеп соғады. Ақпараттарды іріктегенде
оларға жақпайды-ау дегендер ... ... ... ... жарнама
сипатындағы жағымды хабарларға көбірек орын беріледі. Журналистикаға жат
жағымпаздық, жағынушылық қасиеттер ... ... ... ... ... ... ... мен әлеуметтік, адамгершілік
ахуал да белгілі бір мақсатты алға ... да, ... ... мүдденің өзі
екінші қатарда қалып қояды. Оның ... ... ... ... да уақыт
ағымында қызмет атқарады.
Қоғамдық дамудың демократиялық жолын ... ... ... ... ... сөз бостандығын алды, цензура жойылды,
жекеменшіктік қатынас ... ... ... ... ... ... ... қарай өзгерді. Енді радионың ақпараттық,
демалыстық міндеттері алдыңғы ... ... ... қыры ... Адамның еркін ойлауы мен еркін жүріп тұруына, өз іс-әрекетіне толық
жауап беретін ... ... ... және соны ... ... таратудың сан қырлы міндеттерін үшке топтастыруға
болады:
І. Ақпараттық міндеті: Барлық ақпарат құралдарының ең негізгі ... жеке ... ... және ... мүддесіне сай ақпараттық сұранысын
қанағаттандыру болып табылады. Радио басқалармен салыстырғанда ақпаратты
жедел, ... және ... ... ... алады. Осы артықшылығына сай
ақпараттық міндетіне баса назар ... ... ... кейбір
радиостанциялар осы басымдықты тасада ... ... ... ... ... тек ... ... толыққанды ақпараттық
қызметі жұмыс істемейді, жаңалықтар жүйелі ... ... ... ... бар, біз тар және ... мағынасында қолданып отырмыз.
Адамдарды әлемде және елімізде болып жатқан оқиғалар және ... ... ... деп ... Ол ... ... ... болып
жатқан құбылыстармен танысып, баға береді, білімін толықтырады, кеңестер
алады, бағдар ... ... ... ... ... ішкі ... ... бірін-бірі толықтырып сол
күннің ... ... ... береді.
Кез келген адам үшін әлеуметтік мәні бар ... ... ... отыру
қазіргі өмірдің қажеттілігіне айналған, сол арқылы қоғамдық процестерге де
араласады. ... ... ... ... баса назар
аударады, олар хабар тарату кестесінде ... ... ие ... ... ... ... ішкі ... әр түрлі орналасуы мүмкін. Мысалы, бір
топтамада шетел, екіншісінде ел ... ... ... ауа райна, жұлдыз жорамалға, ақша бағамдарына ықылас ауады,
мәдениет, спорт жаңалықтары да ... ... ие ... ... ... радиостанциялар тәжірбиесінде оқиғалар ортасынан тікелей репортаж
жүргізу кең қолданыс табуда. Қазақстанда бұл тәжірибені жандандыратын уақыт
келді. Қазір ... ... ... аяғынан тұрды, енді шығармашылық
өсудің жолдарының бірі ретінде тікелей ... ... ... Одан ... да, ... да ұтады.
Нарықтық экономика жағдайында Қазақстанда осыған байланысты
ақпаратқа сұраныс артты. Көп адамдар шағын және орта ... ... бәрі де ... ... ... ... ... басқа
радиостанцияла экономикалық саясатты түсіндіру, көпшілік көкейіндегі
сұрақтарға жауап іздеуге аса ... ... ... ... қажеттілігі
сезіледі. Екінің бірінің телехабарларды кешке дейін көруге шамасы жоқ. Ал,
радиоақпаратты басқа тірлікпен ... ... та ... ... ...... беру, жаңа істерге
жігерлендіру, кеңесші, көмекші ... ... ... ... ... сол ... ... нақты жеткізу, ал тыңдарман өз білімі мен
парасаты, тәжірбиесіне сай қорытуы тиіс.
ІІ. Қоғамды әлеуметтік ... ... ... ... ... ... радио сол қоғам мүшелерін әлеуметтік басқаруың
тетігі ретінде де бағаланады. Әңгіме жүр, тұр ... ... ... ... ... ... ... емес, таратыл ған ақпарат арқылы
белгілі бір іс-әрекетке ұмтылдыру, жігерендіру ... тұр. ... ... ... байланысты шеру өтеді деп ақпарат таратсаңыз, орнын
хабарласаңыз, оны естігендердің бәрі ... да, ... ... ... сол шеруге қатысады, болмаса сенбілік өткізу туралы ... ... ... да көпшілік іс-шаралар осылай жүзеге асып жатады. Яғни, радио
ақпарат ... ... ... дамуына ықпал ететін іс-әрекеттерге
көпшілікті жұмылдырады. Қоғамның тұрақты дамуы, оның ... ... пен ... ... пен ... қатынастар үшін радиожурналсит
те әрқашан жауапты. Міне, осыдан ... ... ... ... ... ... ... даму бағытына топтастырушы, өз ақпараты
арқылы жаңа мәжелерге ... Ол ... ... ... мен
беріктігіне, сол арқылы мемлекеттің күшеюіне ықпал етеді, биік мұраттар мен
мәдениетті орнықтыруға, соған жас ұрпақты тәрбиелеуге белгілі бір ... ... ... да, ... ... ... мен қалыптастыру
арқылы сол нәтижелерге жтеді. Радио қарым-қатынас құралы, ол эфир арқылы
миллиондарды бірмезгілде ... Сол ... ... да көп, адам мен ... топ пен топ, жас пен ... жаяу мен ... мен кедей, арасында қарым-қатынас бір мезгілде орнайды және олардың
радиоақпаратқа реакциясы да әр түрлі ... ... ... ... ... ... де ... осы арадан ортақ құндылықтар шығады.
Радиохабар тарату басты мақсат-мұраты – ... ... ... ... ... жалпы қалалық немесе
аймақтық құндылықтарға баса ... ... ... ... ... үндеу, кертартпа күштер мен ықпалды шектеу болып қала береді.
Радионың аудиториясы үлкен болған сайын, оның ... ... ... ... ... ... жас ... жағдайын, психологиялық көңіл-күйін, ұлттық және діни
ұстанымдарын ескеру оңай ... ... ... ... ... ... ... көрінеді. Публицистика болсын, өнер тақырыбы қозғалсын,
спорт жаңалықтары сөз болсын ... ... ... жақындастыру
идеясындатұрады.
Радионың қоғамдық пікірді ... мен ... ... ... ... кезінде айқынырақ көрінеді. Сайлау мен референдум
сияқты шараларда радио ... рөл ... және ... ... ... ... ... қалыптастырудағы маңызды буын –
ақпараттандыру, ақпарат ... көп ... , жиі ... және әр ... ... ... туындайды және ықпалды болады. Бірақ оның үгіт-
насихаттық сипаты күшейіп, біржақты болғанын қолдау да ... ... ... ... ... бейтарап ақпарат
таратуға, деректі нақты беруге, әсірелеп, бояламауға міндетті. Ал, ... ... ... ол ... жеке ... ... ... Радиохабар тарату көп қырлы
мәдени-ағартушылық мақсатты жүзеге ... ... ... ... ... ... ... тоқталып, қыр-сырын ашып кетсек.
Эстетикалық міндет, қазіргі заманғы хабар тарату ісіндегі оның 3 қыры ... ... ... ... ... ... талапқа жауап беріп,
мәдениеттіліктің бір қыры болып табылады. Яғни, жүргізушінің жалынды
сөзі, жаңа идеялардың айтылуы, тыңдарманның ... ... ... ... ... дыбыстық бояулар, өзін оқиға ортасында
сезінуі, хабардың ішкі байланысы мен өрбу ... ... сөз, саз бен ... ... өзара үйлесімділігі –
осының бәрі эстетикалық ... ... ... ... ... ... ... бейнелеуші құралдарын
дұрыс қолданып, тыңдарман санасына күшті әсер ете ... ... ... ... және ... ... ... бермейтін
деректердің өзі қатты тебірентеді. Қазіргі радионың ... ... ... ... Ол ... ... құбылта
пайдалану арқылы деректі, ... ... ... әрі ... ... ... Оның үстіне, қазір тікелей эфир
тәсілі, яғни “жанды” эфир тәжірибеде кең қолданыс табуда. Мұның ... көп ... ... ... интерактивті режимде
диалогтар құрып, шексіз импровизация жасауға, сөзді тауып айтуға,
тыңдарманды қызықтыруға, бірге қуанып, ... ... ... күшейтуге ешкім шектеу жасай алмайды. Эфир ... ... ... ... ... ... рейтингің өседі,
кәсіби білігің мен ... ... ... ... ... ... тыңдарманды жоғалтқаның. Эфир заңы осындай қатал.
2. Радио өмірге ... ... ... ... әр ... музыка,
театр, әдебиетті насихаттап, танытып келеді. Көркем ... ... ... ізденістер жасалынып, небір пішіндер ... ... ... және олар ... әрін кіргізіп, эстетикалық
талғамын көтеруге тікелей ықпал етті. Сонымен ... ... өзі де ... салаларынан көп жайды үйреніп, әдіс-тәсілдерін байытты, рухани, ... ... ... ... ... Радио өзінің эстетикалық
дамуында басқа өнер салаларымен бірге өсті, осындай бірлікте ... және биік ... ... ... ... ... бойы ... және оның
өзіндік бір дәстүрі бар. Әдебиет пен театрдағы ... ... мен ... ... ... ... ... алып жатты, сөйтіп, бірін-бірі
байытты. Радиопоэмалар, фельетондар мен ... ... ... ... фарс пен ... тіпті радиобалет әр
жылдары эфирге тарап тыңдарман қиялын шарпығанын қалай ұмытуға ... қай ... да ... ... мен таным көзі, әлемдік
мәдениеттің озық ... ... ... ... ... оның
ағартушылық міндетін де естен шығармау ... ... ... ... жол салған, ұлттық інжу-маржандарымызды насихаттап, келешек
ұрпаққа жеткізген радио екендігін, ұлттық кадрлар мен зиялы қауымның ... ... күш ... ... ... де оның ... ... әсіресе орталықтан алыс елді мекендерге кітап, газет уақытылы
жетпейді, телехабарлар тарамайды. Ал, ... ... ... ... ... ... музыкалы, ойын-сауықтық форматта жұмыс ... ол ... да. ... ... ... ... көтеріңкі көңіл күй
сыйлайды, сөйтіп, тыңдармандардың ... ... ... Осы ... ... ... ойналады, жүлделер үшін
сұраққа жауап береді.
INTERNET желісі
Интернет сөзі Interconnected networks ... ... ... яғни техникалық көзқараспен – бұл кіші және ірі ... Кең ... - бұл бір ... ... ... ... ... компьютерлер арасында бөлінген ақпараттық
кеңістік. Көбіне Интернет сөзімен Желінің ... ... ... – бұл өзіне уникальды жетістіктерді толығымен жинаған технология.
Интернет сонымен қатар ең күшті және тәуелсіз ... ... ... және оперативті тәсілі, жер ... ... ... ... ... көрсету және ақпараттық технологияларды дамыту
негізі болып табылады.
Әлеуметтік пенде болғандықтан адам әрқашанда өзі сияқтылармен араласу
тәсілдерін ... ... ... ... ... күрт ... кетуі
(қазіргі кезде 18 000 әр түрлі желілерді біріктіріп, күнбе-күн ... ... ... ... ... ... кез келген
нүктесінен жылдам хабар ... ... ... ... ... тартар ертеңі таң қалдырып, өзіңнің соны пайдалана алатының ... адам ... тез ... ғой, ... де ... ... ... қор тәрізді ертектегі “ханшалардан ” күнделікті “күңіңізге”
айналып ... Оның ... ... ... ... және қарапайым пайдаланушы адамдар бар. Кейбір есептер бойынша
екі миллиондай компьютермен 30 миллионға жуық адам ... ... ... желісіне күніне 1000 компьютер қосылады екен, сонда ойлаңызшы
қаншама ақпарат алмасу, ... ... ... ... , ... ... ... арзан түрі болып ... Енді ... он ... интернетті
қолданушылар саны милиардқа жетеді деп ... ... ... ... емес ... Мұнда таңданарлық ешнәрсе жоқ. Сол себепті Интернет
бізге “даналық көзі” болып ... де, оның өзін ... ... ... ... ... бұл – әр тәуліктік, жоғары сенімді
байланыс. ... ... кез ... екі компьютер (немесе басқа
құрылғылар) бір-бірімен кез ... ... ... ... Ары ... сөзін қолданғанда Интернет сөзіне синоним ретінде Желімен интернет
арқылы екі ... ... ... және ... өзара
байланысын қамтамасыз етуді түсінеміз. Интернетке қосылған әрбір компьютер
– бұл ... бір ... ... ... ... келтіруге себеп болған 70 жылдар
басында АҚШ қорғаныс министрлігінің APRANET ... ... ... онда ... жағдайында байланыс желілерінің жұмысы зерттелген еді.
Желі нүктелерінің үлкен аумақта шашырап жатқандығына және ... ... ... ... күрделілігіне байланысты оның аздаған бөліктері
бұзылғанымен сау желілердің ... ... ... ... құрылып, қалыпты
жағдайына келе алатына айқындалды. Дегенмен Интернет тек желі ғана емес, ол
– желілердің ... ... ... байланыс желілерін бір-бірімен
біріктіріп, дүниедегі ең үлкен компьютерлер торабын құрайды.
Оның қарапайым ... ... ... мекемелерінде,
университеттерде, коммерциялық фирмаларда, жергілікті ... ... ... де орналасқан.
Интернет-тің бір ерекшелігі оның құрамындағы көптеген ... BBS ... ... ... ... ... компьютерлерінің
көпшілігі BBS сияқты істемейді, бірақ әркім одан файлдар алып, мәліметтер
базасын пайдаланып, яғни оның ішкі ... ... ... ... ... ке ... ... – басқа жерлерде тұрған 1000-даған
компьютерлік ... ... ... сөз. ... ... ... ... мәлімет базаларындағы, жергілікті қорлардағы
көлемінлегі, кітапхана каталогтарындағы құжаттық мәліметтерді, ... ... ... және т.б. ... ... ... ... барлық
информацияны ала аласыз.
Интернет информация магистралына өте ... ... ... ... оған ... кіруге болады. Ол үшін Интернет-тегі жүйенің
нөмірін теру керек. ... ... ... жердегі (қала, мемлекет) желі
нүктесімен байланысып, өзіңізге қажетті материалдарға қол жеткізесіз. Керек
етсеңіз, NASA ... да, айта ... ... оқиғалар көрсететіндей, ЦРУ
құпия архивтерін де оқуыңызға да болады екен.
Интернет желісін ... үшін оны ... ... ... ... ... компаниясы болмайтын сияқты Интернет компаниясы
тек біреу ғана емес. Дүние жүзілік немесе мемлекеттік ... ... кім? ... де ... Әрине, оның бөліктерін біреулер иеленеді, бірақ
жүйеге толық ешкім ие емес, бұл жүйе ... ... ... ... ... Дүние жүзіндегі ірі телефон компаниялары бірігіп,
“телефон ... ... ... ... ... отырады, яғни әр елдің
кодын, төлейтін ақшасын, мұхитаралық кабіл құнын – кімдер, қалай бөлісіп
көтеретінін және де әр ... ... ... ... ... ... анықтап отырады. Интернет желісі де дәл осы телефон
жүйесі тәрізді басқарылады.
Интернет-ті пайдаланудың нақты себептері өте көп. ... ... ... дем ... келіп отыр, сол жердегі аквалангпен жүзуге
ыңғайлы орын туралы білгіңіз келеді дейік.
Оның басты себебі жан-жақты ... ... ... ... ... компаниясы деп аталатын мекемелер әрбір компьютерді
Интернет-ке қосып бере алады. Желіге қосылудың бірнеше түрлері бар, ... ... ... ... байланыстар (кіру жолдары) ;
• Тұрақты қосылып тұрмайтын байланыстар (кіру жолдары) ;
• Почталық байланыстар.
Ерекшеленген ... ... тура ... тек ірі ... ... ... Провайдер-компания осындай мекемеде бағдарлауыш
орнатып, бағдарлауыш Интернет-ке қызмет ететін компьютермен қосатын телефон
каналын жалдап алады. ... ... мен ... ... ... ... ... провайдер-компанияның компьютерімен
байланысуға телефон шалу ... ... ... ... ... адам ... кіреді де, қалаған жеріне Интернет арқылы мәлімет жібере
(алады) береді.
Қазіргі кезде біздің үкімет ... ... ... ... ... ... ... бұл жоба арқасында еліміздің кез келген
азаматы, кез келген ... ... ... ... ... ақапарат
ала алады. Электронды үкмет жобасының алғашқы қарылғаша біздің облыста
жұмысын бастаған.Шығыс-Қазақстан ... ... ... ... ... ... облыс болып саналады.  Барлық бағдарламалар, соның ... ... ... ... ... ... құру мен
түзету жұмыстары бірінші ... ... ... ... ... осы бағытта үлкен жұмыстар атқарғанын атап ... ... ... ... ... үшін ... ... жас бойынша
жаңа сайлаушылардың пайда болуы, тұратын жеріне байланысты ... ... ... ... ... ... ... азаматтар есебі туралы
мәліметтердің иерархиялық құрылымы жасалды. Осы ... ... ... ... ... да ... веб-сайтар тізімі:Ошибка! Недопустимый объект гиперссылки. ... ... ... Кеңсесі   ... |
| ... ... ... ... ...   ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... Ішкі істер министрлігі   ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... және ... ... ... |
| ... ... ... ... ... министрлігі |
|http://www.nature.kz |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... және ... министрлігі ... |
| ... ... ... және ... ... ... |
|http://www.enbek.kz |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... бақылау және мемлекеттік сатып алу комитеті ... |
| ... ... ... және ... жоспарлау министрлігі |
|http://www.minplan.kz |
| ... ... ... және минералдық ресурстар министрлігі |
|   ... |
| ... ... жөніндегі комитет ... |
| ... ... ... министрлігі ... |
| ... ... құқығы жөніндегі комитет ... |
| ... ... ... және ... ... ... |
| ... ... және ... ... ... |
| ... Республикасы мәдениет және ақпарат министрлігі   ... |
| ... ... ... және ... ...   ... |
| ... және ... комитеті ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ақпараттандыру және байланыс жөніндегі ... ... |
| ... ... Жер ... басқару жөніндегі агенттігі ... |
| ... ... ... ... реттеу агенттігі |
|http://www.regulator.kz |
| ... ... ... ... және қаржы ұйымдарын бақылау және |
|реттеу Агенттігі ... |
| ... ... статистика жөніндегі агенттігі ... |
| ... ... ... және ... жемқорлыққа қарсы |
|күрес жөніндегі агенттік (қаржы полицииясы) ... |
| ... ... ... ... жөніндегі агенттігі ... |
| ... ... мемлекеттік қызмет істері агенттігі ... |
| ... ... Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының |
|қызметін реттеу агенттігі ... |
| ... қай ... ... білім мен таным көзі, әлемдік мәдениеттің
озық ... ... ... Ал ... кезде радиомен тең дәрежеде
қолданып жүрген интернет, бұл үрдісті жалғастырушы. ... ... ... оқиғалардың, жаңалықтардың үрдісіне ілесе отырып, оны
тыңдармандарға лайықты ... ... ... ... Сол оқиғаларды,
жаңалықтарды саралай, екшей отырып, анализ ... ... ... ... ... ұсыну – жақсы объект табу, яғни
тыңдарман назарын ... ... ... хабар жасауы деген сөз.
Радио – қай жерде жаңалық болып жатқанымен таныстырып қана ... ... ... бола ... еліміздің тыныс-тіршілігінен, тарихынан,
мәдениет, әдебиетінен хабардар ететін хабарларды сағат сайын, ... ... ... ... алып өндіріс.
Радио және интернет арқылы хабар тарату басты мақсат-мұраты –
аудиторияның ... ... ... ... ұлттық,
жалпы қалалық немесе аймақтық құндылықтарға баса назар ... ... ... шешуге үндеу, кертартпа күштер мен ықпалды шектеу
болып қала береді.
Ал, бүтін ел барша халық ... ... ... ... ... жақсы
оқып шығу дикторға үлкен абырой, асыл мақсат, зор ... - ... ... ... ... елең ... жақсы хабар дайындау
жүргізуші-комментаторға да, редакторға да, ... де ... ... ... ... және ... арқылы ақпарат тарату арқылы қоғамның дамуына
ықпал ететін іс-әрекеттерге ... ... ... тұрақты
дамуы, оның мүшелері ... ... пен ... ... ... қатынастар үшін радиожурналист те әрқашан жауапты. Міне, ... ... ... ... ... ... интернет қоғамдық
күштерді даму бағытына топтастырушы, өз ... ... жаңа ... Ол ... отбасының нығаюы мен беріктігіне, сол арқылы
мемлекеттің күшеюіне ықпал етеді, биік мұраттар мен мәдениетті орнықтыруға,
соған жас ... ... ... бір ... ... ... да, ... пікірді жеткізу мен қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ол эфир арқылы
миллиондарды бірмезгілде байланыстырады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. // ҚазҰҮ хабаршысы. Журналистика сериясы 2002 ж. №2 ... ... ... Е.Қ. ... Б. ... 30 ... Алматы, 2004ж.
4. Дәулетқұлов А.Б. “ Жаңа информациялық технологиялар” ... ... ... ... Ш. Қ. ... 2004 № 3 б 3
6. Интернет желісінің ... ... 2000 №2 б 6
7. ... туралы біз не білеміз? Дидар 2000 14.11 б 4
8. К.Қабылғазина “Аудиотехника және ... ... ... Н. ... ... ... Алматы, 2005ж.
10. Сағындықов “ Алматыдан сөйлеп тұрмыз”
11. Шөкіш А. Интернет. ... ... 2001. № 5 б 12

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Виртуалды желілер56 бет
Ақпараттарды өңдеудің техникалық құралдары136 бет
Қазақстандағы электронды сауданың дамуы мен өсуін талдау53 бет
Интернет журналистиканың даму сипаты және Қазақстанның ақпараттық кеңістігі11 бет
ENRC корпорациясы үшін радиорелейлі жүйелер негізінде резервтік радиоарна құру16 бет
IP желілерде нақты уақыт режимінде ICQ хабарлар алмасу жүйесінде ақпараттық сервистерін іске асыру38 бет
«Газ тарату механизімнің құрлысы»22 бет
«Радиотехника және антенна негіздері» пәні бойынша емтихан сұрақтары14 бет
«Хабар» телеаранасының қазіргі қоғамдағы алар орны, телебағдарламалары46 бет
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь