Радиожурналистиканың пішіндік бейнелеуші құралдары

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1. БЕЙНЕЛЕУШІ ҚҰРАЛДАР
1.1 Дыбыстслған сөз
1.2 Радиожурналистиканың пішіндік бейнелеуші құралдары
1.3 Радиожурналистиканың стильдік бейнелеуші құралдары

2. ҚҰЖАТ НЕМЕСЕ ДЕРЕКТІК МАТЕРИАЛДАР, ОЛАРДЫ

РАДИОХАБАРЛАР ҚҰРЫЛЫМЫНА ЕНГІЗУ

ҚОРЫТЫНДЫ

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі.Менің курстық жұмысымның тақырыбы: “Радиожурналистиканың бейнелеуші құралдары” болғандықтан ең алдымен бейнелеуші құрал не деген сұраққа жауап алу, сондай-ақ радиожурналистиканың бейнелеуші пішіндік құралдарымен таныс болу, радиожурналистиканың стильдік бейнелецші құралдарын білу, және де құжат немесе деректік материалдар, оларды радиохабарлар құрылымына енгізуді білу керек. Осы қажеттіліктерді өтеуде менің тақырыбымның өзектілігі туындап отыр.
Радиожурналист сапалы, сауатты, тартымды хабар жасау үшін, әрі өзінің шығармашылық мақсатына толық жетуі үшін бейнелеуші құралдарды өз идеясына бағындырып, өз орнымен тиімді пайдалана білу қажет. Яғни болашақ журналист ретінде мен өзімнің шығармашылық мақсатыма жетуім үшін бейнелеуші құралдарды өз орнымен тиімді пайдалануым керек екен.
Адамның мінезі, тұрмыс-тіршілігі немесе хабарда әңгіме арқауы болатын нысаналар, өмірлік құбылыстар туралы дұрыс мазмұнда, әрі әсерлі етіп баяндау, яғни солардың бейнесін сөз арқылы соидап, тыңдаушының көз алдына келтіре білу қажет.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Омашев Н. Радиожурналистика. Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі.- Алматы: Экономика, 2005.- 320 б.
2. Омашев Н. Қазақ радиожурналистикасы: тарихы, тәжірибесі, теориясы.- Алматы: Қазақ ун-ті, 1992.- 264 б.
3. ҚазМУ хабаршысы. Журналистика сериясы, №1(12), //.- Алматы: Қазақ ун-ті, 2002.-169 б.
4. ҚазМУ хабаршысы. Журналистика сериясы, №8, //.- Алматы: Қазақ ун-ті, 2000.-125 б.
5. Қабылғазина К. Қазақ радиосының халық шаруашылығын қалпына келтіру кезіндегі жұмысы //.- Алматы: 2000.-30 б.
6. ҚазМУ хабаршысы. Журналистика сериясы, №2, //.- Алматы: Қазақ ун-ті, 1998.-117 б.
7. ҚазМУ хабаршысы. Журналистика сериясы, №7,//.- Алматы: Қазақ ун-ті, 1999.-120 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
..................
1. БЕЙНЕЛЕУШІ ҚҰРАЛДАР
1.1 Дыбыстслған
сөз.........................................................................
........
1.2 Радиожурналистиканың пішіндік бейнелеуші
құралдары.............
1.3 Радиожурналистиканың ... ... ... ... ... ... МАТЕРИАЛДАР,
ОЛАРДЫ
РАДИОХАБАРЛАР ҚҰРЫЛЫМЫНА ЕНГІЗУ
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........
ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ..............................................................
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі.Менің курстық жұмысымның ... ... ... ... ең ... ... не деген сұраққа жауап алу, сондай-ақ радиожурналистиканың
бейнелеуші пішіндік құралдарымен таныс болу, радиожурналистиканың ... ... ... және де ... ... деректік материалдар,
оларды радиохабарлар құрылымына енгізуді білу керек. Осы қажеттіліктерді
өтеуде менің тақырыбымның өзектілігі туындап ... ... ... ... ... ... үшін, әрі өзінің
шығармашылық мақсатына толық жетуі үшін бейнелеуші құралдарды өз идеясына
бағындырып, өз ... ... ... білу қажет. Яғни болашақ журналист
ретінде мен өзімнің шығармашылық ... ... үшін ... өз ... ... пайдалануым керек екен.
Адамның мінезі, тұрмыс-тіршілігі немесе хабарда әңгіме арқауы ... ... ... ... ... ... әрі ... етіп
баяндау, яғни солардың бейнесін сөз арқылы соидап, тыңдаушының көз алдына
келтіре білу қажет.
1 БЕЙНЕЛЕУШІ ... ... ... - дыбыстық коммуникация. Оның ерекшелігі дыбыстың
табиғатымен, мүмкіндіктерімен және оны ... ... ... ... байланысты. Материалдың логикалық мазмұны, әдеби мәтін
үзінділерінің ішкі тұтастығы, дәлелдер, пікірлер және дәйектерді ... ... ... ... екі ... заңдылықтары негізінде құрылуы
тиіс.
Радиохабардың тиімділігі мен әсерлілігі хабарды ұйымдастыру ... ... ... әрі сауатты түрде қолданумен тікелей байланысты.
БАҚ-тың ықпалды әрі кең ... ... түрі - ... ... бейнелІк немесе образдық қарым-қатынас жасауға негізделген,
яғни дыбыс аркылы адамның елестету ... ... ... ... дегеніміз дыбыстық элементтердің жиынтығы (сөз, музыка,
шулар). Адамнық мінезі, тұрмыс-тіршілігі немесе хабарда әңгіме ... ... ... ... ... ... ... әрі әсерлі
етіп баяндау, яғни солардың бейнесін сөз ... ... ... ... ... өзіндік құралдарының ерекше табиғаты, олардың атқаратын
қызметі және шығармашылық жұмыс барысында алар орнын дұрыс ... ... ... соғады. Радиожурналист сапалы, сауатты, тартымды
хабар жасауы үшін, әрі өзінің шығармашылық мақсатына ... ... ... ... өз идеясына бағындырып, өз орнымен тиімді түрде
жүйелі етіп пайдалана білуі қажет. Бір ... ... сөз, шу, ... ... ... [1,44 б]
Радионың бейнелеуші құралдары бір-бірімен тығыз байланысқан екі ... ... ... ... ... ... ... сөз, музыка, шулар (шынайы, өмірлік, студиялық) ... тыс ... ... ... - ... табиғи немесе пішін
тудырушы бейнелеуші қүралдар;
Екіншісі - өзгеріске ұшырайтын, өзіңе қолайлы, әрі ... ... ... ... ... ... ... немесе стиль қалыптастырушы бейнелеуші кұралдар, яғни ... ... ... ... тәсілдері [1,45 б].
2. Радиожурналистиканың пішіндік бейнелеуші құралдары
СӨЗ. Сөз - адамдардың тіл қатысуында ... ... ... ... ... орнын зерттемес бұрын, алдымен ... ... ... Мағжан Жұмабаев бұл жөнінде төмендегідей ой түйеді:
"Біз сөз арқылы ғана неше түрлі ойымызды сыртқа білдіре ... һәм ... ... біле аламыз. Сөз болмаса, адамда білім болмас еді. Атын
атап, сөзбен ... ... ... суреттер, ұғымдар тұрмас еді. Сөз
болмаса, сөзбен адамзаттың бір-бірімен үғысуы болмаса, жер жүзіндегі ... ... ... ... тұрмыс та болмас еді. Қысқасы, жан
көріністерінің ең қымбаты - ой. Ой тілі - сөз". Ал ... ... ... "бір ... турасындағы пікірімізді, яки қиялымызды, яки
көңіліміздің күйін сөз арқылы ... айта ... сол сөз ... ... ... ... ... күйін тәртіптеп, қисынын, ... ... сөз ... тысқа шығару - сөз шығару болады". ... ... ... ішкі жан ... ... ... құралы, сонымен қатар ойдың тілі - сөз болса, ал Ахметше көңіл
түкпіріндегі өзгерістерді, ... жай ... ... ... қисыны
келіскен сөзбен кестелеп, жүйелеп жеткізу әр азамат үшін парыз болмақ. ... ... ... ... бағалайтын журналистер үшін Ахмет
Байтұрсыновтың бұл талабы негізгі қағида болуы тиіс.
Ең ... ... ... ... ... ... ... үш
міндетті жүйелеп өтейік:
Біріншісі - журналист көңіл қойып, назар аударған оқиғаны және оның
барлық ... ... дәл әрі ... ... ... тыңдаушыға жеткізе
білуі қажет.
"Айтушы өз ойын өзі үшін айтпайды. Өзге үшін ... ... ол ... ... ... қылып айту керек. Оның үшін ... ... ... қолдана білуі тиіс. Яғни әр сөздің мағынасын жақсы біліп,
дұрыстап сөйлемді тізе ... ... ... білу деп ... ойға ... ... сөздерді таңдап ала
білуді және сол сөздерді сөйлем ішіне орын-орнына ... қоя ... ... шығатын тұжырым сөзді дұрыс тауып қана қоймай, оны оқиғаның
бар болмысын, негізгі мән-мазмұнын шынайы етіп ... ... ... ... - ... оқу ... дәл табу, кез келген мәтінді
нақышына келтіріп оқи білу ... ... Шоу ... "иә" ... сөздерін жазудың бір ғана тәсілі бар, ал айтудың 50 түрі бар, ... кері ... яғни ... ... ... кез ... сөздің
өзіндік мәні, берер мазмұны жойылады.
Жазбаша түрде немесе ауызша айтылған сөз нақты бір ... ... ... ... ... ... түрде әсер ете ... ... көп ... ... ... ... аудиторияға осы жолмен жетіп жатады.
Сөз әдебиетте де, ... да ... ... ... ... ... кез келген айтылған, көзбен көрген жайтты ойша бейнелей
білетін елестету қабілетіне бағытталады. Адам санасында қалыптасқан ... ... ... яғни ол ... эмоционалдық, рационалдық
әсерлермен және түйсікпен сезінудің қосындыларының жиынтығы [1,46 б].
Кез келген мәтіндегі әрбір сөзді нақышына ... ... оқу ... ... тебірене отырып оқысаң, баяндалған оқиғаның болмысын
өзіндік ... ... етіп ... ... ... әсер ... ... келген мәтінді ауа-райы болжамынан ... ... ... ... ... ... ... әрі жетілдіріп отырады және
сюжет желісіне қажетті логикалық және эмоционалдық талаптарды орындауға ... ... ... әдебиетке тән көркемдік тәсілдер
барынша еркін сақталып қолданылады. Эфирден ... ... ... ... ырғағына қарай құбылып, әсер салмағының, ықпалының
арта түсетінін ... ... ... ... ... ... ашып, ойдың бейнелі түрде берілуін, осылайша ... ... ... ... ... ... ... дәмді дүниелер ұсынуына
мүмкіндік туғызады.
Р.Сағымбеков өзінің пікірін ... деп ... ... ... ... ... оңай ұғынылады. Бірақ Лев
Толстойдың, Мұхтар Әуезовтың ... ... ұзақ ... ... ... Андрониковтың қызықты әңгімелеріндегі ұзақ
тіркестерді түсіну қиын дегенге кім сенеді.” [6, 71 б].
Радиохабардағы әрбір музыкалық және шу ... ... ... ... ... ... өте ... жұмыс, бұл істе
радиоқызметкерлерінен кәсіби білім мен үлкен ... ... ... мен ... ... құрылымында адам сөзін алмастырып тұрса,
онда олар төмендегідей қызметтер ... ... ... жері мен ... білдіреді. Мысалы, спорттық
шолуда гонг дыбысы, ат тұяғының дүрсілі, көрермендердің көтеріңкі ... ... ... ... беріліп тұрғанын көрсетеді,
сондықтан тілшіге оқиға болған жерді суреттеуге уақыт оздырудың қажеті жоқ.
2) Оқиғаның уақыт пен ... ... ... ... таңда
репотаждың соңғы дайындық жұмысы монтаж бөлмесінде өтетіні шындық, репортер
әр алуан мерзімде және әр ... ... ... ... үзінділерінің
басын құрап, хабар құрылымын өзгертеді, міне осы жағдайда ... ... ... ... ... ... және бір ... келесі
мерзімге өтудің таптырмас құралы болып табылады.
Эстондық радиожурналист И. Триккель екі балықшылар ... ... ... ... ... ... ауысқан оқиғаның арасын
жымдастыру үшін ... ... ... ... "Летучи голландец"
әнінің әуенін пайдаланған, осылайша ол сәтті ... ... ... рөлін
басқа қырынан танытқан.
3) Суреттеп отырған оқиғаның эмоционалдық мінездемесін ашып ... ... дәл, әрі ... ... ... толық
болмысында және өз мәнінде ... ... ... ... жазылып
алынған, үнтаспаға түсірілген деректі шулар мен көшедегі ... ... ... ... ... үрей ... жер
сілкінісінен кейінгі трагедиялық картинаны көрсетуге болады.
4) Журналистің немесе ... ... ... ... ... ... ... сезімі мен ... ... ... ... музыка мен шуды
астарлап қолдану [1,52 ... ... ... ... хабарларға төмендегідей
төмендегідей сипаттама беруге болады:
• Жеке хабарлар аз;
• Концерттер жиі қайталанып беріледі;
• Тыңдаушылар сұранысын ... ... ... Жауыр болған әндерді көп береді;
• Тақырыбы жан-жақты, ауқымды емес.
Аталған кемшіліктердің болу себептері:
а) кадр мамандардың жеткіліксіз ... ... ... механикалық жазбаның жоқтығы, техниканың жетіспегендігі.
Дей тұрсақ-та, Қазақ радиосы соңғы 20 жылда музыка өнерін насихаттауду
көп еңбек етті. ... қоры ... ... ... ... ... көрнекті халық композиторлары – Дәулеткерейдің, Ақан
Серінің, Біржан Салдың, ... ... ... ... ... ... ... [7, 91 б].
Музыка - шындықты дыбыстық көркем образда бейнелеуші өнердің түрі,
дыбысталған жанды сөз болғандықтан ... ... әсер ... ... ... уақытшалық мінездемесіне сәйкес келеді.
Гегель музыканы екі ... ... ... ... ... рөлі, екіншісі - жеке-дара өнердің бір түрі, яғни музыка
адамның көңіл-күй толқыныстарын әр түрлі пішін мен жанрда ... ... ... ... ... хореография,
телевидение түрлерінде кең қолданылады. Радиода музыка мәтінді механикалық
тұрғыда әсерлеуді көздемейді, әр ... ... ... ... рөл ... ... болсақ:
Ақпараттық блоктардың арасын бөлу;
Бағдарламаның музыкалық шапкасы;
Дыбыстық декорация - тарихи ортаны анықтау, қозғалыстың, оқиғаның
болған жерін таныту;
Дыбыстық фон ... ... ... дыбыстық ырғағын айқындау
(ақпараттық хабарларды жиі қолданылатын тәсіл);
Дыбыстық атмосфераны бейнелеу, ... ... ... оқиғаның жалпы болмысьш аша түсу;
Дыбыстық образ жиынтығын қалыптастырудың көркемдік тәсілі;
Хабарда суреттелетін оқиғалардың ... ... ... ... ... хабарды ұйымдастыру барысында көп
қолданылатын түрі -шу. Шу дегеніміз әр түрлі дыбыстық белгілердің ... ... ... ... ... ... ... оқиғаның
негізгі болмысын өз мәнінде суреттеудің, бейнелеудің бір ... ... ... ... ... ... ... тіркестердің
микрофонға кездейсоқ жазылуын да шуға жатқызуға болады.
Радиохабарда шулар ... ... ... ... ... ... оқиғасының. көрінісінің, құбылысының
дыбыстық мінездемесін ... ... ... ... ... ... шулар шындықтың дыбыстық бейнесін сомдайды, ... ... ... ... фон ... ... ... рөліи атқарады,
окиғаның негізгі деген тұстарыы айшықтап, даралап көрсетеді;
- әдеби контексте айқындаушы ... ... ... әрі ... ... ... аша түседі, әдеби ... және ... ... ... ... қырын танытады.
Бір сөзбен айтқанда радиомәтіннің бейнелеуші және ... ... ... ... Жоғарыда жеке-жеке талдап өткен пішін тудырушы ... ... ... әр ... ... ... ... жасап көрелік [1, 54 б].
Қазақ радиосы көбіне-көп уақыттарын шетелдік музыкамен толтырады.
Мұның өзі жастарды ... ... ... ... ... рас. Азаматтыққа, Қазақстан болашағының лайықты ұрпағын дайындауға
шын жанашыр бола алмай келе жатқаны, әрине ... дей ... ... сай ... ... жұмыс істеуіне ешкім де қарсы емес.
Бірақ қай мемлекетте жұмыс ... ... ... ... тауып отырумен
бірге, сол мемлекеттің мүддесін көздеу де құқықтық міндет екенін ескеру жөн
демекпіз. ... ... ... Оны да ... ... ... ұмытпайық! Бұл орайда Қазақ радиосы қашанда ұлттық ... емес [3, 95 ... ... рөлі ... зор. ... әрбір роликті
есте сақтауға көмектеседі. Музыка жарнамалық мәтіні ... ... де ... дейін есте жүреді. Радиороликке пайдаланатын мынадай
музыкаларды атауға болады.
- айрықша музыканың топтамасына тапсырыс беру;
- ... ... ... ... ... сазгердің шығармасы стиліне ұқсас әуенге тапсырыс беру [4,
85 б].
1984 жылдың ... ... ... ... ... ... ... ұсынылды. Қойылым режиссері -- Ә. Досмағамбетов,
редакторы -Б. Нұрмұхамбетов. Басты рөлдерде ... ... ... ... ... бас ... ... монологымен басталады
да, оқиға одан әрі өрби ... ... ... ... әр ... дыбыстар көп пайдаланылған және адамдардың образы бас кейіпкердің
сөзімен ... ... пен ... жиі ... ... шешу, тақырыпты ашу үшін музыка мен дыбысты пайдалана
ма, әлде кейіпкердің монологын немесе жетекшінің, автордың сөзін ... міне бұл ... ... ... ... ... Тек қана
автор да, режиссер де өздеріне ұнау ... ... ... ... мұқият ескеруге тиіс", - деген шарт толық ... [1, 55 ... ... мен ... ... ... ... орнын мына мысалдан
айқын көруге болады. Яғни, 1971 жылы М. Әуезовтың "Әйел ... ... ... ... алайық.
Рөлдердс Қазақтың драма театрының актерлері ойнаған, ... ... Онда ... ... қызы ... қорғансыз күні және
кейіннен Кеңес өкіметі орнап, жеке басын өзі ... ... ... ... көрсетіледі. Оқиға барысы көбіне ... ... ... ашылып отырады. "...диалог арқылы кейіпкердің мінез-кұлқын
көрсету, уақиғаның орньн, уақытын, қимылды білдіруге болады. Орны-орнымен
пайдаланса, ... ... шу ... ... ... пауза,
корқынышты, қуанышты, салтанатты жайды білдіретін, т.б. музыка) радиода аса
үлкен күшке, шексіз мүмкіндіктерге ие". Мәселен, сөз етіп ... ... ... бейнелеу) көрінісінен басталады. Аттың дүбірі, жылқының
кісінегені, ... ... ... сойыл-шоқпардың дыбысы көз
алдыңызға осынау көріністі елестетеді.
Жалғыз сүйеніші, қорғаны болған әкесінің қаза болып, Жанат ... ... не ... деп зар ... жоқшылықтан байдың есігінде жалшы
болған Алуа қыздың мүсәпір күй ... ... ... - ... ... ... арқылы жан-жақты ашылған. Радиопьесаның үш
компоненті - сөз, ... ... ... ... ... көз ... қорғансыздық сияқты бар бояуымен ... ... ... ... ... ... кеткеніңізді сезбей қаласыз.
Ж. Нәжімеденовтың кітабы бойынша ұйымдастырылған "Күй ... ... ... өте ... шыққан деуге болады. Редакторы - Қ.
Механов, режиссері -А. Тирова, авторы - Қ. Жұмағалиев.
Хабар Құрманғазының түрмеде отырып өз-өзіне мұң шаққан сөзінен
басталады. Ана ... ... ... күйшінің "Қайран шешем" күйі
беріледі. Күйші:
Күйім болар
шерткенім,
Жан берсе де
айныман, - деп өз мақсатын жыр етсе, енді бір сәт ... ... ... ... ... болды не керек, Болмасына болды ма" деп жырланады.
Күйшінің "Түрмеден қашқан" ... ... ... ... ... ... ... кеткен күйші жайлы:
Күйші қашты түрмеден,
Азабынан түрменің.
Қорыққаннан емес қой,
Бақытына бүкіл байтақ
елінің, - деп толғанады. Міне осылайша күйшінің бар ғұмыры ... ... ... ... ... музыка ырғағы күйшінің жай-күйімен астасып, әр оқиғаның
мазмұнын ашу мақсатын көздейді. Рөлдерде театр артистері ойнаған. ... күй ... ... келтіріле ойналған әрбір образ соншалықты шынайы
сомдалған [1, 56 б].
Бейнелеуші құралдардың бірінші тобының пішін қалыптастырушы деп аталуы
олардың бірігіп радиохабардың ... мен ... ... және ... ... ... деп атап ... болады.
3. Радиожурналистиканың стильдік бейнелеуші құралдары
Бұл аталған екінші топ журналистің шығармашылық еркіндігіне ... ... ... қалдыруға жетелейді. Бейнелеуші кұралдардың бұл түрі
бағдарламаның стилін құрастыруға негіз болады, әрі ... ... ... ... жеке әдіс-тәсілдері, әңгіме ырғағы
қалыптасады.
Ең алдымен дыбыс құрудың ... ... ... ... реверберация, яғни дыбыс жазу процесінде басқару тетігінің көмегімен
журналист дауыстың және болған оқиға туралы ... ... ... ... әрі жаңғырық қосады. Бұл тәсіл тыңдаушының ьнтасын, назарын
кейіпкердің сөзіне, журңалистің сөз ... ... және ... ... айшықтау мақсатында қолданылады.
Екінші -"Буратино" тәсілі. Бүл тәсілді бейнелеуші құрал ретінде ... Роза ... ... таспасын жылдам немесе баяу айналдыру
арқылы техникалық бракты тиімді ... ... ... ... ... кілт ... Буратиноның басынан кешкендері атты балаларға ... ... ... Осы ... ... ... ағаш
адамның құлаққа жағымды сөздері, Қарабастың жуан дауыспен айтылған сөздері,
қуыршақ артистердің жіңішке дауыстары, ... ... ... ... - ... бәрі бір ғана ... ... әр қырынан құбылтудың жемісі
еді.
Буратино тәсілі журналистің шыгармашылығында кең ... ие ... ... ... адамның сөзін тілшінің мысқылмен баса ... ... [1, 57 ... - ... ... ... сөз болып жатқан әңгімеге
қатысушы адамдарға микрофонды ұсынудың, бағыттаудың тәсілдері. ... ... сөзі бір ... ... ... ... және ... ұсыну, жақындату немесе алыстату, яғни оқиғаның жалпылық мәнін ашу
үшін қолдану ... ... ... тек бір ғана дауыстың айкын, әрі
айрықша естілуі жағдайында орнатуға болады, мұндай жағдайда бір ғана ... ... ... ... мәндік, эмоционалдық негізін құрайды.
Бұл тәсіл журналистің әңгімесінің маңыздылығын арттырып, сонымен қатар
шынайылығын танытады, ... ... ... - ... ... Бұл ... ... көп қолданылады, әрі
шығу тегі де драмалық қойылымдардан ... ... ... ... берер
болсақ, бұл — оқиғаның бар болмысын (атмосферасын) әр қырынан жан-жақты ... ... ... ... бояу, әр беру және сөздің айтылу
мәнеріне, ырғағына ... ... ... Бұл ... ... қажет
етеді. Дауыстық әрлеу журналистке кез келген жағдайда керек. Шын ... кез ... ... ... ... тек ... ... эмоционалдық атмосферасы болады. Тек сол атмосфераны дэл
беретін тонды табу қажет - көңілді немесе ... тез ... ... ... ... ... ... немесе таңғы шықтай мөлдір, мұнын бәрі
кэсіби ... ... ... ... ... репортажды
комментатордың кабинасында отырып алып, жай дауыспен баяндауға немесе өзі
доп қуып жүрген футболшының ... ... ... ... еніп, бар
ынта-шынтаңмен әңгімелеуге де болады, мәселе - осы жарыстың ... ... ... ... ... бере ... бен тыңдаушыларға
қаншалықты дәрежеде жеткізе алғандығыңызда, журналист әр ... ... ... сөйлеу мақамы болатынын әрқашанда естен шығармау керек.
Сөйлеушінің сан түрлі дауыс ырғағы, дикциясы ... ... ... енді ... логикалық жағынан ұтымды, бірақ ... ... ... ... ... Радионың өзіндік бейнелеуші құралдары
(сөздің өзі де ең басты бейнелеуші құрал болып табылады) ... шу, ... ... ... ... ашып көрсете алады, оқиғаның
дыбыстық суретін көз алдыңызға әкеліп, ... ... бет ... дәл ... кескін кейпін елестетіп, ұзкқ сөйлемдердің өзіне де ... ... [6, 72 ... ... сөзі ... ... аударғанда екі мағына береді.
Техникалық мағынасы - "алдын ала жасалған жоспар бойынша, жоба, кескіндеме
бойынша ... ... ... құрал-жабдықтардан машина құрастыру,
құрылыстар тұрғызу, жөндеу жұмыстарын ... ... - ... ... ... ... үшін әр ... бөлімдерді таңдап, оларды кұрастыру,
мысалы кинода сценарийде жазылған жүйе ... ... ... ... ... ... [1, 58 ... екінші мағына сәйкес келеді, өнер, әдебиет сияқты журналистика
да ... ... ... ... ... ... ... оның кұрылымын анықтап, әрі кұрап алады, шығарма құрылымына ... ... ... ойша ... алады. Әрине, бұл жұмыс
процесінде өзгерістерге ұшырайды, дегенмен ... ... ... ала жазу барысында техникалық ... ... ал ... ... ... ... өзіндік пішіні деп
есептеледі, яғни ... жеке ... ... сабақтастыру мәнінде
қолданылады, Сонымен қатар үнтаспаға жазылған хабарды бір жүйеге түсіріп,
артық-кемі жоқ толыққанды туындыға ... ... ... ... ... ... ғалымның сөзімен айтсақ "іріктеу әдісі - бұл ... ... ... ... - бұл жекелеген бөліктерді ... ... қою үшін ... ... ... төмендегідей талаптарды
ескеру қажет:
а) монтаждық бөліктердің ішкі байланысы және олардың үқсастығы немесе
қарама-қайшылығы;
ә) монтаждық бөліктердің бір-біріне деген эмоциялық ... ... ... ... ... радиокомпозицияның, сұхбаттың жоспарын ... ... ... - ... ... формасы, бұл қажетті
материалдарды таңдауға, болашақта жасалатын ... ойша ... бір ... ... етеді. Біздің тіл қатысуымыз, ойымыз, қоршаған
ортаны қабылдауымыздың бәрі өңделуден ... ... ... әр ... ... ... құрастырылып, өңделеді.
Мәселен, ақпараттық хабарлардың құрылымын алсақ, бұл ... ... өзі ... ... ... ... яғни ... жүйелеп құрастыру жалпы оқиғалардың жиынтыгын түзу. ... ... ... ... ... жолы [2, 59 б].
Монтаж жасаудың мүмкіндіктері әр жанрда алуан түрлі, яғни ... ... ұзақ ... ... ... ... ... техникалық жағынан дұрыс жазылмаған жерлерді үзіп алу, дыбыстық
образды кұрастыру.
Дыбыстық образ жасау негізінде монтаж ... бұл ... ... Шерель төмендегідей анықтама береді: "монтаж-это совокупность звуковых
(речевых, музыкальных, шумовых) элементов, создающих посредством ассоциаций
в обобщенном виде представление о ... ... ... ... ... ... қолданудың тәсілдерін және оның қызмет
формасын былайша ... ... ... ... ... ... мен деректі жазбалар үзінділерінің сабақтастығы
негізінде құрылымдық өзгерістер жасау;
- ... ... ... ... ... сәйкестендіріп, сонымен қатар автордың
негізгі ойына сүйене ... ... ... ... ... ... әр ... кеңістікті танытатын және уақытты көрсететін жазбалардың
жоспарын құру, сол арқылы оқиғаның болған ... сол ... ... жерді
сөзбен мінездемелеп, әр қырынан суреттеу;
- әр түрлі дыбыстық бейнелеуші (көркемдеу) құралдарын ... ... яғни ... ... ... ... тартыстардың,
жоспарлардың, көріністердің кайшылығын көрсетуде шеберлікпен пайдалану;
- сюжет қозғалысында жүйелі, тізбекті, қатар жүру тәсілдерін ... ... ... ... ... кезінде дыбыс күші (жоғары, төмен, контраст), пауза,
бейнелеуші құралдар (сөзді ... ... әр ... ... ... олардың ұзақтығы) әр түрлі нұсқада қолданылады.
Хабар жасау барысында монтажды қолдану аясы ... ... ... сай, яғни ... ... мен ... стилистикалық
және акустикалық өзгешеліктеріне орай анықталады.
Монтаж жанрлық қызметке тәуелді, ... бір ... шешу ... ... ... жанрдың архитектоникасын, ішкі байланыстарын
анықтап, алға ... ... ... іске ... көмектеседі.
Ақпараттық радиохабарда монтаж қарапайым, бірақ маңызды, яғни ... ... ... ... бағдарламаның құрылымында алатын орны
сияқты пішінде танылады. Ал ... ... ... образды құрастырудың басты құралы ретінде қолданылады.
Көркемдеу қүралдары бір-бірімен тығыз байланысып, әрі ... ... ... ... ... түзеді [7, 35 б].
Монтаж түрлері:
1) Акустикалық - ... жеке ... ... ... үзінділерді бір құрылымдық жүйемен үнтаспада ... ... ... ... ... Сонымен қатар мазмұндық және
дыбыстық құрылымдар ... ... ... яғни ... қызметін атқарушы жүйе. Монтаж автордың идеологиялық және
эстетикалық позициясын көрсетуші, көркем ойын таныту ... және ... ой ... өткізудің көрсеткіші.
Монтаж-деректі материалды көркемдеп ұйымдастырудың тәсілі. Бір пікірді
бірнеше мағынада қолданып, әр ... ... ... қырынан ашу үшін
пайдалануға болады.
2) Монтажды тікелей эфирде де іске ... ... ... ... сипаттағы хабарларды ұйымдастырудың, бір ... ... ... хабарды бір-бірімен сабақтастыра беру. Бұл – монтажды
қосақтастырып қатар қолдану түрі.
3) Тізбектелген ...... ... ... тығыз
байланысқан дыбыстық фрагменттердің өз дербестігін, ішкі логикалык мазмұнын
сақтай отырып бір ... ... Бүл ... ... ... яғни ... жеке элементтері - кадрлар бір ... ... ... ... Ал ... ... элементтер
құрастырылып, жүйеленіп келіп қана оқиға жөнінде ... ... ... бір ... ... бұл ... ең ... ескеретін
нәрсе айтар ойыңды нақты, шынайы деректермен тұжырымдай білу қабілеті.
Акустикалық коллаж - әр түрлі ... ... ... ... ... бір ... ... оқиғаларды бейнелейтін деректі жазбаларды,
цитаталарды, лозунгтарды, пікірлерді бүгінгі көзқарас тұрғысынан сөз ... беру [1, 62 ... ... ... ДЕРЕКТІК МАТЕРИАЛДАР, ... ... ... ... - адамның жанды сөздері, сонымен ... ... ... ... ... ... ... мен болған жері) бар болмысын ... ... ... Бұлар екі мәнде колданылады:
1) бейнелеуші құрал ретінде, яғни оқиғаның мазмұнын толықтыра
суреттеуге және оның ... ... өз ... ... ... ... жазба - фонодокумент болып табылады, хабардың шынайылығын
танытудағы жеке, әрі қосымша аргумент болып табылады.
Фонодокументті қолданудың мүмкіндіктерін қорытындылағанда оның юристік
аспектісіне, яғни ... ... ... ақиқаттығына назар аударып,
содан кейін аудиторияны эмоциялық жағынан игеру ... сөз ... ... ... жазба құжат сияқты радиохабар құрылымының сюжеттік, әрі
мазмұндық, мәндік негізін қүрайды.
Мәтіндік құжаттарды қолданудың ... ... ... құрылымын өзгертпей деректі жазба қосу,
мысалы жаңа АЭС-ты іске косу ... ... осы ... ... ... каулылардан диктордың орындауында үзінділер беру;
- керісінше, деректі жазбалар хабардың мазмұны мен сюжеттік негізін
құрайды. ... ... ... ... ... ... ретінде
пайдаланылады.
- қосарланған сюжет - радиохабардың қүрылымы екі жеке сюжеттік, толық
аяқталған бөлімдерден тұрады, біріншісі
- ... ... ... ... - ... ... ... Қосарланған сюжет радиоочеркте,
радиокомпозицияда, ... жиі ... ... ... ... ... деген жаңа жанр ... ... Бүл ... ... ... жасалған мәтінді
кұжат жатады, ойша дамыту, қиялдан қосу ... бар, ... ... - құжат. Мысалы, бейтаныс бір қыз ... ... ... ... ... ... алуға әрекет жасағаны үшін қылмыстық іс
козғалған, шын мәнінде ұрлықты кыздың жігіті ... ал ол ... ... ... ... өз мойнына алған. Осы ... ... ... істі ... ... ... ... бәрін
шынайы көрсетіп, тек тергеушінің монологтарын ... ... ... ... ... ... ... қызықты
үзінділерді алып, сол негізде әдебиеттегі персонаждармен салыстыра суреттей
отырып, ... ... ... орындауымен қойылым ұйымдастыру.
Мәтіндік құжатты радиохабарда пайдаланудың тәсілдері:
- хабардың мазмұнына шынайылық және көлемдік сипаттар беру;
- радиохабардың сюжеттік-мәндік ... ... ... ... ... екі элементтің бірі ретінде пайдалану;
- инсценировкалау үшін қолдану [1, 63 б].
ҚОРЫТЫНДЫ
Жалпы ... ... ... мен осы курстық жұмысты жазу
барысында өзімнің болашак журналисттік өміріме керекті көптеген ... ... сөз - ... ... ... құралы екенін білдім,
сөзбен жұмыс істегенде журналистің алдына қойылатын үш ... ... ... ... пішіндік бейнелеуші құралдарын, соның ішінде сөз,
музыка мен шулардың қызметі қандай екенін білдім.
Радиожурналистиканың ... ... ... ... ... ... ... дауыстық әрлеу, монтаж , ... ... ... ... қойылатын талаптар, оны шығармашылық бағытта
қолданудың тәсілдерін, радиомәтін құрылымындағы монтаждың рөлін, ... ... ... ... ... ... құжаттарды
қолданудың формаларын, ... ... ... ... ... ... ... Омашев Н. Радиожурналистика. Қазақстан Республикасы білім және
ғылым министрлігі.- Алматы: Экономика, 2005.- 320 б.
2. Омашев Н. ... ... ... ... ... ... ун-ті, 1992.- 264 б.
3. ҚазМУ хабаршысы. Журналистика сериясы, №1(12), //.- Алматы: Қазақ ун-
ті, 2002.-169 б.
4. ҚазМУ хабаршысы. Журналистика сериясы, №8, //.- ... ... ... ... ... К. ... ... халық шаруашылығын қалпына келтіру
кезіндегі жұмысы //.- Алматы: 2000.-30 б.
6. ҚазМУ хабаршысы. Журналистика сериясы, №2, //.- Алматы: Қазақ ун-ті,
1998.-117 ... ... ... ... ... ... ... Қазақ ун-ті,
1999.-120 б.

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Радиохабар таратудың міндеттері30 бет
Ұялы байланыс желілерінің құрылу негіздері10 бет
Радиожурналистиканың жанрлары мен пішіндері7 бет
Отандық телеарналардағы анимациялық туындылар: мазмұндық сапасы мен пішіндік ерекшеліктері69 бет
Әдебиет - адам факторының бейнелеушісі57 бет
Ақпарат туралы25 бет
Балаларды оқыту құралдарының маңызы мен көркемдік сыры23 бет
Динамикалық жүйелер5 бет
Лингвистикалық бағыттағы телехабарлар31 бет
Натюрморт жанры13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь