Нарық жағдайында еңбек ақының теориялық негіздері

МАЗМҰНЫ:

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДА ЕҢБЕК АҚЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Еңбек ақының мәні, мазмұны және қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Еңбек ақының нысандары мен жүйелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.3 Қазақстан Республикасында жалақыны мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ..12

2 «РАХАТ» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНДАҒЫ ЕҢБЕК АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУЫН ТАЛДАУ
2.1 «Рахат» Акционерлік қоғамының сипаттамасы және экономикалық қызметін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.2 «Рахат» Акционерлік қоғамының еңбек ақы жүйесін талдау ... ... ... ... ... .23

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЕҢБЕК АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Шет ел тәжірибелерінде еңбек ақыны ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
3.2 «Рахат» Акционерлік қоғамындағы еңбек ақыны ұйымдастыруды жетілдіру бойынша ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР КӨЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
КІРІСПЕ

Экономикадағы түбегейлі өзгеріс - адамның еңбекке көзқарасын қалыптастырып, оның атқарған жұмысына қарай берілетін еңбек ақыны талап етеді. Осыған орай мемлекеттің дамуымен халқының материалдық ахуалы олардың күн көрісі және жалақысымен анықталады. Тәуелсіздік жылдарынан бері саяси-экономикалық реформалардың дамуының жолының басты кепілі ретінде біле отырып, халықтың тұрмыс деңгейінің жоғарлатуының бір көрінісі — жалақы саясатын жетілдіру болып табылады. Экономикалық саладағы мемлекеттік және жеке секторларда қызмет аясын кеңейтіп, жұмыс күшін жетілдіру арқылы өнім өндіру ісін кеңейту - жалақы деңгейінің мөлшерін экономикалық даму мүмкіндігіне орай жүргізу-халық тұрмыс көзінің қажеттіліктерін қанағаттандыратын күн көріс ахуалын көтеретін қомақты жұмыстардың бір бағыты деп білген жөн.
Еңбек ақы жөніндегі саясат кәсіпорында басқарудың құрамды бөлігі болып табылады және оның қызметінің тиімділігі оған елеулі ықпал етеді. Себебі, еңбек ақы жұмыс күшін тиімді пайдаланудағы ынталандырудың маңыздысының бірі. Міне, сондықтан да; мұны еш уақытта естен шығаруға болмайды.
Еңбек ақы бұл — жұмыскерге оның еңбегі үшін сапасына, санына және шығарған қажетті өнім көлеміне сәйкес берілетін төлем. Қалыпты жағдайда еңбек ақы қажетті өнімнің құнына тең және оның ақшалай түрі болып табылады. Былайша айтуға болады — еңбек ақы кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысына баратын өнім өндіруге және сатуға кеткен шығындардың бір бөлігі.
Курстық жұмыстың мақсаты- кәсіпорында еңбек ақыны ұйымдастырудың теориялық және әдістемелік негізде «Рахат» АҚ мысалында кәсіпорынның қызметі мен еңбек ақы жүйесін талдау, сондай-ақ шет ел тәжірибелерінде еңбек ақыны ұйымдастыру үлгілерін ұсыну сол бойынша «Рахат» АҚ еңбек ақыны ұйымдастыруды жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау. Осы мақсаттарға қол жеткізу үшін келесідей міндеттер қойылды:
• Қазақстан Республикасында еңбек ақыны төлеу және оны ұйымдастыру, еңбек ақыны мемлекеттік деңгейде реттеу және оның өсу шарттарын қарастырдым.
• Зауыттың техника экономикалық көрсеткіштерін есептеу, оған анализ жасау. Сонымен бірге зауытқа қысқаша сипаттама беру арқылы еңбек ақыны ұйымдастыруын талдау және бағалау қажет.
• Курстық жұмыстың тағы бір маңызды өзегі ол шет елдердің үлгісімен заманға сай еңбек ақы төлеу жүйесі деген мәселе. Қазіргі таңда біз шет елдерге көп жақтан еліктеп келеміз. Экономика жағынан болсын, қандай сала болмасын біз оларға жеткіміз келеді деп ойлаймын. Еңбек ақыны төлеуді біз солардың үлгісімен ұйымдастыруымыз керек деген сөз емес, олардың үлгісіне сүйене отырып мемлекетімізде көптеген мәселелерді шешуіміз керек деп ойлаймын.Сонымен қатар кәсіпорында еңбек ақыны ұйымдастыруды жетілдіру бойынша ұсыныстарды талқыладым.
Еліміз егемендік алып, тәуелсіздігімізді шынайы түрде баяндауда халықтың әлеуметтік жағдайын жылдам, қарқынды түрде көтеру жолында республика бойынша жалақы деңгейін тұрақтандырып, экономикалық мүмкіндіктерімізге орай белгілеу және нақты істер мен оңды қадам жасау — халықтың игілігі жүргізіліп жатқан игі істер екендігі сөзсіз.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР КӨЗДЕРІ

1. Г.Ө. Жолдаспаева «Кәсіпорын экономикасы» оқу құралы, Алматы 2002
2. Ихданов Ж.О, Нұрышев Ғ.Ж. «Еңбек экономикасы» оқу құралы, Атырау 1999
3. Мейірбеков А.Қ, Әлімбетов Қ.Ә. «Кәсіпорын экономикасы» оқу құралы, Алматы 2003
4. Сәлімбаева Б.К, Досхожаев Д.Т. «Еңбекті мөлшерлеу» оқу құралы, Алматы 2001
5. К.Ш Дүйсенбаев, Э.Т Төлегенов, Ж.Г Жұмағалиева «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» оқу құралы, Алматы 2001
6. В.В Адамчук, О.В Рамашов, М.Е Сорокина «Экономика и социология труда» учебник для ВУЗОВ, Москва 1999
7. Мокий М.С «Экономика предприятия» учебное пособие/
ИНФРА-М, 2000
8. Ж.Ш Кенжалина «Оплата труда на промышленных предприятиях» учебное пособие, Алматы 2002
9. Ильин А.И, Синица Л.М «Планирование на предпреятии» учебное пособие, Минск 2000
10. Волков О.И «Экономика предприятия» учебник/ под ред.проф. М: ИНФРА- М 1997
11. Жастар еңбек нарығында. Хамбар Б.// Саясат 2005 № 9
12. Қазақстан Республикасында жалақыны көтеру. Сатаев Т//
Саясат 2006 № 4
13. Инструкция о порядке исчисления средней заработной платы работников// Кадры Труд Управление в организациях, 2006 № 10
14. Общие вопросы законодательства в сфере оплаты труда / С.Берешев // Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии, 2006 № 7
15. Зароботная плата: формы и системы оплаты труда/ Васильева Л // Бухгалтер и нологи, 2004 № 7
16. Системы оплаты труда госурдарственных служащих в Кзахстане / Капаров // Кадры Труд Управление в организациях, 2006 № 10
17. www. Kase kz
18. www. Rambler ru
19. www. Google kz
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................3
1 НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДА ЕҢБЕК АҚЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Еңбек ақының мәні, мазмұны және
қағидалары............................................5
1.2 ... ... ... ... ... Республикасында жалақыны мемлекеттік
реттеу......................12
2 «РАХАТ» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНДАҒЫ ЕҢБЕК АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУЫН ТАЛДАУ
2.1 «Рахат» Акционерлік қоғамының сипаттамасы және ... ... ... ... ... еңбек ақы жүйесін
талдау.....................23
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЕҢБЕК АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Шет ел тәжірибелерінде еңбек ақыны
ұйымдастыру..................................25
3.2 ... ... ... ... ... ұйымдастыруды жетілдіру
бойынша
ұсыныстар...................................................................
.........30
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
....................................34
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КӨЗДЕРІ.......................................................36
КІРІСПЕ
Экономикадағы түбегейлі өзгеріс - адамның еңбекке ... оның ... ... ... ... еңбек ақыны талап
етеді. Осыған орай мемлекеттің дамуымен халқының материалдық ахуалы олардың
күн көрісі және жалақысымен ... ... ... бері ... ... ... жолының басты кепілі ретінде біле
отырып, халықтың тұрмыс ... ... бір ...... ... ... ... Экономикалық саладағы мемлекеттік және
жеке секторларда қызмет аясын кеңейтіп, жұмыс күшін жетілдіру ... ... ісін ... - ... ... ... экономикалық даму
мүмкіндігіне орай ... ... ... ... күн ... ахуалын көтеретін қомақты жұмыстардың ... деп ... ... ақы ... ... ... басқарудың құрамды бөлігі болып
табылады және оның қызметінің тиімділігі оған елеулі ықпал етеді. Себебі,
еңбек ақы ... ... ... ... ... маңыздысының
бірі. Міне, сондықтан да; мұны еш ... ... ... ... ақы бұл — ... оның ... үшін ... санына және
шығарған қажетті өнім көлеміне сәйкес берілетін төлем. Қалыпты ... ақы ... ... ... тең және оның ақшалай түрі болып табылады.
Былайша айтуға болады — еңбек ақы ... ... ... өнім ... және ... кеткен шығындардың бір бөлігі.
Курстық жұмыстың мақсаты- ... ... ... ... және ... негізде «Рахат» АҚ мысалында ... мен ... ақы ... ... ... шет ел тәжірибелерінде
еңбек ақыны ұйымдастыру үлгілерін ұсыну сол ... ... АҚ ... ... ... ... ... жасау. Осы мақсаттарға қол
жеткізу үшін келесідей міндеттер қойылды:
• Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік деңгейде реттеу және оның
өсу шарттарын қарастырдым.
• Зауыттың техника экономикалық көрсеткіштерін есептеу, ... ... ... ... ... ... сипаттама беру
арқылы еңбек ақыны ұйымдастыруын талдау және бағалау қажет.
• Курстық жұмыстың тағы бір ... ... ол шет ... заманға сай еңбек ақы төлеу жүйесі деген мәселе.
Қазіргі таңда біз шет ... көп ... ... ... ... ... қандай сала болмасын біз ... ... деп ... ... ... төлеуді біз солардың
үлгісімен ұйымдастыруымыз керек деген сөз емес, олардың үлгісіне
сүйене отырып ... ... ... ... ... ойлаймын.Сонымен қатар кәсіпорында еңбек ақыны ұйымдастыруды
жетілдіру бойынша ұсыныстарды талқыладым.
Еліміз егемендік алып, тәуелсіздігімізді шынайы түрде ... ... ... ... ... ... ... жолында
республика бойынша жалақы деңгейін ... ... орай ... және ... ... мен оңды қадам жасау —
халықтың игілігі жүргізіліп жатқан игі ... ... ... ... ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Еңбек ақының мәні, мазмұны және қағидалары
Еңбек ақы төлеудің маңызын, ... ... ... ... ... ... деп түсінеміз.
Еңбек ақы төлеудің негізінде еңбек ақы төлеудің шекті өнімділігімен
шектелінетін, өндіріс факторы ... ... құны ... Шекті
өнімділік теориясына сәйкес қызметкер еңбек ақының ... ... ... ... олай ... ... ақы ... еңбек тиімділігіне
тәуелді.
Әлеуметтік-экономикалық категория бойынша еңбек ақының маңызын
қызметкерлер мен жұмыс ... үшін ... ... үшін ... ақы оның жеке ... ... және басты бөлігі
болып табылады, сонымен қатар еңбек ақы ... және оның ... ... ... деңгейін жоғарылататын құрал болып
саналады. Осыдан еңбек ақының ынталандырушы рөлі алынатын ... ... үшін ... ... жақсартудан тұрады.
Жұмыс беруші үшін еңбек ақы өндіріс шығындары болып саналады. Жұмыс
беруші әсіресе бұйымның ... ... ... ... ... ақы кәсіпорын қызметкерлері үшін маңызды ынта және еңбек төлемінің
нысаны болып ... ... ... және ... ... ақы ... ... және заттай нысандары бар. Қызметкерлерге
ақшаны өзінің кажеттіліктерін ... үшін ... ... ... беретін ақшалай форма еңбек ақы ... ең ... бірі ... ... ... кезде еңбек ақы төлеудің заттай
нысаны сирек ... ... ... ... ... ақша ... ... экономиканың тұрақсыз, гиперинфляция және ... кең ... ... ... ... ... (тетігі) жұмыс
күшінің еңбек ақыға өзгеруінің процесін тікелей ... ... ... нарықтық жағдайларға каншалықты сәйкес келетіндігі, еңбек ақының
негізгі қызметті орындауына байланысты. ... ... ... ... экономиканың екі қозғалушы күштері арасында әлеуметтік әріптестік
қатынастардың дамуына мүмкіндік ... ... ... мен ... арасында келісімдер жасалынады.
Еңбек ақының көлеміне қызметкердің иемденетін ақшасының мөлшері ғана
емес, сонымен ... оның ол ... нені ... ала алатындығы да себепші
болады. Сонда ақшаның сатып алу қабілеттілігі нақты ... ақы мен ... ... ... ... анықталады. Кәсіпорын қызметкерге еңбек
ақыны мемлекеттің бекіткен ең ... ... ... ... ... ақы төлеу негізгі және қосымша түрлерге бөлінеді.
Негізгі еңбек ақыға ... ... ... ... ... және ... ... ақы төлеу кезінде орындалған
жұмыстың сапасы және мөлшері ... ... ... үшін ... ... ... ... ауытқуымен байланысты төлемдер, яғни
мерзімнен тыс жұмыстар үшін, түнгі уақыттарға, ... ... және ... ... ... үшін ... ... қызметкердің кесірінсіз тоқтап қалулар үшін төлемдер;
• сыйақылар, сыйлықақылы үстемелер және т.б.
Қосымша еңбек ... ... ... және ... ... ... ... жасалмаған уақыттар үшін төлемдер жатады:
• демалыс уақыттарына ақы төлеу;
• мемлекеттік және қоғамдық міндеттерді орындаған уақыттары үшін ... ... ... бар ... ... ... үшін ақы ... жасөспірімдерге белгіленген жеңілдік сағаттарға ақы төлеу.
Қазақстан Республикасының нарықтық қатынасқа өтуі еңбек ақыны жұмыс
күшінің бағасы теориясының негізінде ... ... ... ақы әр ... ... және ... әлеуметтік экономикалық
өміріндегі негізгі фактор болып саналады. Еңбекке жұмылдыру жүйесінде еңбек
ақы алдыңғы орын ... ... ақы ... пайдасының 30% дан 70 %
дейін құрағандықтан ол әлеуметтік жағдайының, әл ауқаттың ... ... ... ... Республикасының еңбек кодексі негізінде еңбек ақы істелген
жұмыс мөлшеріне қарай ақшалай немесе басқа түрде беріледі.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... ... тыс жағдайлар әсер етеді де, соның нәтижесінде белгіленген еңбек
мөлшері қалыптасады.
Еңбек ақы ... ... және ... ... жағдайына ықпал
жасайтын рыноктық факторлар 1-сурет.
1- сурет ... ... ... әсер ... ... ... ... және қызмет ету рыногындағы сұраныс пен ұсыныс
жағдайының өзгеруі. Тауар және қызмет рыногындағы ... пен ... ... өсуіне байланысты, тұтынушылардың түсімінің азаюы, жаңа
тауарлардың шығуы) шығару көлемінің қысқаруына ... ... ... әкеп ... ... тауар мен қызметке сұраныстың
көбейуінің нәтижесінде ... ... ... пен еңбек ақы мөлшері
көбейеді.
2. Ресурстардың ... ... ... ... қолдауындағы
шекті табыс пен шекті шығын арасындағы айырма). Еңбекке деген сұраныстың
көбейюі көп ... ... ... күшін қолданудың экономикалық
тиімділігіне байланысты.
3. Еңбекке ... ... ... Ресурстар бағасының өсуі
(мысалы ... ... ... ... ақы ... ... шығынын ұлғайта отыра еңбекке сұранысты азайтады да осының
нәтижесінде жұмыс ... ... ... ... ... қатар еңбекке
бағалық сұраныстың икемділігі әрқашанда біркелкі емес және де ... ... ... ... серпінінің сипаттамасынан. Егерде шектелген .табыс
жайлап төмендесе онда еңбек ... ... өсуі ... ... ... яғни ... сұраныстың икемділігі ... ... ... ... ... тез таманданса, онда
еңбек ақы мөлшерінің өсуі еңбекке сұраныстың тез ... ... ... яғни бұл ... ... ... ... жоғары икемді;
- Фирмалар мен өнеркәсіптердің шығынындағы еңбек ресурсының шығынының
үлесінен. Еңбекке деген шығынның үлесі неғұрлым көп болса, соғұрлым еңбекке
деген, ... ... ... байланысты, тәуелді болады;
- Тауарларға деген сұраныстың икемділігінен. Мысалы: нан, тұз ... ... ... ... олардың бағасына көп тәуелді емес, сондықтан
бұндай өнімдерді шығару еңбегіне деген сұраныс олардың бағасына тәуелді
емес.
4. ... ... ... Бұл ... ықпалына қарай
отырып, жұмыс берушінің белгілі бір өзгеріссіз техникалық базада еңбекке
деген шығынды ... ... ... ... атап өту ... ... ақы мөлшеріне «храповик эффекті» деген ұғым әсер етеді. Басқа сөзбен
айтқанда еңбек ақы мөлшері өсу ... ... бола тұра ... ... ... төмендемейді. Бұл жағдайда адамдар еңбегін одан гөрі
жоғары өнімдірек техникамен ауыстыру мүмкінділігі туады.
5. Тұтыну тауарларына және қызмет ету ... ... ... ... және қызмет ету шартына бағаның өсуі өмір сүру құндылығын
жоғарылатып еңбек ақы ... өсуі өмір сүру ... ... ақы ... ... ықпал етеді. Тұтыну тауарларын және қызмет ету
шартына бағаның ... ... өмір сүру ... еңбек ақы
мөлшері тура тәуелді болмайды.
Нарықтан тыс факторлар:
1. Еңбек ақыны мемлекеттік ... ... Бұл ... ... ... ... ... заңды кепілдік төлем ақылардың деңгейін белгілеу.
2. Кәсіподақ пен ... ... ... ... ... ақы
мөлшеріне және жалдау шарттарына кәсіподақ ұйымының саясаты, кәсіподақ
қозғалысы көп әсер ... ... ... мен еңбеккердің жеке салым факторы еңбек ақы
көлеміне тікелей байланысты. Еңбектің төлемі біздің елде екі ... ... ... ... ақы ... табысының көзі, өмір деңгейін
жоғарлату мүмкінділігі.
- екіншіден өңдірістің тиімділігі мен материалдық ынталандырудың көзі.
Еңбек ақының ең маңызды қызметін ... ... ... ... ... ... келтіру қызметінің мәні жұмыскердің өзінің жұмыс күшін қалпына
келтіру мүмкіндігінде жатыр, ол үшін оның еңбек ақысының ... ... ... ... келтіруге жетуі керек. Басқа сөзбен айтқанда, оның
еңбек ақысы тұрмыс жағдайын ... ел ... өмір ... ... ... ... киім-кешек сатып алуға) демалып, денсаулығын қалпына
келтіруге нақты мүмкіндігі болуы керек. Әр жұмыскердің отбасын ... ... ... ... мүмкіндігі болу керек. Міне бұл функцияның басты
мәні осыда жатыр. Бұл мәселе қазіргі нарықтың кезіңде өте өзекті ... өмір ... ... ... ... ... ... мөлшеріне
байланысты.
Ынталандыру қызметінің өнеркәсіп басшылығына тәуелділігі, жұмыскердің
еңбекке деген белсенділігін арттыру үшін, жоғары деңгейдегі қайтарымдылығы
болу үшін керек. Бұл ... ... ... мөлшері жұмыскердің еңбектегі
жетістігіне байланысты болуы керек. ... ... ... ... ынтасы төмендейді, инициативасы басылады. Әрбір жұмыскер жоғарғы
еңбек ақы алу үшін ... ... ... ... жоғарлатуға мүдделі болуы
керек. Өнеркәсіп иелері еңбектің өнімді болуы және ... ... ... үшін ... ... ... ... алуы керек.
Ынталандыру қызметі өнеркәсіп басшылары негізгі істелген қортындысына
байланысты нақты еңбек ақы төлеу арқылы іске асырады және де ... ... ... ... ... ... ... керек.
Еңбек ақыны ұйымдастыру жүйесін жетілдіруінің негізгі бағыты еңбек
ұжымының қызметінің соңғы қортындысына ... ... ... Бұл
міндетті атқаруда еңбек ақыны төлеу нысаны мен түрлерін дұрыс ... ... ... ақыны реттеушілік қызметі жұмыс күшінің сұранысы мен ... ... ... (саны, біліктілігі) және олардың жұмыс ... ... ... Бұл ... жұмыскер мен жұмыс беруші арасындағы
баланс рөлін атқарады. Бұл ұстанымның ... ... ... ... принципімен төлеу, яғни әрбір жұмыскер топтарын нақты өндіріс
шартымен еңбек ақыны белгілеу жатады. Бұл ... ... ... ... және ... катынастарының орындалған жағдайында қолданылады.
1.2 Еңбек ақының нысандары мен жүйелері
Еңбек ақының жүйелері және нысандары өз ... ... ... ... ... және сапалық көрсеткіштер жиынтығының көмегімен
жұмсалған, еңбектің санына және сапасына тәуелді еңбек ақы ... ... ... ішінен басты нәрсе болып еңбек өлшемі мен еңбек ақы өлшемі
арасындағы дұрыс арақатынасты қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Мерзімдік ақы төлеу кезінде еңбек өлшемі - пайдаланылған уақыт болып
табылады, ал табыс болса, нақты ... ... ... ... ... мөлшерлемесіне байналысты есептелінеді.
Еңбек ақы мына формула бойынша есептелінеді:
ЕА = ЕА + ПУ, ...... ... - ... разрядындағы жұмысшының меншіктенген тарифтік
мөлшерлемесі;
ПУ - нақты пайдаланылған уақыт.
Кесімді ақы төлеу кезінде еңбек өлшемі жұмысшының өндірген өнімі ... және ... ... ... ... қоспағанда, тап осы
кездегі жүйеде еңбек ақы өнімнің әрбір бірлігіне есептелінеді, сондықтан
табыс ... ... ... және ... ... ... мына формула
бойынша есептелінеді:
ЕА = КБ * ӨМ, ...... ... - өнім ... ... ... - дайындалған өнімнің мөлшері.
Еңбек ақы төлеудің кесімді немесе мерзімді нысанын таңдау ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігіне;
• еңбекті және өндірісті ұйымдастыруға;
• материалдық және еңбек ресурстарын ... өнім ... ... ... ... ... мерзімдік және кесімді нысаналары тәжірибеде әр түрлі
жүйелер ... ... ... ... ... ... және жай мерзімдік
жүйелері кең ... ... ақы ... жай ... ... жұмысшының табысы
белгілі разрядтағы жұмысшының сағаттық (күндік) тарифтік ставкасының
сағаттағы ... ... ... ... ... арқылы
есептелінеді.
• Мерзімдік-сыйлық жүйесі кезінде белгіленген ... ... үшін ... ... тарифтік ставкаға пайыз түрінде
тағайындалады (қосылады). ... ... ... ... өнім ақаусыз
дайындалуы керек, материалдардың, аспаптардың үнемділігі болуы қажет.
Соңғы уақытта, нормаланған тапсырмасы бар мерзімдік ... ақы ... ... ... еңбек ақы төлеу кең қолданыла бастады. Жұмысшыға
немесе бригадаға өнім сапасының талаптарын сақтаумен қатар, белгілі ... ... ... ... ... ... орындауға тиісті,
жұмыстың көлемі мен құрамы тағайындалады (көрсетіледі). ... егер ... ... бригада 7 сағат нормаланған тапсырмаға сәйкес келетін ... 6 ... ... ... ... онда ақы оған 7 сағатқа төленеді.
Нормаланған тапсырмасы бар мерзімдік еңбек ақы төлеу өндіріске қызмет
көрсетумен байланысты ... ... ... және ... ... қолданылады).
Еңбек ақы төлеудің кесімді нысаны бірнеше жүйелерге бөлінеді:
... ... ... ... кесімді;
• жанама кесімді;
• аккордтық.
Тікелей кесімді жүйе кезінде еңбекке ақы ... ... ... төленеді. Жұмыстың немесе өнімнің ... үшін ... ... ... ... ... ... жұмыстың разрядына
байланысты бекітілген сағаттық тарифтік ставканы өнім ... ... ... ... ... ... өндіріс мөлшеріне бөлу арқылы
табамыз. Жұмысшының жалпы табысын уақыттың ... ... ... ... ... бағаламаға көбейту арқылы табамыз;
Кесімді сыйлықақы төлеу жүйесі кезінде жұмысшыға тікелей кесімді
бағалама ... ... тыс, ... алдын ала белгіленген, нақты
сапалық және сандық көрсеткіштерін орындағаны және ... ... ... ... ... ... ақы төлеу жүйесі норманы орындағаны үшін,
тікелей кесімді бағаламалар бойынша төлемдерді ... ал ... ... ... ... ... ... төлемдерді қамтиды. Бұл еңбек
ақы төлеудің жүйесі, әдетте, жаңа ... ... ... ... ... ... ақы төлеудің кесімді түрін ұжымдық түрде немесе ... ... жеке ... ... ... ... ақы төлеудің мердігерлік
нысаны кең таралған. Бұл ... ақы ... ... маңызы мынада, яғни
келісім бойынша бір жақ ... ... бір ... орындап,
мердігерлік алады, ал ... жақ ... ... қорытындысын
күтеді.
Жанама кесімді еңбек ақы төлеу ... ... және ... көрсететін
өндірістерді (көлік құралдарының жүргізушілері, реттеушілері, жөндеушілері
және т.б.) ... ... ... қолданылады. Олардың табысының
мөлшері негізгі ... ... ... ... ... ... кесімді жүйе жұмыстың барлық көлеміне төлейтін ақыларды
камтиды. Жұмыстың жеке элементтеріне ... ... мен ... ... жұмыстың құнын анықтаймыз. Еңбек ақы төлеудің осы жүйесі ең
алдымен жұмысшылардың аз ... және ... ... жұмыстың барлық
көлемінің орындалуына жағдай жасайды.
Ғылыми-техникалық прогресс және мұнымен ... ... ... ... ... ... ... ақыға ауысуындағы бет
алыстардың пайда ... ... ... ... ... ақы ... пайдаланған кезде, кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ... керек. Мұндай
шаралардың қатарына, еңбек ақы төлеудің мерзімдік нысаны кезіндегі еңбекті
нормалаудың жоғарғы ... ... және ... ... жатады.
Еңбек ақы төлеудің аралас жүйесі мерзімдік және кесімді ... ... ... ... ... және ... ақы ... жеке
қызметкерлер және кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде тарифсіз жүйе жатады.
Еңбек ақы төлеудің тарифсіз жүйесінде қызметкерлердің табыстары ұжым
жұмысының соңғы ... ... ... ... жүйе ... ... ... ұжымның тапқан табысындағы өзінің үлесін көрсетеді. Мұндай
жүйеде тарифтік ставка ... ... ... ... ол ереже
бойынша мұндай үлесті еңбекке ... ... ... белгіленген
тұрақты коэффициент арқылы анықтаймыз. ... ... ... ... ... ... және ... кезіндегі қызметкердің еңбек
нәтижесін бағалауға мүмкіншілік бар кезде қолданған орынды.
Еңбек ақы төлеудің ... ... ... ұйымның тәжірибелік
қызметінде жиі жауабы табылмайтын сұрақтар пайда болады (мысалы,. тоқтап
қалу уақытының ақысы, ... ... ... ... ... Осыған карай еңбек ақы төлеудің тарифтік және тарифсіз жүйесінің
элементтерінен құралған аралас жүйелер қолданылады.
1.3 ... ... ... ... ... ... ... ретінде еңбек өнімінің нарығы мойындаған еңбек
ақы төлемі жұмсалған шығындарға емес, еңбектің ... ... ... ... қаражаттар тауар өндірушілердің еңбегінің саны
мен ... ... және ... жеке ... ... ... жоғарғы белгі болып табылады.
Қазіргі уақытта, Қазақстанда еңбек ақыны ... ... ... ең ... күнелту деңгейін қамтамасыз етумен және
ақы ... ... ... ... ... түрде алып тастаумен
байланысты.
Еңбек қатынастарын реттеудің нормасы болып тарифтік келісімнің және
ұжымдық ... ... ... ... ... ... арасындағы, жұмысшылар мен қызметшілердің арасындағы еңбек
ақы төлеу бойынша келісім-шарттың қағидасы табылуы керек.
Реформада міндетті төлемге жататын мемлекеттік ... ... ... ... ең аз ... ... Ең төменгі еңбек ақы ... ... ... ... тағайындалады және әлеуметтік
факторларға байланысты сараланады.
Ең төменгі еңбек ақының экономикалық мағынасы өнімді еңбектегі ... ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Еңбекшілер табысын кепілденген деңгейін қорғауды ... ... ... тор ... ақы ... ... ... болып табылады.
Осының нәтижесінде, оның базалық бөлігі болып, ... ... ... жұмысшыға кепілденген минималдық еңбек ақы табылады.
Еңбек ақының ... ... ... өтемдік және тағы да басқа төлемдер)
ұйымдарда, кәсіпорындарда және салаларда балдық жұйемен ... ... ... ... және ... ... жұмысшылардың.
еңбек стаждарына, біліктіліктеріне, қабілеттіліктеріне және қолда бар
ақшалардың мөлшеріне байланысты төленеді.
Өнеркәсіп кәсіпорындарында ... ... ... ... ... ... сипаттамасынан тұратын және өнеркәсіптің әрбір саласын
құрастырылған тарифтік-біліктілік анықтамасының ... ... және оның ... ... ... ... ... мөлшерлеме (еңбек ақы) - бұл жұмыс уақытының ... ... күн, ай) ... ... ... ... нормасын (еңбек
міндеттерін) орындаған қызметкердің еңбек ақысының белгіленген мөлшері.
Тарифтік тор - бұл ... және оған ... ... ... ... ... тордағы разрядтардың саны
және тарифтік коэффициенттер арасындағы ... ... және ... әр ... ... орын ... нақты ерекшеліктермен және
бөлінісінің дәрежесімен анықталған.
Мамандарға қызметшілерге және басшыларға еңбек ақы ... ... ... жүйесі қолданылады. Лауазымды жалақы ... ... ұйым ... ... еңбек ақысының
пропорциясындағы) атқаратын қызметтеріне байланысты бекітілген еңбек ақының
абсолюттік мөлшері.
• қызметкерді ... ... ... шығардағы жәрдемақыны төлеу.
Кәсіпорында еңбек ақы төлеуді ұйымдастыру 3 өзара байланысты ... ... ... ... ... ... еңбекті нормалау;
• еңбек ақы төлеудің нышаны.
Тарифтік жүйе әр түрлі топтағы және ... ... ... ... ... ... ... ақыларын
саралауды және реттеуді жүзеге асыра алу мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... ... күніне еңбек ақы мөлшерін анықтайтын тарифтік жүйе;
• еңбек ақы төлеудегі жұмыстың және ... ... ... ... арасындағы арақатынастарын көрсететін тарифтік тор;
• тарифтік тормен сәйкес жұмысшылардың және жұмыстың ... ... ... анықтамалар кіреді.
Жұмысты тарифтеу - бұл еңбек түрлерінің ... ... ... ... ... ... тарифтік разрядқа жатқызу.
Тарифтік разряд - қызметкердің біліктілігін және еңбек күрделілігін
қамтып көрсететін шама және ... ... әр ... ... әр
жұмыста қолданылады; біліктілік разряд - қызметкердің ... ... ... ... ... ... және ... разрядының қызметкерлерге иемденіп
кетуі қызметкердің біліктілігіне, ұсынылған талаптарымен көрсетілген.
2- сурет Еңбек ақыны ұйымдастыру
1993 жылдың 1 ... ... ... тарифтік тор халық
шаруашылығындағы қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... ... разрядтағы жұмысшылардан басталып,
басшылардан ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Бірыңғай тарифтік торда 21 тарифтік разряд бар. 21 ... ... ... ... ... ... ... таратылады. 21
тарифтік разряд шаруашылықтағы жүргізу нышанына, ... ... ... ... ... ... ... арналған:
• 1-8 разрядтар бойынша - жұмысшыларға төлемдер;
• 6-15 разрядтар бойынша - сызықтық қызметкерлер;
• 4-11 разрядтар бойынша - орта білімді ... 7-15 ... ... - ... ... ... 10-20 разрядтар бойынша - ... ... ... ... басшылары;
• 9-21 разрядтар бойынша - ғылыми қызметкерлер.
Жұмысшылардың дәрежесі халық шаруашылығының барлық ... ... ... ... ... бағдарына байланысты болған соң,
жұмысшылардың ... бір ... ... ... ... ... ... ақыларына арналған бірыңғай тарифтік тор қызметкерлердің дәрежесін,
міндетін, разрядтар сайын (21) және ... ... ... ... ... әр түрлі топтардағы қызметкерлердің еңбек
ақысындағы арақатынастардың мәтінін көрсетеді.
1-кесте Еңбек ақыға арналған бірыңғай тарифтік тор
|Еңбек ақы ... ... ... ақы ... ... ... |циенттер ... ... ... | | | |
|1 |1,0 |12 |2,20 |
|2 |1,07 |13 |2,37 |
|3 |1,15 |14 |2,55 |
|4 |1,24 |15 |2,74 |
|5 |1,33 |16 |2,95 |
|6 |1,43 |17 |3,17 |
|7 |1,54 |18 |3,43 |
|8 |1,66 |19 |3,67 |
|9 |1,78 |20 |3,94 ... |1,91 |21 |4,24 ... |2,05 | | ... ... ... ... абсолюттік және салыстырмалы
өсуі, разрядтардың саны және диапозон (ауқым) жатады.
Қазақстанда экономикалық реформаны жүргізу кезінде, кәсіпорындарға
еңбек ақы төлемдерін ... ... ... Мемлекеттің бюджет саласындағы
қызметкерлерге еңбек ақы төлеу бойынша бірыңғай тарифтік тор ... ақы ... ... ... ... ... ... деңгейі, орындалатын жұмыстың күрделілігі, ... және ... ... ... ... тікелей байланыстарды
орнатқан.
Сонымен Қазақстанның қазіргі жағдайында, еңбек ақыны реттеудің ... ... ... мына ... ... аударылуы қажет:
• кәсіпорынның нарықтық қызметінің және оның пайдалылығының нәтижесі;
• кәсіпорынның кадрлық. саясатының есебі;
• мамандыққа байланысты қызметкерлердің арасындағы, облыстар, аймақтар
арасындағы жұмыссыздықтың ... ... ... және ... ... ... саласындағы кәсіпорындардың саясаттары және т.б.
2 «РАХАТ» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНДА ЕҢБЕК АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУЫН ТАЛДАУ
2.1 ... ... ... сипаттамасы және экономикалық
қызметін бағалау
Соғыс жылдары Алматы қаласына көшiрiлген Москва және Харьков кондитер
мекемелерi негiзiнде құрылған Алматы ... ... ең ... ... жылы ... ... “РАХАТ” АҚ-нда техникалық мүмкiншiлiктерi бүгiнгi салалық
ғылымдар мен техникалардың даму ... ... ... ... ... ... дәстүрлiк технологиялары бар.
Кәсiпорында 2200 адам өнiмдi еңбек етуде. ... ... жыл ... тонна кондитер өнiмдерiн шығаратын мүмкiндiгi бар. Қазiргi уақытта
кәсiпорында: бисквит, карамель, ирис, шоколад, кәмпит, ... ... ... ... ... ... шикiзаттың және өндiрудiң барлық сатысында
өнiмнiң сапасына бақылау жасап отырады.
Салқын ... ... ... ... ... ... ... жүйесi жетiлдiрiлдi. Өндiрiстi автоматандыру
деңгейi де тұрақты ... ... ... ... ... ... ... Осының бәрi цехтар бiр қалыпты жұмыс iстеуiн,
технологиялық процестердiң параметрлерiнің ... ... ... ... күшейтудi, қазiргi заман технологияларын қолдануды қамтамасыз етедi.
Шоколад дайындайтын цехтың жыл сайын 3,6 мың ... ... ... өңдеу
мүмкiндiгi бар. Нәтижесiнде жоғары сапалы какао майы, ұнтақталған какао
ұнтағы, ... ... ... ... ... фабриканың кондитерлiк өнiмдер ассортиментiне ... ... - ... ... помадалы және желе, көп қабатты
кәмпиттер; мұздақ, ... ... ған, ... ... ... салмалары бар, глазурленген карамельдер; сегiз түрлi ирис,
желатиннен жасалған мармелад, капол және қант ... ... ... ... ... ақшыл-қызғылт зефир және глазурленген зефир,
дессертiк тақта шоколадтар, сүт ... ... ... қосылған және
салмалары бар шоколадтар, кеуектi шоколадтар; негiзi желатиннен ... ... пен ... ... ... ... бөлшектеп өлшенген,
глазурленген вафли; түрлi қаптамадағы қантты және затяжное печеньелерi;
диабетпен ауыратындардың тұтынуына рұқсат ... ... ... ... ... “На здоровье” сан алуан түстi брендiнiң
құрамына кiретiн шоколад, кәмпит, печенье, вафли, ... ... ... түрi ... ... ... түрi ... 20-500г полипропилендi, картонды,
флатты қаптамаға бөлшектеп салынып шығарылады.
“Рахат” АҚ өз ... ... ... ... ... ... ... өзiнiң ең маңызды мақсаты деп ... ... ... ... жұмыс iстеу үшiн оларға ұтымды экономикалық және
ұйымдық ... ... ... ... логистиканың тиiмдi сызбасы
қолданылуда. Ол экспорттық және импорттық операцияларды ... ... ... ... өнiмдi жеткiзудi тиiмдi ұйымдастыруға, тұтынатын
кондитерлiк өнiмдерi қарбалас ... ... ... ... мүмкiндiк
бередi. Қойма орындары ауа тазартатын қондырғыларымен қамтамасыз етiлген.
Жүк таситын автокөлiк жылу өткiзбейтiн қораптармен жабдықталған.
«Рахат» ... ... ... Абая» және «Сказки Пушкина» деген
атаумен шоколад – вафли кәмпитерінің жаңа екі ... ... ... ... екі ... Россиядағы "Абай Жылы" мен
Қазақстандағы "Пушкин Жылы", мәдени ... ... ... ... Аталған кәмпиттерде жаңа рецепт жүзеге асырылған.
«Рахат» акционерлік қоғамының жалпы сипаттамасына тоқталып ... ... ... ... ... ресми мәртебесі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуден өткен кезде
белгіленеді.
1.2 ... ... ... жеке ... ... өз жұмысында Конституцияны, Қазақстан ... және осы ... ... ала отырып қызмет жасайды.
2 Қоғамның қызметі:
2.1 Қоғамның негізгі мақсаты, заңды қызметін жүргізу арқылы таза табыс
табу.
2.2 Қызметінің ... ... ... ... Тамақ өнімдерін көтерме бағамен сату және бөлшектеп ... Адам ... ... ... ... Қолданымдағы заңнамада тыйым салынбаған қайсібір қызмет түрлерін
көрсету.
3 Қоғамның мүлкі оның жеке ... ... ... Қоғамның мүлкі:
а) акцияларды орналастыру кезіндегі төлемнен;
б) қызметтен түскен табыстардан;
в) ҚР заңнамасы тыйым салмаған ... ... ... ... ... ... ... капиталы 1 200 000 000 (бір миллиард екі жүз
миллион) теңгені құрайды да әр- ... ... құны 250 (екі жүз ... ... ... миллион сегіз жүз мың) жай бәсіре жарияланған
акцияға ... ... ... ... ... оналастыру
кезіндегі төлемнен құралады. Орналастырылатын акциялардыңсанын директорлар
кеңесі шешеді.
5 Қоғамның органдары ол:
5.1 Жоғары ... ... ... ... ... органы- Директорлар кеңесі;
5.3 Атқарушы орган (алқалы)- Басқарма, оны Төраға басқарады да,
Басқарманың ... ... әрі ... ... деп ... Ішкі ... қызметі.
6 Акционерлердің жалпы жиналысы құзыретіне кіретін мәселелерге келесі
мәселелер жатады:
6.1 Қоғам Жарғысына өзгертулер мен толықтырулыр енгізу ... ... ... ... ... өз еркімен қайта құру немесе тарату;
6.3 Қоғамның жарияланған акциялар санын өзгерту туралы үкім шығару;
6.4 Есеп комиссиясының ... сан ... ... ... ... ... және ... мерзімінен бұрын тоқтату.
6.5 Директорлар кеңесінің мүшелерінің санын, өкілеттілігінің мерзімін
айқындау, мүшелерін сайлау және ... ... ... бұрын
тоқтату, сондай- ақ Директорлар кеңесінің мүшелеріне төленетін сыйақы шарты
мен мөлшерін анықтау.
6.6 Қоғамда аудит жүргізетін аудиторлық ... ... ... ... ... ... ... қаржы есебінен түскен таза табысты бөлу тіртібін
бекіту, жай акциялар ... ... ... ... ... ... жыл
қорытындысы бойынша бір жай акцияға шаққандағы дивидед мөлшерін бекіту.
8 Атқарушы орган. ... ... ... ... ... жүзеге асырады, ол алқалы атқарушы орган болып табылады Қоғамның
атқарушы органы ҚР ... ... ... ... ... ... заң ... және осы Жарғымен Қоғамның басқа
органдары мен лауазымды тұлғалар құзыретіне жатқызбаған Қоғамның ... ... ... ... ... ... ... Атқарушы
орган Акционерлердің жалпы жиналысының және Директорлар кеңесінің ... ... ... тоқтатылуы:
9.1 Қоғамды қайта ұйымдастыру (біріктіру, қосу, бөліп шығару, қайта
құру) Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... ... ... сәйкес жүзеге асырылады.
9.2 Қолданыстағы заңнамаға сәйкес Қоғамды ерікті түрде тарату ... ... ... бойынша және олардың бақылауымен тарату
рәсімін белгілеп Акционерлерінің жалпы жиналысы қабылдайды. Ірі акционерлер
өздерінің өкілін Қоғамды тарату комисиясының ... ... ... ... ... тарату үшін мына төмендегі ... ... ... ... жағдайда.
9.4 Қоғамды құрған кезде, жою мүмкінділігі жоқ, заң актілерінің
бұзылуына байланысты ... ... ... деп ... ... сот
мәжбүрлеп тарату туралы үкім шығара алады.
9.5 Қоғамды тарату бойынша осы ... ... ... ... ... өзге ... ... тарату мүмкін.
9.6 Қоғамды тарату туралы ... ... егер заң ... көзделмесе, мүдделігі бар тұлғалар Қоғамды тарату туралы талап-
арыздарын сотқа табыс етеді.
9.7 Соттың Қоғамды тарату ... ... ... осы ... екінші
тармағында көрсетілген негіздер бойынша Акционерлердің жалпы жиналысының
Қоғамды тарату туралы шешімімен ... ... ... ... ... тарату рәсімін жүзеге асыру бойынша міндеттер ... ... ... ... тағайындаған уәкілге ... ... өзге ... ... ... мүмкін.
9.8 Қоғамды тарату рәсімі және оның ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдармен реттеледі.
«Рахат» АҚ қызметінің технико- экономикалық көрсеткіштерін талдауына
тоқталайық.
2-кестеге келетін ... бұл ... ... ... ... ... отырғанымыздай, бірінші көрсеткіш
бойынша әрине өнімді өткізу ол ... ... ... Бұл ... ... ... оның ... түскен табыстың талдауының
және басқа қаржы көрсеткіштерінде байқалады. ... ... ... ... 2005 ... 2004 ... ... 302070,0 мың теңгеге өсті, ол
17,0% құрайды.
Екінші көрсеткіш өнімнің өзіндік құны кәсіпорын ... ... ... ... Бұл ... ... кәсіпорынның қаржылық жұмысын,
өндіріс жұмыстарының кеңдігін, шаруашылық ... ... ... ... ол 2005 ... 2004 ... салыстырғанда 434461,0 мың теңгеге
өсіп, 31,3% құрап отыр. ... ... ... ... ... пайдаланумен, электрэнергияның және ресурстардың бағасының
жоғарлауынан әсер етуі мүмкін.
Үшінші көрсеткіш бойынша жалпы табыс 2005 жылмен 2004 жылды салыстырғанда
132391,0 мың ... ... ... ол 65,7% ... Оның себебі, өнімнің
өзіндік құнының артуы және негізгі қызметтен түскен ... ... ... көріп отырғанымыздай кезең шығындары өсуде, яғни
2005 жылмен 2004 жылды салыстырғанда 19758,0 мың ... өсіп ... ... Ол ... ... және ... ... шығындардың
өсуінен болуы мүмкін.
2- кесте «Рахат» АҚ қызметінің технико- экономикалық ... ... ... |2004 |2005 ... |
| | ... | | | |
| | | | | | +- |% |
|1 ... |мың. ... ... ... |117,0 |
| |өнімнен тскен |теңге | | | | |
| ... | | | | | |
|2 ... |мың. ... ... ... |131,3 |
| ... ... |теңге | | | | |
| ... | | | | | |
|3 ... ... |мың. |385437,0 |253046,0 |-132391,0|65,7 |
| | ... | | | | |
|4 ... ... |мың. ... |282459,0 |19758,0 |107,5 |
| | ... | | | | |
|5 ... |мың. ... |-29413,0 |-152149,0| - |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | | |
|6 ... емес |мың. |1277,0 ... ... |12148,8|
| |қызметтен түскен|теңге | | | | |
| ... | | | | | |
|7 ... ... |мың. ... |125726,0 |-8287,0 |93,8 |
| ... ... ... | | | | |
|8 ... ... |мың. |85229,0 |74626,0 ... |87,6 |
| | ... | | | | |
|9 |1 ... | ... |0,93 |1,01 |0,1 |109,0 |
| ... ... | | | | ... |өнім |% |5,2 |3,5 |-1,6 |- |
| ... | | | | | ... ... |% |4,8 |3,6 |-1,2 |- |
| ... | | | | | ... ... ... |602,0 |687,0 |85,0 |114,1 ... |Бір ... |мың. |2944,4 |3019,8 |75,4 |102,6 |
| ... ... | | | | ... ... |мың. ... |230032,0 |6967,0 |103,1 |
| |еңбек ақы қоры |теңге | | | | ... |бір ... ... |30878,3 |27903,0 |-2975,4 |90,4 |
| |орт. ... ... | | | | |
| ... | | | | | ... ... |мың. ... ... |23646,0 |101,3 |
| ... орташа|теңге | | | | |
| ... ... | | | | | ... |қор | ... |1,0 |1,1 |0,2 |115,5 |
| ... | | | | | ... |қор ... | теңге |1,02 |0,88 |-0,1 |86,6 ... ... ... |мың. |3004,0 |2666,7 |-337,2 |88,8 |
| | ... | | | | ... ... ... ... ... түскен табыстардың 2005
жылмен 2004 жылды салыстырғанда 152149,0 мың теңгеге төмендеп отыр.
Алтыншы ... - ... емес ... ... табыс 2005 жылмен
2004 жылды салыстырғанда 153863,0 мың ... ... ол 14 есе ... ... көрсеткішке. Салық салғанға дейінгі табыс 2005 жылды 2004 жылмен
салыстырғанда 8287,0 мың тенгеге төмендеп, (-6,2%) құрайды. Оның ... ... ... ... жалпы табыстың төмендеуі болуы мүмкін.
Сегізінші көрсеткіш таза ... 2005 ... ... 2004 ... ... ... -12,4% ... Оның себебі тауардың өзідік
құнының өсуімен және жалпы ... ... және ... ... ... ... әсер етуі мүмкін.
Тоғызыншы көрсеткіш бір теңгеден түскен ... 2005 ... 2004 ... 0,1-ге ... 9% ... ... табысының қалыптасуының сипаттайтын ... ... ... Сондықтан да олар қаржылық жағдайына баға
беруде және салыстырмалы анализ жасауда ... ... ... ... ... ... рентабельділік көрсеткіштері
инвестициялық ... және баға ... ... ... көрсеткіште қарастырып отырған кәсіпрынның өнім рентабелділігі
2005 жылмен 2004 жылды салыстырғанда - ... ... ... Оның ... ... ... және ... өзіндік құнының өсуі болуы мүмкін.
Он бірінші көрсеткіш сату рентабельділігі 2005 ... 2004 ...... ... ... Оның ... өнімнің өзіндік
құнының өсуі болуы мүмкін.
Он екінші көрсеткіш жұмыскерлер саны 2005 жылмен 2004 ... ... ... ... ол 14,1% ... Оның ... ... өнімнен түскен
табыстың өсуі.
Он үшінші көрсеткіші жұмысшының еңбек өнімділігі 2005 ... 2004 ... 75,4 мың ... өсті және ол 2,6% ... Оның ... ... өсуі болуы мүмкін.
Он төртінші көрсеткіш жалпы жұмыскерлердің еңбек ақы қоры 2005 жылмен
2004 ... ... 6967,0 мың ... өсіп, 3,1% құрайды. Ол
өткізілген өнімнен түскен табыстың өсуімен және еңбек өнімділігінің өсуімен
байланысты болуы мүмкін.
Он ... ... бір ... орташа айлық еңбек ақысы 2005 жылмен
2004 жылды салыстырғанда 2975,4 теңгеге өсіп, 9,6% құрайды. Ол жұмысшылар
санының өсуіне ... ... ... ... ... ... ... жылдық құны 2005 жылмен 2004 жылды
салыстырғанда 23646,0 мың ... ... 1,3% ... Ол қор
қайтарымдылығының өсуімен байланысты.
Негізгі капиталдық пайдалану ... бір ... ... құрылымын
қалыптастыруда кәсіпорының прогресивти технологиялық саясат болса, екінші
жағынан өнімді шығару барысында ... ... мен ... ... ... ... ... көрсеткіштер бар. Олардың
арасындағы ең негізгі көрсеткіштер ... қор ... ... ... көрсеткіш қор қайтарымдылығы 2005 ... 2004 ... 0,2 ... өсіп, 15,5% құрайды. Оның себебі ... ... ... ... табылады.
Он сегізінші көрсеткіш қор сыймдылығы 2005 ... 2004 ... 0,1 ... ... (-13,4)% ... Оған әсер еткен
2005 жылы жалпы табыстың төмендеуі және өнім мен сату ... әсер етуі ... ... ... ... қарулану 2005 жылмен 2004 ... 337,2 мың ... ... (11,2)% құрайды.
2.2 «Рахат» акционерлік қоғамының еңбек ақы ... ... ... ... орын қызметкерлеріне мерзімді еңбек ақы төлеу
жүйесі және ... ... ... ... Ал ... орнындағы
жұмыскерлердің еңбек ақысын төлеуде жаңа әдіс тарифсіз төлеу ... ... ... сату және ... ақы ... ... ... ... |Еңбек ақы қоры ... ... |14,56 |4,16 ... |16,73 |4,83 ... |18,23 |5,6 ... |14,28 |4,08 ... |14,01 |3,96 ... |13,45 |3,84 ... |15,16 |4,25 ... |16,08 |4,76 ... |18,46 |5,67 ... |20,03 |6,10 ... |19,24 |5,95 ... |17,6 |5,41 ... бұлар тура байланысты болса, онда олардың ... ... ... ... ... ... ... 4-кестесіне түсіреміз
4-кесте Корреляция коэфициентің есептеу
|Ай ... ... ақы |Yi*Xi |Xi2 |Yi2 |
| ... ... млн.тг| | | |
| | |уi | | | ... |14,56 |4,16 |60,57 |211,99 |17,30 ... |16,73 |4,83 |80,80 |279,89 |23,32 ... |18,23 |5,6 |102,08 |332,3 |31,36 ... |14,28 |4,08 |58,26 |203,91 |16,65 ... |14,01 |3,96 |55,48 |196,28 |15,68 ... |13,45 |3,84 |51,65 |180,90 |14,74 ... |15,16 |4,25 |64,43 |229,83 |18,06 ... |16,08 |4,76 |76,54 |258,56 |22,65 ... |18,46 |5,67 |104,66 |340,77 |32,15 ... |20,03 |6,10 |122,79 |405,77 |37,21 ... |19,24 |5,95 |114,48 |370,17 |35,40 ... |17,6 |5,41 |92,83 |294,46 |29,27 ... |197,49 |58,62 |984,57 |3304,28 |293,79 ... ... ... сату мөлшерінің шамасы мен еңбек ақы арасындағы
байланыстың мәні аздау екенін көрсетеді.
Сонымен «Рахат» ... ... ... ... ... ақы ... мен оның мөлшерін ... ... ... ... ... ... тағайындалған разряд бойынша орта есеппен бір айда
40000 мың ... ... ... ақы ... ... ... ... АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ
3.1 Шет ел тәжірибелерінде еңбек ақыны ұйымдастыру
Шет елдерде кіріске қатысу, яғни ... ... өсуі ... ... ... ... ... пайданы қызметкерлер мен
компания арасында бөлу сияқты материалдық көтермелеу түрі жеткілікті ... ... ... және ... ... қатысу жүйелері ең
белгілі болып табылады.
Скэнлон жүйесінде жүзеге асырылған өнім ... ... ... ... ... ... ... болатын экономия бөлінеді. Ол үшін нақты
жүзеге асыру көлемі базалық кезеңдегі іске асқан ... ... ... ... көбейтіледі. Алынған сомадан еңбек ақының нақты шығынын алып
тастайды. Экономия жағдайында (еңбек ақы бойынша іске ... ... ... ол ... мен компания арасында 3:1 қатынасында
бөлінеді. Сыйақыға ... ... 1/5 ... еңбекті төлеуге арналған
резервтік корға кетеді, ал қалған бөлігі еңбек салымы бойынша ... ... ... ... еңбек ақы төлемі шығынының үлесі жоғары және
өнімінің еңбексыйымдылығы ... ... ... ... ... ұсынылады.
Капиталсыйымды салалар үшін шартты таза өнімде (бұл несие мен ... ... ... ... пен ... құнын,
тауарлық запастардың өзгеруін, өзге ұйымдарға арналған басқа да төлемдерді
алып тастағанда шығатын сату көлемі ... ... ... ақы ... ... көзі болып табылатын Ракер жүйесі ұсынылады. Экономияны
есептеу үшін «Ракер стандарты» - ... ... ... ... ретіндегі
ТӨҚ (таза өнімге қатынасу) еңбек ақы үлесі арқылы анықталады. ТӨҚ нақты
мөлшерін Ракер ... ... және ... ... ... ... нақты шығынды шегереді. ... ... ... жыл ... ... бағытталатын экономия сомасы ... ... осы ... ... ... сайлығы ТӨҚ
долларына еңбек ақы шығынының төмендеуі ... ... ... ... ... ... ... материалсыйымдылығына жету
мүмкіндігімен шартталған.
Ипрошеар жүйесінде жұмыс ... ... ... ... нормативі анықталады. Кірістен алынатын төлемдер нормативке қарсы
өнім ... ... ... шығынының төмендеуінен жеткен еңбек ақы
қаржыларының экономиясының болуы арқылы іске асырылады. Дегенмен ... ... ... ... ... ... еңбек
ұйымдастырылуында өзгерістер болу жағдайында норматив қайта қаралуы
керектігін есепке алу ... ... жаңа өзге түрі ... ... ... ... ... Контракт - бұл өз есебінен сату-сатып алу және еңбек күшін
пайдалану ... ... ... ... мен ... арасындағы
коммерциялык келісім. Ол контракт бойынша жұмыс орны нақты ... ... ... ... кететін уақытқа негізгі болып табылатын штаттық
қызметкерлермен, ... ... ... ... ... ... ... мамандықтың ерекшелігі мен қызметкердің
жеке қасиеттері есебінен еңбек ... ... ... ... Оның ішінде соңғының барлық міндеттерінің ... ... ... оның қызметінің қажетті нәтижелері нақтыланады.
Еңбек төленімі контракт бойынша еңбек ... ... ... ... ... ... ... келісімі бойынша
қойылады. Аз уакытты контракттар кезінде (2-3 ай) ... ... ... ... уақытта төлем жасалады. Жұмыстың орындалуы үшін ұзақ мерзімдік контракт
жасалған кезде кезеңдік төлем ... ... ... жауаптылығы және
оның қызметкермен біржолата есептесуі кезінде кезекті есепке алуы ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар контракт бойынша
белгіленген айлық еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... Контракттағы
әлеуметтік кепілдіктер көтермелеу рөлін атқарады. Заңды түрде койылғаннан
басқа оның ішінде қосымша кәсіпорын қаржылары ... ... ... ... (еңбек демалысына, медициналық және ... ... ... ... құралдарға, тұрғын-үй жалдауға
берілетін қосымша төлемдер) ескертіледі. Еңбек мотивациясына контрактта
қарастырылған оның шарттарын ... үшін ... ... ... ... ... төмендету және келтірілген
зардаптың (зиян) орнын жабудан бастап біржақты тәртіп ... ... ... өз ... тигізеді. Атап өту керек дәстүрлі еңбек
келісімшартына қарағанда ... 3-5 жыл ... ... ... ... ... контракттық жүйе қызметкерді үлкен еңбектік қайта
беріліске ... ... ... түрі ... ... ... ... жиынтығының қажеттігін еске алу керек. АҚШ фирмаларында «Икемді
әлеуметтік жеңілдіктер мен ... ... ... ... кірісі еңбек ақыға қарағанда толығымен тез өседі. Оның мәні
келесідей. Қызметкерге арнайы есепшот ашылады және ... ... ... үшін ... ақша ... қорға салынады (қызметкердің өзі
кірістік салықты төлеуге дейін осы ... ... ... салымдар салуына
болады). Қолданылатын жеңілдіктер «менюін» (медициналық және ... ... ... ... ... ... ... дәрігерлер қызметі, демалыс және көңіл көтеру, фирмада тамақтану
және т.б. төлемдері) шекті ... ... ... өзі таңдайды. Бұл
қаржылардың жинала беруі мүмкін. ... ... ... және ... еңбек демалысы, «аурулық күндерді» (фирмаларда ... ... ... 4-6 ... ... ... жинайтын «демалыс күндері
банкілері» қолданылады. Осы ... ... ... ... алуға,
басқа жеңілдіктерге ауыстыруға (құны ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің еңбек ақыларын ... ... көп ... беру ... кең ... бас тартады, оның
орнына орнықты табыс деңгейін және еңбектегі табыстары үшін ... ... ... сыйақы беруді (кіріске қатысу, бонустық төлемдер) ... ... ... ... ... тегін бөліп беру де
жатады. Көтермелеудің бұл ... бір ... ... ... ... бөлігіне айналуын болдырмайды, ал екінші жағынан, қызметкердің
тұрмыстық жағдайын фирма кызметінің ... ... оның ... ... ықыласын жақсартады.
Соңғы кездері Батыс Европа елдерінде жалдамалы еңбекті ... ... ... Бәрінен бұрын еңбектің төлеу деңгейін анықтау
механизмі өзгерді. Жаңа ставкаларды қою кезінде ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардағы
коллективтік келісім шарттардың шарттарынан ... ... ... ... ... ... ... Еңбек төленімінің
деңгейін анықтауға едәуір әсерін тигізетін факторлардың ... ... ... ... мен ... өнімділігінің динамикасы, одан кейін күткелі
тұрған кіріс көлемі, тек содан кейін барып ... өнім ... ... ақы мөлшері тұр.
Шет елдер тәжірибесіндегі нарықтыққа көп көңіл аудару керек. Олар
Франция, Германия, Жапония, ... т.б. Бұл ... ... ... реттеу
түрлері мынандай:
1) Мемлекет тарапынан реттеу аз еңбек ақыны оның құнсыздану кезіндегі
өсу деңгейін ескеру керек.
2) Ұжымдық ... шарт ... ... және ... ... ... пен ... саласының басшылары және ... ... шарт ... ... тізімін жасау тәртібі, еңбек
ақының формасы мен түрі, оны көбейту дәрежесі, ... ... ... ... ... ... ... келісім шарты, фирмалар тарифтік ... ... ... ... ... орта еңбек ... ... ... түрлерінің бәрі бір бірімен тығыз байланысты
бола ... ... ... ... ... тетігі пайда болады. Өркендеген
елдердегі еңбек ақыны ұйымдастырудың ерекшеліктері мен нақтылы құралдарын
толығырақ карап ... ... және ... ... ... ... ... белгілеу жүйесі едәуір күрделі әлеуметтік-экономикалық ... бір ... ... ақы ... ... ... ... ақы"
саясаты қолданылады. Оның негізгі принциптері келесілер:
1) Бірдей еңбекке бірдей еңбек ... ... және ... еңбек ақы арасындағы айырмашылықты азайту
Бірдей еңбекке бірдей еңбек ақы принципі бойынша кәсіпорындардың әр
саласында біріңғай ... бір ... ... ... ... еңбек
ақысының тарифтік ставкасы бір деңгейде болу керек. Бұл ... ... ... жұмысының нәтижесіне қарамай бір білікті
және біркелкі жұмыс атқаратын жұмыскерлердің еңбек ақысы бірдей болу керек
деген сөз. ... он ... ... өте ... ... ... бесеуі
орташа, ал қалғаны шығынмен жұмыс істесе де бұл ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақы
алады. Бұндай принциптің нәтижесінде пайдасыз, нашар жұмыс атқарылатын
кәсіпорындардың басшыларының ... құру ... ... немесе кәсіпорынды
жабу керектігіне әкеледі. Ынтымақты еңбек ақы саясатын қолдану нәтижесінде
кәсіпкер мен жұмыс атқарушылар нақты орта ... ... ... ... ... ... Ал бұл артық түскен пайданың ... ... ... ... ... ... мәні жоғарғы және төменгі еңбек ақы
айырмашылығын азайтуында.
Ұжым келісімін қайта карау кезінде кәсіподақ мүшелері төмен еңбек ... ... ... ... озу ... ... ... талап етеді. Швецияда қай категориялы жұмыскер болса да олардың
салық ұсталғаннан қалған еңбек ақыларының қатынасы 1:2 ... ... ... елде еңбек ақыны бұндай саралау жоқ.
Жапония тәжірибесі.
Жапониядағы еңбек ақы төлеу жүйесі өмір бойғы жалдау, бір ... ... және ... шартына байланысты. Дегенмен классикалық
жапониядағы еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне ауыса бастады. Бірақта Жапонияда бұл жүйеге шектеу
қойылған. ... ... ... еңбек ақының жалғыз және негізгі
көрсеткіші емес. ... ... ... ... ... ... және
Жапония басқару орындары қызмет аралық және ... ... ақы ... ... ... ... ... еңбекті жіктеу жүйесінің ерекшелігі тәжірибеде ... ... ... ... ... Сарапшылар жұмысты
жіктемейді, олар бұл жұмысты істейтін адамның ... не ... ... ... ақы ... жүйесінің негізінде жеке басшы тариф
ставкасы жатыр. Бұл ставка жұмыскердің жасына, ... ... ... ... Жұмыскердің барлық есепке алынатын жүйесі, ставка
мөлшері ... ... ... ... ... ... ақы ... жүйесіне пара-пар тарифтеудің жаңа түрін шығарған. Бұл жаңа
тарифтеу түрі жұмыскердің жасы мен стажына ғана байланысты емес, ол ... жеке ... ... ... ... белгілеріне
байланысты. Еңбек ақы төлеу жүйесінің негізіне еңбектің тарифтік ставкасы
алынды, өз атына сәйкес бұл ... ... ... көрсеткішіне және
еңбек ақының еңбектегі ынталандыруына байланысты. ... ... ... ... өз ... ... мүмкіндігі (68,1%), әр
міндетінің маңызы (25,3%), біліктілігінің деңгейі мен кәсіптік ... ... ... (36,5%), ... мәртебесі (47,5%) алынады.
Еңбек ақының негізгі мөлшері төрт көрсеткіш аркылы анықталады:
1) Жасына қарай;
2) Еңбек стажы бойынша;
3) Кәсіптік разряды бойынша;
4) Еңбегінің нәтижелілігі.
Мұнда ... жасы мен ... ескі ... жеке ... ... ... ... еңбектің нәтижелілігі жаңа "біліктілік
ставканың" негізі болып саналады.
Жеке тарифтік ставка екі бөлімнен тұрады. Біріншісі ... ... ... ... ... ... сеткасында горизонталь бойында
жеке ставканың жасқа байланысты мөлшері вертикаль бойында стажға байланысты
мөлшері ... ... ... ставкасы жас және стаж
көрсеткіштерінің қиылысынан табылады.
Еңбектік тарифтің ... екі ... ... ... еңбегінің біліктілігінің деңгейіне;
2) Еңбектегі көрсеткіші;
Бұл жағдайда горизонталь бойында кәсіптік разряды, ал ... балл ... ... көрсеткіші көрсетіледі.
Әрбір жеке жұмыскер категорясына жеке еңбек ставкасының ... ... ... ... ірі ... ... атап өтілген
бірлескен тарифтік сетка колданылады. Бұл сетка ... мен ... ... ... Бұл сетканың мақсаты ... ... әр ... ... ... ... ... Дегенмен әр категориядағы қызметкерлер үшін бұл ... ... үшін ... мен ... ... ... ... үшін
үшінші мен тоғызыншы разряд аралығы, ал әкімшілік ... ... мен ... ... аралығы.
Жұмыскердің ставкасының мөлшері тарифтік сеткадада горизонталь бойынша
оның бір разрядтан екіншіге өту үшін белгілі бір ... өту ... ... ... ... ... жұмыскердің жаңа мамандықты қалай тез
меңгеруіне, оның ... ... ... ... ... байланысты. Әрине
компания, фирма жұмыскерлерге келесі разрядқа өтуге дайындалуына ... ... ... ... ... ... ... қолданудың өте
зор маңызы бар. Еңбек нәтижесі жыл сайын үш баллдық жүйе ... ... Бұл ... нәтижесінде жұмыскер тариф сеткасының вертикалында
бір, екі немесе үш қатарға жоғарылауы мүмкін. ... ... ... ... ... әрбір жұмыскер өз еркімен еңбек ақысын өсіре алады.
Бұл оның болашақта біліктілігін арттыру мүмкіндігін тудырады.
Еңбектік тариф ... ... ... ... ... ... салымына байланысы автоматты түрде өсуіне жол бермейді.
Бұл әрине сыйлық мөлшерінің еңбек ... ... ... ... ұйымдастыру жағдайында қазіргі замандағы көптеген
Жапон фирмалары мен компаниялары калыптасқан ескі тарифтік ... ... ... ... ... жаңа ... ... Әрине
Шведтің де, Жапондардың да және тағы ... ... ... автоматты
түрде өз экономикамызда қолдануға болмайды. Бірақ оларды ... ... Бұл ... ... ұйымдастыру мен реттеудің жаңа прогрессивті
түрлерін іздестіруге көмек жасайды. Тек шетелдерде ғана еңбек ақы ... ... ... ... елде ... ... зор тарифсіз еңбек
ақы төлеу жүйесін қолданудың көптеген тәжірибесі жинақталған.
3.2 «Рахат» Акционерлік қоғамындағы ... ... ... бойынша ұсыныстар
Курстық жұмысым «Рахат» АҚ мысалында жазылды. Кәсіпорынның қызметі
кондитерлік өнімдерді өндіру.
Кәсіпорында еңбек ақыны ... ... ... бойынша
реттеледі. Бұл келісім-шарт қорытындысы жалдамалы жұмысшы үшін өмірлік
қажеттілік болып табылады. Кәсіпорын ... ақы ... ... ... ... әр ... жұмыс істеу уақыты белгіленіп, соған сай
еңбек ақысы төленеді.
Жалпы кәсіпорында еңбек ақыны төлеу жақсы ұйымдастырылған. Еңбек ... ... ... деңгейі, жұмыс тәжірибесі ескеріледі. Кәсіпорын
жас мамандарды жұмысқа алғанда, оларға ... ... ... ... олар ... ... өтеді.
Еңбекті жетілдіріп ынталандырады деп тарифсіз еңбек ақы ... ... ... ... ... ... жүйесі бойынша жұмыскердің еңбек ақысы
толықтай оның ... ... ... ... ... Бұл жүйені
келесі жағдайларда қолдануға ұсыныс беріледі:
- Жұмыстың соңғы нәтижесін толық және дұрыс мөлшерлеуге мүмкіндік болу
керек;
Істелген ... ... ... ... ... мүмкіншілік болу керек;
- Бір ұжымның жұмысшылары бір — бірін жақсы біліп басшыларға сенулері
керек;
- Ұжым онша үлкен болмай ... ... ... ... тұрақты болу керек;
Осы жағдайларға карай отырып «Баян Сұлу» зауытында бұл ... ... ... ... қолдануға жақсы жағдай бар екенін көруге болады.
Ұсынылып отырған еңбек ақыны тарифсіз жүйе ... ... ... ... ... ... ... көлемі жұмыскерлер ұжымына, олардың еңбек
нәтижесіне қарап есептелген еңбек ақы қорына түгелдей байланысты.
- Әр жұмыскерге тұрақты коэффицент ... Бұл ... ... және жұмыскердің жалпы жұмыс нәтижесіне және салымын
көрсетеді
- Әрбір жұмыскерге күнделікті ... ... ... ... әр ... еңбек ақысы (Зпi) оның түгел
ұжымының тапқан еңбек ақы қорындағы ... ... және ... ... табылады:
= ... - ... ... ... ... ақы қоры;
- әр жұмыскерге еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа қабылданған шартты бірлік
бойынша);
- әр ... ... ақы ... уақытында берілген жұмысқа
қатынасу коэффиценті (балл есебінде немесе басқа қабылданған ... ... ... ... істеген күш саны;
- еңбек ақы қоры бөлінетін жұмыскер саны.
Жұмыстың әртүрлі еңбек ақы төлеудегі қатынас ставкасын кұру, тарифсіз
еңбек ақы ... ... ... бола тұра ең ... жұмыс болып табылады.
Жаңа жүйені кіргізудің тиімділігі, оның жұмыс нәтижесінің сапасы
санына байланыстылығы, ... ... ... ... ... өзінің ақыл
парасат, күш потенциалын толық қолдану бәрі осы қатынас сеткасының дұрыс
ұйымдастыруға байланысты. Бұл ... ... ... мен ... ... ақы ... ... сақталуының, әлеуметтік қорғанышын
нарық экономикасы кезіндегі негізгі ... ... ... ұйымдастыру кезінде келесі мәселелерді шешу қажет:
1) кәсіпорындағы ... ... ... ... категориясын табу
(жұмыскерлер, мамандар, еңбек ұжымдарының ... ... ... көмекшілері, т.б.);
2) жұмысшылардың біліктілік тобының санын анықтау, әртүрлі ... ... ... әр ... ... ... ... біліктілік тобына және қатынас
вилкасына бөлудің өлшемін, талабын және жағдайын анық дәл шешу;
Бұл мәселелерді шешуде кәсіпорынның ерекшелігі мен өзгешелігін ... ... ... ... ақы ... жүйесіндегі тариф жүйесін қызметтік
айлық жүйесін, т.б. нормативтік кұжаттарды қолдануға ... ... ... ... ... ... ... арасындағы тығыз байланысы болу үшін жергілікті зауыт ішінде
пайда нормативін ұйымдастырған жөн. Бұл ... ... ... ... ... ақы ... қоры құрылады. Егер кәсіпорында бірнеше бөлімдер
болса, онда ... ... ... ақы ... ... ... жеке ... ақы
төлеу қаржысына бөлуге тура келеді.
Жұмыскердің еңбек ақысы мына ... ... ... , , - ... ... 1,3...j ... мөлшері;
, , - коэффицентінің 1,2...j бөлімдердегі ... ... , - 1,2...j ... ... саны;
, , - 1,2...j бөлімдердің еңбек ақы төлеу қоры;
- жұмысшының жұмыс істеген сағаты.
Жалпы ... ақы ... қоры ... бөлімдердің қаржы ... тең болу ... ... m- кәсіпорынның бөлімдерінің саны;
Кәсіпорынның жеке бөлімдерінің еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... варианттар болуы мүмкін:
- Бұрын қалыптасқан сайма сайлықты (прапорцияны) қолдануға болады.
- Жеке бөлімдердің кәсіпорынның шығарған өнімдегі ... Бұл ... ... ... ... ... ірі ... структурасында-
тікелей өнім шығаруға қатынаспайтын бөлімдер бар. Және оларсыз өнім ... ... ... істемейді (транспорт цехы, электро цех, тепло цех,
т.б.);
- Нақтылы ... Кі ... ... ... ... бойынша
Кі мәніндегі пай мөлшері. Бұл вариантты ... ... ... сенім болғанда ғана пайдаланған тиімді.
Бекітілген еңбек ақыны төлеудің ... ... ... ... ... ... ақы ... қорын ұйымдастыру кезінде 1- 2 нақтылы
бөлімшелер үшін жеке еңбек ақы қорын ... ... ... ... ... үшін. Бұл қорды нақтылы ... ... ... тағайындалған дұрыс.
«Рахат» АҚ даму жолында өнім өндіру мен ... ... ... бірқатар бағыттарды анықтау қажет:
— кәсіпкерлік жолды анықтау;
— өндірісті жандандыру;
— стратегаялық мақсаттарды ... және ... ... ... жүргізу;
— интенсивті даму бағытын қарастыру;
— өнім өндіру желісін дамыту;
... ... ... ... ... ... ... көрсетілген курстық жұмысымда еңбек ақының мәнің қарастырып,
келесідей қорытындыға келуге ... ... ақы әр ... ... ... ... ... өміріндегі негізгі фактор болып саналады.
Еңбек ақыны үйымдастыру аркылы нарықтық экономиканың екі ... ... ... ... қатынастардың дамуына мүмкіндік беретін,
жұмыс беруші мен қызметкердің мүдделері ... ... ... ... ұйымдастыру жүйесін жетілдіруінің негізгі бағыты еңбек
ұжымының қызметінің соңғы қортындысына тікелей байланысты ... ... ... ... ... ... нысаны мен түрлерін дұрыс қолдану көп
ықпал етеді.
Еліміздегі қолданып жүрген еңбекті нормалау, ұйымдастыру түрлері және
де еңбек ақы төлеудің ... ... ... ... ... ... ... зауытындағы еңбекті ұйымдастыру мен ... ақы ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы дамыған елдерде
қолданылатын еңбек ақы төлеу жүйелеріне талдау жасалды.
Сонымен қатар қазіргі ... сай ... ... ... ... жүйесі қаралып өтті. Бұл жүйе ... ... ... ... ... ... оны ... жағдайлары көрсетілді.
Бұл ұжымда еңбектің бөлінуі мен кооперациясы ұжымның әлеуметтік
құрамын анықтайды. Зауытта еңбектің ... және ... ... ... ... ... және де ... нұсқамасы негізінде
іске асырылады.
«Рахат» зауытында еңбекті нормалау, жаңа ... ақы ... ... жолында көп жұмыстар істеліп жатыр.
Курстық жұмысты жазу барысында мен өзімнің мамандығым бойынша ... ... ... Мен ... ... қалай төлеуді ұйымдастыру керек
екендігін, өзекті мәселелерді қалай шешу ... ... ... ... ... нарықтың даму кезінде бұл мәселелерге көп көңіл бөлініп
келе жатыр. Біздің мемлекет тарапынан, ... ... да ... ... ... жыл сайын көтеруге тырысып қана қоймай, біздің елде
жұмыссыздықты жоюмен айналысатын органдар ... ... ел ... ... ... ... Швеция мен Жапония
мысалында қарастырылды. Әр елдің жүйесінде өздерінің ерекше белгілері бар:
Швеция ... ... ақы, ... стаж бен ... үшін ... ... ақыны төлеу кезінде шет елдердің тәжірибесін ... ... ... технологияларды қолдана отырып, заманға сәйкес ... ... ... деп ойлаймын.
Қазақстанда соңғы жылдары технология дамып келуде. Республика бойынша
жалақы деңгейін тұрақтандырып, экономикалық ... ... және ... істер мен оңды қадам жасау — ... ... ... игі ... ... ... оларды дұрыс қолдана отырып, еңбек ақы төлеу жүйесіне дұрыс енгізе
білуіміз керек. Ол үшін тиісті мамандандырылған ... ... ... білу ... Сонда ғана кәсіпорынның еңбек ақы төлеу жүйесі
дұрыс қалыпына келеді деп ойлаймын.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... Г.Ө. ... ... ... оқу ... Алматы 2002
2. Ихданов Ж.О, Нұрышев Ғ.Ж. «Еңбек экономикасы» оқу құралы, Атырау ... ... А.Қ, ... Қ.Ә. ... ... оқу ... 2003
4. Сәлімбаева Б.К, Досхожаев Д.Т. «Еңбекті мөлшерлеу» оқу құралы, Алматы
2001
5. К.Ш Дүйсенбаев, Э.Т Төлегенов, Ж.Г Жұмағалиева «Кәсіпорынның ... ... оқу ... Алматы 2001
6. В.В Адамчук, О.В Рамашов, М.Е Сорокина «Экономика и социология труда»
учебник для ВУЗОВ, Москва 1999
7. Мокий М.С ... ... ... ... ... Ж.Ш ... «Оплата труда на промышленных предприятиях» учебное
пособие, Алматы 2002
9. Ильин А.И, ... Л.М ... на ... ... ... ... Волков О.И «Экономика предприятия» учебник/ под ред.проф. М: ИНФРА- М
1997
11. ... ... ... Хамбар Б.// Саясат 2005 № 9
12. Қазақстан Республикасында жалақыны көтеру. Сатаев Т//
Саясат 2006 № 4
13. Инструкция о порядке ... ... ... ... работников//
Кадры Труд Управление в организациях, 2006 № 10
14. Общие вопросы законодательства в ... ... ... / ... ... в ... ... факты, комментарии, 2006 № 7
15. Зароботная плата: формы и системы оплаты труда/ Васильева Л //
Бухгалтер и ... 2004 № ... ... ... ... ... служащих в Кзахстане / Капаров
// Кадры Труд Управление в организациях, 2006 № 10
17. www. Kase kz
18. www. Rambler ... www. Google ... ... ... ... ... ету нормасы
Тарифтік тор
Мерзімді
Өндіріс нормасы
Кесімді
Тарифтік мөлшерлеме (лауазымды жалақылар)
Уақыт нормасы
Еңбек ақы нысаны
Тарифтік жүйе
Еңбекті нормалау
Еңбек ақы
Рыноктан тыс ... ... ... мемлекет-тік реттеу шарттары
Еңбекке сұраныс-тың бағалық икемділігі
Ресурстар-дың кәсіпорын-ға тигізетін пайдасы
Еңбек рыногындағы ... ... пен ... ... пен еңбек берушілер арасында-ғы ара-қатынас
Кәсіпорынның қызметі мен еңбеккердің жеке салымының қорытынды нәтижесі
Тұтыныу тауарларына және ... ету ... ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалақы және оның түрлері31 бет
Кәсіпорынның экономикалық және еңбек ақыны ұйымдастыру жағдайларын талдау35 бет
Нарық жағдайында еңбек ақы төлеуді ұйымдастыру59 бет
"абайдың ақындық мектебінің қалыптасуы."17 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қоғамдық жағдайдың Отырар өңірі ақындары шығармашылығына ықпалы11 бет
«ш. бейсенованың «сүзгенің соңғы күндері» хикаятындағы лиризм мен психологизм. а.кемелбайдың "қоңыр қаз" шығармасын талдау. е.раушановтың « ғайша - бибі»поэмасының құрылымдық ерекшелігі. е.раушановтың «аспанға көшіп кеткен ел» поэмасының сипаты. е.раушановтың «қызық емес оқиға» атты поэмасының діни- мифологиялық сюжеті. ақын н.айтұлының «тоғыз тарау» поэмалар кітабына қысқаша талдау»21 бет
«Қаражанбасмұнай» ААҚ мысалында еңбек ақының есебі27 бет
Абай - аудармашы. Абайдың орыс ақын-жазушыларынан аударған аудармалары25 бет
Абай Құнанбаев - "Қазақтың бас ақыны"11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь