Қазіргі несие және қағаз ақшалардың айналымынан туындайтын проблемалар

Жоспар:
1.Несиенің мәні, қызметі.
2.Несие формалары мен түрлері.
3.Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі.
4.Несиенің экономикадағы рөлі.
5.Қағаз ақшалар
6.Несиелік ақшалар
7.Ақшаның номиналистік теориясы және қағаз ақша айналысы.
Кіріспе

Несие — нарықтық экономиканың тiрегi ретiнде экономикалық дамудың ажырамас элементiн бiлдiредi. Оны барлық шаруашылық субъектiлерiмен қатар, мемлекетте, үкіметте, сондай-ақ жеке азаматтар да пайдаланады.
Құнның қозғалысы — бұл несиенiң қозғалысының кiндiгiн сипалайды. Несиелiк қатынастардың пайда болатын экономикалық негiзiне капитал айналымын жатқызуға болады.
Көбiне несиенi ақша ретiнде түсiнедi. Бiр жағынан қарағанда бұған негiз де бар сияқты. Себебi, қазiргi шаруашылықта қарыз көбiне ақшалай түрде берiлуде. Бiрақ бұл жерде ақша мен несиенiң әр түрлi ұғымды бiлдiрiп, әр түрлi қатынастарды түсiндiретiнін естен шығаруға болмайды.
Сонымен қатар, несие мен қаржы категорияларын бiр санайтындар да аз емес, несие — бұл ақшалай қаражаттың екi жақты қозғалысын, яғни қаражаттың уақытша берiлуiн және уақыт өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы — сол қаражаттың бір жақты қозғалысын бейнелейдi, яғни қаржы: дотация, субвенция, субсидия түрiнде берiлсе, олар кайтарымсыз сипатқа ие.
Несие— бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша пайдалануға (қарызға) берiлетін ссудалық капитал қозғалысы.
Несие мен ссуданың арасында да өзара айырмашылық бар. Несие — бұл банктiң қаражатын құрайтын көзi ретiнде барлық несиелiк қатынастарды ұйымдастырудың әр түрлi формаларының болуын және сондай-ақ олардың жұмсалымдарының формасын бiлдiретiн кең ұғымды сипаттайды. Ссуда — бұл ссудалық шот ашумен байланысты қалыптасатын несиелiк қатынастарды ұйымдастырудың бiр ғана формасын бiлдiредi.
Қарыз берушi — қарызды беретiн несиелiк қатынасының бір жағы. Қарыз берушi — бұл уақытша пайдалануға қарыз берушi субъектiлер болып табылады. Қарыз берушiлерге: банктер, банктiк емес мекемелер, мемлекет, шаруашылық субъектiлерi және халық жатады.
Қарыз алушы — бұл несиенi алушы және оны қайтаруға міндеттi, несиелiк қатынастың екiнші жағы. Борышқор және қарыз алушы бiр-бiрiмен жақын сөздер болғанымен де, олардың түсiнiктерi әр түрлі. Мысалға, кәсiпорын немесе жеке азаматтардың коммуналдық қызметке, салықтарға т.б. байланысты төлемдерi кешігуi мүмкiн, бiрақ бұл жерде ешқандай да несиелiк қатынас туындамайды. Борыш бұл тек қана экономи калық қатынасты емес, сондай-ақ адамзаттық қатынастар жағдайын сипаттайды. Борыш — бұл өте
Пайдаланылған әдебиеттер:
1) Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша Несие Банктер»: Оқулық. – Алматы: «Экономика», 2005.

2) Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие»: -Алматы: «ИздатМаркет», 2004.

3) Баймұханова С.Б.; Балапанова Ә.Ж. «Бухгалтерлік есеп». – Алматы; Қазақ университеті, 2002.
4) Ержанов М.С; Ержанова А.М.; «Основы бухгалиерского учета и новая корреспонденция счетов» (с 1 января 2003 г.). – А.; Ержанов и К, 2003 г.
5) Международные стандарты финансовой отчетности КМСФО/ Пер.И.Тарусина/ Ред. коллегия:А.С.Бакаев, Л.В. Горбатова, Т.Б. Крылов и др. – М.; 1998 г.
6) Радостовец И.К. ; Радостовец В.В.; Шмидт.О.И. Центраудит-Казахстан, 2002 г.
7) Кеулимжаев К.К. Корреспонденция счетов хозяйственных операций по типовому плану счетов бухгалтерского учета финансовой – хозяйственной деятельности субьектов. – А.; БИКО, 2003 г.
8) Бункина М.К. Национальная экономика. М: 2006 г.
9) Гальперин В.М. и д.р. Макроэкономика: учебник СПБ.:экономическая школа, 1994 г.
10) Саяси экономия. Оқулық-Алматы, Ана тілі, 1992.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министірлігі
Е.А Букетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті
Реферат
Тақырыбы:Қазіргі несие және қағаз ақшалардың айналымынан туындайтын проблемалар
Жоспар:
1.Несиенің мәні, ... ... мен ... ... ... ... ... рөлі.
5.Қағаз ақшалар
6.Несиелік ақшалар
7.Ақшаның номиналистік теориясы және қағаз ақша айналысы.
Кіріспе
Несие -- нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... элементiн бiлдiредi. Оны барлық шаруашылық субъектiлерiмен қатар, мемлекетте, үкіметте, ... жеке ... да ... ... -- бұл ... ... кiндiгiн сипалайды. Несиелiк қатынастардың пайда болатын экономикалық негiзiне капитал ... ... ... ... ақша ... ... Бiр ... қарағанда бұған негiз де бар сияқты. Себебi, қазiргi шаруашылықта қарыз көбiне ақшалай түрде берiлуде. ... бұл ... ақша мен ... әр ... ... ... әр түрлi қатынастарды түсiндiретiнін естен шығаруға болмайды.
Сонымен қатар, несие мен ... ... бiр ... да аз ... несие -- бұл ақшалай қаражаттың екi жақты қозғалысын, яғни қаражаттың уақытша берiлуiн және уақыт ... соң ... ... ал ... -- сол ... бір жақты қозғалысын бейнелейдi, яғни қаржы: дотация, субвенция, субсидия түрiнде берiлсе, олар кайтарымсыз сипатқа ие.
Несие -- бұл пайыз төлеу және ... ... ... ... ... берiлетін ссудалық капитал қозғалысы.
Несие мен ссуданың арасында да өзара айырмашылық бар. Несие -- бұл ... ... ... көзi ... ... ... қатынастарды ұйымдастырудың әр түрлi формаларының болуын және сондай-ақ олардың жұмсалымдарының формасын бiлдiретiн кең ұғымды сипаттайды. Ссуда -- бұл ... шот ... ... ... ... қатынастарды ұйымдастырудың бiр ғана формасын бiлдiредi.
Қарыз берушi -- қарызды беретiн несиелiк қатынасының бір жағы. ... ... -- бұл ... ... ... берушi субъектiлер болып табылады. Қарыз берушiлерге: банктер, банктiк емес мекемелер, ... ... ... және ... ... алушы -- бұл несиенi алушы және оны қайтаруға міндеттi, несиелiк қатынастың екiнші жағы. Борышқор және қарыз алушы ... ... ... ... де, ... түсiнiктерi әр түрлі. Мысалға, кәсiпорын немесе жеке азаматтардың коммуналдық қызметке, салықтарға т.б. байланысты төлемдерi кешігуi мүмкiн, бiрақ бұл ... ... да ... ... ... ... бұл тек қана экономи калық қатынасты емес, сондай-ақ адамзаттық қатынастар жағдайын сипаттайды. Борыш -- бұл өте ... ... Ал ... алушы -- бұл қосымша қаражатқа деген сұранысы бар тұлға.
Қарыз ... және ... ... қатар несиенiң құрылымының элементiне берiлетiн объекті де жатады. Беру объектiсi -- бұл ... ... ... яғни ... ... ... бiлдiреді.
Несие -- ақша сияқты тарихи экономикалық дәреже болып табылады. ... сөз, , ... - ... ... ... ... латынша деген сөзден шығады. Ол экономикалық дәреже ретiнде әр түрлi экономикалық қоғамдарда қызмет ... Ол ... ... пайда болған кезінен бастап қарапайым формаларында: бай және кедей қоғамдарда көрiнедi. Несие қатынастарын ақша қатынастары сияқты үнемi даму ... ... ... ... табиғи түрде қоғамның дәулеттi топтарынан мүлiксiз шаруалар мен кәсiпкерлерге ... ... мен ... өтеу үшін ... ... ... ... несие ақша түрiнде көштi.
Құндық қатынасты ерекше формасы сияқты несиенiң пайда болуы шаруашылық жүргiзуi бiр субъектiден босаған құн ... ... ... ... ... бiр уақыттарда жаңа қайта өндiру цикiліне ене алмайтын кезде ғана жүзеге асады. Несиеге байланысты бұл құн ... ... ... ... туып ... ... ... өтедi және қайта өндiру процесiнің шеңберiнде қызметiн жалғастыра береді. Бiрақ, несиелiк қатынастардың пайда болуың ... ... ... ... ... ... ... бiр-бiрiне қарсы тұралатын тауар иеленушiлер арасындағы айырбас ауқымынан iздеген жөн. Тауарларды қолдан-қолға өткiзу сияқты тауар айырбастау және ... ... ... ... ... ... экономикалық жемiс.
Несиелiк қатынастар пайда болатын және дамыған нақты экономикалық негiзде қаражат айналымы мен ауыспалы айналым, яғни ... ... ... ... боп құн ... ... ... алуына несиенi кедей болғаны үшiн алмайды, ол өзнiң меншiктi қорларының ауыспалы айналым мен капитал ... ... ... ... ... жетпей тұрғандықтан өз iсiн алға бастыру үшiн алады.
Несие объективтi қажеттiлiктен туындаған және ол қоғамдық өндіріс процесiнде маңызды рөл ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етедi және несие берушiлер мен қарызға алушылардың арасындагы қарым-қатынасты бiлдіредi.Оның көмегімен мемлекеттiң, халыктың, ұйымдардың және кәсiпорындардың табыстары мен бос ... ... ... ... ... ... төлемiне аударылатын несие капиталына айналады.
Несиенің мәні, қызметі.Несиенiң мәнiн анықтаған кезде бiрқатар әдiстемелiк принциптердi ұстану керек, несиелердiң барша түрi формалардан тәуелсiз оның ... ... ... ... ... ... ... несиенiң мәнiн ашуы керек. Егер бiр мәмiледе несие қайтарылмаса, онда өзiнiң қайтарылатын ... ... ... ... ... талдауда несиенің құрылымын, қозғалыс сатыларын, несиенiң негiзiн қарастырған жөн.
Несиеде өзгермейтін, тұрақты болып қалатын жәйiт - құрылым. Өзге экономикалық категориялар ... ... де ... өзара әрекетке түсетiн бiрнеше элементтен тұрады. Ондай элементтерге ең алдымен несиелiк қатынастың барлық субьектілері, сондай-ақ жоғарыда анықтағанымыздай, бұл ... ... ... мен қарызға алушылар жатады. Оларды бөлуге және бөлек қарастыруға болмайды. Оларды бiрге қарасты жағдайда ғана несиенiң мәнiн анықтауға ... ... -- ... ... ... ұсынатын жағы. Мұны iске асыру үшін онда ақшалай қаражаттың белгiлi бiр қоры болуы керек. Ол ақша ... ... ... ... бiреуден қарызға алған болуы да мүмкiн.
Қазiргi уақытта қарызға ақша ұсынатын негiзгi ... ... - банк ... ... кәсiпорындардың, ұйымдардың, кеңселер мен халықтың уақытша бос қаражаттарын шоғырландырып, оларды қарызға алушыға ... ... үшін ... түрiнде ұсынады. Бұл ретте банктен алған несиенi тек қарызға алушы ғана емес, сондай-ақ соңғысы да меншік иесiнетартылған ... ... ... Бұл ... банк бiр ... несие берушi болса, екiншi жағдайда -- қарыз алушы болып көрiнедi.
Қарызға алушы -- несиелiк қатынастар ... ... ... алған қарызды қайтаруға міндеттi жағы. Қосымша ақшалай қаражатқа уақытша мұқтаждығы туғандар карызға ақша алушылар болып табылады. Қазiргi заман талабына сай ... ... -- ... ... ... ... мен ... болуы мүмкiн. Алайда, қарызға алушы карызға алынған қаражаттың меншiк иесi ... ... ... ... ... оны ол өз қалауымен қолданады. Бұл жағдайда ол ... ... гөрi, яғни ... ... ... қоры ... ... оны iске асырып, пайдаланғаны үшiн өтемақы төлеп, қарызды артық көлемде төлейдi.
Несиелiк мәмiледе қарызға алушы несие ... ... оған ... ... өз ... қояды. Алайда, карызға алушы мен несие берушi несие қатынастарының толық құқықты жақтары болып табылады. Олар міндеттi түрде қатысуы керек және бұл ... олар ... ... ... Несие берушi -- қарызгер болуы мумкiн. Несие берушi мен ... ... ... іс ... ... ... ... көрсетедi. Несиелiк мәмiленiң қатысушылары ретiнде олар оны қарама-қарсы жақтарында тұрады. Олардың мүдделерi де бөлек, несие берушi неғұрлым ... ... ... ... ... қарыз алушыға мүмкiндiгiнше арзан несие алып, қосымша қаржылар табу мүддесі болады ... ... орны мен рөлi, оның ... ... ... ... ... экономикалық категория ретiнде мынадай қызметтердi атқарады:
- қайта бөлу;
- айналыс шығындарын үнемдеу;
- айналыстағы нақты ақшалардың орнын уақытша алмастыру;
- капиталдың шоғырлануын ... ... ... жеделдету.
Несиенiң қайта бөлу қызметi кез келген елдiң ұлттың экономикасының толық қанды жұмыс жасауына өз ... ... бұл ... ... ... жүйенiң бiр саласынан екiншi бiр саласына капитал ағымы болады.
Несиенiң айналыс шығындарын үнемдеу қызметiнің iс жүзіне асуы ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттардың түсісуі мен жұмсалуы арасындағы уақытша болатын алшақтық кей жағдайларда қаржылай ресурстарға деген қажеттiлiктi туындатады.
Ал келесі ... яғни ... ... нақты ақшалардың орнын уақытша алмастыруы. Қазiргi несиелік шаруашылықты мұндай орнын ... ... ... ... ... процесi қызметi экономиканың турақты дамуына жағдай жасау үшiн маңызды болып табылады. Мұндай мiндеттердi шешуде несиенiң бұл қызметi ... ... ... отырып, пайда алуға мүмкiндiк бередi.
Несие формалары мен түрлері. Несие формасы -- бұл ... ... ... ... көрініс табуы. Ол несие қатынасының мәнi мен ұйымдастырылуын синтездейдi. Несие қатынасының формасы мен мазмұны ажырағысыз әрі диалектикалық жағынан бiртұтас болады. ... ... ... оның ... мен ... ... ... алынған жiктеу өлшемiне қарай несиенiң мынадай ең ... ... ... ... ... ... ету ... қарай -- ұлттық және халықаралық несие;
- несие мәмілесінің объектiсiне қарай -- ақшалай және тауарлық ... ... ... ... ... -- ... коммерциялық, халықаралық тұтынушылық несиелер.
Несиенің негізгі формалары. Жорғарыда ... ... ... ... түрлерi болады. Несие түрлерi -- бұл оның несиелердi жiктеу үшiн пайдаланатын, экономикалық-ұйымдастырушылық белгілерi бойыша ең ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда несие түрлерi былайша жiктеледi: несиелеу объектiнiң экономикалық белгiлерi бойынша:
-- айналым қаражатын қалыптастыруға берiлетiн несие;
-- негiзi құрал-жабдықты ... ... ... ТМҚ ... ... ... сондай-ақ, нормативтен тыс қорлардың аясында уақытша қажеттлiкке берiлетiн несие;
-- өндiрiстiң маусымдық шығыны аясында берiлетiн несие;
-- жол ... ... есеп ... құжаттары аясында берiлетн несие, аккредитивтер;
-- төлем несиелерi.
ә) Қамтамасыз етiлуi бойынша:
-- жылжымалы және жылжымайтын мүлікпен, ТМК-пен, кепілдiлiкпен, сақтандыру ... ... ... етiлген;
-- iшiнара қамтамасыз етiлген;
-- қамтамасыз етiлуi болмайтын банкiлiк (сенiмдiлiк).
б) Қайтарылу мерзiмi бойынша:
-- қысқа мерзiмдi;
-- орта ... ұзақ ... ... ... ... ... (мерзiмін ұзарту);
-- бір жолғы өтеу;
-- кезең сайын (бір қалыпты емес) өтеу.
г) Тәуекелдi деңгейi бойынша:
-- субстандартты;
-- ... ... ... сенiмсiз;
-- ұзартпалы.
ғ) Арқылылығы бойынша:
-- ... ... ... ... ... мөлшерлемесi;
-- төмен пайыздың мөлшерлемесi;
-- пайызсыз.
д) Cалалық бағыты бойынша:
-- ... ... ... ... ... ... ... несиесі;
ж)Ашылатын шот түрлерi бойынша:
-- жай ссудалық шот бойынша несие;
-- арнайы ссуда шоты бойынша несие;
-- ... шот ... ... ... ... несие;
-- несие желiсi бойынша несие.
Несиенiң айрықша түрiне жылдам ... ... ... ... ... ... ... мерзім ссуда мөлшерi бойынша тiркелетiн ломбардтық несие жатады.
Ломбардтық несиенi негiзгi әр алуан турлерiне кұнды қағаз кепiлдiгiмен, тауар кепiлiдiгiмен, талап кепiлдiгiмен ... ... ... Қарыз алушы ломбардтық несиені өз қалауынша шектеусiз пайдалана алады.
Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі. Несие жүйесi -- ... ... ... және ... және ... операциялардың жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын банктiк емес мекемелердiң жиынтығы.
Несие жүйесi ... банк ... ... ... яғни мұнда өзге де несиелiк мекемелер қамтылады. Әр ... ... ... ... ... ... банк ... құрылымы қалыптасады. ҚР-дағы несиелiк жүйе екi буыннан тұрады: бiрiншiсi -- банктiк жүйе, ал екiншiсi -- парабанктiк жүйе ... емес ... ... саны ... ... азаюда. 90-шы жылдардың басында олардың саны 200-ден асты, ... банк ... ... ... олардың саны 35-ке дейiн (06.2003 ж.) қысқарды. Жалпы банктер қатарында мемлекеттiк банктер (мемлекеттiң 100% ... ... саны -- 2. ... банктiк секторында шетел капиталының қатысуы кеңейе түсуде, ... саны -- 16, яғни ... ... ... ... ... алады. Ал банктiк емес мекемелер санының керiсiнше, өсiп келе жатқандығын байқаймыз.
Несиенің экономикадағы рөлі. Несиенiң рөлiн несиелік қатынастардың ... ... ... ... нәтижесiмен анықтауға болады. Несие өзiнiң қызметi арқылы ұдайы өндiрiс процесiне әсер етедi. Жоғарыда ... ... ... өз ... ... бар, ол ... барлық құндылықтарымен емес, шаруашылық айналымда пайдаланылмай тұраған, ... ... ... ... кезiнде қайта бөлiну бөлігімен ғана байланысты. Несиенiң көмегiмен шешiлетiн мiндеттер қоғамдық дамудың әртүрлi кезеңдерiнде өзгерiп отыруы мүмкiн.
Жаңа өндiрiс ... ... ... iсiнде де несиенiң атқаратын рөлі зор. Несиенiң көмегiмен айтарлықтай ... ... ... мен ... жаңа ... iрi ... iске ... жаңа техникалық ендiруге, жоғары қосымша құны бар өнімдердi өндiрудi қайта жарақтауға байланысты салынатын мол ... ... ... ... ... ... шикiзаттық бағытынан арылып, жоғары дамыған өңдеу секторын құру мақсатын көздейтiн КР-ның 2003 -- 2015 жылдарға арналған ... даму ... ... ... Бұл ... ... несиелiк қаржыларын осы бағдарламаны жүзеге асыруға бағыттайтын несие жүйесiне үлкен үмiттер артылуда. Несиенi капиталдық салымдар ... ... ... ... ... қаржыландырумен айтарлықтай маңызды артықшылықтары бар. Ол капиталдық шығынның тиiмдiлiгiн осы шаралардың пайда ... ... ... ... ... әрi ... ... өтелу мерзiмi шегiнде қарызды өтеудiң мерзiмiн белгiлеумен жүйелi бақылауға мүмкiндiк бередi.
Несиенiң ақша айналымы саласында да алатын орны айрықша. Ол ақша ... ... ... ... өзiнiң қызметi -- айналысының құралын құруға ... ... ақша ... ... ... есеп ... мен сақтау шығындарын қысқартады;
-- екiншiден, несие бос ақша қаржыларын сан рет пайдалана отырып, қолма-қол ... ... ... ... ... ... үшiншiден, айналымның шығындары маусымдық қажеттiлiктерді қосымша қаржылар ... ... ... ... ... ... төмендеп, инфляцияның өрлеген кезiнде мемлекет пайыздық ұтысты көтеру арқылы айналымдағы ақша көлемiн қысу үшiн экономикадағы несиелiк салымның көлемiн қысқартады. Ал, ... ... ... ... ... әрi ... үшiн несие экспансиясы саясаты қолданылады, яғни пайыздық ұтыстарды ... ... ... ... көбейiп, ақша көлемi ұлғаяды. Осылайша ақша айналымын ретке келтiрiледi. Қазақстанда 1993 -- 1997 жылдары несиелердiң шектелуi, ал 1998 жылдан бастап ... ... ... ... жекелеген шаруашылықпен айналысушы экономикалық субъектiлердiң өмiр сүруi мен жалпы халық шаруашылыгының дамуына да, ... ... ... сондай-ақ халықтың әл-ауқатын көтеруде несиенің атқаратын рөлi өте зор екен.
Несие саласын мейлiнше ... да керi ... бар, ... ... қаржыларының жеткiлiксiздiгiнен шаруашылық субъектiлерi ТМҚ-ны, жабдықтарды сатып ала алмайды, өзiнiң ... ... ақы ... ... ... ... жалға ала алмайды және т.б.
Несиенiң шектерiн негiздеп анықтау мен сақтаудың сұраныс пен ұсыныстың, айналымдағы тауар мен ақша ... ... пен ... ... ... ... ... сақтап тұру үшiн маңызы зор.
Несиенiң пайдаланылуы мен оның тар ... ... әсер етуi көп ... ең ... ... қатынастарға қатысушы жақтардың ықыластары мен мүмкiндiктерiне байланысты, атап айтқанда:
-- қарыз алушылардың қарыз қаржыларына деген ... мен ... және ... ... ... ... ... азайтуға олардың ықыласты болуы;
-- банкiлердiң өз табыстарын ұлғайту мақсатымен несие салымдарын кеңейтуге ықыластылығы.
--------------------------------------------------------------------------------
Екi жақтың несиелiк тынымдарға ықыластары ... ... ... ... ... ... -- бұл нағыз ақшалардың өкілдері. Тарихта олар айналыста жүрген алтын және күміс монеталардың ... ... ... болды. Қағаз ақшалардың айналыста жүруінің объективті мүмкіндігі, олардың айналыс құралы қызметін атқару ерекшеліктеріне байланысты.
Қағаз ақшалар (қазыналық ... -- ... ... жабу мақсатында шығарылатын және металға ауыстырылмайтын, сондай-ақ мемлекет белгілеген өзіндік номиналы бар құнның белгілері.
Қағаз ... тек қана ... ... және ... ... ... атқарды. Олардың айналыста ұлғаюы мемлекеттің қаржы жетпіспеушілігіне байланысты ... ... ... ... ... табиғаты жағынан тұрақсыз және құнсыздануға тез икемді. ... ... ... айналысқа басы артық қағаз ақшалардың шығарылуын, эмитентке деген сенімнің төмендеуін және төлем балансының қолайсыздық жағдайын ... ... ... -- ... ... дамуымен, яғни тауарларды сатып алу және сатудың уақытын кешіктіріп төлеуге (несиеге) ... ... ... ... ақшалар.
Несиелік ақшалардың шығуы банктердің несиелеу операцияларымен байланысты. Мұндай ақшалардың басты мақсаты: ақша айналымын икемді ету; нағыз ... ... ... ақша ... дамуына мүмкіндік жасау.
Несиелік ақшалардың мынадай түрлері бар:
* ... ... ... ... ... кезеңіне дейін "ақша айналымы" мен "ақша айналысы"үғымдары арасында айтарлықтай шек қойылатын. Ақша айналысы - ... ... ... сондай-ақ тауарлы емес төлемдерді және есеп айырысуларды жүзеге асыруға ... ... ... және қолма-қолсыз ақша формаларындағы ақшалардың қозғалысы. Яғни ақша айналасы деп қолма-қол ақшаның қозғалысы танылды. Ал ақша айналым ... одан кең ... ... ол қолма-қолсыз тұрғындардың ақшалай табыстарыныңбөлінуін қарастырса, қолма-қолсыз ақша ... ... ... ... ... объективті негізі - тауар өндірісі мен тауар айналысы болып табылады. Тауар өндірісі тұсында ... ... ... және ақша ... ... ... арасында өзара қарама-қайшылықтар туады. Қоғамдық еңбек бөлінісінің теңдеуіне және жалпы ... және ... ... ... ... ... ... ақша айналысы ары қарай дами түседі. Сонымен ақша, капитализм айналымына қызмет ете ... ... ... ... өнім ... мен ... ... болады.
Құн формасының өзгеріп отыруы, яғни тауардың ақшаға және ... жаңа ... ... алу үшін ... ... әрдайым қозғалыста, яғни айналыста болуына мүмкіндік жасайды.
Бірақ ақша айналысы тауар айналысын қайталап қоймайды. Бұл екі ... ... ... ... Тауарлар, оларды сатып алғаннан кейін, айналыстан шығады және тұтынылады. Ал ақша айналыста әрқашан жүреді.
Айналыста жүре отырып ақша әрі ... ... әрі ... ... ... атқарады. Сонымен, тауарды сатудан түскен ақша қарызды өтеуге жұмсалуы мұмкін. Өз кезегінде, ... ... ... ақшалар тауарлар алу ұшін қолданылуы мүмкін. Жалпы ақша айналысының көлемі тауар бағаларының соммасынан әрдаым артық болады. Ақшаның тек ... ... ... ... Ақша ... ... ... төлеу үшін, бюджетке төлемдер аудару үшін, бакнтен ... алу үшін және т.б. ... үшін ... ... және қолма-қолсыз формаларының көмегімен тауар айналысы, сондай-ақ несиелік және жалған капиталдың қозғалысы жүзеге асырылады.
Ақша айналысының ... ... ... ... мен қолма-қолсыз ақшалар айналысы кіреді.
Қолма-қол ақшалар айналысы нақты ... ... ... Оған ... ... және ... ақшалар (қазыналық билеттер) қызмет етеді. Ақша айналысын реттеудің ... ... - ... ақшаның қолдану аясын азайту болып келеді. Бұл мәселе біздің елімізде кәсіпорындар арасындағы есеп айырысуларда қолма-қолақшаның қолдануын шектеу, есеп айырылысу чектерін ... ... ғана ... ... ... ... және ақша банкнотасын өндіруге байланысты өзінің меншікті қуатын енгізуі, Қазақстандағы қолиа-қол ақшамен байланысты жағдайды түбірімен өзгертті.Осыған байланысты 1992-1993 жж. ... ... ... ... ... ... саясаттың орнына республыкамызда қолма-қол ақша айналысын тұрақтандыру және басқарудың экономикалық әдістерінің алғы ... ... ... ... ... ... едәір бөлігін орталық банктерден шығарылған бакнтік билеттер құрайды.Ақша ... ... ... (10%-ға жуығы) қазыналық билеттерді шығарушы қазынашылықтың үлесіне тиеді
Қолма-қолсыз ақшалар айналысы - ... ... ... ... ... ... ақшалар - чектер, пластикалық карточкалар электрондық аударымдар көмегімен пайдаланылатын клиенттердің шоттардағы сақтаған ақшалары (депозиттер).
Қолма-қол ақща мен ... ... ... ... ... пен өзара тәуелділік бар. Ол ақшаның бір айналыс сферасынан екінші біріне өтіп отруынан байқалады.
Сонымен, ... ақша ... ... және ... ақшалар болып бөлінеді. Сондай-ақ:
-өнімді өндіру және сату процесін, яғни таурлы ... есеп ... ... ақша ... емес ... есеп ... байланысты ақша айналымы;
-ақша айналысы бірнеше тарихи кезеңдерден өтті және металл, қағаз, несие ақшалар көмегімен ... ... заңы және оның ... аясында пайда болу формасы, яғни ақша айналысының заңы тауар-ақша қатынастары қалыптасқан барлық қоғамдық формацияға тән болып келеді. Құн формаларының ... ... ... ... К. ... ақша ... заңын ашқан болатын.Оның пікірінше, ақша айналысының заңының мәні ақшаның ... ... ... ... ақша ... ... таурлар бағасы ақша айналысының жылдамдығына қатынасын білдіреді. Ақша айналысының заңы айналыстағы жүрген тауарлар мен олардың бағасының ... мен ақша ... ... арасындағы экономикалық тәуелділікті бейнелейді.
Ақша айналысы заңы - ... ... үшін ... ... санын анықтайды.
Айналысқа қажетті ақша санына мыналар кері ықпал етеді: ... даму ... ... ... ... ... ... несиеге сатылса, соғұрлым айналысқа аз мөлшерде ақша қажет етіледі;
-қолма-қолсыз есеп ... ... ... ... ақша ... ... ... ақша саны ақшаның қазына жинау құралы қызметінің көмегімен реттеліп отырды. Егер ақшаға деген қажеттілік қысқарса, онда айналыстағы артық ақша ... ... ... ... ... ал егер ақшаға деген қажеттілік үлғайса, онда қажетті мөлшердегі ақша қазынадан ... ... ... де ... алтынға ауыстырылмайтын банкноттар немесе қағаз ақшалар (қазыналық билеттер) қызмет етсе, онда бұл ... ... ... ... ... ... айналысының заңына сәйкес жүргізіледі.
Ақша айналысын қолдап отыру шарттары мен заңдары мынадай екі фактордың өзара әрекет етуімен анықталады: шаруашылықтағы ақшаға ... ... және ... ... нақты түсуімен. Егер де айналымдағы ақша көлемі, шаруашылыққа қажетті ақшадан артық ... онда ... ... яғни ақша бірлігінің сатып алу қабілетінің төмендеуіне, яғни инфляцияға жол береді.
Ақшаның ... ... және ... ақша айналысы. Ақшаның номиналистік теориясы мерконтилистердің металлизмге қарсы іс-әрекеті ... ... ... ... мен айналымының өсуіне байланысты металл монеталарды вексель, банкнота түріндегі несиелік айналыс құралдарына жартылай ауыстырубіртіндеп орын алды. Ақшалар мен ... ... ... ішкі байланыстарды жоққа шығара отырып, номиналистер құн белгілерінің жүру құқығын ... ол үшін ... ... белгіледі.
Номинализмнің негізгі ережесі төмендегідей:
-ақша идеалды есеп бірлігі болып саналады және олардың көмегімен тауарлардың айырбас құны анықталады;
-бұл бірлік ешқандай да ішкі ... ие ... ... ... құндық жаратылысын толық жоққа шығара отырып, оларды техникалық айырбас құралы ретінде қарастырылады. Адам Смиттің айтуынша, ақша - бұл ... ... ... техникалық дөңгелек, айырбас және сауда құралы. Ол ақшаның құны екі жақты ... ие деп ... ... бір заттың пайдалылығын көрсетеді;
-басқа тауар сатып алу мүмкіндігі.
Номинализмнің мәні неміс экономисі Кнапптың еңбегінде жақсы берілген. Оның негізгі ережелері төмендегідей құрылды: ... - ... ... өнімі, мемлекеттік бөліктің туындысы;
ақша - мемлекеттік хартальдік төлем құралы, яғни ол мемлекеттің төлем күшімен жасалған төлем белгілері ... ... ... ... - ... ... ... мәні оның материалдық белгісінде емес, оларды пайдалану барысын реттейтін ... ... деп ... жж. ... ... ... номинализм әрі қарай дами түседі.Сөйтіп, Дж.М.Кейнс алтын ... ... ... ... ... дөңгелегі" деп хабарлайды. Ол идеалды ақшаларға қоғамның өркендеуін үнемі қамтамасыз етіп отыратын қағаз ақшаларды жатқызды. Ол қағаз ... ... ... ... Кнапп теориясының жеңісі деп қарастырды. Кейнс барлық өркениетті ақшалар пайда болуы металл айналысының объективті заңдылықтары мен капитализм тұсындағы ... ... ... ... ақша айналымына деген қосымша қажеттіліктерімен байланысты.Сырттай қарағанда, ... ... ... ... ... - толық құнды ақшаның орнын алмастырушылар ... әсер ... ... ой ... ... олар металл ақшаның номиналды құнының нақты құнынан ауытқуының көбеюі есебінен ... ... ... ... ... номиналдық құрамының нақты құрамынан біртіндеп бөлінуі нетижесінде пайда болған құн белгісінің ақырғы формасы.
Қағаз ақша - мемлекетің өз ... табу үшін ... ... металға айырбасталмайтын, еріксіз номиналға ие ақша белгісі. ... олар ... және ... ... ... ... болды.
Қағаз ақшалар толық құнсыз болып келеді, себебі, өзінің дербес құны жоқ. ... ... ... ... өте аз. ... ... құралы болып тұрған кезде ғана олар өздерінің сатып алу қабілетін ... ... ... ... ... меншікті құнының арқасында жүрсе, ал қағаз ақшалар айналыс процесінде нарықтық құнға ие болады. Мемлекет сол ... ... ғана ... еріксіз өзіндік құн белгілейді. Бұл жерде ол ерікті түрде ақша бірлігінің номиналды құнын ... ... ... шығаруы мүмкін. Осылайша, Қазақстанда 1993 жылы ең ірі ... 100 ... 1994 жылы 200 және 500 ... ... ... болатын.
Алтынның белгілері ретінде қағаз ақшалар пайда болды.Ақша бірлігінің ресми алтындық құрамы мемлекетпен ерікті түрде белгіленіп, бірақ оның құны көрсетілмеді.
Ақшалар ... да ... ... ... кейбір жағдайларда мемлекет айналысқа шығарылған қағаз ақшаларды толық номиналдық бағасы бойынша алтынға ауыстырған кездері болған.
Қағаз ақшалардың өздерінің меншікті құны ... да, олар ... ... ... ... ... құнды ақшаларыдң қызметтері арқылы атқарады.алтын стандартын алып тастағаннан кейін қағаз ақшалар қорлану қызметін де ... ... ... ... ... болмауына байланысты олар өздерінің жаратылысына қарай тұрақсыз және құнсыздануға икемді келеді. Ақшаның құнсыздануы әр түрлі себептерге байланысты болады:бюджет тапшылығын, ... және ... да ... емес ... жабуға артық ақшалардың шығарылуы; пассивтік төлем балансының салдарынын алтынға дүниежұзілік ақша ретінде сұраныстың ұлғаюы; ... ... ... және ... ... ... т.б.
Мұның бәрі бағаның өсуіне әкеліп соғады. Халықты әлеуметтік жағынан қорғауды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ... отырады. Халық тұтынатын тауарлар өндірісі өспейінше баға өсе береді. Баға - ... - баға ... ... айнала береді. ... ... ... пеп ... ... ... ... қаржы-несие ұйымы несие жүйесiнің жұмысы шаруашылық құрылымды ... ... роль ... ... ... ... мен ... жұмыс iстеуiне тек жеке шаруашылық бiрлiктерiнің қаражатты уақтылы алып ... гана ... ... ... ... ел ... даму ... да тәуелдi.
Несиенiң ғылыми-техникалық прогрестi жеделдету қызметi ғылыми-техникалық ұйымдардың ... ... ... ... да, ... ... ... ғылыми-зерттеу орталықтарының жұмыс жасауы қиынға туседi. Сондай-ақ несие өндiрiске ғылыми технологияларды жаңалық ретiнде енгiзу үшiн де аса ... ... ... ... ондай шығындар бастапқыда кәсiпорынның қаражатымен, оның iшiнде орта және ұзақ мерзiмдi банктiң несиелерi есебiнен ... ... ... ... бар ... ... ... несие жүйесiн сипаттаушы кейбір маңызды мәселелерге ғана тоқталдық. Өз экономикасын нарықтық жолға қайта құрушы Қазақстан үшін әлемдiк банк ... ... ... даму ... үлкен қызығушылық - туғызады, өйткені нарықтық экономикаға өту өзiндiк нарыктық несие жүйесiн құруды талап етедi. Республикамыз үшін шет ел ... ... ... ... ... ... экономика нарыққа өтудiң ең басында тұр, ал Батыс болса мұнда бұрыннан қызмет етуде, бiрақ осы тәжiрибеде барлық ... ... ... ... ... өйткенi ол өтпелi кезек жағдайында өз қолданысын табары сөзсiз.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1) Сейітқасымов Ғ.С. : ... - ... , ... ... С.Б. : ... , ... ... С.Б.; Балапанова Ә.Ж. . - ... ... ... 2002.
4) ... М.С; Ержанова А.М.; (с 1 января 2003 г.). - А.; Ержанов и К, 2003 ... ... ... финансовой отчетности КМСФО/ Пер.И.Тарусина/ Ред. коллегия:А.С.Бакаев, Л.В. Горбатова, Т.Б. Крылов и др. - М.; 1998 г.
6) ... И.К. ; ... В.В.; ... ... 2002 ... ... К.К. ... счетов хозяйственных операций по типовому плану счетов бухгалтерского учета финансовой - хозяйственной деятельности субьектов. - А.; ... 2003 ... ... М.К. ... экономика. М: 2006 г.
9) Гальперин В.М. и д.р. Макроэкономика: учебник СПБ.:экономическая школа, 1994 г.
10) Саяси экономия. Оқулық-Алматы, Ана тілі, 1992.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Байқоңыр космодромы және оның Қазақстан биосферасына әсері9 бет
Жобалық қаржыландыру4 бет
Корпорацияның негізгі капиталы12 бет
РКП(б) Х сьезi және жаңа Экономикалық саясатқа көшу10 бет
Халықаралық қаржылық менеджменттің мазмұны9 бет
Ақша нарығының қазіргі кездегі жағдайы4 бет
Жалған ақша немесе бағалы қағаздар жасау және өткізу9 бет
Инфляция - көпфакторлы құбылыс21 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша реформалары және оның ерекшелiктерi8 бет
"Кондиция, өнім,өнім сапасы"4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь