Нарықтық экономика жағдайы

Жоспар
1. Нарықтың негізгі сипаты
2. Сұраныс заңы. Сұраныстың қисығы
3. Ұсыныс заңы. Ұсыныс қисығы
4. Икемділік түсінігі.
Негізгі түсініктер мен терминдер
Бәсеке, Картель, Конгломерат, Концерн, Монополия, Монопсония, Олигополия, Синдикат, Икемділік, Қиылысқан икемділік, Сұраныс, Сұраныстың бағалық икемділігі, Сұраныстың заңы, Сұраныстың қисығы, Сұраныстың табыстық икемділігі, Ұсыныс, Ұсыныстың заңы, Ұсыныстың икемділігі, Ұсыныстың қисығы
Дәріс мәнмәтіні.
Нарық, айырбас айналыс-бұл категориябар өзара тығыз байлансты және тұрмыстық деңгейде жай теңестіріледі. Нарыққа бір ғана анықтама беру жеткіләксіз. Нарық – бұл экономикалық проблемаларды тиімді шешуді қамтамасыз ететін тауарларды өндіру мен оларды ақша көмегімен айырбастау процесінде туындайтын экономикалық қарым-қатынастардың жиынтығы, шаруашылықты ұйымдастыру формасы. Нарық- қоғамдық еңбек бөлінісімен келісілген және шаруашылық субъектілерімен шеттелген тауарлы өндіріс дамуының табиғи- тарихи процесі нәтижесі.Тауар өндірісінің дамуымен қатар рынок та дамиды және күрделене түседі және оны экономистердің талдауы да тереңдейді.
Нарық көпжақты, оны әр түрлі жағынан зерттеуге болады сондықтан да экономикалық әдебиеттерде оның көптеген анықтамалары бар.
сатып алу және сату көзқарасы бойынша нарық сұраныс пен ұсыныстың, өндіруші мен тұтынушының өзара әрекетін қарастырады.
— экономиканы ұйымдастыру формасына қарай – нарықтыэкономиканың іс- әрекет етуінің қоғамдық формасы деп атайды.
— рыноктық қатысушы позициясы бойынша нарықты шаруашылық тұлғаларының арасындағы қоғамдық формасы.
Рынок (нарық) – бұл ұдайы өндірістің барлық буынында: өндіріс, бөлу, айырбас, тұтыну және сатумен сатып алу арқылы жүзеге асырлатын ұйымдық- экономикалық қатыстардың жүйесі.
Нарықтың субъектілеріне жататындар: сатушылар мен сатып алушылар (үй шаруашылығы, фирмалар, мекемелер мемлекет). Нарық объектілеріне жататындар: тауарлар мен ақшалар. Тауарларға жататындар: өндірілген өнім мен қатар өндіріс факторлары (еңбек, жер, капитал) мен көрсетілетін қызметтер.
Нарықтық жүйенің негізгі белгілірі мыналар:
— өндіріс құрал жабдықтарының жеке меншіктің қолында болуы;
— кәсіпкерлік еркіндіктің болуы;
— экономикалық байланыстарда тек соңғы пайданың көзделуі;
— экономикалық коньюктураға байланысты нарықтың өзін- өзі реттеуі;
-өндірушілер жұмысына мемлекет тарапынан мейлінше аз араласу.
Ұсынылатын әдебиеттер тізімі:
1. Назарбаев Н.Ә. Жаңа кезең – жаңа экономика // Егеменді Қазақстан, 16 желтоқсан 2004 ж.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан тұрақты экономикалық даму кеңістігіне шықты // Егеменді Қазақстан, 28 маусым 2003 ж.
3. Қажыкен М. Устойчивость социально-экономиеской системы (десятилетию концепции устойчивого развития) // Транзитная экономика, 2001 г.
4. Джон К.Гэлбрейт. Экономические теории и цели общества. – М. Прогресс, 1979 г.
5. ҚР Конституциясы, Алматы, «Дәуір», 1995 ж.
6. ҚР «Шаруа (фермер) қожалығы туралы заңы». Алматы. 1998.
7. ҚР Жер Кодексі, Астана. 2003 ж.
8. ҚР Еңбек Кодексі, Астана, мамыр 2007 ж.
9. Абдильдина Л.И., Абдильдин С.С. «Экономика предприятия». Алматы. 2004 г.
10. Бельгибаев К.М., Алшынбай А.М., Қайырбаева А.Е., Бекенова Г.Ы., Итекеева Г.К.. Экономика селького хозяйства. Практикум, Алматы, 2003 г.
        
        Жоспар
* Нарықтың негізгі сипаты
* Сұраныс заңы. Сұраныстың қисығы
* Ұсыныс заңы. Ұсыныс қисығы
* Икемділік түсінігі.
Мақсаты: Нарықтың жетілген бәсеке және жетілмеген бәсеке жағдайындағы ... ету ... ... ... ... негізгі тетіктерінің қалай қызмет атқаратының көрсету, айырмашылықтарына талдау ... Осы ... жету үшін мына ... ... ... ... Жеке нарықты микроэкономикалық талдауының ерекшеліктері. Жетілген бәсеке, оның шарттары. Жетілмеген бәсеке жағдайындағы нарықтық құрылымның негізгі түрлері.
2. Сұраныс: анықтамасы, ... ... ... ... ... ... заңы, икемдiлiгi. Жеке нарықтық тепе-теңдiк пен теңестірілген нарықтық баға.
3. ... және ... ... ... Таза монополия. Табиғи монополия.
Негізгі түсініктер мен терминдер
Бәсеке, ... ... ... ... Монопсония, Олигополия, Синдикат, Икемділік, Қиылысқан икемділік, Сұраныс, Сұраныстың бағалық икемділігі, Сұраныстың заңы, Сұраныстың қисығы, Сұраныстың табыстық икемділігі, ... ... ... ... ... Ұсыныстың қисығы
Дәріс мәнмәтіні.
Нарық, айырбас айналыс-бұл категориябар өзара тығыз байлансты және ... ... жай ... ... бір ғана ... беру ... Нарық - бұл экономикалық проблемаларды тиімді шешуді қамтамасыз ететін тауарларды ... мен ... ақша ... ... ... ... ... қарым-қатынастардың жиынтығы, шаруашылықты ұйымдастыру формасы. Нарық- қоғамдық еңбек бөлінісімен келісілген және шаруашылық субъектілерімен шеттелген тауарлы өндіріс ... ... ... ... ... өндірісінің дамуымен қатар рынок та дамиды және ... ... және оны ... ... да тереңдейді.
Нарық көпжақты, оны әр түрлі жағынан ... ... ... да ... ... оның ... ... бар.
сатып алу және сату көзқарасы бойынша нарық ... пен ... ... мен ... ... әрекетін қарастырады.
-- экономиканы ұйымдастыру формасына қарай - нарықтыэкономиканың іс- ... ... ... формасы деп атайды.
-- рыноктық қатысушы позициясы бойынша нарықты шаруашылық тұлғаларының арасындағы қоғамдық ... ... - бұл ... ... барлық буынында: өндіріс, бөлу, айырбас, тұтыну және сатумен сатып алу арқылы жүзеге асырлатын ұйымдық- экономикалық қатыстардың жүйесі.
Нарықтың ... ... ... мен ... ... (үй ... фирмалар, мекемелер мемлекет). Нарық объектілеріне жататындар: тауарлар мен ақшалар. Тауарларға жататындар: өндірілген өнім мен қатар өндіріс ... ... жер, ... мен ... ... ... ... белгілірі мыналар:
-- өндіріс құрал жабдықтарының жеке меншіктің қолында болуы;
-- кәсіпкерлік еркіндіктің болуы;
-- экономикалық ... тек ... ... көзделуі;
-- экономикалық коньюктураға байланысты нарықтың өзін- өзі ... ... ... ... мейлінше аз араласу.
Артықшылығы: өзгеретін жағдайларға тез бейімделу және икемделу; шығындарды азайту және пайданы көбейту мақсатымен жаңа ... ... ... ... ... ... ... өндірушілер мен тұтынушылардың тәуелсіздігі; әр түрлі қажеттіліктерді керекті мөлшерде және жоғары сапамен қанағаттандыру қабылеті.
Кемшіліктері: ... ... пен ... ... кепіл бермейді; қоғамда теңсіздікті туғызады; тауарлар мен қызметтерді ұжымдасқан түрде өндіруге ынта тудырамайды; нарық әлеуметтік қажетті тауарларды өндіруге емес, ол ... бар ... ... ... ... маңызды элементтеріне нарықтық инфрақұрылым жатады. Нарық тауар биржаларының көтерме және бөлшек саудаларынан құралып, қызмет етуін талап етеді. Нарық экономикасының ... ... үш ... ... негізделеді.
-- маржиналық (шекті) талдау
-- балама таңдау ... ... ... ... ... ... атқарады:
* Ақпараттық қызмет; 2. Делдалдық қызмет; 3.Баға белгілеу қызметі ; 4. ... ... 5. ... ... ... ... ... жататындар: баға, сұраныс пен ұсыныс, бәсеке. Сұраныс пен ұсыныстың ара қатынасының өзгерістеріне ... ... ... -- ... ... қызметін атқарады. А. Смит - бәсекені нарықтың -- деп ... ... ... ... ... өз пайдасына қарай әрекет етіп, тұтас болғанда қоғам үшін тиімділіктің негізін қалайды. Осы айтылған ... ... ... ... ... қалыптасады. Бәсеке - нарық субъектілерінің пайданы ... ... яғни ... ... жүзеге асыру жолында өндірістің аса қолайлы жағдайлары үшін ... ... ... ... ... көрінетін экономикалық жарысы.
Жетілген бәсеке нарығы - кез келген ұқсас (бір-бірін ауыстыратын) тауарларды сататын ... мен ... ... көптеген құрамынан туады. Бірде бір сатып алушы мен сатушы жеке дара сұранысты, нарыққа ... ... ... оның бағасын бақылай алмайды. Сатушы бағаны нарықтық бағадан жоғары қоюға дәрмені жетпейді. Себебі, сатып ... ... ... ... тауарды нарықтық бағамен еркін ала алады. Әрбір сатушы бір ғана тауар өнімін сатады. Бұл нарыққа кіру де шығу да жеңіл.
Жетілмеген ... ... да ... мен ... ... өндірудегі ерекше өндірушінің пайда болуы. Жетілмеген бәсекенің бірнеше түрлері бар: ... ... ... бәсеке.
Монополия - ерекше тауардың бір ғана ... ... - ... бір ғана ... ... болуы. Сипатына және пайда болу себептеріне байланысты монополияны бөлуге болады:
* ... ... - ... ... және ... ... факторына биіктеу жағдайында пайда болады (тұтынушыларға - су отын, энергия қуатын, газ беру және т.б. ... ... ... -- ... ... және келісу нәтижесінде пайда болады.
* Кездейсоқ монополия -- өз ... ... ... ұсыныстан уақытша артуы жағдайында пайда болады.
Монополияның пайда болуының басты себебі- өндірістің және капиталдың шоғырлануы.
Сұраныс пен ұсыныс нарықтық экономиканың ең ... ... ... ... ... ... тұтынушының қажеттілігі немесе сұраныс төлем қабілеттілігі бар қажеттілік. Құндық тұрғыдан сұраныс осы қажетті тауарлардың ... ... заңы - ... ... мен ... көлемі арасындағы кері қатынастың көрінісі, яғни тауарға баға төмендегенде тұтынушы оны көп ... ... ... Егер тауарға баға өссе, оған деген сұраныс азаяды.
Сұраныстың қисығы - бұл сұраныс заңының графиктегі көрінісі, яғни бұл ... ... ... бір ... ... ... қандай бағамен және қанша мөлшерде сатып алатын мүмкіншіліктерін көрсетеді. 7.1. графиктегі көлденең осьте ... ... (Q), ал ... ... (Р) - тауардың бағасы, сұраныстың қисығы (Д).
Нарықтық сұраныс көптеген факторлардың әсерімен ... ... ... басқа да бағасыз факторлар әсерін тигізеді:
* Тұтынушылардың табысы. Табыс өскен сайын тұтынушылардың сұранысы да өседі.
* ... ... ... саны ... ... ... та ... Тұтынушылардың талғамы (ұнатуы, ұнатпауы, жаңа үлгідегі тауарлар)
* Бірін бірі алмастыратын және бірін -- бірі ... ... ... ... ... ... бірін -- бірі толықтыратын болса (автомобиль және бензин), онда бір ... ... ... өсуі ... тауарға (бензин) деген сұраныстың азаюына әкеледі.
-- Егерде тауарлар бірін -- бірі алмастыратын болса (май және маргарин), онда бір ... (май) ... өсуі ... ... ... ... сұраныстың ұлғаюына әкеледі.
* Келешектегі өзгерістерді күту: инфляциялық және топшылық ... ... ... ... ... өсуіне әкеледі.
Ұсыныс - бұл өндірушінің белгілі бір ... ... бір ... ... ... ... ... саны. Ұсыныс заңы - бұл баға мен сатылатын ... ... ... ... қатынас, яғни тауардың бағасы өскен сайын оның сатуға дайындаған саны да молаяды (басқа жағдайлар тұрақты болғанда) және де ... ... - бұл ... заңының графиктегі көрінісі, яғни бұл сызықтың нүктелері бағалардың белгілі бір мерзімде өзгеруінен сатушылардың нарықта қанша тауар ұсынатынан көрсетеді.
Ұсынысқа ... ... да ... ... ... тигізеді:
* Ресурстардың бағасы. Ресурстар бағасының өсуі ұсыныстың азаюына әкеледі.
* Технология. Технологияның жетілдірілуі ұсыныстың өсуіне әкеледі.
* Бірін бірі ... және ... бірі ... ... ... ... инфляциялық және тапшылық жағдайлардың өзгерістерін күту.
* Бәсекенің ... ... және ... ... ставкасының өсуі ұсыныстың азаюына, субсидияның берілуі - ұсыныстың өсуіне әкеледі.
* Ұсынысқа ... даму ... ... ... да әсерін тигізеді. Қысқа мерзім кезеңінде өндіруші ұсыныстың көлемін өзгерте алмайды.
Графикке ұсыныс қисығын салғанда тікелей осьте ... ... (Р), ... осьте ұсыныстың көлемі (S). Қисық сызық шығып келе жатқан бағытта болады.
Баға механизмі және ... ... ... пен ұсыныс өзара байланыста болады. Бұл байланыс нарықта тепе-теңдік жағдайы орнауына мүмкіншілік ... ... ... жағдайы сұраныс пен ұсыныстың теңдігінде орнайды. Бұл жағдайда теңдік баға мен теңдік көлем қалыптасады.
Теңдік баға - бұл ... пен ... ... ... пен ... ... қиылысуы арқылы пайда болған баға.
Егерде нарықтық баға - Р1 теңдік бағадан -- Ре ... ... ... тауардың тапшылық жағдайы орнайды яғни сұраныс көлемі ұсыныс көлемінен артады. Егерде нарықтық баға Р2 ... ... ... ... онда артықшылық орнайды, яғни ұсыныс көлемі сұраныс ... ... пен ... ... факторлардан тәуелді және осы факторлардың өзгеруіне қарай олар да өзгереді. Икемділіктің мағынасы осындай өзара өзгерістерден ... -- бұл ... бір ... 1% ... ... ... ... пен ұсыныстың қанша процентке өзгергенін анықтайтын көрсеткіш. Ол ... ... ... ... ... бағалық икемділігі - тауар бағасының 1% өзгеруі сол ... ... ... ... процентке өзгеретінін көрсетеді, яғни бұл көрсеткіш сұраныс көлемнің осы тауар бағасының ... ... ... үшін ... табыстық икемділігі - бұл көрсеткіш тұтынушы табысының 1% өзгеруі осы тауарға деген сұраныстың қанша процентке ... ... Бұл ... ... ... анықтайды.
Бірін -- бірі алмастыратын және толықтыратын тауарлардың болғандығынан, бір тауардың ... ... ... ... ... көлемінің өзгеруіне әсер етеді. Бұл байланысты анықтау үшінсұраныстың қиылысқан икемділігі деген көрсеткіш қолданылады. Бұл көрсеткіш У тауарының бағасы 1% -ке ... ... Х ... ... көлемі қанша процентке өзгеретінін көрсетеді
Ұсыныстың икемділігі - бұл бағаның 1% -ке өзгеруі ұсыныс көлемінің қанша %-ке ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру
Нарықтық экономика тауар-ақша қатынастарының ең жоғарғы даму сатысы ретінде. Нарықтың мәні, қызметтері. Нарықтың артықшылықтары және ... ... ... ... ... ... ... таңдау шығындары, экономикалық ұтымдылық. Нарықтық механизм элементтері: сұраныс, ұсыныс, баға, бәсеке.
Негізгі терминдер: нарық, нарықтық механизм элементтері, нарық субъектілері, нарық объектілері, ... ... ... ... ... ... ... технологиялық, өндірістік құрылым, тұрақты даму, экономикалық тепе-теңдік.
1. Нарықтық шаруашылық механизм түсінігі, оның элементтері.
2. Нарықтық экономика шарты бойынша салалардағы шаруашылық ... ... - ... ... ... ... ... тауар ақшаға және керісінше ақша тауарға айналатын экономиканың саласы, АӨК-гі өндірілген өнімді сатып алу - сатудың өзара ... ... ... өзара байланысты бірнеше қызмет атқарады.
- реттеушілік қызметі - нарық арқылы өнімді өндіруге кеткен шығындарға ... ... ... - баға ... ... өндірушілер өнім өндіруді қысқартып жаңа техниканы, технологияны енгізу, еңбекті ұйымдастыру жетілдіру арқылы шығындарды азайту мүмкіндігін ... ... баға ... - ... пен ұсыныс әсерінен баға ауытқып отырады;
- делдалдық - ... ... ... мен ... ... ... орнайды;
- ақпараттық - баға арқылы тауарды өндірудің технологиялық дәрежесі мен ... ... ... ... ... бағыттары туралы экономикалық ақпарат беріп отырады.
Нарықтың субъектілері: үй шаруашылығы, фирмалар (кәсіпорныдар) және мемлекет.
Нарық объектілері: тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... - қалыпты жұмыс істеуді, қоғамдық еңбек бөлімі ... ... ... технологиялық, өндірістік, экономикалық және ұйымдық байланыстарды жүзеге асыратын халық шаруашылық салаларының жиынтығы. Оларға: транспорт; байланыс; ... ... ... ... ету ... ... ... жабдықтау; сауда дайындау; ақпараттық қызмет көрсету.
Нарықтың инфрақұрылымы.
Нарықтың артықшылықтары:
- ресурстардың тиімді орналастырылуы,
- ҒТП жетістіктерін шығындарды төмендету ... ... ... төмендету мақсатындағы бәсекенің дамуы,
- қажетті мөлшерде және жоғары сапамен түрлі талаптарды қанағаттандыру ... ... ... ... жұмыспен қамтамасыз етпейді,
- бағаның тұрақтылығы мен табыстың алынуына кепілдік бермейді.
Сұраныс - адамдардың белгілі бір ... ... ... ... ... ... алуға талабы мен қабілеттілігін айтамыз.
Ұсыныс - сатушылардың нарықта тауарларды сату үшін ... ... мен ... әсер ... ... тыс ... ... табысы,
- тұтынушылардың талғамы,
- жарнамаға жұмсалатын шығындардың ауытқуы,
- бағаны және тапшылықты күту,
- сатып алушылар саны.
Ұсынысқа әсер ететін факторлар:
- ресурстар ... ... ... және ... ... ... тауарлар бағасы,
- сатушылар саны,
- салықтар мен жәрдем қаражаты.
Негізгі қорлардың үш түрлі құрылымын ажыратады:
1. Салалық құрылымы - ... ... ... мен мал ... ... ... ... қорлардың құнындағы үлестік салмағы.
2. Технологиялық құрылымы - әр түрлі қорлар ... ... ... ... бөлінгендегі үлестік салмағы.
3. Өндірістік құрылымы - ... және ... ... үлестік салмағы.
Белсенді қорлар деп технологиялық прогресстің әсеріне тәуелді, өзгеріп тұратын қорларды айтады. (трактор, комбайн, машина ... ... - ... ... т.б. ... объектілері, яғни көп өзгертілмейтін қорлар жатады.
Нарықтың мәні және атқару механизмі
Нарықтық жүйе меншік үстемдігі, қоғамдық еңбек бөлінісі, ақша ... ... ... ... ... ... ... сипатталады. Бұл жүйе аз шығын жұмсау арқылы жоғары нәтижеге жетуге негізделеді.
Нарықтық экономика - өндірушілер мен тұтынушылар нарық арқылы ... ... ... ... нысаны.
Нарық - бұл өндіріс, бөлу, айырбас және тұтыну аясында сату және ... алу ... ... ... ... экономикалық қатынастар жүйесі.
Нарықтың мәні оның қызметтерінде толық ... ... ... ... ... ... ... атқарады: реттеу, делдалдық, баға белгілеу, ақпараттық, ынталандырушылық қызметтері.
Нарық субьектілерінің ... ... және ... ... мен ... ... оның ... мен олардың іс әрекетін талдаумен байланысты.
Нарықтық субьектілері: үй шаруашылығы , фирма және мемлекет ретінде қарастырылады.
Нарықтық обьектілеріне: тауарлар мен ... ... ... ... ... ... қағаздар және т.б. жатады.
Нарықтың күрделі экономикалық жүйе ретінде өзіндік құрылымы бар. Нарықтың құрылымы бұл нарықтың жекелеген элементтерінің ішкі ... ... ... әр ... белгілері бойынша көптеген түрлерге бөлінеді. Қазіргі кезде нарық дамыған инфрақұрылымсыз, яғни қосалқы, көмекші салалар мен ұйымдарсыз орын алуы ... ... ... - бұл ... қатынастардың қызмет етуін қамтамасыз ететін мекемелер, мемлекеттік және коммерциялық фирмалардың ... ... төрт ... түрі бар: ... ... қаржы нарығы, еңбек нарығы және ақпараттық нарық.
Нарық механизмінің элементтері
Нарықтық экономиканың қызмет етуі, ... ... ... ... ... ... Олардың жиынтығы нарық жүйесін құрайды. Нарықтың негізгі элементтері өндіруші мен тұтынушы, сұраныс, ... баға және ... ... ... ... және ... негізінде өндіріс масштабын кеңейтуді қамтамасыз етеді. Нарық субьектілерінің ... ... мен ... ... механизмінің формасы болып табылады.
Нарықты жандандыратын бәсекеге үнемі ... ... ... ... ... ... шоғырлануы қауіп төндіреді. Нәтижесінде бәсекенің қарсыласы монополия пайда болады.
Нарықтық үстемдіктің түрлері:
- Монополия (monos біреу,poleo сатамын ) бір жеке ... ... ... ... ... әрекетке ерекше құқығы, яғни бір сатушының ерекше шаруашылық жағдайы. Монополияны ұйымдастырудың бірнеше түрі болады. Олар: картель,синдикат,трест,концерн және ... ... ... ... бір ... ... мен өткізу бірнеше ірі фирмалардың қолына жинақталу монополиясын айтамыз;
- Монопсония (monos-opsonia-өнім сатып алу) бір сатып алушының, өзінің ... ... ... ... бір ... ... сатып алуға мүмкіндігі бар , ерекше жағдайы;
- Олигопсония нарықтағы бірнеше сатып алушылардың ... ... ... мен ... ... ... ... инфрақұрылым.
Нарықтық инфрақұрылым - нарықтағы тауарлармен мен қызметтердің еркін қозғалысын қамтамасыз ... ... ... институттар жүйесі. Нарықтың инфрақұрылымның негізі - жабдықтау, өткізу, брокерлік, делдалдық ұйымдар, коммерциялық ... ... ... - ... ... ақпарат және байланыс жүйесі. Несиелік - есептеу негізі банктік және сақтандыру ... ірі және ... ... ... ... ... банктер. Нарық инфрақұрылымның негізгі элементтері:
... ... және ... банктер
 тауар, қор, валюта биржалары
 жәрмеңкелер, аукциондар
 мемлекеттік және мемлекеттік емес ... ... ... ... және бұқаралық ақпарат құралдары
... ... және ... инспекциясы
 сақтандыру жүйесі
 кеден жүйесі
... - ... ... кеңес беруші және аудиторлық компаниялар
 қоғамдық және мемлекеттік қорлар
... ... ... ... - ... бір орында ұйымдастырылған көпшілікке арналған рынок және ортағасырларда Еуропада пайда болды.
Аукцион - ... ... ... ... ұйымдастырылады. Алдын ала белгіленген орында тауарды жария түрде жоғары бағада сату басты мақсат ... ... ... - қарызды өтеу үшін сот органдары арқылы ... ... - ... иелерінің бастамасымен ұйымдастырылады.
Биржа - сатушы мен сатып алушы қатынас жасау үшін арнайы ... ... Оның ... ... - ... ... ... әсересе облигацияны белгіленген бағамен сату мен сатып алу ... ... ... Валюталық биржада валютаның бір партиялар саудасы жүргізіледі.
Еңбек биржасы - ... ... ... ... ... сату және ... алу ... ұйымдастырумен маманданған қызметтері.
Тауар биржасы - материалдық, ... ... ... ... ... ... ... әмбебап деп аталады.
Нарықтық бәсекенің әртүрлі сипатта болуы нарықтың құрылымына байланысты.
Ал нарық құрылымдарының бір-бірінен өзгешелігі ... тән ... ... ... негізгі типтері: жетілген және жетілмеген бәсеке.
Жетілген бәсекенің белгілері:
- ... ... мен ... ... саны шексіз.
- ... ену және шығу ... ... ... ... мобилділігі жоғары.
- ... ... әсер ету ... ... ... алу ... ... бірдей.
Егер жетілген бәсекенің бір шарты орындалмаса, онда мұндай ... ... ... ... ... ... ... монополия - тауарларды өндіру және өткізумен байланысты жалғыз фирманың үстемдік етуі. Монополияның негізгі белгілері - ... баға мен ... ... - ... бір ... бір ғана сатып алушысы бар нарықтық құрылымның типі. Ол сатып алу көлемін шектеу арқылы монопольдық ... ... - ... ... ... өндіру және өткізумен айналысатын және өзара бағалық емес бәсекеге түсетін бірнеше фирмалардың ... ... - ... өнім ... ... фирмалардың іс-әрекетін сипаттайды.
Жетілмеген бәсекені туындататын және фирмалардың ... ... ... ... ... ... ... фирмаларды ғана ерекше құқықтармен қамтамасыз етуі (белгілі бір ... ... ... ... ... өндірілмейтін және сирек кездесетін ресурстарға меншік.
3) Авторлық құқық және патенттер. Патенті бар фирмалар ғана сол ... ... ... ... ... ... сату құқығына ие.
4) Масштаб әсері. Ірі фирмалар өндіріс көлемін ұлғайту арқылы шығындарды төмендете отырып, ... ... қол ... ... ... ... ... қолдану.
Кез-келген рынок құрылымының типі қалыпты қызмет етуі үшін қажетті шарттар: экономикалық субъектілердің экономикалық ... ... ... Экономиканы тұрақты дамытудың басты мақсаты тек дамыған өркениетті ел қатарына қосылумен ішкі жақтан баршаға ... ... ... ... ... ... еңбектің барлық түрін қадірлейтін, зейнеткерлер мен ардагерлерді қоғамдық қамқорлыққа бөлейтін және экологияны қорғайтын қоғам құру. Ал экономиканың тұрақты ... ... ... ... даму ... ... бірнеше экономистердің көзқарастары бар.
ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев біздің елде он жыл ішіндегі қол ... ... ... талдай келе: деп, ойын түйіндеген. Сондықтан тұрақты даму процесінің мәні мен мазмұнын зерттеу біздің елде ... ... ... ... ... айналып отыр. Тұрақты даму концепциясы БҰҰ-ң 1992 жылғы Рио-де-Жанейрода өткен конференциясында ... ... ... ... рет ... Бұл конференцияда тұрақты дамудың мәні - ... ... ... ... қатар, болашақ ұрпақтың өз қажеттіліктерін қанағаттандыруына мүмкіндік жасау деп танылды.
Болашақ ұрпаққа, олардың өмір сүру ... ... ету - ... даму ... ... ... болып табылады. Бұл анықтамада әлеуметтік және экологиялық аспект басым. Оның себебі - адамзат өміріне қажетті өте ... ... ... ... ... қаупінің нақты екендігінде.
Сонымен қатар Республика Президенті Н.Ә.Назарбаев 2002 жылы БҰҰ-ның дүниежүзілік форумында деген ой қорытындысында Қазақстан экономикасының тұрақты бағытында ... ... ... ... ... ... ... экономикалық ғылым мен әлемдік өркениетті тәжірибеде тұрақты даму концепциясы өзінің ... ... ... Тың ... ... ғалымдар, саясаткерлер мен экономистер тарапынан оған деген қызығушылық орасан үлкен.
Тұрақты дамудың көптеген ... мен ... ... Олар кең диапозонда: жай тепе-теңдіктен жүйелік және біртұтастық түсініктері арасында қолданылып келеді. түсінігі көпжақты кең көлемде қолданатын ұғымға ... ... ... ... ... тек қана оңды дамып отырған кезең деп біржақты қарамау керек. Тұрақты даму ұғымы ... ... ... ... ... тән емес, оның түпкілікті мәнін ашпайтын кездейсоқ белгілер мен ... ... ойын ... ... ... арқылы тұрақты даму категориясын төмендегідей түсінуге болады:
- тұрақты даму тек қана оңды, яғни бір түрлі сипаттағы даму деп ... ... ... ... ... ... бір ... аралығында орын алады. Демек, тұрақты дамудың сипатын ашу үшін қысқа мерзімдік экономикалық дамуды емес (3-4 ай немесе 1-3 жыл), ұзақ ... ... ... (5,10,15,20 жыл). Қысқа мерзім аралығы алынса, онда экономикалық дамудың сипатына дәл баға ... ... ... ... дәл сол мезетте экономика дағдарыс қарсаңында немесе дағдарыстық жағдайда болуы мүмкін. Немесе, ... ... ... ... ... қарамастан, 3-4 жылдан кейін, мысалы, ауыр экономикалық жағдайға душар болып қалу қаупін байқамай қалуға болады. Сондықтан, ... даму ... ұзақ ... ... ... ... дамуды зерттеуге негізделеді;
- Тұрақты даму концепциясы дәстүрлі ... ... ... шығармайды. ХІХ ғасырдың көрнекті ғалым-экономистері С.Кузнец, И.Шумпетер, Дж.М.Кейнс, К.Маркс, Н.Кондратьев. С.Жуглар нарықтық экономиканың циклды ... ... ... дәлелдеп берген. Экономикалық заңдарды өзгертуге ешкімнің құдіреті жетпейді, өйткені олар объективті (яғни адамдардың қалаулары мен еріктеріне тәуелді емес). ... ... даму ... да ... ... орын алып ... ... тұрақты даму концепциясын басшылыққа алған мемлекет өзінің экономикалық ... ... ... ... ... жібермеу, онда экономиканы тұрақтандыру саясатын ұсынады;
- экономиканың құлдырауын тоқтатып, немесе тоқыраудан ... ... жаңа ... ... ... ... ... экономиканы даму траекториясына шығару.
Қоршаған ортаны қорғау және ... ... ... ... Комиссияның есебінде тұрақты дамудың төрт негізгі мәселелерін атап өтті. Олар:
- адам өміріндегі табиғат ... ... ... пен ... теңсіз бөлінуі;
- кедейшілік деңгейінің өсуі;
- әлемге қауіп пен қауіпсіздік.
Қазіргі кезде дамыған елдердегі экономикалық өсудің ... ... ... ең ... ... жетті, бұл модельдер басқа елдерде үлгі ретінде қолдануға ұсынылмайды. БҰҰ-ның қорытынды баяндамасында атап өткендей ... ... ... ... шешу жолы тек қана тұрақты даму. Тұрақты даму ... ... эәне ... процестерді зерттеудің жаңа әдістерін, қазіргі деңгейдегі тәсілдерін, басқа бағалау құралдарын қолдануды ... ... ... ... ... ... теориясы жүйенің тұрақтылығын бағалауғ жарамайтындығы белгілі болды. Өйткені, қазіргі жағдай ... ... пен ... шек ... ... ... Сондықтан нарықтық тепе-теңдік екінші орынға кетіп, алға экономикалық өсудің өлшемдік құралының басқасы шығады.
Қазіргі батыстық нарықтық экономикалық теориялардың көпшілігі ... ... ... ... Бірақ көптеген жылдардағы тәжірибеге сүйенсек, динамикалық жүйе ешқашан тепе-теңдік жағдайында ұзақ мерзімде сақталып қала алмайды. Дж.Р.Хикстің көзқарасы ... ... ... экономикалық пікір жүйесінде үлкен роль атқаруда. Тұрақты жағдай ол ... ... ... ... ... табылады. Ол адамдардығ талғамдары, техникалық даму деңгейі және ресурстардың саны белгілі бір уақытта ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы жағдайлардың ұдайы өзгеріп тұруына байланысты жүйенің тепе-теңдігі ... ... ... ... ... ... беделді сыншылары деп Р.Клауэр, А.Лейонхуфвуд, А.Ноувты және басқаларды атайды. Бұл теорияның маңызды кемшілігі деп олар статикалық екендігін көрсетеді. Олардың ... бұл ... ... даму факторларын есепке алмайды. Модельде өзгеру мүмкіндіктері жоққа тән және ... ... ... Оның ... ... ... мен ... арасында өзара байланыс өзінен-өзі қалыптасады деген болжам жатыр. Жалпы экономикалық тепе-теңдік теориясына А.Ноув ... ... ... Ол - ... ... және қаржыландыру бір-бірімен жау, өйткені, қаржыландырудан түсетін пайда тек тепе-теңдік жағдайда ғана ... Оның ... ... өсу мен техникалық прогресс экономикалық теңсіздік тудырады немесе сол теңсіздіктен өздері пайда болады. Бұл көзқарастың жақтастары аз емес. Мысалы: Джон ... ... ... ... отыруын көптеген өндірістік салалардаың қалыпты тенденциясын сақтай алмауынан деп тұжырымдайды. Ал, Имач Кэньити ақша ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік бермейді деп көрсетеді.
Қоғам мен табиғаттың арасындағы тепе-теңдік ... ... ... 20-шы ... ... пен ... ... талқыланған - деп көрсетеді И.Кучин. Қоғамның даму барысы, оның өндіргіш күштерінің өсуі, экономикалық ... және оның ... ... ... ... және кері ... өзара әсер етулері қоғам және қоршаған ортаның қарқынды қатынастарынан объективті түрде туындайды.
Бұл тұжырым Дж.Форрестер мен Д.Медоуздың ... ... ... ... В.А.Коптюк БҰҰ-ның қоршаған орта және даму туралы мәселелерін түсінуде маңызды тұжырымдар жасады деп жазды. Ол қоршаған ортаны қорғау мен экономикалық даму ... ... ... ... екенін ұғындырды, экологиядан бөлек дамыған экономика жерді қу далаға айналдыруда, ал экономиканың дамымауы экологияны қайыршылық күйге түсіреді ... ойды ... ... ... ... ... мәні ... Оның түрлерін атаңыз
2. Нарықтық механизм, оның негізгі элементтерін атаңыз?
3. Инфрақұрылым ... ... ... бәсекеге қабілеттілігі
5. Кәсіпкер дегеніміз не?
6. Кәсіпкерлік деген ұғымды қалай түсінесіз?
7. Экономиканы тұрақты дамытудың басты мақсаты
8. Нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... ... шетел ғалымдарын атаңыз
9. Жалпы экономикалық тепе-теңдік теориясын қалай түсінесіз?
Ұсынылатын әдебиеттер тізімі:
1. Назарбаев Н.Ә. Жаңа кезең - жаңа ... // ... ... 16 ... 2004 ... ... Н.Ә. Қазақстан тұрақты экономикалық даму кеңістігіне шықты // ... ... 28 ... 2003 ... Қажыкен М. Устойчивость социально-экономиеской системы (десятилетию концепции устойчивого развития) // Транзитная экономика, 2001 г.
4. Джон К.Гэлбрейт. Экономические теории и цели ... - М. ... 1979 ... ҚР ... ... , 1995 ж.
6. ҚР . Алматы. 1998.
7. ҚР Жер ... ... 2003 ... ҚР ... ... ... ... 2007 ж.
9. Абдильдина Л.И., Абдильдин С.С. . Алматы. 2004 г.
10. Бельгибаев К.М., Алшынбай А.М., Қайырбаева А.Е., Бекенова Г.Ы., ... Г.К.. ... ... ... ... ... 2003 г.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Фирма теориясы және оның нарықтық экономикадағы рөлі."25 бет
Агроөнеркәсіп кешенінің нарықтық экономикасы26 бет
Ақшаның ролі және нарықтық экономика27 бет
Банктік несиенің нарықтық экономикадағы ролі 23 бет
Банктер нарықтық қатынастар жағдайындағы өзіндік ерекшелігі бар кәсіпкерліктің дербес түрі31 бет
Банктердің нарықтық экономикадағы ролі24 бет
Банктердің нарықтық экономикадағы ролі туралы20 бет
Батыс Қазақстанның ауыл шаруашылығы нарықтық - экономикаға көшу кезеңінде (1990-2005 ж.ж)41 бет
Баға теориясы. Нарықтық экономикадағы бағаның ролі25 бет
Бағалы қағаздар нарығының теориялық және әдістемелік негіздерімен қатар оның жоғарыда аталған ұйымдық-экономикалық құрылымдарының нарықтық экономикадағы маңызын көрсету және бағалы қағздардың биржада сатылуы мен олардың үстінен қосымша үлестерді есептеу32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь