Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың теориялық мазмұны мен мәні

М А З М Ұ Н Ы

КІРІСПЕ

1 КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН
ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ МАЗМҰНЫ МЕН МӘНІ
1.1 Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың
ғылыми теориялық негізі
1.2 Қаржылық жағдайды талдаудың негізгі әдістері
мен тәсілдері
1.3 Қаржылық тұрақтылықты талдаудың ақпарат көздері

2 “РИЗА” ЖАУАПКЕРШІЛІГІ ШЕКТЕЛГЕН
СЕРІКТЕСТІГІНІҢ ҚАРЖЫ ЖАҒДАЙЫН ТЕРЕҢ
ТАЛДАУ
2.1 Баланс активтері мен олардың құрылым көздерінің
ара.қатынасын талдау
2.2 Кәсіпорынның төлем қабілеттілігін бағалау
2.3 Іскерлік белсенділігін талдау

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Нарықтық экономикаға көшу кәсіпорындарға өндірістің тиімділігін арттыруын, өнімнің және қызмет көрсетудің ғылыми-техникалық прогресстің жетістіктерін ендіруіне негізделген, шаруаландырудың тиімді формалары мен өндірісті басқарудың бәсекелесу қабілеттілігін талап етеді.
Бұл міндетті іс-жүзіне жеткізу үшін кәсіпорынның шаруашылық қызметіне және оның қаражаттық жағдайының талдауына маңызды роль береді.
Маманды экономист, қаражаттаушы бухгалтер мен аудитор нарықтық қытынастарға өту жағайындағы экономикалық даму тенденциялары мен жалпы заңдылықтарын ғана жақсы біліп қоймай өзінің кәсіпорынының тәжірибесіндегі жалпы, арнайы және жеке экономикалық заңдарды толық түсінуі, өндірістің тиімділігін көтеретін мүмкіншіліктер мен тенденциялары дер мезгіліне байқауы керек.
Соңғы жылдарда Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есебінің тәжірибесі мен әдістемесінде өте маңызды өзгерістер байқалынады, бұның басы мәселесі біздің мемлекет экономикасының нарықтық қатынастарға көшуі болды.
1997 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап бухгалтерлік есеп стандарттарын, шотардың Бас жоспарын және қаржылық есеп берудің формаларын келтіріп бәрін іске енгізуі, нарық экономикасының талаптарына сәйкес, қаржылық талдаудың жаңа әдістемесін құруды талап етеді.
Тәжірибе жүзінде дәстүрлі бухгалтерия қаржы ақпаратының тұтынушыларына толық мәлімет бере алмайды. Сондықтан бұл мәлімет қалыптастырылған немесе толысып-жетілдірілген болу керек, яғни осы мәліметтер арқылы белгілі бір шешім шешу үшін. Қазіргі заман экономикасында бухгалтер қаржы нәтижесінің құрылымдық әдістемесін білу керек, басқару органдарына есептік саясатты таңдап бере алу керек, яғни оның қызмет сферасы шоттаудан қаржы менеджментіне ейін өрлеу керек.
Экономикада қаржылық талдаудың мәні өте зор: кәсіпорындардың қаржылық жағдайын талдаудың маңызды түсініктемелері мен көрсеткіштеріне, мүліктік жағдайын білмей, қанша табыс және шығын бар екенін білмей және өндірістің қаражаттық тұрақтылығын, төеу қабіліттілігін, іскерлік-белсенділігін және тиімділігін бағалауға арналған. Бұлардың бәрі керек жағдай. Әсіресе қазір біз жоспарлы жүйеден нарықтық қатынастарға көшкен кезде. Нарықтық экономикада қорлардың жатып, шіріп қалуын келтірмеу керек.
Нарықтық қатынастар кезінде кәсіпорындар өз-өзімен шаруашылық субъект болып, мәселелерін өзі шешуге мүмкіншілігі бар. Бұл мәселелердің ішінде сыртқы және ішкі нарықта өздеріне жақсы әрітестерді таңдау. Нарықтық экономикада кәсіпорын өз (жұмыстарын) қызметтерін дұрыс және қатесіз жүргізсе, оның жұмысының нәтижесінде тиімді болуы тиіс. Басқа сөзбен айтқанда, шаруашылық субъектісінің қызметінің тиімділігі, басқарушылардың объективтілігі оперативтілігімен, мәселелерді шешуінің дұрыстылығымен көрсетіледі.
Нарықтық жағдайда кәсіпорынның өмір сүруі және нарықта тұрақтылығы қаржы тұрақтылығына тәуелді. Қаржылық тұрақтылық кәсіпорынның қаржы қорларының жағдайын көрсетіп, ақша қаражаттарын маневрлендіріп және тиімді қолданып өнім сату және өндіріс процесстің үзіліссіздігін қамтамасыздандырады.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын бағалау үшін, өндірістік және қаржылық мәселелерін шешу үшін, кәсіпорынның қаржы жағдайын талдау керек. Терең және нақты талдаудың арқасында кәсіпорынның қызметін бағалап, басқару органдарына нақты ұсыныстарды қаржы тұрақтылығын және іскерлік белсенділігін жоғарлату үшін деуге болады
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Абрютина М.С., Грачев А.В. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия. -М: Финансы и статистика, 1998.
2. Ажибаева З.Н., Сейдахметова Ф.С. Учет и анализ дебиторской задолженности./Библиотека бухгалтера и предпринимателя/, 1998, №1.
3. Белых П.П. Финансовый анализ в оценке инвестиционной привлекательности предприятий. /Бухгалтерский учет/1999, №10.
4. Бернстайн П.А. Анализ финансовой отчетности: теория, практика и интерпретация. /Гл.ред.серии Я.В.Соколов. -М: “Финансы и статистика”, 1996.
5. Бопиева Ж.Қ., Темирбекова Л.А. Кәсіпорынның қаржылық-экономикалық іс-әрекетін талдау. Оқу-әдістемелік құрал. -Қарағанды, 2000.
6. Быков Е.В. Показатели денежного потока в оценке финансовой устойчевости предприятия. /Фиансы/ 2000, №2.
7. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия, Алматы: Қаржы-қаражат, 1998.
8. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и Анализ финансовой отчетности, Алматы: Қаржы-қаражат, 1998.
9. Качалин В.В. Финансовый учет и отчет в соответствии со стандартами СААР. М.: Дело, 1998.
10. Кмизухова К.К., Кершенова А.М. Разъяснения по заполнению примерных схем финансовой отчетности организаций. /Бюллетень бухгалтера, 1998, №8-9.
11. Нурсеитов Ә.О. Ликвидность баланса и платежеспособность предприятия. /Бюллетень бухгалтера, 1998, №46.
12. О банкротстве Закон РК от 07.04.95 г., №2173.
13. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа. -М.: ИНФРА-М, 1995.
        
        М А З М Ұ Н Ы
КІРІСПЕ
1 КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН
ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ... МЕН ... ... ... жағдайын талдаудың
ғылыми теориялық негізі
1.2 Қаржылық жағдайды талдаудың негізгі әдістері
мен тәсілдері
1.3 Қаржылық тұрақтылықты талдаудың ақпарат көздері
2 ... ... ... ... ... ... Баланс активтері мен олардың құрылым көздерінің
ара-қатынасын талдау
2.2 Кәсіпорынның ... ... ... ... белсенділігін талдау
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Нарықтық экономикаға көшу кәсіпорындарға өндірістің ... ... және ... ... ... прогресстің
жетістіктерін ендіруіне негізделген, шаруаландырудың тиімді формалары мен
өндірісті басқарудың бәсекелесу қабілеттілігін талап етеді.
Бұл міндетті іс-жүзіне жеткізу үшін ... ... ... оның ... жағдайының талдауына маңызды роль береді.
Маманды экономист, қаражаттаушы бухгалтер мен аудитор нарықтық
қытынастарға өту ... ... даму ... мен жалпы
заңдылықтарын ғана жақсы біліп қоймай өзінің кәсіпорынының тәжірибесіндегі
жалпы, арнайы және жеке ... ... ... ... ... ... ... мен тенденциялары дер мезгіліне
байқауы керек.
Соңғы жылдарда ... ... ... ... мен ... өте ... өзгерістер байқалынады, бұның басы
мәселесі біздің мемлекет экономикасының нарықтық қатынастарға көшуі болды.
1997 ... 1-ші ... ... ... есеп ... Бас ... және қаржылық есеп берудің формаларын келтіріп бәрін
іске ... ... ... ... ... ... ... әдістемесін құруды талап етеді.
Тәжірибе жүзінде дәстүрлі бухгалтерия қаржы ... ... ... бере ... ... бұл мәлімет қалыптастырылған немесе
толысып-жетілдірілген болу керек, яғни осы мәліметтер арқылы белгілі ... шешу ... ... ... ... ... қаржы нәтижесінің
құрылымдық әдістемесін білу керек, басқару органдарына ... ... бере алу ... яғни оның ... сферасы шоттаудан қаржы
менеджментіне ейін өрлеу керек.
Экономикада ... ... мәні өте зор: ... ... ... ... түсініктемелері мен көрсеткіштеріне, мүліктік
жағдайын білмей, қанша табыс және ... бар ... ... және ... ... төеу қабіліттілігін, іскерлік-белсенділігін және
тиімділігін бағалауға арналған. Бұлардың бәрі керек жағдай. Әсіресе қазір
біз ... ... ... қатынастарға көшкен кезде. Нарықтық
экономикада қорлардың жатып, ... ... ... ... ... кезінде кәсіпорындар өз-өзімен шаруашылық субъект
болып, мәселелерін өзі шешуге мүмкіншілігі бар. Бұл мәселелердің ... және ішкі ... ... ... ... таңдау. Нарықтық
экономикада кәсіпорын өз ... ... ... және ... оның ... ... ... болуы тиіс. Басқа сөзбен
айтқанда, шаруашылық субъектісінің қызметінің тиімділігі, ... ... ... ... ... ... ... өмір сүруі және нарықта тұрақтылығы
қаржы тұрақтылығына тәуелді. ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын маневрлендіріп және тиімді
қолданып өнім сату және ... ... ... ... ... ... үшін, өндірістік және
қаржылық мәселелерін шешу үшін, кәсіпорынның қаржы жағдайын талдау ... және ... ... ... ... ... бағалап, басқару
органдарына нақты ұсыныстарды ... ... және ... ... үшін ... ... ... ҚАРЖЫЛЫҚ жағдайын
ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ МАЗМҰНЫ МЕН МӘНІ
1.1 Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың
ғылыми теориялық негізі
Нарықтық жағдайда кәсіпорынның қаржы жағдайын талдау өте ... ... Бұл ... ... ... ... ... нәтижесіне жауапты болуымен байланысты. Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... деген
түсіікті білуіміз керек. соңғы жылдарда шыққан мәліметтерде бұл түсінік ... ... ... ... профессор Шеремет А.Д. былай ... ... ... активтердің және олардың құралу көздеінің
(пассивтердің) қолдануы мен орналасу көрінісінде мінезделеді”. ... Н.А. бұл ... ... ... ... ... ... ресурстарын тиімді қолданылып, орналасуында көрінеді”… Кәсіпорынның
қаржылық жағдайы қаржы ресурстарымен қамтамасыздандырылуы мен ... және ... ... қызметтеріне байланысты тиімді
қолдануынан қаржы ... ... ... уақыты мен
төлемдерді жасай алуы, оның қаржы ... ... ... көрсетеді.
В.И.Радинова мен Н.А.Федатованың айтуынша: “Кәсіпорының қаржыық жағдайы-
қаржы ресурстарының бар болуы, орналастыруы мен қолдануында ... ... және ... бұны ... ... жағдай - бұл қаржы ресурстаының бар болуы, орналастырылуы мен
қолдануы ... ... ... Балабанов И.Т. кәсіпорынның қаржылық жағдайы ... ... ... ... ... ... – бұл оның ... мен несиеқабілеттілігінің мінездемесі, капитал мен қаржы
ресурстарының қолданылуы, мемлекеттен басқа ... ... ... орындау”. С.А.Стуков өз ойын былай көрсетеді:
“Кәсіпорынның қаржылық жағдайы - бір топ ... ... ... денсаулығын комплекстік бағалау”. Осы
анықтамалардың әрі ... ... ... ... ... ... біақ әрқайсысының рационолдық мәддері бар, ... ... ... ... ... ... ... айтылғанардың бәрін
қорытындылағанда кәсіпорын қаржылық жағдайының өмір сүруі қабілілетсіздер
мен күшсіздерді алмайтын, ... ... ... ... және
перспективалығын куәландыру керек. осылардың бәріне сүцене отырып ... ... ... “қаржылық жағдай өзінің көрінісінде ... бір ... ... ... және оның ... ... орындауы мен өзінің қарыз міндеттемелерін жою үшін
қаржы ресурстарымен қамтамасыздандыруымен анықталады. Ал кәсіпорынның қаржы
тұрақтылығының ... көп ... әр ... ... ... ... ... тұрақтылығының мағынасында меншікті қаражаттарды
моневерлендіру қабілеті, үзіліссіз қызмет ... ... ... болып
көрінеді. Қаржы тұрақтылығы - “меншіктік және қарыз қаражаттарының ... ... ... ... “қаржылық тұрақтылық деп - өзі
меншікті қаражаттармен айналым активтерін ... ... ... ... ... және өз ... ... уақытта
төлейтін, шаруашылық субъектісін айтады. А.Д.Шеремет пен Р.С.Сайфуллиннің
ойынша: “Қаржылық тұрақтылық” - бұл кәсіпорынның шоттарында анықталған күйі
және осы ... ... ... ... Дәл осы түсінікті
В.Н.Радионова мен М.А.Федотова былай анықтайды: “Кәсіпорынның табыстарының
шығыстарынан асып кету айнасын - ... ... деп ... ... ... жалпы тұрақтылығының компоненті деп
аталады. Бұлардан басқа осы екі ... осы ... тағы да бір ... “Кәсіпорынның қаржы тұрақтылығы – ол кәсіпорын дамуына әсер ететін
қаржы ресурстарының жағдайы және оларды ... ... Тура ... өз ойын ... мен ... білдіреді. Қаржылық
тұрақтылықтың сыртқы көрінісі болып кәсіпорын ... ... ... - “ кәсіпорын өз міндетееері бойынша төлей алу мүмкіншілігі”
немесе “төлемдік түрдегі сауда - саттық, ... және ... ... өз ... ... өз ... және ... орындау
қабілеттілігі”. Кәсіпорынның жұмыстық, нарықтық жағдайларына көшумен
байланысты оның қаржылық жағдайының ... мен оны ... ... ... қаржылық жағдайына көптеген факторлар әсер ... В.М. мен ... М.А. ... келесідей бөледі (сұрыптайды):
1) пайда болу көзі бойынша - сыртқы және ішкі;
2) нәтиженің маңыздылығы бойынша - негізгі және ... ... ... - жәй және ... ... ... бойынша - тұрақты және уақытша.
Ішкі факторлар кәсіпорынның жұмысты ұйымдастыруына тәуелді, ал сыртқы
кәсіпорын тәуелді емес. ... ішкі ... ... тұрақтылығы ең алдымен өндірістің шығындарымен үзіліссіз
байланыстағы шығарылатын өнім мен көрсетілетін қызмет құрамы мен құрылымына
байланысты. Сонымен ... ... мен ... ... ... ... ... тұрақтылықтың (ҚТ) басқа маңызды факторы болып
активтердің оптималды ... мен ... және ... ... дұрыс
стратегия таңдау табылады және олар өндірілетін өнім түрлері мен өндіріс
әдіснамасымен тығыз байланысты болып ... ... ... басқау
дегеніміз - ол кәсіпорын шотында ағымды оперативті іс-әрекетке ... ... ... ... ұстау.
Қаржылық тұрақтылықтың маңызды ішкі факторы ... ... ... мен ... және ... ... тактикасы мен
стратегиясын дұрыс таңдап алу болып табылады. ... ... ... оның ... таза ... көп ... ... ол өз-өзін
тыныштықта сезіне алады. Сонымен ... таза ... ... ... ... ... оны бөлу құрылымы және өндіісті дамытуға бағытталатын бөлігі
де маңызды ... ... ... ... ... ... нарығындағы қосымша тартылатын қаражаттар үлкен әсер етеді.
Кәсіпорынның қаншалықты көп ... ... ... алатын болса,
соншалықты үлкен оның қаржылық ... ... ... қаржылық
тәуекел де өседі- кәсіпорын өз уақытында өз ... ... ... бола ма.
Бұл жерде үлкен рольді кәсіпорын төлем ... ... бір ... - ... ... Жоғарыдағы жалпылай келгенде
кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына әсер ететін келесі ішкі факторларды
анықтауға болады:
- ... ... ... кәсіпорын шығарылатын өнімнің (жұмыстың, қызметтің) құрылымы, жалпы
төлемқабілеттілік сұранымында оның бөлігі;
- шығындар көлемі, ақшалай табыстармен ... оның ... ... пен ... ... ... қорлар мен резервтерді,
олардың құрамы мен құрылымын қоса;
- кәсіпорынның басқару тиімділігі.
Сыртқы факторларға шаруашылық жүргізуге ... ... ... ... мен ... төлемқабілеті сұраным ... ... ... ... ... Үкіметінің
салықтық және несиеік саясатын, кәсіпорындардың іс-әрекетін бақылау бойынша
заң актілерін, сыртқы экономикалық ... және ... ... ... қаржылық жағдайын қалыптастыуға ... ... ... ... жабдықтаушылар, сатып
алушылар, акционерлер және т.б.) ара-қатынастар ... әсер ... ... ... ... ... болып партнерлермен жақсы іскерлік
қатынастар ... ... ... өз ... ... тұрақты
кәсіпорын, тұрақты рентабельділігі бар және дивиденділерді уақытында төлеп
отыратын кәсіпорынға ... ... ... болу ... ... тұрақтылығы басқаларға қараанда жақсы болу керек және
тек бүгін ғана ... ... ... ... ... да. ... қандай
да болсын коммерциялық кәсіпорындар сияқты, өз қарыздарымен тәуекелге бара
отырып, несие алушы ... ... және ... ееп ... ... ... қаржы тұрақтылығын тексереді. Басқа сөздермен
айтқанда, ... ... ... банктің несие беру сұрағын шешкенде
ең басты ... ... ... ал бұл ... ... шешкенде - қандай
мерзімге және қандай процентке. Жабдықтаушылар мен ... ... ... көп ... ... бар ... ... түседі.
Қаржылық органдарда, оның ішінде салық инспекциясы, тұрақты жағдайдағы
кәсіпорындарды жақсы көреді, себебі олар өз уақытында және ... ... ... да ... ... ... ... жағдай кәсіпорынның бәсекелестігін ... және оның ... ... және ... ... ... талаптары қандай деңгейде кепілденгенін бағалайды.
Кәсіпорының қаржылық жағайы жайында дұрыс объективті баға ... ... ... ... Ол ... даму тенденциясын көруге мүмкіншілік
береді, шаруашылық іс-әрекетке ... баға ... ... ... ... ... іс-әрекеттері арасында
көпір болып келеді. Қаржылық ағдайының ... ... да бір ... келесі сұраққа жауап бере алады. Кәсіпорынның осы ... ... ... ... ... ... ... ресурстардың
жағдайы нарыққа және кәсіпорынның дамуының қажеттіліктеріне ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның
төлемқабілетсіздігіне және өндірісті ... үшін ... ... мүмкін, ал өте жеткілікті (мөлшерден асып кеткен) – дамуға ... ... ... ... ... мен ... асуға
әкелуі мүмкін.
Нарықтық экономика жағдайында іс-әрекет ететін кәсіпорынның қаржылық
жағдайын талдаудың негізгі талаптары болып келесілер ... ... ... ... ... және есеп беру кезіндегі оның
өзгерістері;
✓ активтер мен олардың құралу көздері арасындағы сәйкестікті, оларды ... ... ... ... ... есеп ... және ... тәртіпті сақтау;
✓ кәсіпорынның активтер құрылымын әне оның міндеттемелерін зерттеу;
... ... оның ... ... ... қорлардың
айналымдылығын есептеу;
✓ баланс ... ... ... ... ... ... және ... көрсеткіштерін анықтау;
✓ кәсіпорынның табыстылығын бағалау;
✓ кәсіпорынның табыстылығының салыстырмалы ... және ... ... әсер ... ... ... кәсіпорынның іскерлік белсенділігін анықтау;
✓ кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және ... ... яғни оның ... ... жасау.
Қаржылық жағдайды талдау кәсіпорынның шаруашылық іс-әрекетін талдаудың
аяқтаушы атапы болып ... Ол өзі үш ... ... жабдықтау, өндіріс
және өткізу, олар өз кезегіне жинақталып коммерциялық, өндірістік және
қаржылық іс-әрекетті ... ... ... ... жағы ... іс-әрекет табылады. Кәсіпорынның қаржылық іс-әрекеті дегеніміз -
нәтижесінде меншікті және ... ... ... мен ... оның ... Ол қаржылық ресурстардың жүйелі келіп түсуі
мен тиімді қолдануын қамтамасыз ... ... және ... ... меншікті және қарызға алынған қаражаттың рационалды ара-
қатынастарына жетуіне ағытталу ... ... ... қаржылық,
өндірістік және коммерциялық жақтары арасында ... ... пен ... бар. ... ... іс-әрекеттің жақсы болуы көбінесе оның
өндіруші-өткізуші ... ... ... ... ... ... және ... қаржылық ресурстарының қалыптасуына жағымды әср етеді.
Өндірістік процесстегі ... ... ... өнім ... оны өткізуде қиыншылықтар ... ... ... ... ... жасайды, нәтижесінде оның
төлемқабілеттілігі ... ... кері ... іске асырылатын
шығындардың көлемі сонымен қатар өндірістік процесстердің тиімділігімен
анықталады. Олардың тиімділігі жоғары ... ... ... өнімді өткізу
көлемі бір болған өз ресурстарын аз ... оның ... ... да және ... ... пен ... шығындарының мөлшерін
жоғарылату, еңбек өнімділігінің дейгейін төмендету, басқа ... ... және ... емес ... ... қаржылық қаражаттарда
қажеттілікті шарттайды (тудырады).
Осындай мәліметтердің ... ... ... біз басына айтқанымызды
дәлелдейміз, яғни “Қаржылық жағдай өзінің көрінісінде кәсіпорынның белгілі
бір мезгілде қары тұрақтылығын ... осы ... ... ... мен ... ... деген көп кездессе, біз білеміз, бұл қаржы тұрақтылығының көрінісі.
Жоғарыда айтылғандай кәсіпорын қаржы жағдайы мен ... ... ... профессорлар өз пікірлерін немесе ойын айтады. Осы жазылғандардың
бәрін қорытындылап айтқанда “Қаржылық тұрақтылық дегеніміз - ... ... ... ... пайдалану қабілеттілігі,
үздіксіз қызмет барысының жеткілікті қаржымен қамтамасыздығы.
1.2 Қаржылық жағдайды ... ... ... мен ... ... аналитикалық оқуының негізгі принциптері - бұл
дедуктивтік әдіс, демек жалпыдан ... ... сөз. ... та ол ... рет
пайдаануы керек. осындай талдау барысында шаруашылық ... ... ... және ... қызметінің нәтижелеріне) ... ... және оның ... ... әсерінің күні қайта
көрсетіледі.
Тәжірибе жүзінде ҚЖТ 6 негізгі түрлерге ... ... ... ... ... талдау (тік);
3) трендтік;
4) коэффициенттер талдауы;
5) салыстырмалы;
6) факторлық талдау.
Қаржылық есеп берудің көлденең (уақытша) талдауы - есеп ... ... есеп ... әр ... ... ол ... іс ... базалық деңгейінен абсолют және салыстырмалы
ауытқуларын анықтау үшін қолданылады. Берілген талдаудың түрі, ... ... ... ... бөлек баптар мен олардың топтарының
өзгерістерінің ... ... ... ... Бұл ... ... баптар және қаржылық шаруашылық қызметінің ... ... ... ... өсу ... есептеуі болып
жатыр.
Тік (құрылымдық) талдау - есеп берудің әр деректерінің жалпы (тұтас)
нәтижесіне әсерін ... ... ... ... ... ... талдаудың көмегімен жеке бөліктердің жалпы тұтасының
ішіндегі үлесін (меншікті ... оның ... ... үлесі),
бөліктер мен тұтастың ара-қатынастарын (мысалы: меншіктік және ... ... және ... ... және де ... нәтижелік
көрсеткіштердің деңгейіне әсерін олардың мөлшерін өзгертуге дейін және ... ... ... ... құбылыстар мен процесстердің құрылымы
зерттелінеді. Талдаудың міндетті элементі - осы ... ... ол ... қаржылар құрамындағы және олардың пайда болу көздерін
құрылымдық қозғалысты бақылауы мен болжауына мүмкіндік береді.
Трендтік талдау - есеп ... әр ... ... ... кезеңдердегі
қатармен салысыру және трендті белгілеу, демек әр ... ... мен ... әсерінен тазартылған, көрсеткіштің
динамикасының негізгі тенденциясын айқындау. Трендтің ... ... ... мәндері анықталады және перспективтік болжау
жүргізіледі.
Коэффициенттер (салыстырмалы ... ... ... - есеп
берудің жеке деректерінің арасындағы немесе әр түрлі есеп ... ... ... ... ... ... байланыстарын
айқындау.
Баланстанудың негізгі қалаушыларының бірі - Н.А.Блатованың
топтастыруына ... ... ... ... көрсеткіштері
бөлу және коэффициентіне бөлінеді. Бөлу коэффициенті қаржылық жағдайдың
абсолюттік көрсеткіші, қорытындының ... ... ... қай ... ... айқындау үшін пайдаланылады. Бөлу
коэффициенті және оның есеп беру жылындағы өзгерістері ... ... ... ала ... ... ... роль атқарады. Үйлестіру
коэффициенті қаржылық жағдайдың мәні бойынша әр ... ... ... ... әр түрлі экономикалық маңызы бар
үйлесімдерің арақатынастарын ... үшін ... ... ... - есеп беру ... және ... ... олардың
мәндерін базалық мөлшерлермен салысыру және ... ... ... ... ... ... негізделген немесе тәжірибелік сұрау
нәтижесінде алынған олардың ... ... ... ... ... бола ... ... талдау дегеніміз - фирманың, еншілес
кәсіпорын, ... жеке ... ... есеп берудің жиынтық
көрсеткіштерінің ішкі ... ... және де ... ... мен ... ... ... бірге шаруа аралық
талдауы. Салыстырудың негізгі шарты - ... ... ... талдау - детерминделген немесе ... ... ... ... ... ... ... әсерін
талдау. Сонда, факторлық талдау тіке (талдауды өзі) нәтижелік көрсеткішті
құрама бөіктеріне бөлгенде және кері ... оның ... ... ... көрсеткішке қосқандағы, талдаулары болуы мүмкін. Факторлық
талдаудың негізгі әдістері - тізбекті алмастыру тәсілі, интегралдың ... ... ... ... ... ... ... біз статистика және
экономикалық талдау жүйелерінен таныспыз.
1.3 Қаржылық тұрақтылықты талдаудың ... ... ... ... - ... ... қызметін қаржыландыру
қабілеті. Ол кәсіпорынның қалыпты міндеттелуіне (жұмыс істеуіне) керекті
қаржылық қорлармен ... ... ... ... және ... ... басқа заңды ұйым (заңдық құқығы бар)
немесе жеке тұлға мен қаржылықтың өзарақатынастарымен, ... ... ... ... негізгі мақсаты - қаражаттың қызметтегі кемшіліктерді дер
мезгіінде анықтап, оларды жою, кәсіпорын ... ... ... ... резервтерін табу. Бұл кезде келесі міндеттерді
орындау керек:
1) Өндірістік, саудалық және қаражаттық ... әр ... ... ... себепті - салдарлы байланысты зерттеудің
негізінде қаржылық қорлардың кірісі ... ... ... мен ... қардылық жағдайын жақсарту үшін пайдалануды бағалау;
2) Шаруашылық қызметінің нақтылы жағдайлары мен меншікті және қарызға
алынған ... бар ... ... ... ... ... ... болжау. Қорларды пайдаланудың әртүрлі
варианттарында қаржылық жағдайдың ... ... ... қорларды тиімдірек қолдану және кәсіпорын ... ... ... ... ... ... жағдайды талдау - шаруашылық қызметінің жалпы да толық
талдауының бөлігі, ол ішкі және ... ... ... ... ... ... шықан есеп берудің деректері бойынша
өткізіледі. Оны ... тыс ... ... мен ... ... ... ұйымдар өткізіледі. Ол фирманың жетістіктерінің барлық
құпияларын ашпауға мүмкіндік береді, өйткені ол кәсіпорынның қызметі ... ... ... ... бәрі ... қызметімен
өткізіледі және оның ... ... ... ... ... үшін, сонымен бірге ең жоғары табысын алу және алдын ала
банкроттыққа ұшырауды ескеруге ... ... ... ... ... ... ... ішкі талдау өте терең, өйткені ол басқару
және өндірістік есептеудің деректеріне ... ... ... талдаудың ақпарат көздеріне назар аударсақ,
бухгалерлік есеп стандартына сәйкес қаражатық есеп беру ... ... ... ... № 2 БЕС ... қаржылық шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп беруі № 3 БЕС;
- ақша қаражатының ... ... ... есеп беру № 4 ... оларға түсіндірме жәе басқа қосымша ақпараттар, кестелер және
диаграммалар.
№ 2 стандарт ... мен ... ... ... есеп ... мәні мен ... ... бірақ оларға баға
беруін қарастырмайды. Бұл стандарт қаржылық есеп беру ... ... ... ... ақпаратқа талаптар қою. Есеп беруде ... ... ... жайы, есептік мерзімі және есептік кезеңі көрсетілуі
керек. Одан басқа келесілер болуы қажет: 1) ... ... ... ... 2) ... ... ұсынылатын өлшем бірлігі; 3)
ұйымның заңды нысаны (формасы).
Қаржылық есеп ... ... ... ... ... келтіру
тиіс. Қаржылық есеп берудің мақсаты: пайдаланушыларды субъектінің қаржылық
жағдайы, қызметтің нәтижелері және оның есеп беру ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету. Қаржылық есеп
берудің орталық элементі баланс болып табылады, ол ... және ... ... ... ... ... ... толық көрінісі.
Ол екі бірдей бөлшектерден ... ... ... ... ... ... ол оң және сол бөліктерінің ... ... ... ... екі ... ... ... уақытта Қазақстанда халықаралық стандарттарға сәйкес баланс
баптаының орналасуы ... ... ... ... ... ... міндеттемелер деп аталады.
Баланс активі: ұзақ мерзімді (1) және ... (2) ... ... Ұзақ ... ... ... жер-меншік құқығы мен тұрақты пайдалану құқығы негізінде анықталады;
- меншікті, ұзақ ... ... ... ... республикаға
әкелінген және одан әкетілген негізгі құралдар, активтерді иеленуді шектеу
міндеттемелерге ... ... ... ... есептеу
әдістері (негізгі құралдарын қай топтары ... ... ... қолданылған);
- сақтаулы және қызметі тоқтатылған негізгі құралдар;
- өндірісте пайдаланылмайын негізгі құралдар және ... ... емес ... құрылымы, оларда амортизацияланудың
әдістері;
- инвестициялар - инвестор ықпал етіп отырған ірі ... ... және ... ... ... ... шаруашылық
серіктестіктің инвестордың табысындағы (шығындағы) табысын ... ... ... ... ... ... және қысқа
мерзімді қаржылық инвестициялар бойынша енгізілген ... ... ... шектеу, кіріс кіргізу және т.б.;
- ұзақ мерзімді дибиторлық қарыз түрлеріне және оны өтеудің ... ... ... ... ... ... шығынға жазудың
мерзімдері бойынша және т.б.
Ағымдағы активтердің құрамында тауар-материалдық ... ... ... дайындау шығындары сомасы құндылықтар ... ... ... ... оларды шығынға жазудың мерзімдері бойынша; ақша
қаражаттары олардың түрлеріне қарай (егер жыл ... ... ... ... ... ... қыржылық инвестициялар баланстық және
ағымдағы құны бойынша баға да, дебиторлық қарыз құны бойынша; ... оны ... ... ... және ... топтары бойынша ашып
көрсетіледі.
Баланстың екінші бөлігі 3 ... ... ... ... (3), ... ... (4), ағымдағы міндеттемелер (5).
Меншікті капитал бөлігінде: есеп беу жолындағы жарғылық капиталдағы
өзгерістер туралы ақпарат. Акционерлік қоғамдарда ... ... ... мынандай мәліметтер келтірілуге тиіс: жарияланған, шығарылған және
айналымда жүрген (жарияланған, жазып ... және ... ... саны мен ... ... ... және ... құны;
дивиденттерді есептеп жазу; артықшылығы бар ... ... ... ... ... ... ... (акциялардың түрі, саны,
құны); болашақта шығару үшін жарияланған акциялар, аукцион бойынша және
есеп беру ... ... ... ... ... ... премиялар.
Ұзақ мерзімді міндеттемелер дегеніміз - бір жылдан ... ... ... мен қарыздар және кейінге қалдырылған салықтар.
Ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... және қаражаттар; мерзімі кейінге қалдырылған
салықтар; банктік кредиттер мен қарыз қаражаттары ... ... ... мен ... ... өтеу мерзімдері, кредиттік
шарттардан және ақша қаражаттарын қарызға алу ... ... ... ... ... ... (бір жылдың ішінде өтелуге тиісті) міндеттемелер бөлігінде:
қысқа мерзімді қарыздар мен овердраф сомалары; ұзақ мерзімді ... ... ... тыс ... ... ... ... алымдарды және төлемдерді қоса алғанда, кредиторлық қарыздың
сомалары; болашақ кезеңдердің кірістері ... ... ... ... ... ... Ұзақ мерзімді міндеттемелердің
ағымдағы бөлігі түсіндіріледі. Ағымдағы бөік кәсіпорынның кредиттік шартқа
сәйкес (қайта ... ... мен ... ұзақ ... негізде
міндеттемелерді қайта қаржыландыру (рефинансирование) туралы шешім
қабылданған ... ... ... және т.б.
Берілген №3 бухгалтерлік есептік стандарт 1997 жылдың ... ... іске ... Бұл ... ... ... ... есебін және оның заңды тұлғалардан құралуы (банк және
бюджеттік ұйымдардан ... бұл ... ... ... ... заңды
тұлғаның әр мерзімге қаржы есебін салыстыру болып табылады. Сонымен қатар
стандарт кіріс және шығыс ... ... ... ... ... жағдайларда болған шығындар мен табыстар, ... ... мен ... ... ... саясат және қаржы есебінде
нақты қателерді түзету.
Қаржы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің барлық түрлерінен түскен кірістің төмендеуіне
ықпал еткен факторлар;
- сатылған өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... ... және ... шығындардың, пайызы бойынша төлемдердің және
сату бойыша шығындардың сатылу көлемімен, былтырғы ... ... ... өсуіне төмендеуі және т.б;
- төтенше жағдайының шығындары мен кірістері;
- есеп беру жолындағы орын алған әрбір төтенше жағдайы бойынша түсінік
беру;
- ... ... ... ... ... есеп ... ... ықпал еткен басқа да шаруашылық операцияларын ашып жазу қажет.
Қаржылық-шаруашылық қызметтің нәтижелері арқылы есеп беру жыл басынан
басталған мерзім ... ... ... ... және ... түскен барлық табыстардың түрлері, табыстың басқа баптары мен
түсімі кәсіпорынның өзінің қызметін сүйемелейтін барлық шығынының ... ... ... ... нәтижесі таза табыс (зиян)
болады.
Бұл формада келесі ақпарат ашылады:
1. Негізгі ... ... ... ... ... ... өнімнің (жұмыстың, қызметтің) өзіндік құны;
3. Жалпы табыс (1-2);
4. Мерзім шығындары: -жалпы және ... ... ақы ... ... ... шығындары;
5. Негізгі қызметтерден түскен табыс (зиян) (3-4);
6. Негізгі емес қызметен түскен табыстар (зиян);
7. Салық салуға ... ... ... ... табыстар (зиян) (5-6);
8. Табыс салығы;
9. Салық салынғаннан кейінгі әдетті қызметен түскен табыс (зиян) (7-
8);
10. Төтенше ... ... ... ... Таза табыс (зиян) (9-10).
№ 4 бухгалтерлік есеп стандартында ақша қаражатарының ... ... Ақша ... ... ... есеп беру ... ... құрамдас бөлігі болып табылады. Ақша қарааты
дегеніміз - ... ... және ... ... жатқан барлық
ақшасы. Ақша қаражатының қозғаласы-олардың келіп түсуі және шығуы.
Ақшалай қаражаттың ... ... есеп ... ... және ... қызметінде есеп беру мерзіміндегі ақшалай
қаражаттардың кірісі мен шығысы ... ... ... ете ... ... ұйым ... құқығы бар адам) қаржылық жағдайының
өзгеруін бағалауға мүмкіндік береді. Операциялық қызмет - заңды ... ... ... табыс түсіру жөніндегі операциялар ... ... ... ... жоқ басқа қызметке ... ... ... ... ... ... ақша ... тура және жанама әдісті пайдалана отырып ашуына болады. Тура
әдіс БЕС №4 ... ... ... ... есепке” сәйкес, бұл
ақшалай түсімдер мен төлемдердің негізгі ... ... ... Бұл ... ақшалай операцияны, оны зерттеуге және оның қай ... ... ... ... Тура әдіс ... қызметінің
нәтижесі жөнінде есеп берудің әрбір бабын ... ... Бұл ... ... ... ... ... және олардан тауарларды алу
бойынша, ағымдағы шығындар несие үшін ( және ... ... ... ... төлемдер шегеріледі. Нәтижесінде операциялық қызметтен
ақшаай қаражаттың сомасын шығарады.
Жанама әдіс-бұл таза ... ... ... активте мен
міндеттемелердің өзгеруіне, сондай-ақ өткен кезеңмен ... және ... ... ... болып табылатын табыстар мен
шығындарды түзететін әдіс. Бұл әдіс ... ... пен ... қызметінің нәтижелері туралы есеп берудегі ... ... - ұзақ ... ... ... мен мөлшерінде
өзгеріс туғызған операциялар.
Қаржылық қызмет - меншікті капитал мен ... ... ... мен ... ... ... ... Негізгі қызмет -
өткізуден түсім түсіру, аванстар, жабдықтаушылырдың ... ... ... ... ақы ... бюджетпен есеп-айырысу.
Заңды ұйымның қызметінің түрлері бойынша топтастыруы пайдаланушыларды
ақпаратпен (мәліметтермен) қамтамасыз ... ол ... ... оның ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Ақша қаражаттарының қозғалымы туралы есеп бойынша мынадай негізгі
мәселелерді ашып жазу керек:
... ... ... ақша ... ... ... үшін
кәсіпорын қандай әдісті (тікелей немесе жанама) қолданды. ... ... таза ... ... ... ... жөн ... еді;
✓ Ақша қаражаттарының қозғалуы кәсіпорыннан гөрі көбінде клиенттердің
қызметін көрсететін ... ... ... түскен ақша түсімдері мен
төлемдер нетто-негізінде анықталады;
✓ Ақша қаражаттарының қозғалымдағы шектеулер және т.б.
Қаржылық ... ... ... ... кездеспей тұра алмайтын
жекелеген мәселелерге түсінік бергенде қайталаудан қашу ... ... және ... ... (формаларда) бір ақпарат қайта-қайта
пайдаланылады, ол тек солардың әрбірінде әрқалай тұрғыда көрінеді.
Түсіндірме хатта ... ... ... ... ... баға ... тиіс.
Бухгалтерлік есеп-қисап жүргізу нақты белгіленген уақыт кезеңіндегі
қаржылық-шаруашылық қызметін ... біте ... ... ... ... ... есеп-қисап жүргізудің формалары
(үлгілері) ақпарат және қисын ... біте ... ... ... ... ... ... жан-жақты ақпаратты
қозғаушы күш (динамика) ... ... ... ... ... ... ... толық қанды базасы ретінде пайдалануға мүмкіндік
береді. Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... жүргізуде берілген ақпараттық мақсаттар мен көлеміне байланысты. Егер
мақсат шаруашылық жүргізуші ... ... ... даму (өсіп-
өркендеу) мүмкіндіктер туралы қарапайым да көрнекті ... алу ... ... ... ... шектеледі.
Түсіндіру қағазында келесі ақпаратты көрсету қажет:
1. Активтерді иелену құқығының шектелуі;
2. Міндеттемелерге берілген ... ... мен ... ... ... ... бейнесі;
5. Алдағы кезеңнің ұзақ мерзімді салымдарын қаржыландыруға арналған
қаржылар.
Түсіндіру қағазында пайдаланушылардың ... ... ... ... баптары туралы қосымша ақпарат болуы керек. Ол субъектіге әсер ... және ... ... ... ... болады. Сонымен
қаржылық жағдайдың сыртқы талдауы үшін есеп берудің ... ... ... ... қосымша ақпарат көздерін ... бар, ... ... есептеудің деректері, статистикалық
есеп беру, бухгалтерлік есептің бастапқы формалары мен регистрлері ... ... ... ... ... СЕРІКТЕСТІГІНІҢ ҚАРЖЫ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ТЕРЕҢ
ТАЛДАУ
“РИЗА” жауапкершілігі ... ... ... ... кірісеміз. Бұл кәсіпорынның негізгі қызметі- халық тұтынатын
тауарларды өндіру болып ... ... ... ... ... ... алу, өрлеу динамикасын көру үшін, 1999-2000 жылдардың ағымдағы және
есеп беру жылының көрсеткіштерін ... есеп ... ... ... ... әсер ететін және де ... ... ... өндірістер бар екенін қарастырып, берілген
мәліметтерді қарастырамыз.
“РИЗА” ... ... ... қаржы жағдайын дәлірек
бағалау үшін, қаржылық есеп беруді, талдауды ... ... ... кәсіпорынның мүлік жағдайын бағалау;
- кәсіпорынның қаржы тұрақтылығын талдау;
- кәсіпорынның төлеу қабілеттілігін талдау;
- іскерлік белсенділігін талдау;
- несие төлеу қабілеті мен ... ... ... ... активтері мен олардың құрылым көздерінің ара қатынасын талдау
Баланс активтері мен ... ... ... ... ... бар ... ... талдау кәсіпорын активтері мен пассивтерінің
құрамымен сипаттамасын беруге арналған. Мүлік дегеніміз- меншіктік құқығы
бар материалдық ... ... ... оның ... ... ... алу ... кәсіпорынның құрылым көздерінде (меншікті капитал
міндеттемелер) ... ... ... ... мақсаты шаруашылық
субъектінің эканомикалық потенциалының, яғни, кәсіпорынның активтері мен
пассивтерінің құрамы мен құрылымының сипаттамасын беру ... ... ... ... ... ... тиімділігі (кәсіпорынның қызметінің ерекшелігіне сәйкес) мен
активтердің ... ... ... алу көздерін талдауда кәсіпорынның төлем қабілеттілігі
және өнімділігі жөнінде көзқарасына, меншікті және ... ... ... көңіл аударылады.
Мүлікті жағдайды талдау тәжірибесінде баланстік тік және көлденең
біріктіру арқылы жүргізіледі, сонда ... және ... есеп ... үлкейтілген баптар номенклатурасымен бірге талдануы мүмкін.
Мүлікті жағдайды талдағанда аналитикалық кестелер қолданылады, ... ... және оның ... болу ... ... ... ... динамикасын сипаттайды.
Талдаудың осы кезеңінде кәсіпорынның ... ... ... оның ... және ... ... ... әртүрлі
көрсеткіштерінің өзара байланыстары айқындалады. Осы мақсатта баланстың
активі мен пассивінің жеке баптарының ... ... ... ... ... ... өткен кезеңмен салыстырғандағы
баланстың негізгі баптарының құрылымындағы ауытқу сомаларын есептейді.
Баланстың валютасының жалпы өзгеру сомасы құрама ... ... ... ... ... қалыптасу көздерінің қозғалыстарының
сипаты және ... ... ... ... алдын-ала тұжырым жасауға
мүмкіндік береді.
Ұзақ ... және ... ... ... өзгерістерді
талдау барысында, олардың кәсіпорындарының ... ... ... ... ... үшін ... ... аналитикалық кесте макеті
құрастырылады.
Кесте 2.1
“РИЗА” жауапкершілігі шектелген ... ... мен ... ... |1999 ж. ... ... жылы |2000 ж. соңғысы ... | | | |
| ... |( ... ... |( ... ... |( ... |
|Мүлік барлығы |10980,70 |100 |14245 |100 |13181 |100 ... ... |373,74 |3,4 |1293 |9,08 |2501 |18,98 ... | | | | | | ... ... |96,6 |12952 |90,92 |10680 |81,02 ... | | | | | | ... ішінде: | | | | | | ... |5957,39 |54,25 |4226 |30,22 |5563 |50,0 ... ... |35,01 |8653 |60,14 |3004 |21,0 ... ... |805,2 |7,33 |73 |0,56 |2113 |10,02 ... актив құрамындағы әртүрлі ... ... ... көрсетейік. Егер де мүліктің өсу ... ... ... жоғары болса, кәсіпорынның өтімділігінің артуы ... ... ... ... ... ... мен үлесінің бір мезгілде
жоғарлауы, кәсіпорынның қаражытының айналымынан босатылуын көрсетіледі.
Егер де ол ... ... ... және ... ... ол оң мағынада бағаланады.
Барлық басқа жағдайларда ұзақ мерзімді активтердің үлесінің жоғарлауы
(мүліктің өнеркәсіптік құрылымының тиімсізілігі жөнінде), ... ... ... ... мен ... көрсеткіштерінің төмендеуі)
нашарланады деп бағалауға болады.
Ағымдағы активтердің абсолюттык және ... ... ... оң
деп бағаланады (өтімділік көрсеткіштерінің жақсаруы).
Активтердің сапасының төмендеуі кезінде, олар ... деп ... ... ... тек қана қаржы жағдайының тұрақтылығы барысында
жүргізіледі. Сапаның төмендеуі-мерзімі өтіп кеткен дебиторлық қарыздың ... ... ... ... ... - материалдық қорлардың бар болуымен
байланысты.
Талдаудың ... ... - ... ... ... өсу
қарқындарын салыстыру. Қозғалмайтын ... өсу ... ... ... өсу ... ... егер ... қуаттарын қысқартумен байланысты болмаса оң деп бағаланады.
Егер ақшалай қаражаттың өсу қарқыны тауарлы-материалдық қордың ... өсіп ... бұл ... мүлкінің құрамын жақсартуға әкеледі.
Ұзақ мерзімді активтерге ... ... ... өсу
қарқынының төмендеуі мүліктік жағайдың жақсаруына әкеледі (егер де ол
өндіріс ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттың (абсолютті өтімділігі бар активтер)
үлесінің жоғарлауы активтердің құрылымының жақсаруына әкеліп соғады?
Содан кейін, керек мерзімінде, ... ... ... талдауы
жүргізіледі, тозу коэффициенті және жарамдылық коэффициент: (қозғалмайтын
мүліктің жағдайын сипаттайтын), жаңарту және шығу коэффициенттері (негізгі
қаржының ... ... ... ... үлесі сияқты
көрсеткіштері есептеледі.
Кәсіпорынның мүлігін ... ... ... ... болу ... ... керек.
Әзірше, кәсіпорынның өндірістік потенциялының жағдайын қарастырамыз
және оның ... ... ... ... ... ... өндірісік потенциялын сипаттайтын көрсеткіштерінің бірі
өндірістік тағайындалу мүлкінің коэффициенті. Ол үшін мына ... ... ... ... ... валютасы);
“РИЗА” жауапкершілігі шектелген серіктестігінде берілген немесе ... ... есеп беру ... ... ... есеп беру ... 1212+4226/14245=0,39
2000 жылғы есеп беру кезеңінің соңы: 2441+5563/13181=0,61.
Берілген коэффициент үшін оң ... ... - ( 0,5 -ке тең. ... ... отырып, коэффициенттіңн ағымдағы есеп беру жылында
азаюын көреміз, ... ... ... шектелген серіктестіктің 2000
жылдың соңында өзінің жағдайын қалпына келтіргенін байқаймыз.
Жалпы ... ... ... актив бөлігінің анықталуының
үлкен тәжірибелік мағынасы бар. Енді біз ... ... ... ... Ол үшін мына ... ... = (ағымдағы активтер) / (валюта);
1999 жылғы есеп беу кезеңінің басы: 10606,96/10980,70=0,97.
Ағымдағы есеп беру кезеңі: ... ж. есеп беру ... ... ... ... ... ... мобилдік коффициентінің жылдан
жылға азаюын көреміз, әрине бұл ... ... кері ... деп
қарастырылу керек. Осы коэффициентке қоса ... ... ... ... / ... ... активтерге);
“РИЗА” жауапкершілігі шектелген серіктестігінде бұл коэффициент:
1999 ж. есеп беру ... ... ... есеп беру ... ... ж. есеп беру ... ... 10680/2501=4,28
Бұл коэффициенттің үлес салмағының жылдан жылға азаюы, кәсіпорынның
қаржылық жағдайының жақсаруын көрсетеді.
Негізгі тармақтау құрылымды ... ... ... ... ... ұлғайту резервтерін белгілеу үшін қажет.
Негізгі қорлардың техникалық жағдайын көрсететін, тозу коэффиценті ... ... ... ... яғни бұның формуласы былай: Тозу
коэффиценті (Кт)=(негізгі қорлардың тозу ... ... ... ... ... шектелген серіктестігінде бұл
көрсеткіш:
1999 жылы есеп беру кезеңінің басы: 14,5/295,1=0,05.
Ағымдағы есеп беру ... ... есеп беру ... ... ... ... бойынша негізгі қорлардың өсуі көрсетіледі, яғни “РИЗА”
жауапкершілігі шектелген серіктестіктің негізгі қорлардың жағдайы нашар.
Осыдан кейбір ... ... ... тозу ... 50 ... ... кәсіпорын үшін нашар көрсеткіш.
Енді, “РИЗА” жауапкершілігі шектелген серіктестіктің ... ... мен ... ... Бұл ... ... ... бойынша келсі аналитикалық кестесін құрамыз.
Кесте 2.2
“РИЗА” жауапкершілігі шектелген серіктестіктің
ағымдағы активтердің құрамы мен құрылымы
| |1999 ж. есеп беру ... ... |2000 ж. есеп беру ... ... басы ... беру кезеңі |кезеңінің соңы |
| ... |( ... ... |( ... ... |( үлесі |
|Ағымдағы |10606,96 |100 |12952 |100 |10680 |100 ... ... | | | | | ... өндірістік |5957,39 |56,16 |4226 |32,62 |5563 |48,2 ... | | | | | | ... 2.2-ң ... ... |0 |0 |0 |0 |1603 |11,60 ... | | | | | | ... ... |3844,37 |36,24 |8618 |66,53 |2926 |24,10 ... | | | | | | ... |0 |0 |0 |0 |0 |0 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ақша |805,2 |7,60 |72 |0,85 |2113 |16,10 ... | | | | | | ... ... ... ... ағымдағы активтері,
баланс валютасы сияқты өзгерістерге ұшырады. Осылардың бәрін әлірек анықтау
үшін “РИЗА” ... ... ... ... келесі
қорытындыларды жасауға болады. Осы кезеңде ақша қаражаттары және өтімді
активтердің ... ... ... : 1999 ... есеп кезңінің басында-
805,2 теңге болса , 2000 жылғы есеп беру кезеңінің соңында -2113 мың ... ... 2.2-де ... коэффициентінің өсуін көреміз, 1999 жылғы
есеп беру кезеңінің басында - 7,60 пайызды құрады, ал 2000 жылғы есеп ... ... - 16,10 ... тең ... ... ... ... жауапкершілігі шектелген
серіктесеігінің төлеуқабілеттілігінің жақсаруын көрсетеді. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... айырысу шотында ақшаның бір жылдан екінші жылға көбеюі, кәсіпорынның
төлеуқабіліттілігінің жақсаруына әкеледі. ... ... ... ... ... қорлардың бөлігі 56,16 пайыздан 48,2 пайызға түсті.
2000 жылы дебиторлық қарыздың “берілген аванстар” деген түрі пайда ... 11,60 ... ... Кесте 2.2-ге қайтып ... көп ... ... ... яғни ... және ... ... да
бірдей. Мысалы: 1999 ылғы есеп беру кезеңінің басынла дебиторлық қарыз-
3844,37 теңге немесе 36,24 пайыз ... ал 2000 ылғы есеп беру ... – 2926 мың ... ... 24,10 ... ... Осындай
өзгерісерден мынадай қорытында жасауға болады.
Жоғарыда айтылғандарға сүйеніп, ... ... ... мүліктік жағдайы тұрақты емес деп ... ... ... ... ... ... ... мақсаты
мүмліктік жағдайының жақсартуына қатал назар аударуы тиіс.
2.2 ... ... ... ... қаржылық жағдайы мерзімді кезеңде төлеуқабілетілік пен
өтімділік сипаттары негізінде бағаланады.
Жалпы төеуқабілеттілігі және өтімділік ... - ... ... ... есеп айырысуды дер мезгілінде және ... ... Бір ... ... ... - оның ... қаражатқа айналу
қабілеттілігі, ал өтімділіктің дәрежесі осы ... ... ... ... ... қысқа болса, активтің өтімділігі соғұрлым
жоғары болады. Кәсіпорынның өтімділігі туралы айта ... оның ... ... ... ... мерзімде орындамаса да, оны жаба ... бар ... ... ... - ... ... және ... жедел жабуын талап ететін, қарызды есептерді толтыру үшін
жеткілікті көлемде бар ... ... қоса ... ... ... бар, ол кәсіпорындардың міндеттемелерін олардың активтері мен орнын
толтыру дәрежесі ретінде анықталынып, ... ... ... ... ... ... мерзіміне сәйкес. Баланстың өтімділігін талдау
кәсіпорынның өтімділігімен төлеуқабілеттілігіне қатынасы бар.
Өтімділікті талдаудың ... ... ... кәсіпорынның
қаражаттық шектерін күшейтумен және несие төлеуқабілеттілігін ... ... ... ... ... - ... бойынша топтастырылып, өтімділіктің кему тәртібінде орналасқан, ал
активтерді өтімділік орны бойынша ... және ... ... ... ... ... ... берілген топтар
балансқа қатынасы бойынша кәсіпорындардың активтері келесі топтарға
бөлінеді:
А1 - ең ... ... ... және ... ... А2 - тез ... активтер-дебиторлық қарыз және басқа
активтер; А3 - ... ... ... ... - ... А4 - қиын өткізілетін активтер - негізгі қаражаттар және басқа
айналымнан тыс активтер. Баланстың пассивтері ... ... ... ... топтастырылады:
П1 - ең жедел міндеттемелер: дер мезгілінде өтелмеген кредиторлық
қарыз және ... - ... ... ... қысқа мерзімді несие мен қарыз;
П3 - ұзақ мерзімді пассивтер: ұзақ мерзімді несие мен қарыздар;
П4 - тұрақты пассивтер: кәсіпорынның меншікті капиталы.
Баланстың ... ... үшін ... пен ... ... ... ... салыстыру керек. Егер төменде берілгендей
қатынастар болса: А1 ( П1 ; А2 ( П2 ; А3 ( П3 ; А4 ( П4 онда ... ... деп ... Ал енді ... ... шектелген
серіктестігіндегі келесі қатынастар:
1999 жылғы есеп беру кезеңінің басы: А1=805,2 ; ... ... ; П2=0. ... ; П3=0; ... ; П4=3414,9.
Ағымдағы жыл есеп беру кезеңі: А1=73 ; П1=9744 ;
А2=8618 ; П2=0. А3=4226 ; П3=0; А4=537 ; ... ... есеп беру ... ... А1=2113 ; П1=7307 ;
А2=2926 ; П2=0. А3=5663 ; П3=0; А4=1478 ; П4=4773.
Осының ... ... ... ... ... ( П1 ; А2 ( П2 ; А3 ( П3 ; А4 ( ... теңсіздіктерге қарасақ есептік жылдардың бәрінде бірінші теңсіздік
орындалмайды, ал басқалары ... ... ... ... мағынаны көрсетеді. “РИЗА” жауапкершілігі шектелген
серіктестік ... ... ... ие ... ... ... ие. Бірақ кәсіпорынның балансын абсолютті өтімді деп санауға
болмайды, ... ... мен ... ... ... бірінші
жағдай орындалған жоқ.
Жалпы кәсіпорынның жақын уақыты ... ... ... ... ... және ... ... салыстырғанда
табамыз. Сонда “РИЗА” жауапкершілігі шектелген серіктестігінде ең өтімді
және тез ... ... ... ... есеп беру ... басы: 805,2+3844,37 = 4649,57;
Ағымдағы жыл есеп беру кезеңі: 72 + 8618 = ... ... есеп беру ... соңы: 2113 + 2926 ( 5039.
Жоғарыда айтқандарға негізделсек, мынадай қорытынды жасауға болады:
кәсіпорынның балансы ... ... ... да, “РИЗА” жауапкершілігі
шектелген серіктестік ағымдағы өтімділікке ие болды, бұл кәсіпорынның жақын
уақыт ... төеу ... куә ... ... “РИЗА” жауапкершілігі шектелген ... ... ... үшін ... ... ... ... жалпы толтыру (ағымдағы өтімділік) коэффициентін
табамыз (Кж.т.).
Кж.т.= (ағымдағы активтер) / (ағымдағы міндеттемелер);
1999 жылғы есеп беру кезеңінің ... 10606,96 / 7565,8 = ... жыл есеп беру ... 12952 / 10500 = ... ... есеп беру ... соңы: 10680 / 8330 = 1,29.
Берілген көрсеткішті есептеудің мәні: кәсіпорындар қысқа ... ең ... ... ... ... ... Коэффициенттің
теориялық мәндері қызметтің түрлері бойынша құрылады, ағымдағы активтердің
мөлшері ағымдағы міндеттемелерден асып кетсе, ... ... ... ... ... ... коэффициенттің теориялық мәні 2-ге тең ... ... біз ... ... ... аз ... ... 2000 жылғы есеп беру кезеңінің соңында ... аз ғана ... ... ... ... ... ... коэффициентінің графигі
2. Жылдам өтімділік коэффициенті (Кж.ө.)
Кж.ө.= (АА - ТМҚ) / (ағымдағы міндеттемелер);
бұл жерде, АА - ағымдағы ... - ... ... ... есеп беру ... ... 10606,96 - 5957,8 = 0,62;
Ағымдағы жыл есеп беру кезеңі: 12952 - 4226 = 0,84;
2000 жылғы есеп беру ... ... 10680 - 8330 = ... ... ... ... ... немесе қарызға
алынған қаражаттардың қысқартылуы, ағымдағы активтердің ... ... ... ... ... өсуі ... ... Абсолют өтімділік коэффициенті (Ка.ө.)
Ка.ө,= (ақша қаражаттарын) / (ағымдағы міндеттемелер);
Бұл коэффициент өтімділіктің қатаң сипаты болып есептелінеді, ағымдағы
міндеттемелердің қай ... ... ... ... ... Бұл
көрсеткіштің төменгі шамасы - 0,2 болу керек.
“РИЗА” жауапкершілігі шектелген серіктестігінде осы коэффициент:
01.01.2000 ж. есеп беру кезеңінің ... 805,2 / 7565,8 = ... жыл есеп беру ... 73 / 10500 = ... ... есеп беру кезеңінің соңы: 2113 / 8330 = 0,26.
“РИЗА” жауапкершілігі шектелген серіктестігінің
абсолюттік ... ... ... ... ... шектелген серіктестігінің
төлемқабілеттілігі 1999 жылдың соңында түсіп, ал 2000 жылы ... ... ... Бұл ... уақыт ішінде ағымдағы қарыздардың 0,26
бөлігінің жабылуының мүмкіндігін көрсетеді.
Жоғарыда айтылып кеткендердің бәрін жалпылағанда ... ... ... ... жылдар арасында “РИЗА” ... ... ... ... ... ие болды, бұл кәсіпорынның
2000 жылдың ... ... ... ... Сонымен
“РИЗА” жауапкершілігі шектелген серіктестіктің өтімділігі көп ... ... ... Ол үшін ... басқарушылары дебиторлық қарызды
ақша қаражаттарына айналдыру ... ... ... ... ... талдау
Іскерлік белсенділіктің көрсеткіштері - ағымдағы негізгі қызметінің
нәтижелері мен тиімділігін сипаттайды. ... ... ... ... оның ... айналымының жылдамдығында анықталаы.
Іскерлік белсенділікті талдау, кәсіпорынның өз қаражаттарын қаншаға тиімді
қолдануын анықтайтын, әртүрлі ... ... ... ... ... ... салынған қаражаттар тез ақша
қаражаттарына айналғанынан тікеей тәуелді.
Біздің білуімізше, кейбір актив түрлерінің айналым ... ... ... түрге айналуы. Активтер айналымдығының жылдамдығын анықтау
үшін келесі коэффициенттерді қолданады.
1. капиталдың жалпы ... ... ... ... өнімнен түскен түсім) / (баланс ... ... ж. - 33551,83 / ( ... + ... ) = 2,67 ... ж. - 64992 / ( (14245 + 13181)/2 ) = 4,74 рет, ... коэффициент кәсіпорынның іскерлік белсенділігі жөнінде ... ... ... жағымды шегі жоқ және сол салаға байланысты өзгереді.
Коэффициенттерді ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін көреміз. Егер
2000 жылы ... ... ... ... капиталы 2,67 рет
айналса, ал 2000 жылы ол 4,74 рет ... ... ... айналымдығы өсті, бұл кәсіпорынның іскерлік ... оң жағы деп ... ... ... ... ... немесе
қорқайтарымы, яғни кәсіпорынның негізгі өндірістік қорлардың ... ... ... ... ... / (НӨҚ-ң орташа жылдық
құны);
1999 ж. - 33551,83 / ( (280,6 + ... ) = 45,0 ... ж. - 64992 / ( (1212 + 2441)/2 ) = 35,6, (Ф0 = - ... ... ... ... шектелген серіктестіктің негізгі
қаражаттардың айналымдылығы қысқарғанын көреміз.
3. Меншіктік капиталдың айналымдылығының ... (өтк. ... ... ... / ... ... орташа мөлшері);
“РИЗА” жауапкершілігі шектелген серіктестігінде:
1999 ж. - 33551,83 / ( (3414,90 + 3743,92)/2 ) = 9,38;
2000 ж. - 64992 / ( (3745 + 4851)/2 ) = 15,2, (Ф0 = ... ... ... ... ... қарастырылады:
- коммерциялық жағынан, сатудың артықшылығы немесе жетіспеушілігі;
- қаржы жағынан, салынған меншікті капитал айналымының жылдамдығы;
- экономикалық жағынан, ақша ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі шектелген серіктестіктің
берілген көрсеткіштердің өскенін байқаймыз, яғни, бұл ... ... ... ... ... ... активтердің айналым коэффициенті (Ка.а.а.). Бұл
коэффициент есеп мерзімі ... ... ... барлығы қанша
айналым жасағанын көрсетеді. Өндіріс уақыты мен айналым уақытының қысқару
себебінен ... саны ... ... ... қорлардың мөлшері азаяды,
яғни, қорларға салынған ақша қаражаттаы айналымға жіберіледі. Ал ... өз ... ... ең өтімді активтерін көейтеді, яғни,
төлемқабілеттілігі мен қаржы ... ... (ө. ө. т. т.) / ... ... ... ... ж. - 33551,83 / ( ... + 12952)/2 ) = 2,85;
2000 ж. - 64992 / ( (12952 + 10680)/2 ) = 5,51, (Ф0 = ... ... ... ... тек қана ... ғана ... ... де анықталынады. Бір айналымның ұақтығын
тапқанда: 365 күнді/Ка.а.а. ... ... ж. - 365 / 2,85 = 129 ... ж. - 365 / 5,51 = 67 ... ... ... ... активтердің айналымдығы 2000 жылы
62 күнге қысқарады. 2000 жылы бір ... ... ... ... жағдайының жақсы екендігін көрсетеді.
5.Дебиторлық қарыздың айналымдылық коэффициенті (Кд.қ.а.)
Кд.қ.а.= (ө.ө.т.т.) / (орт. деб. қарыз) ;
1999 ж. - 33551,83 / 6231,375 = ... ж. - 64992 / 5772 = ... ... ... қарыздың айналымдылығының сапасын және оның
көлемін көрсетеді.
Сонымен бірге дебиторлық қарыздың, кезең ішіндегі ... ... Бұл ... бір күнге есептегендігі қаражат төлеу кезеңінің
ұзақтығын көрсетеді.
Дебиторлық қарыздың ұзақтығы = Т / ... - ... ... күн саны.
1999 ж. - 365 / 5,39 = 68 күн;
2000 ж. - 365 / 11,26 = 33 ... ... 1999 жылы ... ... айналым жылдамдығы
5,39-11,26 дейін өсті, яғни “РИЗА” жауапкершілігі шектелген серіктестігіне
2000 жылғы 33 күн ... ... ... үшін ... ... “РИЗА” жауапкершілігі шектелген серіктестігінің дебиторлық
қарызын уақытында ала ... және ... ... ... ... ... ... қарыздың айналымдылық коэффициенті (Кд.қ.а.)
Бұл коэффициент кәсіпорынның өз коммерциялық шоттарын қалайша тез
төлейтінін көрсетеді. Осы ... өсуі ... ... өтеу ... ... ... ал кемуі - кредитқа сатып
алуының, яғни ... ... ... ... ... өндірудің шығындары) / (орт. кред. қарыз);
1999 ж. - 51,53 / 7455,14 = 0,007;
2000 ж. - 8344 / 8123,5 = ... ... ... “РИЗА” жауапкершілігі ... 2000 жылы ... ... ... коэффициенттерді салыстырғанда “РИЗА” жауапкершілігі
шектелген серіктестігінің іскерлік белсенділігі туралы мынадай ... ... ... ... арасында кәсіпорының негізгі ... ... ... ... ... капиталдың
айналымдылығы өсті. Бұл кәсіпорынның іскерлік ... ... ... ... саналады. Бірақ талдау жүргізгенде 1999 ... ... ... ... 2000 жылы ... ... ... қаржы жағдайын жақсартып алды, сонымен
бірге ағымдағы активтердің айналымдылығы 50 күнге қысқарды.
Дебиторлық және ... ... ... ... 1999 жылы “РИЗА” жауапкершілігі ... ... ... ... ала ... яғни ... жоқтығына
әкеліп, кредиторлық қарыздың айналым мерзімін өсіріп (ұлғайтып) жіберді.
Нәтижесінде кәсіпорынның қаржы жағдайы ... және тез ... ... деп санауымызға болушы еді. Бірақта 2000 жылы, есептік саясатын
өзгертіп, “РИЗА” ... ... ... ... ... ... айналым мерзімін қысқартып ... ... ... Кәсіпорын басқарушыларының таңдап аған есептік
саясатын әрі қарай дамыта беру керек деп ойлаймыз.
ҚОРЫТЫНДЫ
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... мәселелерін шешу үшін, кәсіпорынның қаржы жағдайын талдау керек.
Терең және нақты талдаудың арқасында кәсіпорынның қызметін бағалап, ... ... ... қаржы тұрақтылығын және ... ... ... ... мәні өте зор: біз “РИЗА” жауапкершілігі
шектелген серіктестігінің материалдарын қолдана отырып, ... ... ... ... ... ... ... серіктестігінің мүлік жағдайының
құрамы 1999 ... ... ... 2000 ... ... 13181
көрсеткіштеріне болды.
Кәсіпорынның тұрақтылығына келсек, ... ... ... ... жылмен салыстырғанда 0,1 пайызға өскен. Дегенмен, ол
теориялық мөлшерден төмен, өйткені меншікті капиталдың ... 60 ... ... керек.
Төлеу қабілеттілігіне келетін болсақ, мұнда баланстың ... ... ... ... яғни А1

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Корпорация қаржыларын ұйымдастыру98 бет
"Автомобильдердің электротехникалық және электрондық жабдықтары" -курсы мазмұны және әдістемесі51 бет
12 жылдық жалпы орта мектептің базалық білім мазмұнын анықтау әдістері55 бет
Delphi визуалды программасы30 бет
Delphi ортасында бағдарламалау ( әдістемелік құрал )112 бет
E-leaning - де білімді бақылау жүйесін құру92 бет
«Жүсіп – Зылиха» дастаны32 бет
«Табиғатты пайдалану құқығы»22 бет
Автомобиль жолдары уческелеріндегі жол жағдайларын бағалау және қозғалыс қауіпсіздігін арттыру жөніндегі шараларды жасақтау17 бет
Авторлық шартты рәсімдеу96 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь