Ежелгі Үнді діні

Жоспар:
І. Кіріспе:
1. Үнді дінінің пайда болуы
II. Негізгі бөлім:
2.1. Буддизмнің пайда болуы
2.2. Үнді.будда мәдениеті
2.3. Ежелгі Үндістанның діни жүйесі: индуизм, джайнизм, сикхизм, парсизм:
2.3.1. Индуизмнің негізгі жүйелері.

III. Қорытынды:

Қолданылған әдебиеттер
1. Үнді дінінің пайда болуы
Ортағасырлық Үндістанның бір ерекшелігі - халықтың касталарға бөлінуі. Әр кастаның феодалдық қоғам өмірінде белгілі орны болды. Әр кастаның кәсібі әкеден балаға көшіп отырды. Басқа кастаның өкілімен некелесуге рұқсат етілмеді. Әр кастаның қалыптасқан салт-дәстүрі қатаң сақталды. Бір кастадан екінші кастаға өтуге тыйым салынды. Индуизм діні Үндістан қоғамындағы касталық бөліністі қолдап отырды. Индуизм әр түрлі діни нанымдарды қамтиды. Үндістан халықтары үнділердің үш құдайы: Брахма, Вишну және Шиваға табынды. Брахма - дүниенің жаратушысы, Вишну - бейбітшілік сақтаушы, Шива - күйретуші және қайта құру құдайы. Шива мен Вишну өте жоғары құрметке ие болып, оларға арнап храмдар тұрғызылады, құрбандықтар шалынады. Киелі нәрсеге табынушылықтың ізі күні бүгінге дейін сақталған. Үнділер Гангөзенін, жануарлардан - сиырды, өсімдіктерден лотосты киелі деп санайды.
1. Алтай Ж. Қасқабек А. Мухамбетәли Қ. Философия тарихы. Оқулық – Алматы. Рариаритет. 2006-312
2. Ақназаров Х. Философия тарихынан дәрістер курсы Алматы., 1997 ж
3. Бейсенов Қ. Философия тарихы. Алматы., 1992 ж
4. Введение в философию В 2 ч. М., 1989
5. Кішібеков Д., Сыдықов Ұ. Философия А 1994 2002 ж
6. Нұрышева Г. Философия лекциялары курсы. Оқу құралы. Алматы. Зият Пресс. 2006 ж – 204 б
7. Тұрғынбаев Ә. Философия Алматы, 2001 ж
8. Философиялық сөздік. Алматы, 1996 ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
М. Өтемісов атындағы ... ... ... университеті
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: "Ежелгі Үнді діні".
Тексерген: Сүлейменова Г. Б.
Орындаған: Еслямова Г. Б
Орал 2014
Жоспар:
І. Кіріспе:
1. Үнді дінінің пайда болуы
II. ... ... ... ... ... ... мәдениеті
2.3. Ежелгі Үндістанның діни жүйесі: индуизм, джайнизм, сикхизм, парсизм:
2.3.1. Индуизмнің негізгі жүйелері.
III. Қорытынды:
Қолданылған әдебиеттер
1. Үнді дінінің пайда болуы
Ортағасырлық Үндістанның бір ... - ... ... ... Әр кастаның феодалдық қоғам өмірінде белгілі орны болды. Әр кастаның кәсібі әкеден балаға ... ... ... ... өкілімен некелесуге рұқсат етілмеді. Әр кастаның қалыптасқан салт-дәстүрі қатаң сақталды. Бір кастадан екінші кастаға ... ... ... Индуизм діні Үндістан қоғамындағы касталық бөліністі қолдап отырды. Индуизм әр түрлі діни нанымдарды қамтиды. ... ... ... үш құдайы: Брахма, Вишну және Шиваға табынды. Брахма - дүниенің жаратушысы, Вишну - ... ... Шива - ... және ... құру ... Шива мен ... өте жоғары құрметке ие болып, оларға арнап храмдар тұрғызылады, құрбандықтар шалынады. Киелі нәрсеге табынушылықтың ізі күні бүгінге дейін сақталған. Үнділер ... ... - ... ... ... киелі деп санайды.
IV-VII ғасырларда Үндістанда будда діні дамыды. Діннің негізгі ... ... ... ... ... бойынша, адам өлгеннен кейін жаны басқа адамға - жануар, жәндік, өсімдікке ауысады, о дүниеде өмір бар, күнәһар адам құдай алдында ... ... ... ... көптеген елдеріне тараған. Қазіргі кездеҚытай, Жапония, Моңғолия және Бурят, Саха елдерінде жалғасуда.
VIII ғасырда Үндістанды ... ... ... ... Ұлы ... ... ... дінін енгізеді. Ислам діні кең тарап, шаруалар, қолөнершілер жаңа дінді кабылдайды. ... ... да ... ... ... және ... діндері кеңінен тараған.
2.1 Буддизмнің пайда болуы
Тұңғыш әлемдік дін - будда діні б.д. дейінгі VI ... көне ... ... ... ... дінінің негізін салушы Сиддхартха Гаутма 567 жылы Оңтүстік Непалдағы ру басының отбасында дүниеге келді. Бала туғаннан соң жеті ... ... ... ... ... Гаутаманың одан кейінгі өмірі, әсіресе оның сырт дүниеден хабарсыз өсуі және әке сарайынан кетіп қалу себептері ... ... ... діні ілім ... ... ... кездері туған аңыздарға қарағанда баланы оқыту үшін шақырылған ғұламалар оның ержеткен соң адамның ... ... ... ... ... ... ... бала төрт белгіні - қарт адамды, науқасты, өлікті және тақуаны ... соң ... ... ... ... ... ... билік басындағы әке болашақ Будданы сыртқы дүниеден ... ... ... ... таса "жер ... ... ... болуы тиісті оқиға бәрібір болады: ол алдымен дәрменсіз қартты көріп, қызметшісінен бұл ... ... ... ... ... ... ... бар екендігін біледі; серуенде жүріп алапес аурумен ұшырасып, кәріліктен де өзге ... бар ... ... ... ... көріп, өмірдің соңы өлім екенін біледі; төртінші кездесуі - дүние қызығының бәрін тәркі етіп, кезбелікпен күнелткен дәруіш оны ... да ... ... ойға ... ... осы ... ... амалын іздеуге бел шешіп, тақуалық жолына түседі. Гаутама бұл кезде жиырма тоғыз жаста еді.
Ол бодхи ағашының ... жеті апта міз ... ... Серіктері бұл ағашты бодхинанда, немесе "даналық тағы" атап кетті. Бұл мейлінше әділ еді: ... ... ... тән ... мен жан ... ... оның ... мүлдем өзге дүние қақпасы ашылды, бақыт жолы сайрап жатты.
Ол өзі ... төрт ... ... ... асықты. Соңынан будда діни ілімінің негізіне айналған бұл ... ... ... ... 1. Өмір ... - қасірет. Адамның өмірінің барлық ... - оның ... ... ... өлуі - бәрі ... 2. Адамдар бұл дүниеде рахат көрсем, бай болсам дейді. Қасірет себептері осында жатыр. Демек, адамның қасірет ... оның ... ... 3. ... ... тілектерден толық бас тартып, нирванаға жеткенде ғана қасіреттен арылуға болады. 4. ... және ... ... ... ... ... ... жолмен жетуге болады. Олар: 1) қасіретінің себептерін дұрыс түсіне білу; 2) ... ... ... 3) ... дұрыс құру; 4) дұрыс әрекеттер жасау; 5) салауатты өмір сүру (кісі өлтірмеу, ұрлық ... ... зиян ... ... ... және ... ... қасиеттерді сақтау); 6) адал еңбек ету, 7) ізгі нәрселерді ойға сақтау, 8) дене күші мен ... ... ... сала ... осы ... көптің ортасына келді. Ол өз ілімін тыңдаушыларының ... ... ... ... ... ... жоқ. Ұстаздың тәліміне әрқашан шәкірттің қабылдау қабілеті сай келіп отыр. Осыдан оның ... ... "үш ... ... ... ... Яғни, дүниелік ойлардан арылған таңдаулылар үшін ілім бір деңгейде ауғыздалса, қауым мүшелері үшін ол екінші қырынан, ал жалпы жұртқа сол ... ... ... ... ... ... Ол алыс ... орнайтын әлемдік қауымның негізін байыптылықпен қалап, білім ... ... ... ... ... ... ену үшін екі шартты орындау қажет болды. Бірі - салауаттылық, екіншісі - жеке меншіктен ... бас ... ... иесі болу ... ... ... оймен өлшенеді. Зат қолыңда бола тұра меншік иесі болмауың да мүмкін", - деп үйретті ұстаз. Яғни, адамның ... ... ... ... сана ... ... ...
Будда дінінің адам нирвана дәрежесіне дейін көтерілетін жетілу жолын кейде "ізгілік жолы" деп те ... Ол өз ... ... ... ... ... ... жолымен таратады.
Өмір өзінің бастауын белгісіздік тұңғиығынан алады. Бірінші адамның тағдыры - ... бар ... ... ... пайда болып, одан сана, адамның дене пішіні мен мінез-құлқы, сезімі қалыптасады. Адам ... ... тани ... ... оған ... артып, әртүрлі тілектер пайда бола береді. Бұл тілектер көбейген ... оның ... ... ... де көбейе береді. Ақыр-соңында өмірге бейкүнә келген адамды оның осы ... ... ... ... алып барады.
Будда діні әуел бастан осы өмір шырғалаңына түсуден сақтандырады, ал ... кеш ... бұл ... ... ... ... ... буддизм адамзаттың шырғалаң тіршілігіне меңзеп, "өмір дөңгелегін" өзінің ... етіп ... Ол ... өз өмірімен үлгі болып, жол салуына, басқаның тіршілігіне бас сұқпауға үгіттейді. Дүние кем жаратылған, бірақ оны ... ... ... ... ізгі ... ... кез-келген төңкеріс-қиянат, сондықтан буддизм ілімі қоршаған дүниені, қоғамды немесе мемлекетті ... деп әуре ... адам ең ... өзін ... ... деп ... ... діні өзінің дүниетанымдық бастауларын веда-брахманистік көзқарастардан алады. Олар әлемнің бастау да, аяғы да жоқ шексіз деп ... ... ... емес, нирванаға жеткен кәміл адам. Бірақ ол ең ... ... ... ... оған ... ... Демек, діншілдер құдайларға емес, кәміл адамға бас ұрады. Осыдан буддизм монотеистік дін бе, жоқ па ... ... ... әлі ... ... нүкте қойылған жоқ.
Будда дінідегі тіршілік иелері бірнеше ... ... ... ... ... - бесінші сатысында тұр деп есептеледі. Адам осы баспалдақтармен жоғары өрлеген сайын Буддаға ... ... Осы ... қандай істер істесе, жан иесі қайтып дүниеге оралғанда соған ... орын ... ... ... ... ... келудің ортасында адамға бірден-бірге жетілу мүмкіндігі беріледі, ал осы мүмкіндікті пайдалану карманы ... ... ... ой ... ... ... соң оның өсиетімен сангхи аталатын буддашылар қауымдары пайда болды. Бірнеше жыл шәкірт ... ... ... ... арнайы сынақтан өткен соң қауымға мүше болып алынады. Сонымен бірге қауымнан шығу еркі өз қалауында болды. Оларға ... ... ... - ... ... ... ине мен ұстараны ғана пайдалану рұқсат етілді. Буддашы монахтың қайыр-садақа сұрауына тыйым салынады. Ол жұрт не берсе, соны ... ... ... ... Сонымен бірге ол тек ой-санасын жетілдіріп, ешқандай дене жұмысымен айналыспады. Монахтардың ішінде әйелдер де болды. Бірақ, олар жеке ... ... өмір ... ... храмнан тыс жерде бас қосып, қауым құрмайды.
Тарихи деректерге қарағанда, Будда өлген соң бір ғасырдан соң монахтар жиынында буддизмнің тапжылмас негіздері, ... мен дін ... ... Осы ... ... болған пікір-таластар будда дінінің екі бағытқа бөлінуіне себеп болды. Хинаяна діни ілім мен ... ... ... Махаяна оған қосымшалар енгізуді, буддизмге кеңірек және еркінірек ... ... ... ... ... ... сангити аталатын басқосуларында бұдан кейін де талқыланып отырды. Солардың ішінде алғашқы жиыннан соң жүз он сегіз жылдан ... ... ... ... ... ... құрған кезде өткен жиынның буддизм тарихында елеулі орны болды. Ашоки патша (б.э. дейінгі ІІІ ғ.) буддизмді мемлекеттік дін деп ... оны ... ... ... ... ... ... қарай "оңтүстік будда діні" деп аталады. Осыладың ішінде хинаянаның Шри-Ланкада беделі өте жоғары. Будда монахтары өздерінің білімдерін жетілдіру және діни ... алу үшін ... бас ... ... ... Шри-Ланка ұлты және діні жағынан біртекті емес. Мұнда сингалдар (буддашылар) мен тамилдер (индуистер) арасында үнемі қақтығыстар болып тұрады.
Манхаяна немесе ... ... ... ... Қытай, Жапония, Корея, Непал, Бутан территорияларында, бертінректе ламаизм түрінде Монғолияда, Тибетте орнықты. ... екі ... - ... мен ... бөлінеді. Ламаизмге құдайлар пантеоны тән болса, дзен-буддизмде құдай жоқ. ҮІІІ ғасырда буддизмнің жаңа ағымдары - ... оған ... ... пайда болды. Бертін келе осы тантризм, махаяна және Тибеттің қара діні бір арнаға тоғыса келіп, тибеттіктердің өздері "жол" ... "заң" деп ... ... ... ... ... буддизмнің қуатты бір тармағы орнықты.
Ламаизм негізіндегі лама яғни "аса мәртебелі"деген дін басыларына ,діни ұстаздарға қатысты қолданылған. XV ғасырдан ... ... лама мен ... ... басқарып келген.Олар "Мұхиттай шексіз ұстаз" дегендерді білдіреді.Тибеттің бүкіл тарихында он төрт адам көзі тірі ... ... ... ... ... Мұнда далай- ламаны сайлаудың берік тәртібі қалаптасқан: далаи- лама ... соң 49 ... ... (екі жылға дейінгі аралықта) дүниеге келген ер балалардан болашақ Будда іріктеліп алынатын болған. Оның шарты - жас ... ... ... келбетінің ұқсастығымен бірге, оған ұсынылған заттардың ішінен ламаға тиісті ... ... ала ... ... дін ... қалауы түскен бала 16 - 17 жасына дейін шәкірттік жолдан өткен соң лама, кейіннен далай- лама атағын алатын ... Үнді -- ... ... ... ... өркендеген үнді-будда мәдениеті. Үнді елінің ғасырлар бойғы мәдени дәстүрлері оның талантты халқының діни сана-сезімінің ... ... ... ... ... ... ... арийлер өздерімен бірге б.з.б. 2000 жылы шыға бастаған көне мәдени мұралардың бірі -- Ведаларды ала ... оны ... ... ... ... тарата бастады. Ведалар дегеніміз -- діни сарындағы дұғалардың, құрбандық шалу кезінде айтылатын ... ... ... ... ... ... өлеңдердің жиынтығы. Үндінің атақты жазушысы Рабиндранат Тагор ведалық гимндерді деп өте жоғары бағалаған болатын. ... ... ... ... ... деп ... . ... б.з.б. 800 жылында қалыптасқан упанишадтар үнді-арийлердің діни көзқарастарының дамуындағы басты қадам болып саналады. Өйткені, упанишадтар адамның ішкі жан ... оның ... ... ... ... пен ... апарар жолдар мен олардың бұл өмірдегі маңызы, өлім мен мәңгілік ғұмыр жайындағы діни-философиялық толғауларға толы болып келеді. Ең ... -- ... ... мен ... идеялары кеңінен көрініс тапқан. Брахман -- ... ... ... руханилылық, бұл дүниеде одан тысқары еш нәрсе де жоқ, олай ... ... ... ортаның мәні де осы Брахманда. Ол Атман болса осы жағдайларды ескере отырып -- жеке ... ... ... діни ... ... ... түрткі болды, сөйтіп көп ұзамай-ақ оның алты мектебі қалыптасты.
Үнді-будда ... тән ... дін мен ... ... ... ... ... ұштаса білуінде. Бұл туралыГегель былай деп жазды: ... VI ... үнді ... кейіннен дүниежүзілік дінге айналған, будда діні қалыптаса бастады. Оның негізін қалаушы ханзада, кшатрийлер варнасына жататын Буддаболды. Оның шын аты -- ... ал оның ... әйел ... Майя еді. Ұлы ... ... ... жер ... тарады, оның жүрегінің тазалығы, өз-өзіне сенімділігі, парасаттылығы мен салмақтылығы, бүл қасиетті ананың қадір-қасиетін арттыра ... ... ... ... да дами ... Оның ... қалаушы -- Махавира (Вардамана) болады. Бұл сектаның жолына түсушілер кармадан азат ... ... ... ... -- аскетизмді насихаттады. Нағыз джайнистердің фанатизмінде шек болмады. Олар бүл өмірдің барлық рахатынан саналы түрде бас тартты, ... ... ... олар өмірлерінің соңғы сәттерінде тамақтанудан да бас тартты. Джайнизм брахманизммен ымыраға келудің арқасында осы уақытқа дейін Үнді мемлекетінің қоғамдық-саяси өмірінде өз ... ... ... ... жолына түскендер негізінен саудагерлер болды.
Будда өзінің діни уағыздарында брахманизмді де, джайнизмді де сынға алады. Брахманизмдегі байлық пен ... ... ... ал ... ... ... қана- ғаттандырмады, сондықтан да ол орталық межені қалап алады. Ол ... ... діни ... атты ... ... ... ... берді. Онда былай делінген: . Бұл жол тармақтары көп сегіз салалы жол. Олар: адал ... әділ ... ... сөз, ... ... ... шындықпен еске алу және адамның өз бойындағы қасиеттерін үнемі байыту болып табылады.
Буддизм бойынша, өмірдің ... ... ... ... мынандай: өмірге келу -- азап, қартаю -- азап, жүрегің қаламайтын адаммен қосылу -- азап,жақсы ... ... ... -- ... ... ... жете ... -- азап. Ал аталған осы азаптардан ... ... жолы -- ... салалы қасиетті өмір жолын тандап алу.
Будда ілімі адам бойындағы ізгілік, адамгершілік қасиеттерді одан әрі ... ... Онда ... делінген: .
Үнді қоғамында ғасырлар бойы қалыптасқан мүндай жағдай, дәлірек айтқанда, үйымдасқан өлеуметгік қарсылықтың болмауы -- үнді ... ... ... ... ... тегеурінді, батыл түрде әлеуметтік-саяси қарсылық көрсете алмай, ... ... ... ... ... ... үнді елі алғашқыда мұсылмандардың, ал одан кейін ағылшын империализмінің үзаққа созылған азапты ... ... Ол аз ... ... ... ... Үндістанның көптеген касталары мұсылмандық жолға көшті. Әсіресе, төменгі касталар ойланбастан-ақ өздерінің мәдениетінің діни негіздерін өзгертіп жіберді. Тоқымашылар, саудагерлер, қасапшылар, ... және т.б. ... ... қабылдады, ал кейіннен мүндай жағдай индустар мен мұсылмандар ... ... ... орын ... ... ... үстемдігі кезінде шетел басқыншылары өз армияларын солтүстік Үндістандағы жоғарғы каста өкілдерінен толықтырып отырды: деп аталатын бүл ... өз ... ... ... жасады. Индуизм мен буддизмнің бір-бірімен өзара тығыз байланыс- тылығына жөне ... ... ... ... ... тары болғандығына қарамастан олардың өздеріне тән айтарлықтай айырмашылықтары болды, ол ерекшеліктер олардың әлеуметтік-саяси бағдарламаларына тығыз байланысты болды. Мысалы, индуизмде ... ... ... болып келеді, сондықтан да бүл ағымдағы фанатик -- ұлтшылдар мұсылман- дарды мейлінше жек көреді, ал бүл ... ... ... ... тығыз байланысты екендігін ешкім де жоққа шығара алмады.
Буддизмнің касталық құрылыстың мүдделерін қорғау мәселесіне ешбір қатынасы жоқ, ... да ... бүл діни ағым ... ... ... ... икемділік танытады. Тіпті кей жағдайда оның үлт-азаттық және ... ... ... авангарды дәрежесіне дейін көтерілген кездері де болды. Осы орайда, американ отаршыларының Оңтүстік Вьет- намды жаулап алу ... ... ... көптеген будда монахтарының өздерін өртеп жібергендіктерін еске ... та ... ... бірақ буддизмнің қоғамдағы саяси-әлеуметтік мөселелерді шешудегі мүмкіндіктері шектеулі болғандығын да естен шығармаған жөн. Үнді-будда мәдениетінің қойнауында Үндістанда Махатма Гандидің (1869 -- 1948) ... ... ... Ол бүл ... барысында өзінің табиғатта әрекет ететін заңына үдайы сүйеніп отырды. М. ... бұл ... ... деп ... ... ... сатьяграха ( -- шындық, ал -- табан- дылық деген мағыналарды береді) қозғалысының дем ... ... ... Ол ... ізбасарларының көмегіне сүйене отырып, халықты талай ғасырларға созылған ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың қажеттігін діни-этикалық түрғыдан негіздеп, дәлелдеп берді. Ендеше, Ганди тарих сахнасына ірі саяси қайраткер ... ғана ... ... ... ... ... беделді басшысы ретінде де шықты деп толық сеніммен айта аламыз. Гандидің бүл қозғалысты үйымдастырудағы басты мақсаты -- ... ... ... ісі үшін ... ... ... ... үйрету болды. О л ондаған жылдар бойы тәуелсіз үнді мемлекетін құру мақсатында дхарманы, ақиқатты және күш ... ... ... ... ... жиі қайталайтын. Бірақ үнді қоғамын қайта құру мақсатындағы езінің жасампаздық қызметінде Ганди өзі де мүлде күтпеген қиындықтар мен адам ... ... ... сүмдық уақиғаларға тап болды. Мәселе ағылшын империализмінің арсыз саясатында ғана емес еді, мәселе үнді халқының өзінде де ... ... бүл ... ... мен ... арасында жан түршігерлік қанды шайқастар басталып кеткен болатын. Бүл қатыгез қақтығыстардың бары- ... адам қаны көп ... ... ... мен ... ... діни-қауымдық фанатизмнің құрбандығына шалынды. Біртүтас Үндістан мемлекеті екіге қақ жарылып, бір-біріне қас екі мемлекет пайда ... ... және ... қауымы діни фанатизмге жан-тәнімен беріліп қана қоймай әлеуметтік теңдікке де ... ... ... ... жүйе үнді ... ... заң алдындағы теңдігін бүзды, ал мүндай келеңсіз жағдай мемлекеттің ғана емес, сонымен қатар бүкіл үнді ... ... да өз ... ... ... ... ... байланысты сорақы қылықтар белең алды. Тіршілік иесі атаулыға жамандық жаса- мауды уағыздаған қайырымды, ақкөңіл ... ... ды ... ... ... ... ... мүлде басқаша қарым-қатынастар жасады. Брахман өзінің кедейлігіне қарамастан, ... ... ... өз ... беруден үзілді-кесілді бас тартты. Діни фанатизм мен касталық дәстүр- лер салдарынан туындаған қоғамдағы келеңсіз мүндай қубы- ... ... ... ... Ол деп ... М. ... ... саналы өмірі үнді-будда мәдениетінің құндылықтарын сақтауға, оны заман ағымындағы тағылық ... ... ... ... ... ... да, ... будда мәдениетінің күш көрсетуден бас тарту, рухани тазалықты сақтай білу, табиғатты құрметтеп, аялай білу, өмірді ... ... ... ... еш ... да өз ... ... емес, олай болса бүл мәдениеттің басты құндылығы да, мәні де осында болса керек.
Үнді өнері брахманизмнің, буддизм мен ... ... ... ... ... ... дамыды. Алғашқы дүниеге келген көркем шығармалардың мазмүны адам- затты ... ... ... ... ... нан ... ... Ведалар да, упанишадтар да көне үнді тілінде (санскрит) жазылған әдеби ескерткіштер қатарына жатады. Олардың көркемдік құндылығы бүгінгі күннің тала- бына да сай ... ... Д. Неру үнді ... ... ... ... ... өнерімен өзара салыстыра отырып, олардың бір-бірінен басты айырмашылықтарын да атап көрсетеді.
Біріншіден, үнді халқының көркемдік ... ... және ... ... ... ... ... Бүл байланыстардың тамырының тереңдігі соншалық, үнді халқының көркемдік мәдениетіне сай келетін діни-философиялық идеалдарды білмей түрып, бүл мөдениетті түсініп, бағалау ... ... Үнді ... қай туындысын алып қарастырсақ та, оларда діни сарынның бар екендігін аңғарамыз.
Екіншіден, үнді өнері қарапайым шаруаларға өте жақын болып ... ... ... бүл ... ... мақса- ты -- қарапайым халықтың жүрегіне ... ... ... ... ... ... дхарма талаптарын түсіндіру болып табылады.
Үшіншіден, поэзиямен, прозамен, драмамен, музыкамен айналысушы өнер адамдары өздерінің бойындағы қасиеттерді табиғат әлеміндегі құбылыстармен ... және ... ... әлеммен өзара үндестігін ашып көрсетуге тырысады.
Төртіншіден, үнді өнерінің дамуына құдайларды ... ... ... діни ... ерекше ықпал жасады. Ведалар құдайлар бейнесіне құлшылық жасауға қарсы болды, ал Будданың мүсін ... мен ... ... ... ... ... дамуының тек соңғы дәуірінде ғана мүмкін болды.
Әрине, үнді-будда дінінің білімге үлкен ... ... ... де ... ... ... Көне үнді ... ғылымның маңызы мен мәні жоғары бағаланған. Оған дәлел ретінде ... мен ... ... мына бір ... сөздерді мысалға келтіргенді жөн көрдік: , , , және т.б. Үнді математиктері, ... ... ... және Орта Азия ... ... бағаланған, сондықтан болса керек, көптеген адамдар білім бүлағынан сусындау үшін үнді еліне ... ... ... ... ... ... университеттерде діни-философиялық текстер, астрономия, астрология, математика, медицина мәселелері жан-жақты оқытылатын болған. Бенарес көп уақытқа дейін үнді мемлекетінің басты ... ... бірі ... Көне Үндістанда астрономия мен математика жоғары бағаланған. белгісі мен санаудың ондық жүйесін ойлап тапқан да үнді ... ... V -- XII ... ... (V ғ.), ... (VII г.), Магавира (IX ғ.), Бхаскара (XII ғ.)сияқты дарынды математиктер мен астрономдардың мерейі үстем болды.
2.3 Ежелгі Үндістанның діни ... ... және оның ... ... б.д. ... бірінші мыңжылдықта пайда болды. Ол адамды рухани құтқарудың үш жолын ұсынды. Олар: қасиетті істер жолы (медитация және құдіретті болмыс ... ... ... жолы ... және оның рахымына сену).
Индуизмнің тұңғыш қауымы - "адживака" тақуалық жолын тұтып, тән құмарлығымен күресті. Бірақ, Вишнуға табынды. ... діни ... ... ... ... Ол ... ... Кришнаға тең дәрежеде құрмет көрсетті. ХІІ ғасырда брахмандар жарты құдай - ... ... ... ... ... діни ... қара ... тілі болып саналатын хинди тілінде атқарыла бастады. Осының нәтижесінде Вишнудің көпшілік арасындағы мәртебесі ... ... ... ... ... да осы құдайды мойындаушы қауымдардың бірлігінің нығаюына ... ... ... ... үнді ... одан әрі ... ... кедергі болған жоқ. Керісінше, осы көп құдайлар біртұтас діни түсінік аясында құрметтеліп, индуизм баршаның ... ... ... үшін "Махабхарата" және "Рамаяна" эпостары - Үндістанды арий ... ... алуы ... ... ... ... ... әңгімелейтін қасиетті аңыздар жинағы. Поэмада индуизм құдайлары пантеоны туралы кең әңгімеленді. "Рамаянада" Раманың және оның жұбайы Ситаның өмірі баяндалды. Индуизмнің діни ... ... ... жағынан "Махабхарата" эпосына енетін дүниетанымдық проблемаларға түсініктемелер беретін "Бхагават-Гита" ("Жаратушы өлеңі" немесе "құдіретті өлең") философиялық ... ... ... ... ... ... болмыстың (соның ішінде психика мен сананың) бастауы ретінде пракрит ... ... ... және одан ... таза рух - пуруша (кейде Брахман немесе Атман деп аталады) туралы ережелер құдайды. Осылардан шығарма авторларының екі ... ... ... ... ... ... негізгі мазмұнын Кришнаның өсиеттері деген орынды. Үнді мифологиясы бойынша Вишнудің сегізінші аватарасы (осы ... ... ... ... ... әр ... ... әлеуметтік (варналық) қызметі мен міндеттерін орындауға, тұрмыс тіршілігі жемістеріне бейтарап ... ... бар ойын ... ... үйретеді. Кітап адамның дүниеге келуі мен өлуінің ... ... мен адам ... ... адамның тіршіліктегі өмірін анықтаушы табиғат тудырған үш материялдық ... - ... ... ... (құмаршыл, іскер, жігерлендіруші), саттва (рухтандырушы, ой сарайын ашатын, саналы) және осылардың түстері (тиісінше қара, қызыл және ақ түстер), йога жолы ... ... йога ... ... ... арнаған адам жолы), ақиқат және ақиқат емес білімдер туралы көне үнді философиясынан мол мәліметтер береді. Байсалдылық, құмарлықтан аулақ болу, ... ... ... ... ... ... қатарынан аталады.
Йога "Ведаларға" сүйенеді және Веда философиялық мекетептерінің бірі болып табылады. Ол әрі философия, әрі ... ... ... ... әр ... рух ... жету жолы, ол ең бірінші кезекте медитация арқылы адамның өз сезімі мен ойын өз ... ... ... Йога ... ... сену ... ... бағытталған іс-қимылдың шарты және теориялық дүниетанымдық көзқарастың ... ... ... Дара ... ... адамның өзінің даралығын сезіну үшін қажет нәрсе. Медитацияны жақсы ... ... ... ... ... ... енеді.
Индуизмнің тағы бір арнасы - "пурана" діни-мистикалық поэмалары. Оларда космогониялық аңыздар мен ... ... ... ... тарихының ерте кезеңінде Брахманың әлемді жаратушылық орны, оның құдайлардың ішіндегі біріншілігі қалтқысыз мойындалса, бертін келе Вишну мен Шива ... ... ... ... ... ... ... орнығады. Брахманың өзін барлық өзге құдайларды жаратушы бас құдаймн деп жариялағаны үшін оны Шиваның жазалап, бес басының ... ... ... ... оның ... ... алуы ... айтылады. Одан гөрі кейініректегі аңыздарда Брахма әлемді Вишну мен ... ... ... ... оның Тримуртидегі тұғыры қайта қалпына келтіріледі.
Бүкіл әлемнің бірінші негізі және абсолютті құдірет тұрғысындағы Брахманың орнын толығымен Вишну меншіктейді. ... әлем ... ... ... ... ... ... Инуизм көркем өнерінде Вишну Шеш әбжыланына отырып, әлемдік суларды кезіп жүрген құдай түрінде бейнеленеді. Оның ... ... ... ... ... Лакшмидің кіндігінен өсіп шыққан лотос ішінен Брахманы көреміз. Космогониялық сурет әлемді жаратушы Вишну бейнесін ... ... Аңыз ... ... цикл ... ... бүкіл дүниені оранып, белгілі уақытқа ұйқыға кетеді. Оянған соң, оның әмірімен ... ... ... жаратады. Келесі әлемдік цикл басталады.
Бүкіл көзге ілінетін және ілінбейтіннің бәріне әмірін жүргізуші Вишну өзіне ... ... ... Вишну төрт қолы бар, әр қолына зұлым күштерге қарсы қолданатын қару ұстаған ер жігіт кейіпінде бейнеленген. Ол Меру әлемдік тауының ... ... ... ... - ... ұшып ... Вишнудың аватарасы, яғни адамның, хайуанның, болмаса басқа құдайлардың кейпіне енуі туралы ілім - ... діни ... ... ... әрбір құдірет иесі Вишну аватарасы деп түсіндіріледі. Осы арқылы ол космостық қуатқа (майя) ие ... ... әр ... ... ... құдайына сиынған, ол осы құдай бейнесіндегі Вишнуға сиынады. Вишну аватарасының негізгі он түрі бар. Олар - ... ... аю, ... қортық, әмірлерді, өркөкіректер мен құдайды сайқымазақ етушілерді жазалаушы брахман Парасурама, Рама, Кришна, Будда және Калка ... ... ... ақырында Вишну Калка бейнесінде келіп, дінсіздерді тегіс жойып, мейірімділік пен бақыт қоғамын орнықтырады.
Шива - денесін ... ... ... үш көзі бар, ... ... бас ... алқа тағынған, түрінен адам шошырлық талқандаушы құдай бейнесінде ... Кей ... бет ... ... ... бар. Ол ... ... мекен етіп, тақуалықпен, қалың ой үстінде ғұмыр кешеді. Аңыз ... Шива ... цикл ... ... ... ... құдайларды жояды. Оның талқандаушылық бейнесі туралы түсінік ... ... ... Шива ... - ... ... Ол кейде жағымды жағынан да көрінеді. Мәселен, Шива мәйектілік пен шексіз шығармашылық қуаттың құдайы. Әлем әрқашан Шива және оның ... - Деви ... ... пайда болады және әрдайымғы солардың бақылауындағы қуат арқылы жасайды. Шива өзі жеңген ... ... ... алып ... ... ... аспандатып, бірде шыңырауға құлдыратып отырады.
Деви Шиваның тылсым қуатының рәмізі бола отырып, Шива тәрізді қарама-қайшы бейнелерде ... Ол бір ... ... Парвати құдай болса, екінші жағынан қатігез талқандаушы Кали. Оған, сонымен бірге, құдай-ана ретінде құлшылық етеді. Әсіресе арийлік дәірге ... Деви ... ... ... Миф Шива мен ... екі ұлы - ... құдайы және ұрылардың жебеушісі Сканда мен даналық құдайы Ганеша болғандығын жеткізеді.
Индуизмдегі абыздардың басты міндеті - ... діни ... ... ... ... білім таратушыларды "гуру" деп атайды.
Құлшылық рәсімдері жергілікті және барша құдайлар пантеонына ... ... ... ... ... ... көркем етіп жасалған мүсіндері қойылып, соның алдында құдіретті өлең (суттор) айтылады. Барлық тіршілік иесі Вишнудың құдіретті ... ... ... деп ... хайуандар мен жануарлар, мәселен, жылан, сыир, маймыл, Вишну есімімен байланысты жерлер - ... Ганг ... ... ... ... ... тәрізді брахманизм мен индуизмнің орталығы Бенарес қаласы. Сонымен қатар, Аллахабад қаласы да ... ... ... мерекелері - Кришна мен Раманың туған күндері мерекелері және Генеша мен Шиваның құрметіне өткізілетін салтанаттар. ... ... күні оның ... ... ... ... еске түсірумен байланысты түрлі ойын-сауықпен көңілді аталады. Шиваға арналған салтанат барысында ораза тұту, құмардан бойды ... және ... ... ... ... орныққан. Гурудан және дінге сенуші өзге адамдардан шыншылдық, өсек-өтірік, ғайбат айтпау, ұрлық жасамау, қолын қанмен былғаумен және қиянат жасамау, зина ... ... пен ... бой ... ... талап етіледі.
Сикхтар және олардың діни ілімі. Үндістанда XV ғасырда Нанак есімді (1469 ж.т.) адам өмір ... Ол өзін ... деп ... ... ... бола ... ислам мен индуизмді біріктіруге әрекет жасады. Оның осы әрекетінің нәтижесінде сикхизм әскери-діни сектасы пайда болды. Нанак бір ... ... ... ... дін ... ... ... қарсы болды. Ол жалғыз құдай идеясын сикхтар құлшылық етіп келген ... ... Бұл ... Эк, немесе "дара, жалғыз" деп атады.
Сикхизм ілімі бойынша ол ... ... ... дара ... ... ... оның өзіне тән сипаты бар. Сикх өлген соң, соған барып тұтасуы тиіс, бұл үшін ... ... ... ... ... дәрежесіне жету керек. Сикхтер Нанканың ісін жалғастырушы мұрагері - ... ... ... XVI ... ... ... ... - "Ади-грантхтың" түпнұсқасы Пенджаб штатындағы Алтын храмда сақтаулы.
Нанак пайғамбар касталарға, брахмендарға және аскетизмге қарсы болды. Ол ... ... ... ... ... де ... ... уағыздады. Жесір әйелдердің өзін-өзі өртеуіне, әйелдердің мұсылман ... ... ... тіршілігіне храмдар мен мешіттер тұрғызды.
Сикхтар өздерінің әскери ұйымын құрды. Оған қолына қару ұстауға қабілетті сикхтар түгел енді. Бұл ұйымға мүше ... "к" ... ... бес ... бар: кеш - ... сақалын қырынбау; качх - үнемі ұрысқа оңтайлы қысқа шалбар киіп жүру; кангха - шашты тарақпен түю; ... - ... ... жүру; канкан - әскери білезік тағыну. Қауымға енген әр адам өзінің ... ... ... ... ... ... қайраттылығын патшалар қысытаяң сәттерде үнемі пайдаланып отырды. Олар "кхальсу" аталатын бір ... ... ... жеке ... түрінде негізінен Пенджаб штатын қоныстанды.
Джавахарлал Неру, ... ... ... ... ... ... тәрізді аса ірі саяси қайраткерлер осы индуизм ортасынан шықты. Олардың бәрі қиянат ... ... ... ... ... ... осы негізде құрды. Саяси өмірде Үндістан әскери блоктарға қосылмау принципін ұстанды. Индуизм - өмір салты және мыңдаған жылдар бойы орныққан ... ... ... мекен еткен Непалда, Бангладеште, Шри-Ланкада және басқа елдерде тараған. Қазіргі кездері индуизмге Батыстың елеулі көңіл аударып отырғаны ... ... ... ... ... ... ... сикхизм, зороастризм және өзге діндер қатар уағыздалады.
Қорытынды
Үнді мемлекетінде қалыптасып ... ... ... Үнді ... ... бойғы мәдени дәстүрлері оның талантты халқының діни сана-сезімінің қалыптасып, дамуымен тығыз байланысты болды.
Үнді өнері брахманизмнің, ... мен ... ... ... ... ... ықпалымен дамыды. Алғашқы дүниеге келген көркем шығармалардың мазмүны адам- затты қоршаған дүниенің мән-мағынасын шындық түрғысы- нан көрсетуге ... ... да, ... да көне үнді ... ... жазылған әдеби ескерткіштер қатарына жатады. Олардың көркемдік құндылығы бүгінгі күннің тала- бына да сай ... ... Д. Неру үнді ... ... мәдениетін Батыс Еуропа өнерімен өзара салыстыра отырып, олардың бір-бірінен басты айырмашылықтарын да атап ... ... Ж. ... А. ... Қ. Философия тарихы. Оқулық - Алматы. Рариаритет. 2006-312
* Ақназаров Х. Философия тарихынан дәрістер ... ... 1997 ж
* ... Қ. ... тарихы. Алматы., 1992 ж
* Введение в философию В 2 ч. М., 1989
* Кішібеков Д., Сыдықов Ұ. Философия А 1994 2002 ж
* ... Г. ... ... ... Оқу ... Алматы. Зият Пресс. 2006 ж - 204 б
* Тұрғынбаев Ә. ... ... 2001 ж
* ... ... ... 1996 ж.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі Үнді және Қытай философиясы туралы6 бет
Мемлекеттің жалпы түсінігі, мәні, белгілері туралы7 бет
Оңтүстік-Шығыс Азия7 бет
Саясаттану ғылым ретінде12 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
1950 - 1980 жылдардағы КСРО-ның халықаралық қатынастар жүйесіндегі Үндістанмен байланысы61 бет
III - XI ғасырлардағы индияда феодалдық қатынастардың қалыптаса бастауы46 бет
Азия елдеріне жалпы шолу4 бет
Америка8 бет
Англияның үндістандағы отарлық саясаты45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь