Қазақстан Республикасында сақтандыру ісінің теориялық негіздері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 Қазақстан Республикасында сақтандыру ісінің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1 Сақтандыру ісінің пайда болу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Сақтандырудың экономикалық қажеттілігі және оның түрлері ... ... ... ... ... ...9
1.3 Қазақстанда сақтандыру нарығының қалыптасу жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ..11

2 Қазақстан Республикасында сақтандыру нарығының қызметін талдау және бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.1 Сақтандыру нарығының қаржылық көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2 Қазақстанның сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
2.3 Сақтандыру нарығының даму жағдайын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21

3 Қазақстан Республикасында сақтандыру нарығын дамыту мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
Кіріспе
Сақтандыру өз іс-әрекетінде танымның теориялық және эмпирикалық тәсілдеріне сүйенеді және бірқатар ғалымдардың, экономиканың, статистиканың, ықтималдықтардың теориясының нәтижелеріне негізделеді.
Сақтық қорғауы ұйымдастырылатын құбылыстардың бұқаралық сипатына байланысты, сақтандыру саласы барлық ақпаратты жинауға, топтауға, жүйелеуге және жалпылауға мәжбүр. Бұл ақпараттарды сақтандыру саласы қызметінің тиімділігін арттырудың тиімді стратегиясын жасау үшін қолданылады.
Экономикалық қатынастар жүйесі ретінде сақтандыру сақтық жауапкершіліктегі әртүрлі объектілер мен субъектілерді, заңдық ережелер мен тәртіптерге сәйкес қызметтерін ұйымдастыру түрлерін қамтиды.
Экономикалық қатынастардың алуан түрлігін реттеп, бірыңғай және өзара байланысты жүйені жасау үшін сақтандыруды жүйелеу қажет. Сақтандыруды жүйелеу әрбір сақтандырудың келесі буыны алдыңғы буынның бөлігі болатындай буындар мен салаларға бөлудің ғылыми жүйесі болып табылады. Сақтандыруды жіктеудің негізіне екі критериясы алынған: сақтандыру объектілеріндегі өзгешелік және сақтық жауапкершілігі көлеміндегі өзгешелік. Осы бөлуге сәйкес жіктеудің екі жүйесі қолданылады: сақтандыру объектілері бойынша және қауіптің тегі бойынша. Кеңейтілген және нақты мағынада сақтандыруды жіктеу сақтандырушыларда және олардың жұмысында, объектілерді, сақтандырушылар категориясында, сақтық жауапкершілігі көлемінде және сақтандыру өткізу түрінде өзгешеліктерді көрсету түрін бейнелейді.
Сақтандыру жүйесі - осы нарықтық экономиканың ең маңызды және біртұтас құндылықтарының бірі. Сақтандыру - қоғамның экономикалық қатынастарының айрықша сферасын бейнелейтін көне категориялардың бірі. Сақтандыру ұйымдары жұмыстарының тұрақтылығы мен қызметінің қаржылық бекемдігін қамтамасыз ету үшін қайта сақтандыру жүйесін құру аса қажет. Сақтандыру - сақтандыру жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, материалдық шығындарға ұшыраудан қорғап, экономикалық табысқа жетуге кепілдік береді. Қайта сақтандырудың мақсаты - аса қауіпті қатерлердің зардабын жоя алатын кең ауқымды кепілдіктердің кеңістігін кеңейту мен нығайту. Бұл интернационалдық экономикалық және де сақтандыру балансымен алғанда теңгермешілік өлшемнің ең соңғысы емес. Міне осыған орай сақтандыру техникалық экономикалық және де әлеуметтік прогрестің аса маңызды құралы болып табылады.
Сақтандыру жауапкершілігінің көлемін өсіру процесіндегі сақтандыру ұйымы жүргізетін қызметтің бастапқы кезеңінде де қайта сақтандырудың рөлі ерекше. Сондықтан да ішкі нарықта қайта сақтандыру жүйесін құру міндетті, бізде де барған сайын нарықтық экономикадағы өте маңызды, әрі актуальды мәселе бола түсуде. Осыған байланысты сақтандыру операцияларының қаржылық бекемдігін қамтамасыз ететін шалғай шетелдерде бұл тәсілдің рөлі мен мәнін барынша жан-жақты ашу негізгі мәселелердің біріне айналды.
Қайта сақтандырудың өзінің байырғы дәстүрі болғанымен де, оның мәні ең алдымен Қазақстан экономикасында жүріп өтуі керек болып тұрған индустриализациямен айрықша байланысты. Соңғы онжылдықтар ішінде Еуропа, АҚШ пен Жапония индустриализацияның нәтижесінде үлкен де ірі қатерлер мен қауіптердің кешенді көздерінің аса зор потенциалдары пайда болып, олар жекеленген сақтандырушының ал кейбір жағдайларда тіпті сақтандыру нарықтың қаржылық мүмкіндігін мейлінше өсірді. Экономиканың ғылым мен техниканың қуаты өркендеу қатерлер мен аса қатерлі қаржылық комбинациялардың күрт өсуімен күрделене түсуіне әкеп соғуда. Міне бұл сақтандыру ісінің қазіргі басты міндеті клиенттердің қауіп-қатер жауапкершілігін қабылдай отырып, сақтандыру ұйымдары өз қызметтерін клиенттердің қатерден аман болуына немесе оны клиенттердің мүддесіне орай азайтуға бұруға тиіс.
Қатерді жабу үшін барлық қажеттілікті жасауға кепілдік беру керектігі жұмыстың өзіне сай келетін, нысандар мен әдістерді талап етеді. Қайта сақтандыру қоғамның стратегиясы жаппай нарықтық қозғалмалы құрылымы мен өнімдеріне болашақтағы жаңа қатысушыларға ыңғайластыруға бағытталуға тиіс.
Қазіргі таңда сақтандыру ісі Қазақстанда дамуы барысында сақтандыру компанияларының қызметін жақсарту өте маңызды болып табылады. Соңғы жылдарда сақтандыру компанияларының активтерін басқарудың портфельді әдістерін қолдану және теория, практикалық негіздеу саласында үлкен өзгерістер болып жатыр.
Сақтандыру компанияларының потфелін басқару мәселесіне, сонымен қатар бүкіл қор рыногына қатысты, оның ішінде инвестициялық менеджмент, портфельді инвестиция, пайыздық мөлшерлеме және келтірінді құн теориясы туралы Ч.Доудың, Б.Грэхэмнің, Д.Доддтың, И.Фишердің, Р.Элиоттың, Г.Марковицтің, Д.Тобиннің, У.Шарптың, Ф.Розенфельдтің, Р.Эдвардстың, Ю.Фаманың, Дж.Линтнердің, Р.Претчердің және Дж.Мейджидің қомақты, терең еңбектерін жатқызуға болады.
Сақтандыру нарығын зерттеу мәселесіне тікелей қатысты жұмыс жазған отандық авторлар – У.Искаков, В.Мельников, В.Ли, К.Жүйріков, В.Додонов, Н.Нурланова, Ж.Құрманов, А.Назина, А.Құрманғалиева, Н.Батыргожин, Г.Маянлаева.
Кусртық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасында сақтандыру нарығының қызметін талдау, сақтандыру компанияларының инвестициясын оңтайландыру әдістері мен жетілдіру бойынша қорытындылар мен ұсыныстар жасау болып табылады.
Аталған мақсатқа жету үшін келесі міндеттерді шешу арқылы жүзеге асырылады:
 Қазақстан Республикасында сақтандыру ісінің қалыптасу жағдайы;
 Сақтандырудың экономикалық қажеттілігі мен даму ерекшеліктері;
 Қазақстанның сақтандыру және қор нарығының қазіргі кездегі жай-күйі мен даму перспективаларын талдау;
 Қазақстанның сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелін басқарылуын талдау.
Курстық жұмыс кіріспе, үш тараудан, қорытынды, қолданылған әдебиеттер тізімі мен қосымшалардан тұрады.
Жұмыстың бірінші тарауында сақтандыру ісінің пайда болуы мен Қазақстан Республикасында сақтандыру нарығының қалыптасу жағдайы қарастырылған, екінші тарауда Қазақстан Респуликасының сақтандыру нарығының қаржылық көрсеткіштеріне талдау жасалып, сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелін тиімді басқару сипатталған, үшінші тарауда Қазақстандық сақтандыру компанияларының инсвестициялық қызметіндегі механизмді жетілдіру болашағы мен қайта сақтандыруды жетілдіру шаралары анықталған.
Курстық жұмысын жазу барысында Сақтандыру туралы заңдар мен нормативтік құжаттар, отандық және шетелдік авторлардың оқулықтары, Қаржылық қадағалау агенттігінің, баспасөз материалдары және интернет желілерінен алынған ақпараттар пайдаланылды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. «ҚР-ның сақтандыру туралы» заңы 02.07.92ж.
2. ҚР-сы Президентінің Жарлығы «Сақтандыру рыногын қалыптастыру мен дамыту бойынша ұйымды – құқықтық шаралар туралы» №1658, 16.04.94ж.
3. «ҚР-сы сақтандыру туралы» заңы 03.10.95ж.
4. «ҚР-сы Үкіметінің қаулысы 25.06.96ж. №791 «ҚР-ның сақтандыру рыногын 1996-1998жж дамытудың негізгі бағыттары».
5. Заң күші бар ҚР-сы Президентінің Жарлығы «Азаматтарды медициналық сақтандыру туралы» 15.06.95ж. №23293.
6. «ҚР-ның сақтандыру қызметі туралы» Заңы 18.12.01ж.
7. Страхование: теория, практика, зарубежный опыт. Жуйриков К.К., Назарчук, Жуйриков Р.- Алматы, 2001г.
8. Жуйриков К.К. страхование в Казахстане – пути дальнейшего развития. – Алматы, 1994г.
9. Жуйриков К.К. Страхование в условиях перехода рынку.- Алматы, 1993г.
10. Жуйриков К.К. Бизнес и страхование. – Алматы, 1998г.
11. Общая теория финансов – учебник под ред. Профессора Дробозиной Л.А.- Москва: ЮНИТИ, 1995г.
12. Финансы - учебник для экономических специальностей под ред. Ильясова К.К., Мельникова В.Д. – Алматы «Берен», 1993г.
13. Финансы - учебник для экономических специальностей, второе переработанные издание, под ред. Ильясова К.К., Мельникова В.Д. – Алматы: Каржы-Каражат, 2000г.
14. Сманов Б. «Сақтандыру - экономикалық маңызы және қазақстанда қалыптасып даму кезеңдері» Алматы 2008 ж.
15. Жуйриков К. К. «Қайта сақтандыру» Алматы 2008 ж.
16. Жуйриков К. К. «Қазақстандағы сақтандыру күрделі мәселелер мен дамудың болашағы» Алматы 1999 ж.
17. Жуйриков К. Страхование: теория, практика, зарубежный опыт. Учебник. /Алматы:2009г-384с.
18. Жуйриков К. Страхавой рынок Казахстана: современное состояние и проблемы его развитие. /Банки Казахстана №4 2011г. 22-28с.
19. Шахов В.В. Страхование: Учебник для ВУЗов.-М.:Страховой полис. ЮНИТИ,1997г-311с.
20. Сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелінің тәуекелін басқару // Қаржы-қаражат – Финансы Казахстана. 2010.- №4. 49-53 б.
21. http/www nbrk.kz
22. http/www afn.kz
23. http/www wfin.kz
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.....................................................3
1. Қазақстан Республикасында сақтандыру ісінің ... ... ... ... болу ... ... ... ... және ... ... ... нарығының ... ... ... ... ... ... талдау және
бағалау..................................................................
.....................................16
1. ... ... ... ... ... ... компанияларының инвестициялық қызметін
бағалау...................................................................
................................................20
3. ... ... даму ... ... Республикасында сақтандыру ... ... ... өз іс-әрекетінде танымның теориялық және эмпирикалық
тәсілдеріне сүйенеді және ... ... ... ықтималдықтардың теориясының нәтижелеріне негізделеді.
Сақтық қорғауы ұйымдастырылатын құбылыстардың бұқаралық сипатына
байланысты, сақтандыру саласы ... ... ... ... жүйелеуге
және жалпылауға мәжбүр. Бұл ... ... ... ... ... ... стратегиясын жасау үшін қолданылады.
Экономикалық қатынастар жүйесі ретінде ... ... ... ... мен ... заңдық ережелер мен
тәртіптерге сәйкес қызметтерін ұйымдастыру түрлерін қамтиды.
Экономикалық қатынастардың алуан түрлігін реттеп, бірыңғай және ... ... ... үшін ... жүйелеу қажет. Сақтандыруды
жүйелеу әрбір сақтандырудың келесі буыны алдыңғы буынның ... ... мен ... бөлудің ғылыми жүйесі болып табылады. Сақтандыруды
жіктеудің негізіне екі ... ... ... ... және сақтық жауапкершілігі көлеміндегі өзгешелік. Осы ... ... екі ... ... ... объектілері бойынша
және қауіптің тегі бойынша. Кеңейтілген және ... ... ... ... және олардың жұмысында, объектілерді,
сақтандырушылар ... ... ... ... ... ... түрінде өзгешеліктерді көрсету түрін бейнелейді.
Сақтандыру жүйесі - осы нарықтық экономиканың ең маңызды және біртұтас
құндылықтарының бірі. Сақтандыру - ... ... ... ... ... көне ... бірі. Сақтандыру ұйымдары
жұмыстарының тұрақтылығы мен қызметінің ... ... ... ету
үшін қайта сақтандыру жүйесін құру аса ... ... - ... ... істеуін қамтамасыз етіп, материалдық шығындарға ұшыраудан
қорғап, экономикалық табысқа жетуге кепілдік береді. Қайта ... - аса ... ... ... жоя ... кең ... ... кеңейту мен нығайту. Бұл интернационалдық
экономикалық және де сақтандыру балансымен ... ... ... ... ... Міне осыған орай сақтандыру техникалық экономикалық ... ... ... аса маңызды құралы болып табылады.
Сақтандыру жауапкершілігінің көлемін ... ... ... ... қызметтің бастапқы кезеңінде де қайта сақтандырудың рөлі
ерекше. Сондықтан да ішкі нарықта қайта сақтандыру жүйесін құру ... де ... ... ... экономикадағы өте маңызды, әрі актуальды
мәселе бола түсуде. Осыған ... ... ... ... ... ететін шалғай шетелдерде бұл тәсілдің рөлі мен мәнін
барынша жан-жақты ашу ... ... ... ... ... ... байырғы дәстүрі болғанымен де, оның мәні ең
алдымен Қазақстан экономикасында жүріп өтуі ... ... ... ... ... ... ... ішінде Еуропа,
АҚШ пен Жапония индустриализацияның нәтижесінде үлкен де ірі қатерлер мен
қауіптердің кешенді көздерінің аса зор ... ... ... ... сақтандырушының ал кейбір жағдайларда тіпті сақтандыру нарықтың
қаржылық мүмкіндігін мейлінше өсірді. ... ... мен ... ... ... мен аса ... қаржылық комбинациялардың күрт
өсуімен күрделене түсуіне әкеп соғуда. Міне бұл ... ... ... ... ... ... жауапкершілігін қабылдай отырып,
сақтандыру ұйымдары өз ... ... ... аман болуына
немесе оны клиенттердің мүддесіне орай азайтуға бұруға тиіс.
Қатерді жабу үшін ... ... ... ... беру ... ... сай келетін, нысандар мен ... ... ... ... қоғамның стратегиясы жаппай нарықтық қозғалмалы құрылымы мен
өнімдеріне болашақтағы жаңа қатысушыларға ыңғайластыруға бағытталуға тиіс.
Қазіргі таңда ... ісі ... ... барысында
сақтандыру компанияларының қызметін жақсарту өте маңызды болып ... ... ... ... ... ... ... қолдану және теория, практикалық негіздеу саласында үлкен
өзгерістер болып жатыр.
Сақтандыру компанияларының потфелін ... ... ... қатар
бүкіл қор рыногына қатысты, оның ішінде ... ... ... ... ... және келтірінді құн теориясы
туралы Ч.Доудың, Б.Грэхэмнің, Д.Доддтың, ... ... ... ... ... ... Дж.Линтнердің, Р.Претчердің және Дж.Мейджидің қомақты, терең
еңбектерін жатқызуға болады.
Сақтандыру ... ... ... тікелей қатысты жұмыс жазған
отандық авторлар – ... ... В.Ли, ... В.Додонов,
Н.Нурланова, Ж.Құрманов, А.Назина, А.Құрманғалиева, Н.Батыргожин,
Г.Маянлаева.
Кусртық жұмыстың ...... ... сақтандыру
нарығының қызметін ... ... ... ... ... мен жетілдіру бойынша қорытындылар мен ... ... ... ... жету үшін ... ... шешу ... жүзеге
асырылады:
– Қазақстан Республикасында сақтандыру ісінің қалыптасу жағдайы;
– Сақтандырудың экономикалық қажеттілігі мен даму ... ... ... және қор ... ... ... жай-күйі
мен даму перспективаларын талдау;
– Қазақстанның сақтандыру компанияларының ... ... ... ... кіріспе, үш тараудан, қорытынды, қолданылған әдебиеттер
тізімі мен қосымшалардан тұрады.
Жұмыстың бірінші тарауында ... ... ... болуы мен
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... Қазақстан Респуликасының сақтандыру нарығының
қаржылық көрсеткіштеріне талдау жасалып, ... ... ... ... басқару сипатталған, ... ... ... ... ... ... ... болашағы мен қайта сақтандыруды ... ... ... жазу ... ... ... заңдар мен
нормативтік құжаттар, отандық және шетелдік ... ... ... ... баспасөз материалдары және интернет
желілерінен алынған ақпараттар пайдаланылды.
1 Қазақстан Республикасында сақтандыру ісінің ... ... ... ... ... болу ... ... ежелгі ғасырлар қойнауында жатыр. Б.ғ.д. ІІІ-
ші мыңжылдықта вавилондықтарды теңіз шаруашылығында қарыз беру ... осы ... сай іс зиян ... ... ... ... ... болған.
Б.ғ.д. 916 жылы жалпы орта мәнін алу жүйесі енгізілген. Бұл ... ... ... ... ... жылы ... теңіз жүктерін сақтандыру тәртібі жүктерді тасып
жеткізу үшін 5% ақшалай сыйлық төлеуді қарастырған. 16 ғасырдың ... ... ... ... 1601 жылы Парламент Актісімен
бекітілді, ол саудагерлер арасындағы сақтандыру жағдайларына қатысты ... ... Ұзақ ... бойы ... ... сауда оперциясының бөлігі
ретінде өмір сүріп келеді.
1584 жылы сақтандыру полисінде үш ... қол ... ... ... ... ... ... екінші жартысын қалған екеуі бөліп алған.
18 ғасырда сауда көлемінің ұлғаюы алғашқы кәсіби сақтандырушылардың
шығуына әкелді. ... ... ... түрлері орта ғасырда дамыды.
Англияда 30 жылдың ішінде бірнеше тәртіпсіз компаниялар мен ... ... Олар ... ақша ... ғана ... ... жұмыс
жасаған жоқ. Сақтандыру ісіндегі ең ... ... 1797 жылы ... ... ... жөніндегі бірлескен сақтандыру компаниясының
құрылуы болды. Өмірді сақтандырумен айналысқан алғашқы ... 1706 ... ... қоғам» болды.
Ресейде 18 ғасырдың аяғына дейін отандық ... ... ... тек ... ... ... қызметі пайдаланылады. Сөйтіп көп
қаржы шетелге кетіп қалып, Ресей экономикасына зиянын тигізді.
1786 жылы Ресейде ... ... ... бекітілді.
Сақтандыру экспедициясы өрттен құрылыстарды сақтандыру, оның құнының 75%
көлемінде жүргізілді. Төлемдер жылына ... ... 1,5% ... жылы жеке ... ... ... болды. 1846 жылы
«Саламандра» акционерлік сақтандыру қоғамы құрылды, ол ... ... ... ... ... ие ... жылы ... жеке сақтандыру ұйымдастырылып «Өмір» жеке
акционерлік ... ... ... жылы ... ... ... ... сақтандыру синдикаты
ұйымдастырылды. Бұл синдикат 1918 жылға ... ... ... жылы ... өзара сақтандыру қоғамдары пайда болды. 1885 жылы
Ресейде шетелдік сақтандыру қоғамдарына ... ... ... ... ... капиталының сақтандыру ісіндегі үлесі 1890 жылы 24% жетті.
Шетелдік ... ... ішкі ... ... ... мемлекеттік
бақылауға алынды.
1913 жылы Ресейдің барлық сақтандыру мекемелерінде 21 млрд. ... ... ... ... ... ... ... қоғамдардыкі-15%; өзара қалалық қоғамдардыкі-8% ... ... ... ... 1913 жылы 129 млн. ... ... шетелдіктер-12 млн. сом, өзара қоғамдар-14 млн. сом ... ... ... ... ірі ... ... Олар ... қарыздар мен акцияларға жұмсалынды.
Жарғылық типіндегі тұрақты ұйымдардағы өзара сақтандыру дәстүрі ежелгі
дәуірдің басқа халықтарымен салыстырғанда ... ... ... ... Ол ... одақтар мен ұжымдарда кеңінен қолданылды.
Римдегі кәсіби корпорациялар өз мүшелерін қоғамдық-экономикалық, ... және жеке ... ... ... ... ... ... бабаларға және жерлеуге деген табынушылық дәстүрін ескерумен,
осы коллегиялардың негізгі ... бірі ... ... ... ... ... ... және т.б.) қамтамасыз ету болды.
Осыдан басқа өзара көмек көрсетудің басқа да ... ... ... ... ... жарақаттану және т.б. жағдайда қаржылай көмек
көрсету қамтылды.
Қалыптасқан ережелерге сәйкес ... ... ... ... ... одан ... ай ... жарналар төлеп отырды.
Коллегия мүшесі қайтыс болған жағдайда коллегия ... ... ... ... ... ... ... Римде қолөнер және кәсіптік
басқа да коллегиялармен қатар, өзара сақтандыру әскери және діни ... ... ... ... замандағы сипатта болды,
яғни ол құл иеленуші ... ... ... мен ұйымдарындағы
белгілерді қайталады және өз дамуында ұқсас кезеңдерден ... ... ... жеке түрлеріне, өзара көмектің формалары мен
мөлшеріне жіктелуінсіз көрсетілетін жалпы өзара ...... ... ... ... ... мен мөлшері
нақтыланған жалпы көмектің белгілі түріне көшу;
– төленетін нақты ... және ... ... ... ... ... мерзімдік сақтандыру жарналары жүйесіне, сақтандыру
қорын алдын ала жинақтау жүйесіне көшу.
Ортағасырда сақтандыру гильдиялық – цехтік деп ... ... ... (X-XI ғғ.), ... ... (X-XII ғғ.) ... (XII ғ.) пайда болды. ауырластық ... ... ... бауырластық жатты. Әр мүшеге және жалпы бауырластыққа жан
жақты көмек көрсетуді міндет ... ... ... де ... ... ... қоғамдық (саяси, діни және т.б.) және ... ... ... ... ... қатынасы римдегі
коллегиялардан анағұрлым тығызырақ болды. Оған қоса, бастапқы кезеңде түрлі
кәсіп иелерін біріктіргендіктен олар ... ... ... ... ... жеке ... және мүлкін түрлі қол сұғулардан қорғайтын ... және де ... ... ... ... ... негізіндегі
кәсіптік гильдиялар пайда болған дифференцияция (бөліну) процесі ... ... ... (түрлері – герман шекара ганзылары) және
қолөнер цехтары кеңінен тарай ... ... ... ... да, ... әртістер мен сайыскерлер гильдиясы, жалдамалы солдаттар және т. ... ... ... ... ... ... ... да гильдия
түрінде ұйымдастырылды. ... ... ... және
кәсіптіктерге жіктелуі абсолютті сипатта болмағанын, олардың өз ... бір ... ... көмек көрсеткенін, басқаша айтқанда
сақтандыру қызметін орындағанын және дамытқанын айта кету қажет.
Алғашында ... ... ... мен ... ... ... мөлшері
мен сақтандыру жағдайларының шеңбері анықталмаған жалпы сипатта белгіленді.
Шығындар мен жарналар басқа шығындармен ... ... ... ... ... кассасынан, немесе мүшелер арасында жіктеу арқылы өтелді.
Өзара ... беру ... ... гильдиялар мен цехтарда нақтылана
түсті, гильдиялық –цехтық сақтандыру тұрақты жарналар ... ... ... ... мен ... ... ... тізімі тәуекел деңгейі есебімен ... ... ... ... ... ... ... ортағасырларда сауда - саттық
ісі теңіз және құрлықпен ұзақ жол жүрумен, үлкен қауіппен байланысты ... ... ... ... отырықшы және қалыпты тіршілікпен байланысты
болды. Осыған байланысты ... ... ... сол ... өзінде-ақ
жеке және мүліктік сақтандыруды айырып, гильдия мүшелерінің жеке басына,
мүлкіне ... ... ... ... ... Мүлікті сақтандыру
су тасқынынан, өрттен, кеменің апатқа ұшаруынан, малдың өлім-жітімінен,
сонымен ... ... пен ... ... ... ... ... Аталған арнайы тәуекелдермен бірге, себебіне тәуелсіз гильдия
мүшесінің кедейленуі де, ... ... ... жағдайына
жатқызылды.
Гильдиялардағы жеке сақтандыру қайтыс болу, науқастану, мүгедек болып
қалу жағдайларына сәйкес жәрдемақы төлеуді ... ... ... жәрдемақы жерлеу үшін және жесір мен жетімдерге қолдау көрсету
үшін берілді. Науқастарға көмек әдетте, ... ... ... - ... 1284 жылға қатысты мәліметке сәйкес ағылшын гильдиясының
бірі соқырлық, алапес және басқа ауру түрлеріне жәрдемақы төлегені белгілі.
Цехтардағы өзара ... ... ... ... ауру және т.б. ... ... жеке ... қатысты жағдайларды сақтандыруға бағытталды.
Запа шеккендерге гильдия ... цех ... ... ... ұжым ... ... ... күресу, теңіз апаты, өртті өшіру,
ұрылардан қорғау сияқты жағдайларда өзара ... ... ... ... Осы ... ... ... негізгі залал сияқты
гильдия тарапынан өтелді. Гильдия мүшелері өз мүліктерін сақтауға ... ... ... алу шараларын орындауға міндетті болды. Мүлікті
қорғау ережелерін бұзу сақтандыру өтемін алу құқығынан айырды.
1.2 Сақтандырудың ... ... және оның ... - ... ... қатынастарының айрықша сферасын
бейнелейтін көне категориялардың бірі. Сақтандыру ... адам ... және ... ... ... ... ... түрткі болатын басты себеп - бұл өндіріс пен адам өмірінің
қауіп-катерлі ... ... ... үдерістерін жалғастыру,
азаматтардың, жекелеген санаттарының өмір тіршілігі мен ... ... ... оларды сатып алу үшін ... жеке ... ... ... және ... ... натуралдық-заттай
босалқы қорларын да немесе резервтерін де, сондай-ақ ақша ресуретарын да
кіріктіретін қажетті қаражаттары ... ... ... ақша ... ... және ... ... түрінде қалыптасады.
Сақтандырудың мақсаты қоғамдық ұдайы өндірістің үздіксіздігін
қамтамасыз ету үшін азаматтарды, мүліктерді, ... ... ... ... қорғау болып табылады.
Сақтандыру категориясы үшін мына белгілер оған тән ... ... ... ... ... ... төтенше (жай емес) сипаты (кез келген ауқымда
мемлекеттік, аймақтық деңгейде, кәсіпорын ... оның ... адам ... ... қаржы категориясымен ортақ өзгеше белгілері
бар:
– сақтық қатынастарының ақшалай сипаты;
– сақтандырудың қоғамдық өнімнің құнын қайта бөлуге ... оның ... ақша ... ... ... қосарланып
отырады;
– сақтық қатынастарының бір бөлігінің міндетті сипатының болуы;
– ақша қорларын ... ... ... ... ... барлық
жағдайда бола бермейді (қатынастардың баламасыздығы).
Сақтандыру шеңберінде мемлекет сақтық ресуретары меншігінің субъектісі
болып келетіндіктен сақтандыру ... ... ... ... ... ... қалған барлық жағдайда сақтық ісін (қызметті, бизнесті)
экономикалық жүйе шеңберіндегі айрықша сақтанушыға немесе оның ... ... ... ... ... қаржы-кредит инетитуты ретінде қарауға
болады.
Сақтандырудың экономикалық мәні барлық ... ... оқыс ... ... ... ... Демек,
сақтандыруды қолайсыз құбылыстар мен күтпеген оқиғалар болған ... ... заңи ... ... ... қорғау және оларға материалдық
залалды төлеу үшін мақсатты ақша ... құру және ... ... бөлгіштік қатынастардың айрықша сферасы деп қараған жөн.
Сақтандырудың экономикалық ... бұл ... ... ... ... оның ... өтемдік, жинақтық және ... сай ... ... бұл ... ... ... бөлу ... көрінуі.
Ол алдын алу функциясына, мысалы, алдын алу шараларын қаржыландыру ... ... болу ... ... бүгіледі. Жеке басты сақтандыруда
бөлу функциясы сақтандырудың тиісті түрлерінің, жинақтық ... ... ... ... жұмылдыруды және сақтық қорын
қатаң мақсатты пайдалануды қамтамасыз етуге байланысты болатын тараптардың
нақты қатынастарында көрінеді.
Соңғы ... ... ... ... экономикалық
категориясын сипаттау үшін тәуекелдік функциясын ... ... ... тәуекелі сақтандырудың негізгі арналымымен - қолайсыз оқиғалардан
болған залалдың ... ... ... ... бір бөлігінің салыстырмалы жалпы бағыттылығы мен
(кең арналымдағы резервтік қорларды пайдалана отырып) ... ... ... ... ақша ... ... болады. Бұл қатынастар
мен қорлар байланысылған және жалпы ұлттық сипаты бар ... ... және ... ... ... ... тұрақты жұмыс істейтін
қорлардан басқа (жалпы мемлекеттік материалдық ... ... ... кәсіпорындардың, ұйымдардың, халықтың ерікті
қайырымдылықтары есебінен қосымша қаражаттар жұмылдырылуы ... ... ... ... пен инфрақұрылымның объектілерін жаңғыртуға,
экологиялық ... ... ... жөніндегі шараларды жүзеге
асыруға келтірілген залалды өтеуге пайдаланылады.
Қатынастырдың екінші бөлігінің ... тар ... ... ... қорлар мен әлеуметтік қамсыздандыру ... ... ... азаматтардың әлеуметтік жағдайын қорғауға бағыттылығы болады. Бұл
қатынастардың іс-әрекеті ... ... ... ... бөлік қатынастардың тұйық аясы пайдалана отырып және олардың
осы жиынтығы шегінде бұл қатынастардың ... жете ... ... мен ... ... мүлкін, сонымен бірге
шаруашылық ... ... ... ... ... жөніндегі
қатынастар болып табылады. Бұл - жалпы сақтандыру мен ... ... ... ... ... үшін ... сақтандыру.
Сақтандырудың жалпы жүйесінің салыстырмалы дербес бөлігі медициналық
сақтандыру болып табылады.
Сақтандыру кезінде сақтық резервтері мен қорларын қалыптастырудың ... ... ... олар: бюджеттік және сақтық әдістері.
Қаржыларды қалыптастырудың бюджеттік әдісі бюджеттердің қаражаттарын,
яғни бүкіл қоғамның қаражаттаръш пайдалануды болжайды.
Сақтық әдісі қорларды шаруашылық ... ... мен ... ... жасауды алдын ала қарастырады; жарналардың мөлшері және
оларды ... ... ... ... ... немесе заңмен не сақтық
қатынастарының қатысушылары арасындағы арнайы келісім-шартпен анықталады.
Сақтық қатынастарының бірінші бөлігінде – қоғамдық қорғауда бюджеттік
әдіс ... ... ... - ... ... - қос ... бөлікте - жалпы сақтандыру мен өмірді сақтандыруда тек сақтық әдісі
пайдаланылады.
Ірі апаттар мен нәубеттердің ... жою ... ... үшін ... ... ... алымы немесе белгілі бір
уақиға шалмаған ... ... ... бөлу ... ... ... мүмкін. Сонымен бірге, өзін-өзі сақтандыру ... бір ... ... субъектінің немесе азаматтың шегінде, ақша
қаражаттарын немесе материалдық босалқы ... ... ... де
болуы мүмкін. Мұндай әдіс ауыл шаруашылығында ... ...... отын және т.б. ... материалдық өндіріс сферасының
кәсіпорындарында (шикізаттың, шала фабрикаттардың, басқа ... ... ... ... ... ... ақшалары олардың
сақтық босалқы қорлары ретінде қаралуы мүмкін.
Сақтандыру экономикалық категориясының материалдық-ақшалай иелері
сақтық ... бола ... олар ... ... өндірістің элементтері,
сақтық қатынастары ... ... ... ... қаражаттардың ерікті аударымдары, қайыр көрсету және сақтық
қатынастары қатысушыларының тарапынан болатын ... ... ... ... ... ... немесе материалдық қаражаттардың
резервтері болып табылады.
1.3 Қазақстанда сақтандыру нарығының қалыптасу жағдайы
Рыноктық экономикада ... ... ... ... ... және жеке ... ... барлық түрлерін жүргізген бір ғана
органның - Мемлекеттік сақтандырудың орнына ... ... ... ... ... қорпорациялар, меншіктің, түрлі нысандарының
қоғамдары құрылды. Қызмет сферасы сақтандырудың тәуекелдік түрлерін ... ... ... ... кредиттерді, коммерциялық,
құқықтық және басқа айрықшалықты тәуекелдерді (валюталық бағамның өзгеруі,
ереуілдер ... ... ... қалуы, соғыс қимылдары, жұмыссыздық,
экологиялық тәуекелдерді және т.б.) сақтандыру.
Қазақстанда сақтық ұйымдары шет елде ... және ... ... ... ... ... қатыспайды. Осыған
байланысты, республиканың экепорттық мүмкіндіктері өсуінің жекеше сақтық
ұйымдарының капиталдану қарқыннан озық ... ... ... ... мен ... ... қауіп-қатерден қорғау саласында
мамандырылған қорпарацияны құру және оның ... ... өте ... ... кредиттер мен инвестицияларды ... ... ... ... ... Республикасының дамыту
институттарының бірі болып табылады, оның ... ... - ... ... ... даму стратегиясын жүзеге
асыруға жәрдемдесу. Қорпорацияның орнықты ... ... ету үшін ... ... ... ... ... қалыптастырылған. Қоғамның бірден-
бір акционері мемлекет болып табылады. Қорпорация қызметінің негізгі ... бұл ... ... ... және ... саяси,
тәуекелдіктермен байланысты зияндарды сақтық қоғауға қамтамасыз ету.
Корпорация ... ... мен ... ... ... жүзеге асырады, ... ... ... ... ... ... Өз ... қорпорация сондай-ақ сыртқы
экономикалық қызметті жүзеге асыратын кәсіпорындар мен ... ... мен ... ... ... ... ... маркетинттік және ақпараттық қызметтер ... ... ... ... ... ... алушының дәрменсіздігі, өзара келісімшартты орындауға қатысушы
импортшы ... ... ... ... ел ... тарапынан
экепортшыға немесе инвесторға қатысты дискриминациялық сипаттағы шешімдер,
іс-әрекеттер ... ... ... елі ... валютамен операцияларды жүзеге асыруға, валютаны айырбастауға
шектеу енгізуі; экспропорциялау, мемлекет меншігіне ... ... ... ... ... және ... ... бола отырып, қорпорация «Сақтық қызметі ... ... ... етуге міндетті. Осыған байланысты сақтандырудың немесе
қайта сақтандырудың жеке келісімшарты ... ... ... сақтандыру)
ұйымының міндеттемелердің ең жоғары көлемі меншікті капитал мен сақтық
резервтерінің 10%-ын ... ... ... ... алатын
көлемдердің әлуетін көбейту мақсатымен, сондай-ақ алапаттық ... ... ... ... ... ... үшін жетекші
халықаралық қайта сақтандыру ұйымдарында тәуекелдерді ішінара ... ... ... асырылады.
Сақтық келісімшарттарын жасауға және ... ... ... ... ... өзара іс-қимылы сақтық рыногыыда
жүргізіледі.
Сақтық рыногы дегеніміз ақшалай қатынастардың сферасы, онда ... ... ... ... тауар» - сақтық қызметі болып табылады және оған
деген ұсыным мен сұраным қалыптасады.
Қазақстан Республикасы сақтық ... ... ... ... ... ... ... ұйымы; сақтық брокері; сақтық агенті;
сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы; актуарий; уәкілетті аудиторлық ұйым
(уәкілетті ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын өзге де заңи және жеке тұлғалар.
Сақтық ... ... ... ... ... ... ... қызметтің негізгі түрі болып табылады; бұл қызметтен басқа ... ... ... ... ... ... ... қызметті жүзеге асыратын тиісті жинақтаушы сақтандыру
келісімшартында көзделген ... алу ... ... ... ... ... (сақтық ұйымы үшін); сақтық (қайта ... ... ... үшін ... ... бағдарламалық
қамтамасыз етуді сатуды; ақпарат ... кез ... ... ісі және ... ... ... арнаулы әдебиет сатуды; бұрын ... үшін ... ... ... ... ... ... үшін) немесе
оның қарамағына сақтандыру келісімшарттарын жасауға байланысты келіп түскен
(сақтық ұйымы үшін) мүлікті сатуды немесе ... ... ... қызметіне
байланысты мәселелер бойынша консултациялық қызмет көрсетуді; сақтық (қайта
сақтандыру) саласында ... ... ... ... оқуды
ұйымдастыру мен жүргізуді; сақтық агенті ... ... ... ... ... жай серіктестік құруға қатысуға, сақтық ұйымдары
арасындағы не сақтық ... мен ... ... көрсететін өзге заңи
тұлғалар арасындағы бірлескен қызмет туралы келісімшарт негізінде жүзеге
асырылатын ... ... ... кепілдік беру жүйесіне қатысу
шеңберінде Қазақстан Республикасы заңнамалық актілерінде көзделген қызметті
жүзеге асыруға құқылы.
Сақтық қызметін жүзеге ... ... ... ... қойылады.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы сақтық қызметін (қайта сақтандыру
жөніндегі қызметті) жүзеге асыру құқығына лицензиясы, ... ... түрі ... ... ... жалпы талаптарын айқындайтын сақтандыру
ережелері және ішкі ережелер болғанда ғана сақтық қызметін ... ... ... ... ... ішкі ... (қайта сақтандыру) ұйымы бөлімшелерінің құрылымын, міндеттерін,
функциялары мен өкілеттіктерін;
ішкі аудит қызметінің және ... ... ... ... органдардың
құрылымын, мүшелерінің санын, міндеттерін, функциялары мен өкілеттіктерін;
3)сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының ... ... ... ... ... және басқа тәуекелдерді
басқару жүйесін;
құрылымдық бөлімшелер басшыларының құқықтары мен ... ... ... ... ... ... мен ... атынан және оның есебінен мәмілелерді
жүзеге асырған кезде солардың өкілеттіктерін айқындауға ... ... және ... ... сақтандыру) ұйымының ішкі
ережелерін директорлар кеңесі бекттеді. Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы ... ... ... ... ... жүзеге асыруға кұқылы емес.
Сақтық ұйымдары таратылған жағдайда ... ... ... пайда алушыларға) сақтық төлемдерін жүзеге асыруға
кепілдік беретін қор кұруға ... ... ... Сақтық төлемақыларын
кепілдендіру қоры құрылған.
Мемлекет Қазақстан Республикасының Үкімет арқылы ғана сақтық (қайта
сақтандыру) ұйымының құрылтайшысы және ... бола ... ... 50 ... ... ... тиесілі ұйымдар
сақтық (қайта сақтандыру) ұйымдарының құрылтайшылары және акционерлері ... өзі ... ... ... ... табылатын сақтық
(қайта сақтандыру) ұйымының міндеттемелері бойынша, егер ... ... ... ... ... оның жарғылық
капиталына салған қаражаты шегінде жауапты болады.
Сақтық (қайта ... ... ... ... ... ... кұра ... директорлар кеңесі - басқару органы; басқарма ... ... ... ...... ... ... сақтандыру) ұйымының құрылтайшылары мен акционерлері
сатып алатын акцияларына ақшаны тек қана ұлттық валютамен төлеуге міндетті.
Құрылатын ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін оның құрылтайшылары оны мемлекеттік тіркеуден ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің негізгі міндеттері
мыналар болып табылады: Қазақстан Республикасында тұрақты сақтық ... мен ... және ... ... ... ... қалыптастыру;
сақтық рыногын реттеу және сақтық қызметін қадағалау; ... ... ... ету, ... ... түрлерін, халықаралық
сақтандыру жүйесіне Қазақстан Республикасының қатысу кағидаттарын ... ... және ... ... ... ... ... қорғау.
Сақтандыру сферасындағы мемлекеттік саясатты іске асыруды, сақтық
рыногындағы істің жайына мемлекеттік бақылау жасауды қамтамасыз етуді ... ... және ... өзге ... өз ... ... ... Республикасы заңнамалық актілерінде тікелей ... ... ... ... мен ... ... сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы мен сақтық брокерінің сақтық
кызметіне араласуына тиым салынады.
Қазақстан Республикасының заңдарына ... ... ... ... және
сақтық қызметін қадағалау жөніндегі функциялар мен өкілеттікті уәкілетті
мемлекеттік орган жүзеге асырады.
Сақтық ... ... ... және ... негізде
қадағалау жүзеге асырылатын тұлғалардың төлем қабілеттілігі мең қаржылық
тұрақтылығын қадағалау ... ... ... ... және ... ... өзге ... мен лимиттердің
орындалуын немесе ... ... ... ... ... уәкілетті орган белгілейді және оларды:
жарғылық капиталдың ең аз мөлшері,
кепілдік қорының ең аз ... ... ... ең аз ... қабілеттігі маржасының және кепілдік қорының жеткілікті нормативі;
жоғары өтімді активтердің жеткілікті нормативі;
активтерді әртараптапдыру нормативі құрайды.
Рыноктық экономикаға көшумен байланысты ... ... ... ... ... ... ... едәуір кеңейді,
сақтық қызметнің кең спектрін ұсынатын мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... нысандарының
қоғамдары пайда болды.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты - ... және ... ... ... мүддесін қорғаудың
нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ұлттық сақтық
рыногын қалыптастыру.
2 Қазақстан Республикасында сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерін талдау
Сақтандыру қызметінің бастаушы ...... ... немесе
сақтандыру компаниясы. Осы буында сақтандыру қорының қалаптасуы және
пайдалану процесі жүреді, ... ... бір түрі ... ... пайда болып, жеке, топтық, ұжымдық мүдделер өзара ұштасып
жатады.
Сақтандыру компаниясы – сақтандыру қорының қызмет жасауының ... ... ... Бұл ... ... ... жасайтын
және қызметін көрсететін дараланған құрылым. Сақтандыру компаниясының
даралығы, оның ... ... ... ... және ... ... ... болуымен айқындалады.
Экономикалық дараланған сақтандыру компаниялары өздерінің басқа
сақтандырушылармен ... ... ... және ... негізінде құрады. Кез-келген адам өз табысын өз ... ... және оның ... ... ... қандай бөлігін жинақтауға
бөлінетін өдігінше шешеді. Осының барлығын сақтандыру нарығы кеңейтілген
сақтандыру қызметінің ... ... ... ескертіп отыр.
Сақтандыру қызметі экономикалық бәсеке кезіндегі реттеуші қызметті
атқарады. Бәсекенің өзі сақтандыру нарығындағы жетістікті ... ... Бұл ... жету үшін ... ... ... әрдайым жаңа мүмкіншілігі мен клиенттерді іздестіруге,
қызмет көрсетудің түрлері мен әдістерін жетілдіруді ... ... ... ... сақтандыру нарығы сақтандыру өнімін сату-сатып
алу бойынша экономикалық қатынастардың барлық жиынтығын көрсетеді. ... мен ... ... ... ... етеді.
Сақтандыру нарығының қызмет етуінің ең маңызды экономикалық заңдарды:
құн заңы және сұраныс пен ұсыныс заңы.
Сақтандыру нарығы тауар шаруашылығының пайда болу ... ... оның ... ... ... ... табылады. Екеуінің де пайда болу
шарты-еңбектің қоғамдық бөлінісінің және әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... нарықтық
қатынастар субъектілерінің өз бетінше қызмет ... ... ... ... алу ... тең құқылы бірлесе қызмет жасауын,
көлденең және тіке байланыстардың дамыған жүйесінің болуын ескертеді.
Бүгінде республикамыздағы сақтандыру өрісін 44 ұйым ... ... ... ... әрекетін жүзеге асыру лицензиясына тек 8 ұйым ғана
ие. Сондай ақ сақтандыру қызметтері нарығында 12 сақтандыру брокері мен ... өз ... ... ... ... ішінде сақтандыру ұйымдарының жиынтық активтері 20,2%
артты, ол 2010 жылдың 1 қаңтарында 268,8 ... ... ... ... ... 31,4% ... және 165,9 млрд. теңгені құрады,
сақтандыру резервтерінің сомасы 86,3 млрд. ... ... ... ... ... ... ... көлемі 2010 жылдың 1 қаңтарына сәйкес 133,5 млрд. теңгені
құрады, бұл 2009 жылғы ... ... ... 9,4% -ға ... жылы ... ... саласы бойынша сақтандыру сыйақыларының
көлемі 2008 жылғы ұқсас көрсеткішпен салыстырғанда 23,4%-ға ... ... ж. 5,8 ... ... ... ал жиынтық сақтандыру
сыйақыларындағы өмірді сақтандырудың үлесі 4,3% (2009 ... 1 ... ... ... ... ... факторы баяу ... ... ... де ғана ... ... бар.
Сақтандыру ұйымдары үшін бұл принципиалды мәселе.
Он бір айда сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... сақтандыру сыйлықақыларының жиынтық
көлемі өткен жылдың осыған ... ... ... ... ... 99 942,31 млн. ... болды.
Кесте 1.
Сақтандыру сыйлықақыларының келіп түсуі, млн. теңге
|Сақтандыру |1.12.2009ж. ... ... ... | | ... ... | | |ғы |
| | | ... |
| | | ... |
| ... ... ... ... |
| | ... | ... ... оның |124 599,4 |100,0 |99 942,3 |100,0 |-19,8 ... ... | | | | | ... | | | | | ... |27 443,1 |22,0 |28 355,6 |28,4 |3,3 ... | | | | | ... жеке |17 423,6 |14,0 |19 960,2 |20,0 |14,6 ... | | | | | ... мүліктік |79 732,7 |64,0 |51 626,5 |51,6 |-35,3 ... | | | | | ... ... 1 желтоқсандағы жағдай бойынша сақтандыру сыныптары бойынша
келіп түскен ... ... ... қатысты мынаны айта
кетуге болады:
міндетті сақтандыруда – сақтандыру сыйлықақылары түсімдерінің ... 165,0 млн. ... ... ... иелерінің азаматтық-құқықтық
жауапкершілігін сақтандыру бойынша түскен, 33,8% (9 586,6 млн. ... ... ... ... ... ... олардың өмірі мен
денсаулығына келтірілген зиян үшін жұмыс берушінің азаматтық-құқықтық
жауапкершілігін ... ... ... 5,8% (1 647,3 млн. ... ... тұлғаларға зиян келтіру қаупімен байланысты объект иелерінің
азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру жəне басқалар ...... жеке ...... ... түсімдерінің 20,1%
(4 012,4 млн. теңге) жазатайым жағдайлардан сақтандыру бойынша түскен,
аурулардан сақтандыру ... – 38,7% (7 714,9 млн. ... ... бойынша – 6,0% (1 192,7 млн. теңге), ... ... – 35,3% (7 042,4 млн. ... болып келеді.
ерікті мүліктік сақтандыруда – басқа да ... ... ... - 8,0% (4 143,2 млн. ... ... сақтандыру бойынша
(автокөлікті, əуе, теміржол, су ... жəне ... ... – 48,7% (25 124,1 млн. ... ... ... бойынша (автомобиль көлігі, əуе көлігі жəне су
көлігі иелерінің азаматтық-құқықтық ... ... – 20,6% ... млн. ... жəне ... ... – 22,7% болды.
"Өмірді сақтандыру" саласы. 2010 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша
"өмірді сақтандыру" саласында жиналған сақтандыру ... ... ... млн. теңге болды, бұл өткен жылдың осындай күніне қарағанда ... ... ... ... ... ... ... жиналған
сақтандыру сыйлықақыларының үлесі есептік ... 2009 ... ... ... ... 8,2% болды.
"Жалпы сақтандыру" саласы. "Жалпы сақтандыру" саласы ... ... ...... ... жиналған сақтандыру сыйлықақыларының көлемі
91 709,3 млн. ... ... бұл 2009 ... осындай кезеңге қарағанда 23,3%
-ға аз.
Қайта сақтандыруға берілген ... ... ... ... млн. ... ... сақтандыру сыйлықақыларының жиынтық көлемінің 49,0%-
ы болды. Бұл ретте, Қазақстан Респбликасының ... ... ... ... ... ... 42,3%-ы берілді.
Қайта сақтандыру шарты бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары
қабылдаған сақтандыру сыйлықақыларының жалпы сомасы 18 008,8 ... Бұл ... ... ... ... ... қайта
сақтандыруға қабылданған сақтандыру сыйлықақыларының сомасы 10 787,9 ... ... ... сақтандыруға берілген сақтандыру сыйлықақылары
Млн. теңге
| Қайта сақтандыруға |1.12.2009ж. ... ... ... | | ... | | |
| ... ... ... ... |
| | ... ... | ... %-бен | |ғы ... |
| | | | ... ... ... |57 ... |48 996,0 |49,0 ... барлығы, оның| | | | ... | | | | ... ... |50 ... |42 329,5 |42,3 ... |7 236,9 |5,8 |6 666,5 |6,7 ... ... |9 409,1 |7,6 |10 787,9 |10,8 ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... сақтандыру сыйлықақыларының жалпы
сомасында негізгі үлесті ерікті мүліктік ... ... ...
91,7%, міндетті сақтандыру бойынша – 7,0%, ерікті жеке сақтандыру бойынша ... ... ... 1 ... ... ... ... Республикасының
сақтандыру нарығында 42 cақтандыру ұйымы (оның ішінде: 7 - ... ... 13 ... ... жəне 63 ... өз қызметтерін
лицензия негізінде жүзеге асырды.
Кесте 3.
Сақтандыру секторының интитуционалды құрылымы
|Сақтандыру секторының институционалды құрылымы ... |
| |. | ... ... ... оның ... |44 |42 ... сақтандыру бойынша |8 |7 ... ... саны |12 |13 ... саны |55 |63 ... ... 32 ... (қайта сақтандыру) ұйымы «Сақтандыру
төлемдеріне кепілдік беру қоры» АҚ-ның қатысушылары болып табылды.
Міндеттемелер. 2010 ... 1 ... ... ... ... ... ұйымдарының міндеттемелер сомасы 116 159,0 млн. теңге
болды, бұл былтырғы жылдың осыған ұқсас күніне ... ... ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары қолданыстағы
сақтандыру жəне ... ... ... бойынша қабылданған
міндеттемелерді орындауды қамтамасыз ету үшін ... ... ... 99 718,3 млн. ... ... бұл 2009 ... 1
желтоқсанда қалыптасқан резервтердің көлемінен 13,0%-ға көп.
2.2 Қазақстанның сақтандыру ... ... ... ... және меншік капиталын инвестициялау –
сақтандыру компанияларының ... ... ... ... ... ... сақтандыру сыйақысының ...... ... ... ... элементі және
сақтандырудың тәуекел түрлері бойынша сақтандыру ... ... ... мүліктік тәуекелдерді сақтандыру табыстың қосымша
және ауқымды көзі болып табылады.
Сақтандыру операцияларынан кейінгі табыстың ... ... көзі ... сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметі әлі күнге дейін
дамып-жетілмей келеді. Соған қарамастан, Қазақстандағы ... ... ... келе ... ... және ... ... тарифтерінің төмендеуі, әлуетті сақтанушылардың тәуекелден
сақтанудың ... ... ... ... ... даму ... ең ... мәселелер қатарына жатқызады.
Сақтандырудың инвестициялық қызметінің толыққанды дамымауын ... ... ... ... ... қор ... әлі де ... отыр, ал сенімді қор
құралдарының саны шектеулі. Кепілдемелік табыстылық пен өтімділікті тек
ғана мемлекеттің борышқорлық міндеттемесі, табиғи ... мен ... ... ... ғана ... ... еліміздегі тұрақсыз инвестициялық жағдай туғызып отырған
инвестициялық үдерістерді мемлекеттік реттеудің жеткіліксіздігі ... ... ... шетелдік сақтандыру ... ... ... ... әлі ... дейін инвестициялық қызмет
саласында ... ... ... ... жоқ. ... ұзақ ... және зейнетақыны сақтандырудың аз көлемі инвестициялық қызметтің
жоғарылауына септігін тигізбей отыр.
Төртіншіден, осы ... ... ... мен ... ... тиімділігін арттыру мәселелері бойынша ғылыми
зерттеулер ... ... ... ... ... инвестициялық
моделінің, инвестициялардың тиімділігін бағалау әдісінің болмауы, ... ... ... ... ашу ... ... әдебиеттерде зерттеулердің аздығын және т.б. айтуға болады.
Сақтандыру ... ... ... ... кері ... факторлар қатарына инвестициялаудың әлуетті объектілері жөнінде ашық
ақпараттың ... ... ... ... өзі ... ... дұрыс болмауына әкеп соғады. Сонымен қатар,
бұл факторларға қор ... ... ... ... ... сақтандырудың қажетті де әлеуметтік маңызды
түрлерінің аздығын да жатқызуға болады.
Қазіргі сақтандырудың инвестициялық ... ... ... жаңа міндетті түрлерін енгізудің тиімділігіне және өмірді
ұзақ мерзімді сақтандыру үдерісінің дамуына да кері ... ... ... ... ... тиімділігіне қол жеткізіледі, бірақ бұл жаңа
сақтандыру қызметінің түрлерін енгізуден келетін экономикалық ... ... әлде ... ... ... ... Басты себеп – ішкі және
сыртқы факторлардың жағымсыз әсерлерін төмендету механизмінің ... ... ... тиімсіз инвестициялық саясаты.
Сақтандырушылардың инвестициялық қызметін жеделдету мүмкіндігінің
төмендігі ... ... ... ... және ... ұзақ
мерзімге сақтандыруды қанағаттандырудағы негізгі кедергі болып табылады.
Көпшілікке мәлім, өмірді ұзақ ... ... ... келісімшарт
жасау кезінде сақтандыру компаниясы төленетін сақтандыру ... ... ... өз ... ... ... рыногындағы
тұрақсыз жағдай өз міндеттемелерін орындамауға, қаржылық тұрақтылықтың
төмендеуіне, тіпті сақтандыру компанияларының өтімділігінің ... ... ... инвестициялары ішкі инвестициялық
ресурстардың маңызды ... ... бола ... өз ... ... инвестициялық мәні өте зор болып келеді. Сақтандыру резервтері әр
түрлі қаржылық құралдар мен ... ... ұзақ ... ... ... ... компанияларының
инвестицияларының бос ақша ресурстары ... ... ... ... ... трансформацияланып, капитал рыногында спекулятивтік ойынға
жиі қатыспайды. Сондықтан, сақтандыру ... ... ... ... зерттеу көкейкесті болып
табылады.
Талдау нәтижесінде сақтандырудың инвестициялық қызметінің
тиімділігін ... ... екі ... ... Бірінші жағынан,
экономиканың инвестициялық және сақтандыру секторындағы ... ... ... ... ... Екінші жағынан, сақтандыру
ұйымдарының қаржылық менеджментін жетілдіру сақтандыруды ... ... ... ... арттырады және сақтандырушылардың
маркетингтік саясатын жаңғырту бағытында ұзақ ... ... ... сияқты, сақтандыру практикасына жаңа ұзақмерзімді сақтандыру
қызметінің түрлерін әзірлеу және енгізу.
2.3 ... ... даму ... ... көрсету көлемі өсуі тұрғысынан алғанда сақтандыру нарығының
дамуы өте баяу ... Бұл ... жыл ... ... ... оған ... ... қарқыны және басқа да факторлар әсер етті, ... ... ... ел экономикасында жағдай нашар болған сайын,
сақтандырушылардың жетістіктері де елеулі болды. ... ... ... ... ... ... көлемі де біраз қысқарды:
жасасылған келісім-шарт саны, төлемдер коэффициенті азайды.
Жалпы қалыптасқан сақтандыру қызметін көрсету ... мен ... ... даму ... ... өмірдің барлық
субъектілердің мүліктік мүдделерін қорғауға сәйкеспейтіндігі орын ... ... да ... ... ... ... қоғамдық бөлу нәтижесі
болып табылады. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... пайда болып, қалыптасуы; сақтандыру ісін
ұлттық және халықаралық нарықтық инфрақұрылымның ... ... және ... (сақтандыру) инфрақұрылымның ... ... ... ... және ... ... қалыптасуы қоғамдық
прогрестің заңды нәтижесі болып табылады.
Қазақстанда коммерциялық сақтандырудың пайда ... ... ... ... ... яғни ... мен ... осы
нарықтың ұлттық және халықаралық деңгейдегі қызмет істеуін қамтамасыз
ететін дамыған инфрақұрылымын өмірге ... Осы ... ... ... нарығы жеке тұлғаны, мүліктік және жауапкершілікті
сақтандыру арқылы жекелеген азаматтардың ... ... ... ... ... және ... ... осы сақтандыру саласы
арқылы кәсіпкерлердің өмірі мен қызметін
жаңартуды және халық шаруашылығын жаңартуды қамтамасыз етеді.
Қазақстанда сақтандыру нарығының қызметін ... ... ... әзірге дамымаған. Ұлттық қай сақтандырушы нарықтың болмауы
жалпы ... ... ... ... ықпал етеді. Қазіргі уақытта
дамыған сақтандыру нарықтарында ... ... ... ... сияқты міндетті қатысушылары ... ... және ... ... ... ... монополияның ұзақ уақыт болуы сақтандыру
нарығы дамуының қарқыны мен сапасына біраз ықпал етті. Экономикадағы ... ... ... ... айырбастау бойынша экономикалық
қатынастарды ұйымдастыру ... және ... ... тауар
ретіндегі сақтандыру қорғанышы ... ... ... ерекшелігінен,
сондай-ақ халықтың, кәсіпкерлердің және мемлекеттің ... ... ұзақ ... бұл даму ... тежелуде.
Бүгін сақтандыру саласы адам өмірінің, негізінен өндірістік және
әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... көп ... ... ... сақтандыру компенсациялық және жинаақтау
функциясын атқарады. Банктер мен ... ... ... ... ... да азаматтардың ақшаларымен операция жасайды. Әрине,
бұл ... ... ... ... ... сену ... де көп
нәрсе байланысты. Сақтандыру нарығы проблемаларының біраз бөлігі сақтандыру
және сақтандыру қызметі ... ... ... ... ... ... ... заңға сәйкес, сақтандыру
міндетті және ерікті деп бөлінеді және сақтандырудың салалар, түрлер ... ... ... ... ... күні республикада сақтандыру
қызметін көрсетудің мынадай ... ... ... ... ... сақтандыру. Жалпы сақтандыруға 16 топ (класс) кіреді, солардың
ішінде: жазатайым оқиға мен аурудан ... ... ... ... әуе және су ... ... ... тәуекелді сақтандыру (Қазақстан Республикасы Азаматтық
кодексінің 810 ... ... ... ... ... ... (Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 812
бабында көзделген); зиян келтірген үшін келісім-шарт ... ... ... ... ... 811 ... ... сақтандырудан басқа аталған түрлері ... ... ... ... тасымалдаушының азаматтық-құқықтық
жауапкершілігін сақтандыру міндетті түрде жүргізіледі.
Әскери қызметшілердің, ішкі істер органдарының, ұлттық ... ... жеке ... ... ... жатады.
Міндетті сақтандыру ауылшаруашылығы өнімдерін өндірушілерден тұратын
ауыл шаруашылығының саласы- өсімдік ... ... яғни ... ... ... жеке және ... ... таралады.
Қазақстанда туроператор мен турагенттіктердің- туристік өнімдерді
қалыптастыру, ілгерілету және өткізу қызметін жүзеге асыратын ... ... ... ... ... міндетті сақтандыру
енгізілген.
Сақтандыру органдарына сақтандырудың тәуекелі көп жаңа түрлерін дербес
әзірлеп, енгізуге ... ... ... ... ... ұзақ ... ... сақтандыру - өмірді ... жер ... ... ... ... ... ... әйелдерді бала туу жағдайында ... ... ... сақтандыру, уақытша көшірілген ... ... ... ... алған) мүлікті сақтандыру, азаматтардың
жеке
меншікке алған пәтерлерін сақтандыру. Коммерциялық банк саласы дамуы ... ... ... ... ... ... ... ассортиментін әзірлеу екі бағытта жүзеге асырылады:
– сақтанушы қалауы бойынша азаматтардың мүлкін белгілі бір тәуекелден
немесе тәуекелдер тобынан сақтандыру ... ... кез ... ... құндылықтарды, жалпы мүлікті емес, бөлек-бөлек
мүлікті сақтандыру мүмкіндігін беру.
Қазақстанда сақтандыру төлемдеріне ... беру қоры бар, ... ... ... сақтандыру ұйымының сақтанушылардың,
сақтандырылғандардың, пайда алушылардың сақтандыру жағдайы ... ... ... ... ... құқығын және заңды ... ... ... Республикасы заңдарына сәйкес «Сақтандыру сақтандыру келісім-
шартында айқындалған сақтандыру жағдайы немесе өзге ... ... ... ұйымы өз активі есебінен жүзеге асыратын сақтандыру ... жеке ... ... ... ... мүдделерін мүліктік қорғау
жөніндегі қатынастар кешені ... ... (ҚР ... күні ... мен ... ... ... шыққан №126-11
«Сақтандыру қызметі туралы» Заңының 4- бабы).
Қазіргі уақытта сақтандыру компаниялары үшін ... ... ... ... 4
Сақтандыру компанияларының жарғылық капитал мөлшері
Қазақстан Репсубликасында 2010 жылдың 1 ... ... ... 41 ұйым өз ... ... асырды.
Қазақстан Реппубликасының сақтандыру нарығында 2010 жылдың 1 наурызына
қарағанда 41 ұйым өз ... ... ... ... өмірді
сақтандыру бойынша), 13 сақтандыру брокері мен 61 актуарий.
Кесте 5
Отандық сақтандыру нарығының құрылымы
Аталған күні 32 ... ... ... ... ... ... беру ... АҚ –на қатысушы болады.
Сақтандыру (қайта сақтандырушы) ... ... ... ... бойынша қабылдаған сақтандыру сыйақыларының жиынтық көлемі 2009
жылы 113 289,71 млн ... ... бұл ... ... ... ... кезеңінде
жиналған көлемнен 15,1%-ға кем.
Міндетті сақтандыру бойынша сақтандыру ... ... ... ... ... ... асты, ерікті сақтандыру бойынша сақтандыру
сыйақыларының артуы 16,1% болды, ерікті ... ... ... ... болды.
Кесте 6.
Сақтандыру сыйақыларының түсімі, 01.01.2009
2010 ж.1 қаңтарға қарағандағы сақтандыру класы бойынша сақтандыру
сыйақыларының түсім құрылымына қатысты мынаны атауға ... ... (16 794,3 млн ... ... құралдары иелерінің
азаматтық-құқықтық жауапкершілігін ... ... ... келді,
32,6%-ы (9 958,2 млн теңге) – қызметкердің еңбек (қызметтік) міндеттерін
атқарған кезде олардың өмірі мен денсаулығына зиян ... үшін ... ... ... сақтандыру бойынша, 5,5%-ы (1
678,5 млн теңге)- қызметі ... ... зиян ... ... ... иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру
бойынша және өзгелері-6,9%.
3 Қазақстан Республикасында сақтандыру нарығын дамыту мәселелері
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... және ... капиталының қаражаттарын
инвестициялау ... ... ... ... ... ... сыйақысының бір бөлігін инвестициялау сақтандыру келісім-
шарттарын орындаудың ... ... ... ... ... (ең
алдымен мүліктік тәкекелден сақтандыру) бойынша ... ... ... қосымша және елеулі көзі болып табылады.
Сақтандыру компаниясының ... ... ... ... ретінде екінші болып келетін олардың инвестициялық қызметі дұрыс
дамымай отыр. ... ... ... ... қызметі нарығындығы
өскен бәсекенің салдарынан ... ... ... әлеуетті
сақтанушының тәуекелден қорғаудың баламалы әдістерін ... ... ... ... ... ... ... қатарына қояды .
Сақтандыру компаниясының активтері ... ... ... және 2005-
жылда 44,1 млрд. теңге жетті. Институтционалды инвесторлардың (сақтандыру
компаниясы және зейнетақы қорлары) активтерінің ... өсуі ең ... ... жоғары қаржылық инструменттерге ... ... ... ... ... алғы ... қояды. Қазақстан Республикасының
қаржы нарығын және ... ... ... және ... ... (ҚҚА)
бұл бағытта белгілі бар шаралар жүргізуде. Брақ, оның мүмкіншіліктері
отандық ... ... ... даму ... ... ... сақтандыру компаниялары және зейнетақы ... ... ... ұзақ ... ... қамтамасыз етуде
елеулі роль атқармайды. Бастапқы кезенде сақтандыру ... ең ... ... қағаздарға (атап айтсақ Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... (девальвациясымен) қатар, мемлекеттік бағалы
қағаздырдың салыстырмалы жоғарғы табыстылығы зейнетақы активтері бойынша
табыстылықтың жақсы көрсеткіштерімен қамтамасыз ... ... ... табысты болды.
Бұл жылы долларға шаққанда теңгенің девальвациясы болды. ... ... ... ... ... ... міндеттемесіне тең болды.
Экономиканың өсуіне, қаржы нарығын ... ... ... резервтерін инвестициялау үшін өтімді қаржы
инструментерінің ... ... ... пайда бола бастады.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... және ... активтерге бағытталған сақтандыру компанияларының
инвестициялық портфельдің ... ... ... компанияларына
жағымсыз жағынан көрінді. Инструменттің тапшылығы және ... ... ... бастап шиеленісті. Бұл Қазақстан ... ... ... алу ... ... және ... ... нығаюының нәтижесінде болды.
Бұл жағдайларда, сақтандыру компаниялары портфель құрылымындағы шетел
валютасындағы активтердің ... 2003 ... ... 57,14% -н жыл аяғанда
38,6%-ке азайтуға бағытталған ... ... ... қатар,
сақтандыру компанияларының инвестициялық портфеліндегі мемлекеттік ... ... ... ... Бұл, ... Республикасы Ұлттық банктің
қысқа мерзімді ноталарына салымдарының өсуі нәтижесінде ... ... ... банктің қарыз көлемінің қысқаруы ... ... мен ... қорларын қолдау үшін айналамдағы ноталарды
өсіруге мәжбүр болды.
Акция нарығының ... ... ... қаржы инструменттерінің
тапшылығы тек сақтандыру компаниялары үшін ғана емес, елдін қаржы нарығының
да маңызды проблемасы болып ... ... ... компанияларының
инвестициялық портфелінің диверсификациялау, жоғары табыстылығымен немесе
аз тәуекелі бар инструментті таңдау қажеттілігімен ғана емес, сонымен қатар
салым ... ... ... Оған дәлел, Қазақстан
Республикасы Ұлтық банктің қысқа ... ... ... ... ... ... Бұл ... сақталындыру компанияларының инвестициялық
портфелінің ерекшелігіне (олар әдетте ұзақ мерзімді қағаздарға салымды) ... ... ... ... ... ... емес
бағалы қағаздар болып табылады. Олардың ... ... ... ... тең. ... сақтындыру компаниялары оларды сатып ... ... ... инвестициялау деген сөз емес. ... ... көп ... ... деңгейдегі банктердің борыштық
міндеттемесіне және аз бөлігі нақты ... ... ... ... портфеліндегі корпоративті қағаздардың 26%-
тің, тек қана 4%-і акцияларға тиесілі.
Осылайша, қазіргі таңда ... ... ... мемлекеттік
емес бағалы қағаздармен екінші деңгейдегі банктердегі депозиттерге салынып,
инвестицияланатын сақтандыру резервтерінің үштін бірі ... ... ... ... ... деңгейдегі банктер арқылы
инвестицияланса, қаржылық емес сектордың кәсіпорындардың ... ... ... ... ... нақты секторды инвестициялауға
жұмсалынады. Сақтындыру компанияларының инвестиция портфеліндегі ... ... ... ... 10-15%-нен аспайды. Бұл екінші
деңгейдегі банктердің ... ... ... он есе ... ... жағымды ортада дамыған сақтындыру ... тап ... ... болған проблемаларға инвестицияланған
сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... диверсификациялау бойынша ... ... ... ... нығаюы және ... ... ... ... ... ноталарының төмен табыстылығы
өзгерген жағдайда адекватты түрді жауып қайтаруға ... ... ... ... ... үшін ... қаржы
инструменттерінің тапшылығы нарықты мөлшерлемелердің төмендеуіне әсер етті
.
Қалыптасқан жағдайдың негізгі себебі корпоративтік қағаздардың нарығы
және ... ... ... ... ... ... ... секторына ақшыны аударыдың нарықтық механизмінің болмауы, тек ... ... ... ел ... ... ... ... қаржыландырудың шетілдік және отандық ... ... ... ... ... өндірістің
құрылымдық өзгерістері мен жеделдетілген дамуы кезінде тартылған көздердің
рөлін күшейту маңызды.
Бұл ... ... ... процессін үздіксіздігімен және кеңеюін
қамтамасаз ету үшін инвестициялық өсу ... ... ... ... ... ... ... шығуы және
өндірушілердің, саудагерлердің, жеке жинақтаушылардың және институционалды
инвесторлардың, мемлекеттік ... мен ... ... бос ... ... ... ... аталған мәселелерге қатысты ... ... ... ... байланысты Қазақстан Республикасының сақтандыру
нарығын дамытудың 2004-2006 ... ... ... атап кету керек.
Оның мақсаты қаржылық, әлеуметтік және ... ... ... ... ... ретінде сақтандарудың ролін ... ... ... ... қайта құру болып табылады.
Сақтандыру ұйымдарының қызмет ету стандарттарын бекіту, ... ... ... қалыптастыру, тәуекел қаупі үлкен
қаржы нарығының аймағында қадағалау ресурстарын ... ... ... және ... ... дамытудың ынталандырушы жағдай
тудыру мақсатында 2004 жылдың 3-желтоқсанында «Салық салу ... ... ... кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер
мен толықтырулар нңгезу туралы» Қазақстан Республикасының заңына өзгертулер
мен толықтырулар ... Бұл ... ... сақтандыру бойынша
корпоративтік табыс салығының мөлшерлемесі алынатын сақтандыру сыйақысының
сомасынан 2%-тен 1%-ке ... ... ... ... жеке ... секторы дамымай отыр. Жеке
сақтындыруды жүргізудің ерекшелігі (оның ішінде, өмірді сақтындыру) қазіргі
таңдағы проблемалармен байланысты: Халықтың ... ... ... кезеңдегі жеке сақтандырудың жағамсыз тарихи; Сенімді ... ... ... ... ... сақтанушылардың
сенімсіздігі; Халықтың жекелеген сақтандыру делдалдарымен сақтынушылардың
сақтындыру мәдениетінің ... Ұзақ ... жеке ... халықтың
қатысуы үшін экономикалық ынталандырманың болмауы. Бұл тізімге, халық
тарапынан сақтандыруға деген сенімнің ... ... ... Бұл өткен
кезеңдердегі ірі дауларға және ҚСРО мемлекеттік сақтандыру жасаған шарт
бойынша сақтандыру сомаларының ... ... жеке ... дамуына халық жинақтарың басқа
тәсілдермен қалыптастыруды ... ... ... ... ... валютасын сатып алу) кедергі болып отыр. Мұның себебі-бос қаражаттар
салыстырмалы нақты кұндылықтарға ... ... ... ... кезені. Мемлекеттік міндеттерді шешу үшін қаражаттарды тарту
проблемасы бірінші деңгейдегі маңыздылыққа ие және ұзақ ... ... көзі ... ... жеке ... ... өмірді сақтандыру) қосымша қаражаттарды тартуға мүмкіндік береді.
ҚҚА мемлекеттік ... ... құру ... ... жүргізуді,
оның негізгі мақсаты ... ... ... кезінде жұмысшының
денсаулығы мен өміріне зиян келтіргені үшін ... ... ... ... іске ... және ... ... жүйесін
дамытуды қамтамасаз ету болып табылады.
Отандық кор ... ... ... ... жаңа ... оның ... ... бағалы қағаздардың айналымға
еғгезу болып табылады. Комерциялық қағаздар түріндегі жаңа ... ... ... ... қаржылаандыру кезінде берешек бойынша қызмет
көрсетуге кеткен уақытпен ... ... ... ... ... ... вексельдердің ең жақсы қасиеттеріне ие және
өндірістік кәсіпорындар үшін ... ... ... ... ... мүмкіндік бар.
Біздің ойымызша, реттеу органдарына тәуекелді басқару жүйесін
жетілдіру және ... ... ... ... кұру ... ... ... Институтционалды инвесторға валюта, кредит, тәуекелін
хеджерлеу инструменттерін қолдану мүмкіндігін ұсыну қажет, ал ... ... ... ... хеджерлеудің инструменттерін қолдану
мүмкіндіктерін ұсанады. Тәуекелді басқару сапасын жоғарлату мақсатында
ұлтық ... ... ... ... ... облигацияға салынған
институционалды инвесторлардың инвестицияларының тәуекелінің градациясы
бойынша шалалар қолдану қажет.
Қорытынды
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... табылады. Сақтандыру ұғымыжалпы өте ертеректе пайда
болған категорияларының бірі және ол ... ... ... әртүрлі қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталады. Сақтандыру
қызметінде өндіріс, ... ... ... ... және ... адамдар арасында қалыптасатын белгілі экономикалық қатынастар
іске асады. Ол ... ... ... ... мен ... мүшелеріне
шығындарын өтеуде кепілдік береді, яғни көптеген тұлғалар арасында бөлу
арқылы заңды немесе жеке ... ... ... ... өтеу ... көрініс береді.
Сақтандыру қызметіне деген дәстүрлі тәсіл біздің ... ... және ... ... ... та әлі ... яғни кең ... сөзбен айтқанда, сақтандыру қызметінің мәні
мен ... ... тар ... категориялық ұғым ретінде
қарастырылған.
Сақтандыру қызметі - бұл ... ... ... ... ету мақсатында қаржы рыногында пайда алу
үшін қордың уақытша бос қаражаттарын пайдалану және ... ... ... оқиғаларының туындауы себебінен болған зияндарды қайтару
жағдайында, ... ... ... ... ұйымдардың, азаматтардың
салымдарын мәміле есебінен ... ... ... ... құруға
негізделген, кәсіпкерліктің ерекше түрін көрсететін сақтандыру қызметінің
қатысушылары арасындағы ерекше тұйықталған қатынастар жиынтығы.
Сақтандыру ... үшін ... ... ... көзі – ... ... бір ... коммерциялық мақсатта пайдалану арқылы
жүргізілетін инвестициялық қызмет болып табылады. Сақтандыру қызметінің
мақсаты үлкен ... ... ие ... ... ал ... ... табыс табу болғандығына қарамастан, олар өзара етене
байланыста.
Сақтандыру ісін жүзеге ... ... ... ... сақтандыру қызметі нарығының монополиялануына жол бермеу керек,
өйткені бәсекелестік қана ... ... ... өз ... ... ... анықтаудағы келесідей факторларды атап
өтуге болады: ... ... ... ... сақтандыру мәдениетін
және сақтандырушылардың менеджмент деңгейін көтеру, ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру
салаларындағы қызметтерді одан әрі жақсарту.
Батыстық сақтандырушы компаниялар ... ... ... өсіре отырып, оларды қаржы рыногына салады, сөйтіп өзінің
табыстылығын ... ... ... ... және ... дамуына ықпал етеді. Қазақстанда ... ... әлі ... ... ... ... себептер бар: қаржы нарығының жетік
дамымауы, атртымды ... ... ... және ... ... ... дамуына қарамастан, Қазақстандағы
сақтандыру қызметінің дамуында кейбір шешілмеген мәселелер бар:
... ... ... үшін сақтандыру сыйлықақылары ... ... ... ... ... ... мен
объектілерін өсіру керек;
– сақтындыру қызметін дамыту үшін ... ... ... ... асыру керек, әсіресе оның жинақтаушы ... ... ... АҚШ пен ЕО ... ... сақтандырудың жинақтаушы
түрі бойынша сақтандыру ... ... ... сыйлықақылардың 50 пайызынан асып жығылады. Қазақстанда
өмірді сақтандыру бойынша ... ... ... ... ... 2 ... аспайды. Бұл көбінесе сақтандыру
сыйлықақыларына салық салумен байланысты.
Сақтандыру қызметі дамуының тағы бір негізгі мәселесі – ... мен ... да ... ... ... ... ... сақтандыру статистикасының кең ... ... ... ... қалыптасу мәселелерін шешуде жеңілдетер еді ... ... ... ... тәуелсіз тариф
мәселелерін тиімді шешуге ықпал етер еді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. «ҚР-ның сақтандыру туралы» заңы ... ... ... ... ... ... ... мен дамыту
бойынша ұйымды – құқықтық шаралар туралы» №1658, 16.04.94ж.
3. «ҚР-сы сақтандыру туралы» заңы 03.10.95ж.
4. «ҚР-сы Үкіметінің қаулысы ... №791 ... ... ... ... негізгі бағыттары».
5. Заң күші бар ҚР-сы Президентінің Жарлығы ... ... ... ... ... ... ... қызметі туралы» Заңы 18.12.01ж.
7. Страхование: теория, практика, зарубежный опыт. ... К.К., ... Р.- ... ... ... К.К. ... в ... – пути дальнейшего развития. –
Алматы, 1994г.
9. Жуйриков К.К. Страхование в условиях перехода рынку.- Алматы, 1993г.
10. ... К.К. ... и ...... ... Общая теория финансов – учебник под ред. ... ... ... ... ... ... - ... для экономических специальностей под ред. Ильясова
К.К., Мельникова В.Д. – Алматы «Берен», 1993г.
13. ... - ... для ... специальностей, второе
переработанные издание, под ред. Ильясова К.К., Мельникова В.Д. – ... ... ... Б. «Сақтандыру - экономикалық маңызы және қазақстанда қалыптасып
даму кезеңдері» Алматы 2008 ж.
15. Жуйриков К. К. ... ... ... 2008 ... ... К. К. «Қазақстандағы сақтандыру күрделі мәселелер мен дамудың
болашағы» Алматы 1999 ж.
17. Жуйриков К. Страхование: теория, практика, ... ... ... ... К. ... ... Казахстана: современное состояние и
проблемы его ... ... ... №4 2011г. 22-28с.
19. Шахов В.В. Страхование: Учебник для ... ... ... ... ... ... ... басқару
// Қаржы-қаражат – Финансы Казахстана. 2010.- №4. 49-53 ... http/www ... http/www ... http/www wfin.kz

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еліміздегі сақтандыру ісінің құқықтық қамтамасыз етілуін жетілдіру бойынша ұсыныстар86 бет
Сақтандыру компанияларын қайта ұйымдастыру және олардың банкроттығы және Қазақстанда сақтандыру ісінің тиімділігіне олардың әсері44 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру iсiнiң дамуы23 бет
Банк және оның типтері4 бет
Сақтандыру ісін ұйымдастыру64 бет
Сақтандыру нарығы64 бет
Сақтандыру нарығының қалыптасуының негізгі ерекшеліктері12 бет
Сақтандыру шарты жайлы мәлімет77 бет
Сақтандыру қызметінің қалыптасуы144 бет
Сақтандырудың теориялық негіздері және тарихы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь