Мигроорганизмдер

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. Микрофлораның тегі және оның қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 4
2. Микрофлора сипаттамасы және оны топтастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
2.1 Сапрофитті микроорганизмдер ... ... ... ... ... ... ... ... . 9
2.2 Дәннің фитопатогенді микроорганизмдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
3. Микроорганизмдер тіршілігіне әсер ететін жағдайлар ... ... ... .. 12
3.1 Дәннің ылғалдығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
3.2 Дәннің температурасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
4. Астық сақтау кезіндегі микроорганизмдер
құрамының өзгеруі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 17
5. Микроорганизмдердің астық сапасына тигізетін әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 18
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 23
КІРІСПЕ
Астық жиымында, дәнде микроорганизмдер көп кездеседі. Өсімдіктердің өсуі мен дамуы және дән байлануы микроорганизмдердің өніп-өрбитін кезінде өтетіндіктен кез-келген дақыл дәні мен тұқымында микроорганизмдер көп болады.
Астық сақтауға байланысты жұмысты дұрыс ұйымдастыру үшін микроорганизмдер тіршілігін білу қажет, өйткені олар ортақ ортада өсіп-өнетіндіктен дәннің қандай жағдайда сақталатынының мұның екеуіне де ықпалы зор. Микроорганизмдердің нақты бір бөлігі өсімдіктерге шаң-тозаң және жәндіктер арқылы түседі. Өсімдік толық піскен мерзімде оның барлық бөлігінде айтарлықтай мөлшерде микроб болады. Орған және бастырған кезде ол одан әрі көбейеді. Қабығы тұтқыр болғандықтан да олар дән мен тұқымға көп жиналады. Сөйтіп, дән микрофлорасы өсімдіктерге түсетін микроорганизмдерден тұрады. Олар – өсімдіктің әрбір туыстар тобы мен түріне тән эпифитті, паразитті; өсімдікке кездейсоқ түсетін, массасына егін жинау және бастыру кезінде түсетін микроорганизмдер. Кейде микробтар дәннің ішкі жағына да өтіп, өніп кетеді (субэпидермальды микрофлора).
Дән және дән өнімдерінде, әдетте бактериялар, ашытқылар, актиномицеттер, зең саңырауқұлақтары болады. Олардың түр құрамы мен мөлшері дәннің қандай ауа-райы жағдайында қалыптасқанына және оның сақталуына байланысты. Өңделетін өнімдер микрофлорасы олардың құрамы мен дәнді өңдеу, тарту үшін дайындау тәсілі арқылы анықталады.
Дәнді сақтау кезінде микроорганизмдер оған зиянды әсер етеді. Соның салдарынан дәндегі құрғақ зат мөлшері азайып, тіршілік ету қабілеті, технологиялық және тауарлық сапасы, азықтың, қоректілік құндылығы төмендейді.
Микроорганизмдердің әсері мен дәннің балаусылығының негізгі көрсеткіштері болып табылатын түсі, иісі, дәмі және жылтырлығы өзгеріске ұшырайды. Жылтырлығынан айрылып, күңгірт тартады, дақ түсіп, қоңырланады, қараяды, кей дәндерде зең саңырауқұлақтары мен бактериялар көзге көрінерліктей болып үйіліп басып жатады, дәннің айтарлықтай бөлігі қоңырайып, бұзылған (көгерген және шіріген) дәндер пайда болады. Одан әрі бүкіл астықтың өздігінен қызуы салдарынан көмір сияқты қарайып, үгітілу процесі күшейіп, дән сусымалдығынан айрылады
Микроорганизмдердің мөлшері мен түр құрамының өзгеруі астық сақтау жағдайына байланысты: микроорганизмдердің көбеюіне қолайсыз жағдайда Рs. herbicola және басқа да спорасыз түрлерінің жойылуы және зең саңырауқұлақтары мен спора тудырғыш бактериялардың сақталып қалуы нәтижесінде микроорганизмдердің саны мен проценттік шамасы кемиді. Дәнді осындай жағдайда ұзақ сақтағанмен микробтар толығымен өлмейді.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1. Әубәкіров Т.Ә., Жұмағулов Ж.Ж. «Өсімдік шаруашылығы
және селекция» Алматы, 1998 ж.
2. Жанабаев Қ.Ш. және т.б «Өсімдік шаруашылығы өнімдерін
өндіру технологиясы» Алматы, 1998 ж.
3. Әрінов Қ.Қ. «Өсімдік шаруашылығы» Ақмола, 1996 ж.
4. Әрінов Қ.Қ. және т.б «Өсімдік шаруашылығын өндіру, өңдеу,
Сақтау және стандарттау» Астана, 2002 ж.
5. Жанұзаұов М.М. «Өсімдік шаруашылығы» Астана, 2008 ж.
6. Атақұлов Т.А. және т.б Өсімдік шаруашылығы практикумы.
Алматы, 2008 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе________________________________________________________ 3
1. Микрофлораның тегі және оның қалыптасуы_____________________________________________________ 4
2. Микрофлора сипаттамасы және оны топтастыру_____________________________________________________ 5
2.1 ... ... ... 9
2.2 Дәннің фитопатогенді микроорганизмдері_______________________________________________ 9
3. Микроорганизмдер тіршілігіне әсер ететін жағдайлар ______________ 12
3.1 Дәннің ылғалдығы ___________________________________________ 12
3.2 ... ... ... ... ... ... кезіндегі микроорганизмдер
құрамының өзгеруі ______________________________________________ 17
5. Микроорганизмдердің астық сапасына тигізетін әсері__________________________________________________________ 18
Қорытынды ... ... ... ... 23
КІРІСПЕ
Астық жиымында, дәнде микроорганизмдер көп кездеседі. Өсімдіктердің өсуі мен дамуы және дән байлануы микроорганизмдердің өніп-өрбитін кезінде өтетіндіктен кез-келген ... дәні мен ... ... көп ... ... байланысты жұмысты дұрыс ұйымдастыру үшін микроорганизмдер тіршілігін білу қажет, өйткені олар ортақ ортада өсіп-өнетіндіктен дәннің қандай ... ... ... ... де ықпалы зор. Микроорганизмдердің нақты бір бөлігі өсімдіктерге ... және ... ... түседі. Өсімдік толық піскен мерзімде оның барлық бөлігінде айтарлықтай мөлшерде микроб болады. Орған және ... ... ол одан әрі ... ... ... ... да олар дән мен ... көп жиналады. Сөйтіп, дән микрофлорасы өсімдіктерге түсетін микроорганизмдерден тұрады. Олар - өсімдіктің әрбір туыстар тобы мен ... тән ... ... ... кездейсоқ түсетін, массасына егін жинау және бастыру кезінде ... ... ... ... ... ішкі ... да ... өніп кетеді (субэпидермальды микрофлора).
Дән және дән өнімдерінде, әдетте бактериялар, ашытқылар, актиномицеттер, зең ... ... ... түр ... мен ... ... қандай ауа-райы жағдайында қалыптасқанына және оның сақталуына байланысты. Өңделетін ... ... ... ... мен ... өңдеу, тарту үшін дайындау тәсілі арқылы анықталады.
Дәнді сақтау кезінде микроорганизмдер оған ... әсер ... ... салдарынан дәндегі құрғақ зат мөлшері азайып, тіршілік ету ... ... және ... ... ... ... ... төмендейді.
Микроорганизмдердің әсері мен дәннің балаусылығының негізгі көрсеткіштері болып табылатын түсі, ... дәмі және ... ... ... ... ... ... тартады, дақ түсіп, қоңырланады, қараяды, кей дәндерде зең саңырауқұлақтары мен бактериялар көзге көрінерліктей ... ... ... ... ... ... бөлігі қоңырайып, бұзылған (көгерген және шіріген) дәндер пайда болады. Одан әрі ... ... ... ... ... ... ... қарайып, үгітілу процесі күшейіп, дән сусымалдығынан айрылады
Микроорганизмдердің мөлшері мен түр ... ... ... ... ... байланысты: микроорганизмдердің көбеюіне қолайсыз жағдайда Рs. herbicola және басқа да ... ... ... және зең ... мен ... тудырғыш бактериялардың сақталып қалуы нәтижесінде микроорганизмдердің саны мен проценттік шамасы кемиді. Дәнді осындай жағдайда ұзақ сақтағанмен ... ... ...
1. ... тегі және оның қалыптасуы
Астық жиымында, дәнде микроорганизмдер көп кездеседі. Өсімдіктердің өсуі мен дамуы және дән байлануы микроорганизмдердің ... ... ... ... ... дәні мен ... ... көп болады.
Астық сақтауға байланысты жұмысты дұрыс ұйымдастыру үшін микроорганизмдер тіршілігін білу ... ... олар ... ... өсіп-өнетіндіктен дәннің қандай жағдайда сақталатынының мұның екеуіне де ықпалы зор.
Астықтағы микрофлораның негізгі көзі - топырақ. Ол микроорганизмдерге өте бай. ... бір ... ... ... ... ... микроорганизмдер болады. Әсіресе, микробтар топырақтың өсімдік тамырына жақын жері мен тамырдың бет қабатында.қабығында көп кездеседі. Топырақтың өсімдік тамырына жақын жерінде ... ... де ... ... ... спорасыз бактериялар басым. Сондай-ақ, шірік бациллалар, актиномицеттер, сүт қышқылды ашу қоздырғыштары және жетілмеген саңырауқұлақтар да кездеседі. ... ... ... мен ... ... ... келе жатқан өсімдіктің жер бетіндегі бөлігіне, сондай-ақ ... ... ... ... бір ... ... ... және жәндіктер арқылы түседі. Өсімдік толық піскен мерзімде оның барлық бөлігінде айтарлықтай мөлшерде микроб болады. Орған және ... ... ол одан әрі ... Қабығы тұтқыр болғандықтан да олар дән мен тұқымға көп жиналады.
Әртүрлі дақылдар дәні мен ... ... ... түрліше. Бұршақтұқымдастар дәндері басқа дәндерге қарағанда микроорганизмдермен аз зақымданады. Астықты автомобильдер, вагондар мен кемедер арқылы тасымалдау дәндегі микроорганизмдерді көбейте түседі.
Сөйтіп, дән ... ... ... ... ... Олар - ... әрбір туыстар тобы мен түріне тән эпифитті, паразитті; өсімдікке кездейсоқ түсетін, массасына егін ... және ... ... ... микроорганизмдер. Кейде микробтар дәннің ішкі жағына да өтіп, өніп ... ... ... және дән өнімдерінде, әдетте бактериялар, ашытқылар, актиномицеттер, зең саңырауқұлақтары болады. Олардың түр ... мен ... ... ... ... ... ... және оның сақталуына байланысты. Өңделетін өнімдер микрофлорасы олардың ... мен ... ... тарту үшін дайындау тәсілі арқылы анықталады.
2. Микрофлора сипаттамасы және оны топтастыру
Тіршілік ету сипаты мен дәнге қалай әсер ететініне ... ... ... үш топқа бөлінеді: сапрофитті, фитопатогенді, адамдар мен жануарлар үшін патогенді.
Сапрофитті микроорганизмдер ... ... зиян ... ... пен ... зақымданбаған қабығынан оның ішіне өте алмайтын, қоректі көп талап етпейтіндері де болады, өйткені олар торшық бөлінуі ... ... ... Бұл ... ... ... атқа ие болған және олар дән жетіліп, қалыптасқан кезде сау өсімдіктерге түсетін микроорганизмдерге жатады. Сан жағынан ... ... ... Өзге сапрофиттер астыққа кездейсоқ топырақтан немесе өнім жинау кезінде түсетін микроорганизмдер.
Сапрофитті микроорганизмдер дән мен тұқымның сыртында болады, дамуы үшін олар ... ... ... ... ... сапрофиттер ондай заттарды дәннен алады, сөйтіп оның химиялық құрамы мен физикалық қасиеттерін ішінара немесе толығымен бұзады және ... ... ... ... сапасын тек сапрофиттер мен кейбір жартылай паразитті микроорганизмдер өзгертетіні ... ... дән ... ... олар ... ... ... да өзгерте алады.
Фитопатогенді микроорганизмдер өсімдіктерді ауруға ұшыртып, дән сапасына нұқсан келтіреді. Астыққа патогенді микроорганизмдердің түсу мүмкіндігін ... және ... ... жол ... ... ... ... Сапрофитті микроорганизмдер
Бұған бактериялар, ашытқылар, зең саңырауқұлақтары мен актиномицеттер жатады.
Бактериялар жаңа орылған және сапалы ... ... ... микроорганизм түрлеріне қарағанда көбірек кездеседі. Бактерияның негізгі өкілдері Pseudomonas дейтін түрлеріне (тобына) жатады. 1-Keстедeгi Л.А.Трисвятский мәліметтері дәнді ... ... ... ... ... ... ... микрофлорасының түр құрамы
1-кесте
Сапрофиті микроорганизмдер
Фитопатогенді
микроорганизм - -дер
Адам мен жануарлар патогенді микроорганизмдер
Эпифиттер
Өзге сапрофиттер
а) Бактерия - -
а) Бактериялар:
а) Бактерия -
а) ... мал ... ... ... ... дәндерді
(зооноздар):
ә) Ашыт-
Bas. proteus
әлжуаз (шөпек)
бруцеллёз,
қылар:
(шірік таяқша)
болуға душар
туляремия,
ақ және
Қышқылды ашытқылы
өтетін
туберкулөз, сапа,
қызғылт,
бактериялар.
бактериозды
ciбip жарасы ... ... ... Зең ... -
ә) ... Микоздар:
бұлар адам
ашытатындар
(зеңдер):мукорлар тобы:
Дәнді
ауруын
(қант
Mucor mucedo, Mucor
дақылдардың
қоздыратындар:
Мицеттері
racemosus,
қаракүйелерінің
столбняк, газды
б) Зең
Rhizopus nigricans және
әртүрлері,
гангрена, ipiндi
саңырау -
т.б.
қастауыш;
кокк және т.б.
Құлақтары
Аспергилдер ... ... - ... ... Сlа-
Penicillium glaucum
шалдықтырады
dosporium De-
және т.б. өзге
matium Тricho-
саңырауқұлақтар
thecium және
Monilia, Oidium
т.б.
Осы туыстық топтың өзге бір түрі - Рs ... rubrum - ... ... ... ... колониялар құрайды. Жаңа орылған астық партиясында Рs herbicola үлесіне ... ... ... 92-96 ... ... Олар ... зақымдамайды, айтарлықтай мөлшері дәннің сапалы болуын қамтамасыз етеді. Зең ... ... ... ... ... Рs ... ... ететін ортасынан ығыстырып шығарады да дән жағымсыз микробиологиялық процестер тудырады. Рs fluorescens - споралар түзбейтін, тығыз ортада ... ... ... ... ... ... ... таяқша.
Рs. herbicola aureum - қозғалғыш, майда, споралар түзбейтін, ұзындығы 1-3 мкм ... Агар ... ... ... ... ортада сары түсті колониялар құрайды.
1-сурет. Мироскоппен карағандағы Ps.herbicola көрінісі
Вас. теsепterісиs - ұзындығы 1,6 мкм-дан 6 мкм-ға ... ... ... 0,5 мкм шамасындағы спора түзетін қысқа таяқша, ол пісірілген нанда "картоп ауруын" туғызады. Бұл ауру өте ... өз ... ... ... және ... ... түсуі салдарынан нанның ішкі жұмсағының бұзылуы арқылы сипатталады. Картоп таяқшасы температура 25°С ... ... ... астық жиымында жақсы дамиды (әсіресе 32-42°С аралығында; 13-200С және одан төмен температурада дами алмайды). Дән өздігінен қызған және ... ... ... оның ... арта ... Вас. Subtilis - сояу ... даму ... картоп таяқшасының дамуымен ұқсас. Ол дәннің созылмалы жабысқақ ауруын тудырады.
2-сурет. Микроскоппен қарағандағы Рs herbicola көрінісі.
Дәнде жекелеген түрде шіру процестерін қоздырғыштар, ... ... ашу ... ... сүт ... май ... бактериялар мен дән өздігінен қызған кезде жедел дамуға қабілетті түрлі кокк формалары кездеседі.
Ашытқылар. Әр түрлі ... ... гөрі ... бір ... организмдер. Ашытқы колонияларына паста тәрізді консистенция тән. Сақтау кезінде дән сапасына елеулі бір әсері бола қоймайды, бірақ нақты бір ... ... иісі деп ... иістің тууына себепші болады.
Зең саңырауқұлақтары. Астық құрамында мәні жағынан екінші орында ... ... ... ... ... ... олардың үлесі 1-2%. Қатты қоректік ортада саңырауқұлақтар мақта тәрізді немесе үлпілдек колониялар ... ... ... орта ... онша көп ... қоймайды, соған орай ылғалдық пен температураның жоғарғы және төменгі шеті аралығында өсіп-өнуіне қабілетті.
Қолайлы жағдай туған кезде ... зең ... ... ... мицелий және өнім беретін органдар пайда болады.
Зең ... ... ... ... ... өсіп-өнетіндіктен оның салмағы кеміп, сапасы төмендейді немесе ... ... ... түсі ... ... дәм мен иіс пайда болады.
Зеңдердің жалпы құрамына саңырауқұлақтың 60-тан ... түрі ... ... ... мен ... әсер ... ... зеңдері" деген атқа ие болған Aspergillus және Репicillium (туыстастар) тобына жататын саңырауқұлақтар. Астыққа дами келе олар ... ... ... ... ... бактериялар мен егістік зеңдерді ығыстырып шығарады. Астық қорында кездесетін мицелийлерінің құрылысы 2-ші және 3-ші суреттерде ... Зең ... ... гифтерге (жас талшықтарға) айналуы (өсіп-өнуі).
а - жетілген (толған) ... б, в - ... бара ... ... г - жас талшықтардағы (гифтердегі) қалқалардың құрылуы (пайда болуы); ә, е - гифтердің одан әрі дамуы және мицелийдің түзілуі.
4-сурет. ... ... ... ... дән ... орақ ... топырақ түйірлерімен бірге түседі. Өйтсе де олар жаңа жиналған дәнде онша көп болмайды. Қолайлы жағдай туған ... ... ... қызуына әкеп соқтырады.
2.2 Дәннің фитопатогенді микроорганизмдері
Микроорганизмдердің бұл тобына ... ... және ... ... Олар ... әр түрлі аурулар тудырады: бактериоздар (қоздырғыштары-бактериялар), микоздар (қоздырғыштары-саңырауқұлақтар).
Өсімдіктерге ауруқоздырғыштар жәндіктер, жел, жаңбыр тамшылары арқылы ауру өсімдіктерден түседі. Түскен ... ... ... мен ... түзе ... Өсімдік ішіне бұл микроорганизмдер жарық, тесіктер арқылы немесе өздері бөліп шығаратын ферменттер күшімен өсімдік қабығын зақымдау арқылы өтеді.
Фитоготогенді ... ... ... не солып, семеді немесе көк балаусаны, талшықты, түйнектерді, жемістерді (соның ішінде ... де) аз ... ғана ... және олардың сапасы төмен болады.
Патогенді микроорганизмдердің астықтың сақталуына әсер етпейтіні белгілі. ... де ... ... ... микроорганизмдермен зақымдану белгісі оның сапасын анықтау және кейін ... мал ... ... ... ... ... Бактериялар беткі тканьдерді зақымдап, қабықтарға күйген секілді дақ және жапырақтарға теңбіл дық түсіреді, ал егер олар сөл ... ... ... онда өсімдік солып, қурап қалады.
Ps. translucens бидайға, қара бидайға, арпаға, жүгері мен күрішке күйік дақ, ... ... ... ... дақ ... Ауру ... басының қарайып кетуінен де байқалады. Дән сопайып, бактериялар басқан қара жолақтар пайда болады. Бұл "қара ауру" деген атқа ие болған және дән ... 60-70 ... ... ... өзге бір түрі Ps. atrofaciens масақ жапырақшасының түбін қарайтады, өте қатты зақымдағанда ұрық ... дән ... ... ... сондай-ақ бидай, қара бидай, арпа, сұлы жапырақтары ауруға ... ... кең ... ... ... тән ... ... фузариоз болып табылады. Өсімдік ауруларының қоздырғыштары әр түрлі саңырауқұлақтар. Паразиттің өсімдіктің ішіне өтуі арқылы ... ... ... өнім ... ... ішінара ысырап болады. Микроорганизммен зақымданған дәннің улануы да ықтимал. Сондықтан да оның ... ... ... стандарт тарапынан шек қойылады. Бұған қоса дән сапасын белгіленген кондицияға жеткізу мақсатында жинап алғаннан кейінгі өңдеу тәсілі де осы миколониялық ауру ... ... ... ... және ... жарату үшін астықта фитопатопенді микроорганизмдердің бар-жоғын білу маңызды.
Жануарлар мен адамдар үшін ... ... ... ... ... қарамастан кейбір инфекцияның қосымша таралу көзі болып табылады. Бұлар тек адам немесе жануарлар ауруларының қоздырғыштары болып келеді. Адам үшін де, ... үшін де ... ... де ... олар ... ... атқа ие ... Солардың қатарына топалаң, маңқа, бруцеллез, туберкулез және басқа да бірқатар аурулар қоздырғыштары жатады.
Патогенді микроорганизмдер ауру адамдар мен жануарлар немесе ... ... ... ... ... ... ауру туғызғыш микробтар топыраққа түсіп, онда тіршілік етіп қана қоймай, ұзақ ... бойы ... де ... ... ... та ... аурулар көзі болып табылады.
3. Микроорганизмдер тіршілігіне әсер ететін жағдайлар
Барлық дақылдардың дәні мен тұқымы көптеген ... ... зең ... ... үшін ең ... орта ... табылады. Микроорганизмдер қоршаған ортада қолайлы жағдай болғанда ғана ... ... ... ал ... қолайсыз болған кезде өліп қалады немесе тыныш күйге кешеді.
Сақтауға қойылған дәндегі немесе оны өңдеуден алынған өнімдерден микроорганизмдердің күшеюіне себепші болатын ... ... ... ... пен оның ... жекелеген бөліктерінің (компоненттерінің: дән, шөп-шалам сияқты қоспалар, ... ауа) ... ... ... мен аэрация деңгейі (оттектің болуы). Дәнді қаптап тұрған қабыршақтардың жарақатсыз бүтін болуының, тіршілік қызметінің, шөп-шаламның мөлшері мен түр ... ... ... ... ... ылғалдығы
Су, ылғал-микробтар денесінің 80-96% мөлшерлі болып келген бөлінбес бір бөлігі болып табылады Микроорганизмдер тіршілігі үшін аса ... ... ... ылғал олардың тіршілігіне дем береді, ал оның тапшылығы микроорганизмдер дамуын тежеп, тоқтатады. Коршаған орта ылғалдылығы негұрлым жоғары болса, ... пен орта ... зат ... ... ... ... ... тез әрі жақсы өсіп-өнеді.
Ылғалдың дамуы үшін қажетті ... ... ... ... ... ... ... ксерофиттер болып бөлінеді. Гидрофиттер ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 100% және оның ең төменгі мөлшері 90% ортада жақсы жетіледі. Мезофит үшін салыстырмалы ... ең ... шегі 80-90% ... ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 90-95%, ал оның ең төменгі мөлшері 70-79% ... ... ... ...
Сапарофиттер тобындағы ылғалды тәуір көретін микробтар бактериялар, көптеген ашытқылар және актиномицеттер. Саңырауқұлақтар арасында да ... ... ... ... ... ... - олар Aspergillus glaucus, Asp. Candidus, Asp. Restrictus.
Мезофиттер - Aspergillus-тің өзге ... ... ... ... Mucor ales, Alternaria, Cladosporium-ның көбі ж.б. Гидрофиттерге тегінің көптеген түрлері, Репісіllіит-нің кейбір түрлері, фитопатогенді ... көп ... ... мен оны өңдеуден алынатын өнімдерді сақтау кезіндегі микроорганизмдер тіршілігімен ... ... ... Дән мен ... микробтар тіршілік ете алатындай ең төменгі ылғалдылығы шекті деңгейде немесе одан 0,5-1,0% төмен болуға тиіс. Астықтағы микроорганизмдердің ... ... ... де ... яғни ол дәндегі заттарға тығыз байланысты және микробтардың оны пайдалануға мүмкіншілігі жоқ ... да дами ... ... белгілі. Мұндай жағдайдың жаңа жиналған астық қорында болуы әбден ықтимал, өйткені астықтың жекелеген бөліктерінде ылғал біркелкі болмайды. Тіпті жеке ... ... ... ... келеді.
Орта ылғалдылығы жоғары болған жағдайда споралар бір күн ішінде-ақ енеді. Ал ылғалдылық төмен (шекті ... ... ... кезде, оның өніп-өсуі ұзаққа созылады (бірнеше айға, жылға және одан да көп уақытқа).
Атмосферадағы ылғалдылық ең шекті деңгейден де төмен болғанда зең ... ... ... ... және бұл ... ... болғаннан гөрі жоғары болған жағдайда тезірек жүзеге асады. Мысалы, Asp. repens және басқа да кейбір ксерофиттер споралары ауаның салыстырмалы ... 60% және ... 25°С ... ... бір жыл ... өледі.
Егер дәннің ылғалдылығы ең шекті төменгі мөлшерден жоғары болса, онда ... ... ... ... ... ... дамып, дән сапасының кемуіне әкеп соқтырады.
Микроорганизмдер дән мен тұқым қабығының дымқылдығына сезімтал келеді. Дәнде тамшы түріндегі ылғал пайда болысымен-ақ (мысалы, ... ... және ... суға ... саңырауқұлақ споралары тез еріп, бактериялар мен зең саңырауқұлақтар жедел дамиды. Әртүрлі жағдайда ылғал тартқан дәннің құрғақ дәнге қарағанда сақтауға көп ... ... ... ... ылғалдылығы және ондағы ылғалдың бір келкі немесе әркелкілігі микроорганизмдер дамуының бірден-бір шарты болып табылады. Дән ылғалдылығын ең төменгі деңгейге дейін ... және ... ... ... ылғалдың пайда болуына жол бермеу микроорганизмдерден қорғайтын ең сенімді жол.
3.2 Дәннің ... ... үшін ... ... ... ... ол микроб денесіндегі әр түрлі процестер мен оған қатысатын ферменттерге әсер ... ... ... ... жеделдейді, төмендесе баяулайды. Оның жеделдеуі мен бәсеңдеуінің де шегі бар. Температураның жоғарғы және төменгі шегінен асқан жағдайда зат алмасуы ... ... ... ... ... ... суыққа төзімді (психрофильді), жылу сүйгіш (термофильді) және орташа температураны тәуір көретіндер (мезофильді) болып бөлінеді. Әр ... ... ... температураны қажет етеді (2-кесте). Өйтсе де, астық микрофлорасы негізінен мезофильдерден ... Олар ... ... ... 20°С-тан төмен жағдайда баяу дамиды (зеңдер). Басқа топ өкілдері астықта, дән құрамында онша көп кездеспейді.
2-кесте
Микроорганизмдер
тобы ... ... ... ... /min/
ең қолайлы /opt/
Психрофильді
-8-0
10-20
25-30
Мезофильді
5-10
20-40
40-45
Термофильді
25-40
50-60
70-80
Температураның қолайлы деңгейден жоғары ... ... ... ... төмендетіп, термофильден басқа микробтарды өлтіреді (40-50°С-тан жоғары температура). Әйтсе де, тым жоғары температура ... ... үшін де ... және ... температура микроорганизмдер дамуын тежегенімен, одан олар өлмейді. Микроорганизмдер тіршілігінің нашарлауы температура 8-10°С болған жағдайда байқалады. Мұндай кезде ... ... емес ... бактериялар мен зең саңырауқұлақтар дамуы баяулайды. Астықтың ылғалдылығы жоғары болса 8-10°С температурадан пайда жоқ, бұл уақытта онда зең ... ... ... ... ... ... (-5; -8; -12°С) ... микроорганизмдер дамуын тек тоқтататындығын есте ұстаған жөн. Микробтар ... -20 ... да ... ... ... олар ... ... бастайды. Сөйтіп, астықты салқындату оны микроорганизмдер кеселінен ... ... ... ... беретін пайдалы шара болып табылады.
Дәнаралық ауа да микроорганизмдер тіршілігін шектеуші факторлардың ... ... ... ... не ... ... олар аэробты және анаэробты деп бөлінеді. Мұның біріншілерінің тіршілігі үшін оттегі қажет, екіншілері оттегі белгілі бір мөлшерде болатын ... және ... ... ... ... ... екі ... бөлінеді.
Астық микрофлорасы негізінен аэробты микроорганизмнен тұрады, олар дәнаралық ауада оттегі жеткіліксіз болған жағдайда тіршілігін тоқтатады. Дәнаралық ауа жеткілікті және ... да ... ... ... ... пен температура) микроорганизмдердің, ең алдымен зең саңырауқұлақтарының жедел дамитыны байқалады. Дән ... ... ... ... ... зор ... мәні бар, ол дәнді ауасыз ортада сақтау тәсілін негіздеу үшін пайдаланылады.
Жаңа жиналған астықта сақтаудың бастапқы кезінде микроорганизмдердің ... үшін ... ... ... болади. Бұл дән үшін ең қауіпті кезең. Сақтау мерзімінің ұзаруы, дән ... ... ... ... ... ... барлық жанды бөлшектерінің тыныс алуы үшін пайдаланылатын оттегі мөлшерінің азаюына қарай микроорганизмдер үшін қажетті жағдай ... Бұл ... ... тіршілігін басып, микроорганизмдер санын азайтады. Мұндай жағдайда зең мицелийлері өсуін тоқтатып, спора ... ... ... бар ... озі одан әрі ... ... микроорганизмдер дамымайды.
Дән массасын, ең алдымен оның микрофлорасын қорғау кейбір зерттеушілер пікіріне қарағанда жоғары мөлшердегі көмірқышқыл газының әсер етуі ... ... ... ең ... зең саңырауқұлақтарының қырылуы арқылы жүзеге асады. Әйтсе де;көптеген зерттеушілердің тәжірибе мәліметтері микроорганизмдердің тіршілігіне қажетті оттектің жоқтығынан өлетінін дәлелдейді.
Сонымен, ... ... ... қолданылатын желдету барысында ауаның өтуін тиімді пайдалана білу керек. Астықты ... ... ... әсер етеді:
ауаның азаюы, оттегі қорының кеміп, дәнаралықтағы көміртегі ... ... ... ... оның санын азайтады;
дәнді салқындату мен ылғалдығын төмендету арқылы берілетін ауа да микроорганизмдер ... ... ... ... желдетіп, қопсытқанмен оның ылғалдылығы мен температурасы қолайлы деңгейге түсірілмесе мұның өзі микроорганизмдердің, ең алдмен зең ... ... ... ... қабығының күйі. Дәнді микроорганизмдерден қорғайтын оны қаптап тұратын қабыршақтары. Кей сапрофиттер клетчатканы бұзып, дән ішіне өте алмайды. Мықты, күшті ... ... ... (иммунитеті) де жоғары болады, ол паразиттің организмге тереңдеп енуіне жол бермейді. Сондықтан, микроорганизмдер ... ... ... ... ... өніп-өсуі дәннің зақымдану сипатына байланысты:
1) эндосперм қабығының жарақаттануы;
2) ұрық маңайындағы қабықтың жарақаттануы;
3) тіпті шамалы ... ... ...
4) ... көп, ... ... ...
Микроорганизмдер шабуылына ең осал жерлер бүтін, сау ... ... ... ... ... ... өзге бөлігіне қарағанда оның қабықпен қорғалуы тым нашар. Өйткені ұрықты жалғыз ғана тұқым қабығы мен ... ... ... ғана ... ... Оған қоса ол әр ... қоректік заттарға бай, әрі микробтар түсу үшін қолайлы түрде ... ... зең ... оның ... ... ... одан әрі ... әкеп соқтырады. Мұндай дән микроорганизмдер тарату ошағы болып табылады. ... ... ... ... ... ... сау, ... қабілеті жоғары дәнге қарағанда тыным күштірек. Соған сәйкес астық құрамында жарақаттанған, зақымданған және ... ... ... ... ... кезіндегі төзімділігін төмендетеді, өйткені олар зиянды микробиологиялық орақ болып табылады. Сондықтан мұндай дәндер сақтауға қояр ... ... ... ... ... қоспалар құрамы мен мөлшері. Айтарлықтай шамада бұлар микроорганизмдер мөлшерін де анықтайды. Зерттеу жұмыстарының маліметтері бойынша ылғалдылығы мен ластануы жөнінен ... ... ... ... 30 %-тен 65 %-ке ... қоспаларда болады. Микробтардың көп болатын жерлері: диаметрі бір ... елек ... ... дән, ... және ... лас ... ... дәнді қамбаға құяр алдында бөгде лас қоспалардан тазарту қажет. Бұған ... айта ... бір ... ол ... ... таза ... ылғалдығынан әдетте біраз жоғары болып келеді.
4. Астық сақтау кезіндегі микроорганизмдер
құрамының өзгеруі
Микроорганизмдердің мөлшері мен түр ... ... ... ... ... ... микроорганизмдердің көбеюіне қолайсыз жағдайда Рs. herbicola және ... да ... ... ... және зең ... мен ... тудырғыш бактериялардың сақталып қалуы нәтижесінде микроорганизмдердің саны мен ... ... ... ... осындай жағдайда ұзақ сақтағанмен микробтар толығымен өлмейді. Тек олардың сапалық құрамында ғана өзгеріс болады, кейде қоршагған ортаның әсерімен ... әлде бір жері ... ... ... онда ... ... қаулап кететіні де байқалады.
Егер астық жиымында микроорганизмдердің дамуына әлдеқандай жағдай туа ... онда ең ... зең ... ... Олар дән ... мен ... ... ылғалдылығы төмен уақытта да өсіп-өнуге қабілетті; қолайлы температурада болып, төмен температура ... да (10 - 20°С) ... ... тыныс алуының аэробты сипаты бар, ол үшін жаңа жиналған дәнде қажетті жағдай бар; дәнді қаптап жатқан және оның ішкі бөліктеріне ... ... ... зор ... ... ...
Сонымен зең саңырауқұлақтары бактерияларға қарағанда тіршілік жағдайына онша көп ... ... дән ... ... ... ... өзінде-ақ күшті дамып, оның сапасын айтарлықтай дәрежеде өзгеріске ұшыратады. Саңырауқұлақтардың жетілуін тоқтату оның алдындағы өніп-өсуінің зардаптарын жоя алмайды, ... дән одан әрі ... ... ... ... ... ... тигізетін әсері
Дәнді сақтау кезінде микроорганизмдер оған зиянды әсер етеді. Соның салдарынан ... ... зат ... ... ... ету ... технологиялық және тауарлық сапасы, азықтың, қоректілік құндылығы төмендейді.
Микроорганизмдердің әсері мен дәннің балаусылығының негізгі көрсеткіштері ... ... ... иісі, дәмі және жылтырлығы өзгеріске ұшырайды. Жылтырлығынан айрылып, күңгірт тартады, дақ түсіп, қоңырланады, қараяды, кей ... зең ... мен ... ... ... ... ... басып жатады, дәннің айтарлықтай бөлігі қоңырайып, бұзылған (көгерген және шіріген) дәндер пайда болады. Одан әрі ... ... ... қызуы салдарынан көмір сияқты қарайып, үгітілу процесі күшейіп, дән сусымалдығынан айрылады.
Дәннің түсіне қоса иісі де ... ... ... әсіресе, Penicillium текті саңырауқұлақтардың түсуінің аяғы көгерген, борсыған иіске әкеп ... Жас ... ... ... ... иіс ... ... кейін кептіргеннен соң одан "борсыған" иіс шығады. Бұл дән сақтау барысында ... ... ... да жол ... ... ... ... қабылдайтын кәсіпорындар мұндай борсыған иісі бар дәнді қабылдамайды, өйткені ол иісті кетіру қиын да, тіпті мүмкін емес. Кейін ұн мен ... ... нан мен өзге ... де ... иіс әрі дәм шығатын болады. Иісті басу үшін сұйық және газ түріндегі химиялық ... ... ... ... ... ... ... кептіру, ультракүлгін және инфрақызыл сәулелермен өңдеу де мұндай борсыған иісті жоя алмайды. Астық зең саңырауқұлағымен неғұрлым көп ... ... ... де ... көп ... оны ... алу қиынға түседі. Борсыған иіске қоса дәннің дәмі де бұзылып, ондағы титрленетін қышқыл, ... амин ... мен ... мөлшері көбейеді. Астық сақтау кезінде титрленетін қышқыл мөлшерінің бұзылғанының белгісі. Ылғалдығы жоғары жаңа жиналған ... ... және ... иіс өте тез ... бірнеше тәулік сақталғаннан кейін-ақ пайда болады.
Микробиологиялық жолмен пайда болатын иіске "шіріген" және "қамба" иісі де жатады. Шіріген иіс ... ... жас ... ... немесе ұзақ уақыт дымқыл жерде жатып қалған, шашылған дәндерде ... ... ... ... ... зең ... ... мен актиномицеттер бұзады. Қойма иісі астық сақтаудың анаэробтық жағдайына және этил спирті мен әртүрлі органикалық қышқылдар ... ... ... ... ... ... ... ең әуелі астықта өзгереді: түсі, жылтырлығы, иісі және дәмі. ... түсі ... онда ... ... иіс, яғни ... ... ... Астықта көп зең пайда болса, әсіресе саңырауқұлақ Penicillium, тұқымдасынан болса, онда зеңді бүлінген иіс болады. Астық ... ... ... ие болса, ол астықтың жағымсыз дефектілерге жатады. Нан ... ... ... ... ... алмайды, ол иіс өте қиын немесе тіпті ... оны ... ... ... ... пісірілген нанға және басқа бұйымға беріледі. Бүлінген иісі бар астықта ... дән, ... ... көбейуі, сонымен бірге амино қосылыстар және аммиак пайда болады. Астыққа титруалдық қышқылдың көтерілуі сақтаған кезде оның жаңа ... ... ... ... егер бір топ ... ... ылғалдылықпен сақтаған кезде зеңдік және бүлінген иіс тез пайда болады - ... ... ... ... ... ... ... микробиологиялық табиғаты болатын шіріктік және қоймалық иістерді жатқызуға болады. Шірік иіс ... ... ... ... кезде пайда болады. Қоймалық иіс анаэробтық астық сақтаумен түсіндіріледі және ашытқының өмір сүруімен, этил ... ... және ... ... қышқылдар астықпен сорбталады.
Дәннің сапалық көрсеткішінің нормадан ауытқуы оның технологиялық көрсеткіштерін де бұзады. Көрсеткіштің болмашы ауытқуынан ұнның, жарманың ... мен ... ... ... нан сапасы онша өзгермейді. Ал дәннің сапасы үлкен өзгеріске ұшырайтын болса, онда одан өңделіп алынған өнімдер сапасы да ... ... ұрық ... ... жетілуі оның қызметін нашарлатады немесе оны толығымен бұзады. Бидай, қара ... ... ... ... тұқымына түскен зең колонияларын жай көзбен-ақ көруге болады.
Жүгері дәні көбіне-көп қабық ... ... ... зақымдану ол әлі собықта жатқан кезде дән мен өзек ... ... ... Одан соң ... ... дән ... ... жағына өтіп, оның басқа бөліктеріне жетеді.
Дәнді зең ... оның ... ... ... тұқымның егістік өнгіштігі едәуір кемиді.
5-сурет. Зеңнің дәндерде шоғырланып дамуы: а - жүгері; б - ... в - ... г - ... ... ұрық ... зең саңырауқұлақтарының улағыш қасиеті бар метаболизм өнімдерімен уланады. Дәннің мұндай кінаратына шетелдік практикада үлкен мән беріледі. ... ... дәні ... ... деп ... Ұрықтың қоңыраюы ылғалдылығы жоғары дәнде ферменттер (оксидаз, липаз) әсерінің күшеюінен, дән аралықтарындағы ауада оттегінің тапшылығынан болады. "Кесел" дәнде ... ... ... бірқатар өзгерістерге ұшырайды. Оларда майдың қышқылдық саны әрдайым жоғары. Сақтау кезінде дәнде Aspergillus және Penicillium (Asp. Flavus, Asp. ... Asp. ... ... ... Penicillium және Rhizopus, Fusarium Sporotrichiella түрлері) тектес саңырауқұлақтардың дамуынан у бөлінеді.
Көптеген зең саңырауқұлақтары ... ... - ... ... мен ... үшін өте улы. ... 15 - 20 ... ішінде әлемнің көптеген елдерінде, оның бұрынғы біздің Одақ көлемінде, Англияда, АҚШ-та, Францияда, Германияда, Жапонияда әртүрлі микотоксиндердің пайда болу себептері мен ... ... ... Зең ... ... ... жүзден аса улы заттар анықталды. Бұл топтағы көптеген заттар адамдар мен ... ... ... және канцерогенді әсер етеді. Кейбір күшті дегендерінің болмашы мөлшерінің өзі бауырға үлкен ... ... ... ... айрықша улы. Олардың қатарындағы В1 және G1 негізіне кумаринді қосылыстар жатады.
Астықтың зеңденуі кезінде өнгіштігі төмендейді. Өнгіштігін жоғалтуы ... ... ... ... ... ... олар улығыштың қасиетіне ие. Осындай астықтың дефектісіне көп көңіл бөлінеді. Астық бидайы, ауру ... егер онда ... ... ... ... ... сақтаған кезде онда Aspergillus және Penicilliumтұқымдастарының зеңдері дамыса, онда ... ... ... ... - зеңдердің өміршеңдік азық-түлігі - адам мен ... өте улы. ... ... ... ... улы заттар белгілі, олар зеңделген саңырауқұлақтардан бөлінеді: афлатоксиндер, охратоксиндер, патулин, зеараланон және басқалары, олардың ... ... улы және ... ең ... ... олар A. ... және ... бидайдың сапасын төмендету, онда фузариоздық пайда болуын көрсетеді, олар саңырауқұлақтардың Fusarium тұқымдасынан пайда ... ... ... астықты микотоксин дезаксиновеленномен ластануға әкеп сақтыруы адам денсаулығына өте қауіпті әсері төндіреді. Улы астықты жасалған азық-түлік ... ... ... лезде қанның лейкоцитін азайтатын алейкмя ауруға шалдығады. Сыртқы белгілерге қарағанда ол ангина ауруына ... ... ... ... ... ... массасын сақтаған кезде микроорганизмдердің дамуына жол бермеуі ... ... ... қызуы және оның ылғалдығының жоғарылығынан пайда болады, әсіресе температура ... ... ... күшейе түседі.
Америка және Жапония зерттеушілерінің мәліметтері бойынша күріштің сарғайған дәнінде канцерогенді әсер ететін токсиндер болады. ... ерте ... ... ... Сібір аудандары) байланысты егін орағының тоқтауы себепті егістікте қалдырылып, түбірімен немесе дестелерде қыстап шыққан бидай, қара ... ... ... ... қара құмық дәндерінің сондай-ақ уақытша үйінділерде ылғалдығы жоғары және температура төмен жағдайда сақталған дәндердің де улы болатыны байқалады. Бұл ... Fusarium ... ... - кәдімгі сапрофиттердің дамуымен түсіндіріледі.
Улы дәннен дайындалған өнімді тағам ... ... ... ... мен ... ... ... шошқалар сезімтал келеді) алиментарлы-улы алейкиямен ауырады, бұл қандағы лейкоциттердіғ күрт кемуіне әкеп соқтырады. ... ... ... ауру "севтикалық" ангинаға ұқсас.
Улы дән майы да өте улы, оны қоян терісіне жаққанда ол қызарып, қабынады, ... ... ... ... шіри ... ... ... Мұндай әдіс дәннің улылығын анықтау мақсатында қолданылады.
Егістікте тамырымен қыстап шыққан дән біздің мемлекет ... ... ... астық қабылдау кәсіпорындарына өткізіліп, сау дәнге айырбасталады. Улылығы анықталғаннан кейін ол спирт ... ... Ал егер дән улы ... мал ... бақылау мекемелерінің руқсатынан кейін мал азығына жаратуға болады.
Қорытынды
Сонымен ... ... ... ету ... мен ... ... әсер ететініне қарай астық микрофлорасы үш топқа бөлінеді: сапрофитті, фитопатогенді, ... мен ... үшін ... ... ... ... ... өсімдікке зиян келтірмейтін, өсімдік пен дәннің зақымданбаған қабығынан оның ішіне өте алмайтын, қоректі көп талап ... де ... ... олар торшық бөлінуі арқылы тіршілік етеді. Бұл микробтар эпифитті деген атқа ие болған және олар дән жетіліп, қалыптасқан кезде сау ... ... ... жатады. Сан жағынан эпифиттер түрлері шектеулі. Өзге сапрофиттер астыққа кездейсоқ топырақтан ... өнім ... ... ... ... микроорганизмдердің бұл тобына бактериялар, саңырауқұлақтар және вирустар жатады. Олар ... әр ... ... тудырады: бактериоздар (қоздырғыштары-бактериялар), микоздар (қоздырғыштары-саңырауқұлақтар).
Фитоготогенді микроорганизмдердің зақымданған өсімдіктер не солып, семеді немесе көк балаусаны, талшықты, түйнектерді, жемістерді ... ... ... де) аз ... ғана береді және олардың сапасы төмен болады.
Патогенді ... ауру ... мен ... ... ... бацилла тасығыштары арқылы таралады. Кейбір ауру туғызғыш микробтар топыраққа түсіп, онда тіршілік етіп қана қоймай, ұзақ ... бойы ... де ... ... ... та ... аурулар көзі болып табылады.
Микроорганизмдердің мөлшері мен түр құрамының өзгеруі астық сақтау жағдайына байланысты: микроорганизмдердің көбеюіне қолайсыз жағдайда Рs. herbicola және ... да ... ... жойылуы және зең саңырауқұлақтары мен спора тудырғыш бактериялардың сақталып қалуы нәтижесінде микроорганизмдердің саны мен ... ... ... ... ... жағдайда ұзақ сақтағанмен микробтар толығымен өлмейді. Тек олардың сапалық ... ғана ... ... ... ... ортаның әсерімен үйіндінің әлде бір жері ылғал ... ... онда ... ... ... ... де ... әдебиеттер тізімі
1. Әубәкіров Т.Ә., Жұмағулов Ж.Ж. Алматы, 1998 ж.
2. ... Қ.Ш. және т.б ... 1998 ... ... Қ.Қ. ... 1996 ж.
4. Әрінов Қ.Қ. және т.б Астана, 2002 ж.
5. Жанұзаұов М.М. Астана, 2008 ... ... Т.А. және т.б ... ... ... ... 2008 ж.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балықтарға жалпы сипаттама. Балықтардың шаруашылықтағы маңызы. Миграциясы32 бет
Бұғы, еліктің тәуліктік белсенділігі. Миграция.Түлеу. Реттелген және реттелмеген миграция. Қарақұйрықтылар отрядының морфофизиологиялық мінездемесі5 бет
Бұғы, еліктің тәуліктік белсенділігі.миграция. түлеу. реттелген миграция23 бет
Еуропадағы миграциялық үдерістер65 бет
Еңбек күшінің халықаралық миграциясы24 бет
Еңбекші мигранттардың еңбек құқығын қорғау6 бет
Жұмысшы күшінің миграциясы6 бет
Жұмысшы күшінің халықаралық миграциясы27 бет
Жұмысшы күштің халықаралық миграциясы20 бет
Капитал миграциясы - халықаралық экономикалық қатынастардың маңызды формасы ретінде30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь