Қазақстандағы жұмыссыздық, бүгінгі таңдағы жағдайы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ТҮСІНІГІ, ТҮРЛЕРІ МЕН ФОРМАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... .5

1.1 Жұмыссыздықдың әлеуметтік.экономикалық мәні, түрлері, себептері ... ... 5
1.2 Жұмыссыздықтың әлеуметтік көрсеткіштерге байланыстылығы ... ... ... ... .11

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ, БҮГІНГІ ТАҢДАҒЫ ЖАҒДАЙЫ

2.1 Жұмыссыздық және жұмыспен қамтылған халық туралы ҚР.ның заңы ... .14
2.2 ҚР жұмысбастылық пен жұмыссыздық деңгейін реттеу мәселелері мен еңбек нарығының қазіргі ахуалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
2.3 ҚР жұмысбастылық пен жұмыссыздық деңгейін реттеу мәселелері мен оларды шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
КIРIСПЕ

Тақырыптың өзектілігі Қазақстан Республикасы жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың әлеуметтiк-экономикалық мәнi мен мазмұнын ашып, оның макроэкономикалық теңсіздікке және макроэкономикалық көрсеткіштеріне әсерін қарастыру, жұмыссыздықтың елiмiз экономикасындағы жағдайы мен ерекшелiктерiн қарастыру болып табылады.
Сондықтан әрбiр елдiң экономикасы халықтың әлеуметтiк жағдайын көтеру үшiн тұрақты экономикалық өсудi қажет етедi. Елiмiздiң нарықтық экономикаға өтуiне байланысты еңбек рыногының қатынастары күрделене түсуде. Ал әлеуметтiк саланың жағдайын жақсарту ең бiрiншi сол елдiң еңбек рыногына, халықтың ақшалай табыстарына, елдегi экономикалық активтi халық пен жұмыссыздық деңгейiне байланысты болады.
Еңбек рыногында тепе-теңдiктiң бұзылуы экономикада қоғам дамуына тиiмсiз құбылыс болып табылатын жұмыссыздықты қалыптастырады. Экономикада жұмыссыздар болып еңбекке жарамды жастағы еңбекке қабiлеттi, бiрақ қазiргi уақытта жұмыс орны жоқ адамдар табылады. Сондықтан да жұмыссыздық ел экономикасының жағдайын көрсететiн бiрден-бiр көрсеткiш. Себебi, жұмыссыздық тiкелей елдiң экономикалық құрылымына, өнеркәсiп салаларына, жалақы деңгейiне, халықтың әлеуметтiк жағдайына байланысты болады.
Бүгiнгi таңда әлемнiң дамыған елдерiнiң қай-қайсысын алып қарасақта олардың экономикасының негiзгi бағытының бiрi әлеуметтiк салаға бағытталған болып келедi. Өйткенi әлеуметтiк сала сол елдегi халықтың тұрмыс жағдайын, халықтың өмiр сүру деңгейiн және сол елдiң жалпы экономикасының жағдайын көрсетедi.
Осы еңбек рыногында макроэкономикалық тепе-теңдiктiң бұзылуы экономикада қоғам дамуына тиiмсiз құбылыс болып табылатын жұмыссыздықты қалыптастырады. Экономикада жұмыссыздар болып еңбекке жарамды жастағы еңбекке қабiлеттi, бiрақ қазiргi уақытта жұмыс орны жоқ адамдар табылады. Сондықтан да жұмыссыздық ел экономикасының жағдайын көрсететiн бiрден-бiр көрсеткiш. Себебi, жұмыссыздық тiкелей елдiң экономикалық құрылымына, өнеркәсiп салаларына, жалақы деңгейiне, халықтың әлеуметтiк жағдайына әсер етеді.
Сондықтан курстық жұмыс тақырыбы «Қазақстан Республикасының жұмысбастылық пен жұмыссыздық деңгейі, олардың әлеуметтік көрсеткіштермен байланысы» деп алынды.
Бұл тақырыпты орындаудағы негiзгi мақсат жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың экономикалық мәнін ашу, олардың түрлері мен әлеуметтік-экономикалық салдарын қарастыру, сонымен қатар еліміздегі жұмыссыздық пен жұмыспен қамту жағдайын және олардың құқықтық негіздерін талдау болып табылады.
Мақсатқа жету барысындағы атқарылатын мiндеттер келесiдей:
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Жұмамбаев С.К. Еңбек рыногы экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003 – 171 б.
2 Рынок труда. Учебник / под. ред. проф. В.С. Буланова и проф. Н.А. Волгина. – М.: МГУ, 1996 г.
3 Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. – Алматы. Экономика. - 2003. – 432 бет.
4 Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
5 Агапова Т. А., Серегина С. Ф. - Макроэкономика : Учебник. – МГУ. - Изд-во “Дис”. - 1999. – 416с.
6 Статистический ежегодник. Алматы. – 2011г. – 467 стр.
7 Джумамбаев С.К. Рынок труда в казахстанской экономике. – Алматы: Ғылым, 2006 г.
8 Ивашковский С.Н. - Макроэкономика. - Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М., - Дело. 2002. – 472 с.
9 “Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы”: Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 10 желтоқсанындағы заңы // Егемен Қазақстан, 1999 ж., 24 желтоқсан.
10 “Халықты жұмыспен қамту туралы” Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтарындағы заңы // www.adilet.zan.kz
11 Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
12 «Обзор макроэкономической ситуации в Казахстане» // РЦБК, №4, 2010 г.
13 Статистикалық мәліметтер // ҚР экономикасына қысқаша статистикалық шолу, 2014 г. № 1,2.
14 Е.Б.Жатканбаев, К.С.Мухтарова. Безработица как фактор снижения уровня жизни населения \\Вестник КазГУ. Серия Экономическая,2009 №1
15 Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа қазақстан», 2007ж 3 наурыз.
16 «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Н.Назарбаев 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2008 ж. 5 ақпан.
17 Жұмыспен қамту 2020 бағдарламасы. - Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 31 наурыздағы № 316 қаулысымен
бекітілген.
18 www.Stat.gove.kz. – Ресми статистикалық ақпараттар, Жедел деректер – Еңбек нарығының көрсеткіштері.
19 www.pda.mzsr.gov.kz –Еңбек нарығының негізгі көрсеткіштері
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
............................................................................
...........................................3
1 ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ТҮСІНІГІ, ТҮРЛЕРІ МЕН ФОРМАЛАРЫ .........................5
1.1 Жұмыссыздықдың әлеуметтік-экономикалық мәні, түрлері, себептері
........5
1.2 Жұмыссыздықтың әлеуметтік көрсеткіштерге байланыстылығы
.................11
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ, ... ... ... Жұмыссыздық және жұмыспен қамтылған халық туралы ҚР-ның заңы .....14
2.2 ҚР жұмысбастылық пен жұмыссыздық деңгейін реттеу ... мен ... ... ... ҚР ... пен ... деңгейін реттеу мәселелері мен оларды
шешу жолдары
............................................................................
................33
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
..............................38
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
.......................................................40
КIРIСПЕ
Тақырыптың ... ... ... жұмысбастылық пен
жұмыссыздықтың әлеуметтiк-экономикалық мәнi мен мазмұнын ашып, ... ... және ... ... ... ... ... экономикасындағы жағдайы мен
ерекшелiктерiн қарастыру болып табылады.
Сондықтан әрбiр елдiң экономикасы ... ... ... ... ... ... ... қажет етедi. Елiмiздiң нарықтық экономикаға
өтуiне байланысты еңбек рыногының қатынастары ... ... ... саланың жағдайын жақсарту ең бiрiншi сол елдiң еңбек рыногына,
халықтың ... ... ... ... ... ... пен
жұмыссыздық деңгейiне байланысты болады.
Еңбек ... ... ... ... қоғам дамуына
тиiмсiз құбылыс болып табылатын жұмыссыздықты қалыптастырады. Экономикада
жұмыссыздар болып еңбекке ... ... ... ... ... ... ... орны жоқ адамдар табылады. Сондықтан да жұмыссыздық ел
экономикасының ... ... ... ... Себебi,
жұмыссыздық тiкелей елдiң экономикалық құрылымына, өнеркәсiп салаларына,
жалақы деңгейiне, халықтың әлеуметтiк жағдайына байланысты болады.
Бүгiнгi ... ... ... ... ... алып ... экономикасының негiзгi бағытының бiрi әлеуметтiк салаға бағытталған
болып келедi. Өйткенi әлеуметтiк сала сол елдегi халықтың ... ... өмiр сүру ... және сол ... ... ... ... еңбек рыногында макроэкономикалық тепе-теңдiктiң бұзылуы
экономикада қоғам дамуына тиiмсiз құбылыс ... ... ... ... ... ... еңбекке жарамды жастағы
еңбекке қабiлеттi, бiрақ қазiргi уақытта жұмыс орны жоқ ... ... да ... ел ... ... көрсететiн бiрден-бiр
көрсеткiш. Себебi, жұмыссыздық тiкелей елдiң ... ... ... жалақы деңгейiне, халықтың әлеуметтiк жағдайына ... ... ... тақырыбы «Қазақстан Республикасының
жұмысбастылық пен жұмыссыздық деңгейі, олардың әлеуметтік көрсеткіштермен
байланысы» деп ... ... ... ... ... ... пен
жұмыссыздықтың экономикалық мәнін ашу, олардың түрлері мен ... ... ... ... ... еліміздегі жұмыссыздық пен
жұмыспен қамту жағдайын және олардың құқықтық ... ... ... жету ... ... ... ... Жұмыссыздықты еңбек рыногының элементi ретiнде қарастыру және жан-
жақты талдау;
- Жалақы және жұмысбастылық және олардың өзара байланысын ... ... ... ... пен жалақы деңгейiн талдау;
- Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың жалақы, инфляция және жұмысшы күшi
ұсынысы және сұранысымен байланысын анықтау;
- Жұмыссыздықтың түрлерi мен ... ... ... ... ... ... кәсiподақтар және жұмыссыздық, олардың өзара
байланыстары, мәселелерiн және шешу жолдарын ұсыну болып табылады.
- Қазақстандағы ... ... ... жағдайын, олардың
өзiндiк ерекшелiгiн қарастыру.
Жұмыстың құрылымы екі ... ... ... ... ... ... ... формалары және жұмыссыздықтың
макроэкономикалық ... ... мен оны ... қорғау
қарастырылса, ал екінші бөлімде Қазақстандағы жұмысбастылық пен ... ... шешу ... ... пен ... бүгінгі
таңдағы статистикалық көрсеткіштері талданып, ... ... ... ... ... оның ... тұрақсыздыққа әсері
талданып, бүгінгі таңдағы әлеуметтік саланы реттеудегі мемлекеттер шаралар
мен Елбасының Жолдаулары қарастырылады.
Бұл ... ... ... ... ... ... Жұмамбаев
С.К. В.С. Буланова., ... Н.Қ., ... Н.Г. ... Т. ... ... ... ... МЕН ФОРМАЛАРЫ
1.1 Жұмыссыздықдың әлеуметтік-экономикалық мәні, түрлері, себептері
Жұмыссыздық жеке адам және қоғам үшiн ... ... ... алып ... Жеке адам үшiн ол ... кету ... қызметкер еңбек табысы көзiнен айырылып, көтерiңкi психикалық жүк
көтередi. Ал ... үшiн ол ... ... ... ... адам ... ... әлеуметтiк жiктелуi күшейедi, жастарға байланысты
мәселелер ... және т.б. бос ... ... ... ... ... ... шүбәлi болып келедi. Сонымен қатар бұл құбылыстың
кемшiлiктерiн бiржақты атай ... ... ... ... ... табиғи деңгейi тән, жұмыс күшiнiң белгiлi резервi әрқашан да
болып тұрады. Табиғи жұмыссыздықтың болуы нарықта ... ... ... бар деуге болады.
Жұмыссыздық мәселелерi көптен берi зерттелуде, ... ... ... ... ... жұмыссыздық көрсеткiштерi, жұмыссыздық деңгейiне әсер
ететiн факторлар және т.б. сұрақтар осы ... ... ... ... жағдайында бұл мәселелер шиеленiсе түстi, өйткенi экономикалық
дағдарыс және әлеуметтiк еңбек қатынастары күрт ... ... ... ... ендi. [1,б. 97]
Жұмыссыздық туралы көптеген анықтамаларды ... ... ... ... ... ... ... адам – ол қазiргi жалақы мен
еңбек жағдайында жұмысы жоқ, бiрақ ... ... ... және ... ... ... Ал ... – экономикалық белсендi халықтың ... ... ... ... құблыс деп бiлемiз. Халықаралық
еңбек ұйымының анықтамасы бойынша жұмыссыз деп табыс әкелетiн ... ... ... дайын және соңғы төрт ай iшiнде жұмысты әр жолмен iздеген
адам танылады.
Жұмыссыздықты есептеу формуласы (u) ... саны (U) ... ... ... (L) бөлу ... ... және пайызбен көрсетiледi.
u = U / L = U / U+E (1)
Экономиканың рыноктық ... ... ... ... ... ... еңбек ұсынысы арқылы еңбек рыногында тепе-теңдiк жағдай орын алады деп
есептелiнедi. ... шын ... ... ... ... ... орын
алуы сирек кездеседi. Еңбек рыногының тепе-теңдiгi дегенiмiз ... етiп ... ... қанша жұмыс күшiн қажет етсе соған сәйкес
экономикада ... ... ... ... халықтың саны сондай
дегендi бiлдiредi. [1,б. 116]
Шындығында еңбек рыногында еңбек сұранысы ... ... ... ... ... ... заңдылығы бойынша жұмыссыздықтың табиғи деңгейi
орын алады дегендi бiлдiредi. Егер де осы табиғи ... асып ... ... ... ... заңы ... 3%) , онда ... жағдай жұмыссыздық мәселесi орын алады.
Аталған жұмыссыздықтың орын алуын келесi ... ... ... ... ... ... [2,б. ... NS
W1 A ... NE Nb N
1 - ...... рыногында жұмыссыздықтың орын алу жағдайы [2,б. 58]
Бұл суреттен ... ... ... ... Nd мен ... ... NS қиылысында Е нүктесi пайда болады, ол нүкте еңбек рыногындағы
тепе-теңдiктi ... Осы ... ... ... WE нақты
жалақының және NE ... ... ... шығады. Егер
жалақы W1 деңгейде жоғары болатын ... онда ... ... ұсынылатын еңбек көлемi еңбекке сұраныстан В-А мөлшерде өседi,
осының нәтижесiнде Nb- Na мөлшерде ... ... ... ... жұмыссыздық бұл еңбек рыногындағы сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... Жұмысшы
күшi болып табылатын адамдар еңбек рыногына ... ... ... ... ... ... – жасына және денсаулығына қарай еңбек
етуге қабiлеттi адамдар. Адамдардың ... ... ... ... ... ... рыноктық емес секторларында жұмыс
iстеуiне байланысты жүргiзiледi. Яғни, рыноктық емес ... ... ... ... полиция, мемлекеттiк аппарат және т.б.
институттар кiредi.
Жұмыссыздар болып еңбекке ... ... ... ... бiрақ
жұмыс орны жоқ адамдарды айтады. Жұмысы бар тұлғалар және жұмыс күнi ... ... ... адамдар болып табылады. Жалпы жұмысшы күшiне
жұмыспен қамтылғандар мен жұмыссыздар жатады.
Жұмыспен қамтылу мен ... ... ... ... Институционалдық емес адамдар;
2) Жұмыс iстеушiлiердiң саны;
3) Жұмыссыздар саны;
4) Жұмысшы күшiнiң құрамына кiрмейтiн адамдардың ... ... осы ... ... мен ... ... тәуелдi, оларға демографиялық, жастық және жыныстық,
этникалық, халықтың әлеуметтiк ... ... ... пен ... ... сұраныс пен ұсыныстың арақатынасы.
Жұмыссыздықтың дәрежесiн батыс ... ... ... болады, яғни жұмыссыздықтың таратылуы ... ... ... ... ... жұмысшы
күшiнiң жұмыссызданған бөлiгiн сипаттайды. Жұмыссыздықтың ұзақтық
мерзiмiнiң ... бар ... ... ... ... ... ... көбiсi рыноктық жағдайда жұмыссыздықтың белгiлi
бiр дәрежесiн болуын заңды және қажет деп мойындайды. ... ... ... ... сұраныстың бейiмдiлiгiнiң жеткiлiксiз
екендiгiнен болады деп есептейдi. Оның пiкiрiнше, толық жұмыспен қамтылу
тиiмдi ... ... ... байланысты жұмысшылардың санының
өзгермеген ... ... ... ... ... әрi ... өсiмi тек
таза инфляциялық өсiм болады. Осындай кезде амалсыз жұмыссыздық нолге тең.
Кейбiр экономистер жұмыссыздықты ... ... ... деп ... Осы ... жұмыссыздықтың табиғи дәрежесi туралы
айтылады. Экономика ... ... ... қолданылатындығына
байланысты сипатталады. Негiзгi экономикалық ресурс ... ... күшi ... бұл ... ... ... мақсаты.
Табиғи жұмыссыздық деңгейi - бұл жұмыс ... ... ... ... ... жоқ ... ... көрсеткiшi.
Статистикалық деректерде әрбiр адам үш түрлi санаттың бiреуiне жатады.
Оларға: жұмыс iстейтiн, ... және ... ... ... ... адам деп – үй ... ... оқумен шұғылданбайтын, апта бойы
жұмыс iстейтiндер осы топқа ... ... ... бері ... ... ... ... жатқызу керек, жұмыссыздық көрсеткіштері, жұмыссыздық
деңгейіне әсер ететін факторлар және т.б. ... осы ... ... ... ... ... бұл мәселелер шиеленісе түсті,
өйткені экономикалық дағдарыс және әлеуметтік еңбек қатынастары ... ... адам ... ... өзгешеліктер енді.
Қазақстан заңдарында кімді жұмыссыз қатарына жатқызу керек екені
жазылған. Статистикалық жинақтарда да бұл ... ... ... ... ... ... және жұмыссыздықтың шын күйін ... ... ... ... адамдар жұмыссыз қатарына ... ... ... ... бірақ объективті және субъективті себеппен
жұмыспен ... ... ... ... ... ... сенбеу, алыс жерде тұруы, азаматтардың өз құқыларын білмеуі
және т.б. ... ... ... ... қамтылуын көрсететін мамандар
әр түрлі ... ... олар ... ... ... ауырып жұмысқа
көпке дейін шықпайды, кәсіпорын әкімшілігінің ынтасымен өндіріс біраз уақыт
тұрап қалады және т.б.
Жұмыссыз ... ... ... ... оған келесідей
анықтама беруге болады: жұмыссыз - ол ... ... мен ... ... жоқ, ... жұмыс істей алады және жұмыс іздеп ... ... ... ... ... ... бір бөлігін жұмыссыздар
құрайтын экономикадағы ... деп ... ... ... ұйымының
анықтамасы бойынша жұмыссыз деп табыс әкелетін жұмысы жоқ, жұмыс істеугу
жайын және соңғы төрт ай ... ... әр ... іздеген адам танылады.
Ұлттық экономика дамуында, оның экономикалық ... және ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың бiрнеше
формалары болады. Олардың ... ... ... ... ... ... әсерлерi де әр түрлi болып келедi. Ендi оларға жеке-жеке
тоқталып өтейiк.
Уақытша жұмыссыздық. Кейбiр адамдар өз ... ... ... ... ... бар ... ... жағдайда қалады.
Кейбiреулерiн жұмыстан шығарып жiберiп, олар ... ... ... iздеу
үстiнде болады. Ал басқалары тұрақты жұмыс орнын жоғалтқандықтан уақытша
жұмыссыз болады (мысалы, ... ... ... ... ... ... рыногында жастар арасында алғаш рет жұмыс iздеп ... ... ... ... ... [1,б. ... ... адамдар жаңа жұмыс орнына немесе уақытша жоғалтқан
жұмысына ... ... ... орнын басқа жұмыссыздар басып отырады.
Сондықтан, еңбек рыногында әр ... ... ... қалған адамдар
санаты құрамын өзгертсе де, осы жұмыссыздық түрi сақтала бередi. Осы ... ... ... және ... ... ... отырған еңбекке қабiлеттi
адамдарды экономистер “уақытша жұмыссыздар” деп атайды. Уақытша жұмыссыздар
еңбек рыногына ұсынатын бiлiмдерi мен ... ... бар ... Уақытша жұмыссыздық мiндеттi және ... ... ... ... жұмысаралық жағдайға өз еркiмен түседi, олар -
өздерiнiң төмен жалақылы жұмыстарын ... ... ... ... орын ... Бұл әлеуметтiк тұрғыдан жұмысшылардың өздерiне ұлкен
табыс әкеледi және ... ... ... ... ... ... ... Яғни, бұл жалпы экономикадағы нақты өндiрiс көлемiнiң
ұлғайтып, жұмыс орындарының көбеюiмен байланысты. ... ... ... ... орта мерзiмi 1 айдан 3 айға дейiн созылады.
Құрылымдық жұмыссыздық. Экономикада уақытша жұмыссыздықтан ақырындап
“Құрылымдық ... деп ... ... ... формасына ауысады.
Экономистер “құрылымдық” терминiн ... ... ... ... өте келе ... ... ... көрсету саласында технология мен
сұраныс ... ... ... олар өз ... ... күшiне жиынтық
сұраныс құрылымын өзгертедi. Осы өзгерiстердiң нәтижесiнде қоғамда кейбiр
мамандықтарға деген сұраныс ... ... ... жойылады. Басқа
мамандықтарға, соның iшiнде жаңа мамандықтарға ... ... ... ... күшi ... орындарының құрылымындағы жаңа өзгерiстерге
бiрден және толық жауап бере алмағандықтан жұмыссыздық пайда ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
келмейтiндiгiне көздерi жетедi; олардың тәжiрибесi мен ... ... ... сипатына болған өзгерiстерге байланысты ескiрiп, керексiз болып
қалады. Сонымен қатар жұмысбастылықтың географиялық ... ... ... ... соңғы 10 жылда байқалған жұмыс орындарының “қысқы
белдеуден” – “жазғы белдеуге” миграциясы ... бола ... және ... ... ... ... анық емес.
Уақытша жұмыссыздарда “сатуға” болатын тәжiрибе бар, ал ... жаңа ... ... ... үшiн арнайы оқу курсын өтуi керек,
ал кейде тұрғылықты ... де ... ... ... ... құрылымдық жұмыссыздық ұзақ мерзiмдi болғандықтан ... ... ... ... үшiн ... ... келедi.
Циклдiк жұмыссыздық. Бұның негiзiн экономикалық құлдыраумен және
сұраныстың жеткiлiксiздiгiмен ... ... ... ... және ... ... көлемдерiнiң циклдық ауытқуларын
құрайды. Циклдiк жұмыссыздық жұмыссыздар санының көбеюiне ... ... ... және ... ... бiр бөлшегiнiң жұмыстан босауымен
байланысты болады. [2,б. 560]
Экономикадағы жұмыссыздықтың бұл түрi ... екi ... ... экономиканың тиiмдi дамуына керi әсерiн тигiзедi.
Өйткенi елде ... ... ... ... ... халықтың
тұрмыс тiршiлiг төмендейдi, әлеуметтiк сала ... яғни бiр ... ... ... ... ... мысал ретiнде Қазақстан
Республикасының егемендiгiн алғаннан кейiнгi 6-7 жылды айтсақ болады. ... ... ... ... ... ... ұшырауымен
бiрге жұмыссыздық деңгейiнiң тым жоғары болуына әкелдi. Сол ... ЖIӨ ... ... құлдырады. Инфляция орын ... ... ... ... кемiдi.
Сондай-ақ нақты және жалған жұмыссыздық болады. Бiрiншi ... ... ... және ... болады, бiрақ еңбек рыногында түрлi
жағдайларға байланысты ол жұмыс орнын таба ... ... ... әр
түрлi себептермен еңбекпен айналысқысы келмейтiн адамдарды сипаттайды.
Жұмыссыздық ашық және жасырынды, ұзақ және ... ... ... ... ... ... ... және құрылымдық, ал қысқа мерзiмдi
жұмыссыздыққа маусымдық және уақытша жұмыссыздық ... ... ... ... ... өндiрiс
көлемiнiң маусымдық ауытқуымен байланысты болады. Оларға: ауыл шаруашылығы,
құрылыс жатады. ... жыл бойы ... ... бiр ... ... ... түрi жұмысшы мен жалдаушы жасасқан келiсiм шарттар
арқылы болжана алады.
Батыс экономистерi әдетте табиғи жұмыссыздықты және ... ... ... ... ... рыногындағы объективтiк
диспропорияларды көрсететiн құрылымдық жұмыссыздық деп қарайды. Ал табиғи
жұмыссыздыққа уақытша ... және ... ... жатқызады.
Шынында да жұмыссыздық дәрежесiнiң оның табиғи нормасынан артып кетуi
экономикадағы құрылымдық ... ... оның ... ... ... ... ... байланысты болады.
Толық жұмысбастылық жұмыссыздықтың мүлдем жоқтығы емес. Басқа сөзбен
айтқанда, толық ... ... ... деңгейi циклдiк
жұмыссыздық нольге тең болған жағдайда ғана орындалады. Толық ... ... ... ... ... деп ... ... деңгейiмен қосарланған iшкi өнiмнiң нақты көлемi
“экономиканың өндiрiстiк әлуетi” деп ... Бұл ... ... ... өндiре алатын өнiмiнiң нақты көлемi.
Жұмыссыздықтың табиғи деңгейi дегенiмiз – оң өлшем, өйткенi уақытша
жұмыссыздарға да ... ... үшiн ... ... ... да оқу курстарынан өту үшiн уақыт ... Егер ... ... ... саны бос ... орындар санынан көп болса, онда еңбек күшi
рыноктары сәйкес келмейдi ... сөз, ... ... жиынтық сұраныс
тапшылығы мен циклдiк жұмыссыздық пайда болады. Басқа жағынан қарағанда
жиынтық сұранысы ... ... ... ... ... ... яғни бос ... орындарының саны жұмыс iздеп ... ... ... ... ... ... ... нақты деңгейi
жұмыссыздықтың табиғи деңгейiнен төмен болады. Еңбек күшi ... ... ... қатар болады. [2,б. 563]
Экономикадағы жаппай жұмыссыздықтың орын алуы әлеуметтiк-экономикалық
мәселелердiң макроэкономикалық сипаттағы ең ауыр жағдайы екенi ... ... өмiрi мен ... ... өркениеттiк қатынастар формаларына нақты
қауiп тудырады. Мысалы, жаппай жұмыссыздық орын алған кезде қоғамда ұрлық,
адам өлтiру, тонау, адамдарға ... жиi ... Бұл ... ... ... табылатын жұмыссыздықтың ... ... ... керi ... ... ... ... да қоғам болмасын, жұмыссыздықтың әлеуметтiк және экономикалық
шығындарымен байланысты болады. Қоғамның экономикалық шығындары өндiрiлген
тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық бойынша төленетiн жәрдемақының өсуiмен,
мемлекеттiк еңбек, жұмыспен қамту және ... ... ... ... ... өз кезегiнде макроэкономикалық әлеуметтiк-негативтiк
процестердi күшейтедi. Қоғамдағы әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... ... орынға қойып, онымен
күрес жүргiзедi. Бұл мәселе бiздiң елiмiз үшiн де ... ... ... ... экономикасында егемендiгiн алғаннан кейiн жаппай жұмыссыздық
орын алып, ол соңғы бiрнеше жылда ған ... тауа ... ... ... ... ... деңгейiнде қарастырайық.
1.2 Жұмыссыздықтың әлеуметтік көрсеткіштерге байланыстылығы
Қандай мемлекет болмасын халықтың тұрмысына, әл-ауқатының деңгейінің
жоғары болуы сол елдің экономикасының ... ... ... дер ... ... келе жатқандығын көрсетеді. Осыған байланысты қазіргі таңда
нарықты экономикамен әлеуметтік әділеттік ... ... ... ... құру ... әртүрлі оқиғаларды басынан кешіп отырған
республикамыздың бүгінгі тіршілігіміздің негізгі мақсаты мемлекеттегі әрбір
азаматтың бақытты өмірін және мұң- ... ... ... ... [6,б. ... ... әлеуметтік шиеленісті шешу арқылы қоғамдық
жұмыстарды ... ... ... отыр. Болашақта қоғамдық жұмыстың
дамуына үлкен қор бөліну көзделіп отыр, бұл уақытша ... ... ... ... бағытта жұмыс жасау және қосымша ... ... ... табылады.
Кедейшілік ең өткір мәселелердің бірі болып табылады. Кедейліктің
халық арасында көп таралуы елдің экономикалық дамуына зор нұқсан ... ... ... тән ... ол республиканың аймақтар
еңбек нарықтарының күрделі дифференциациясы және ... ... да ... ... және ... ... ... мониторингі, ал одан кейін макро деңгейде бірыңғай стратегияның
жасалуы аймақтардағы ... ... ... және талдауынсыз
болмайды. Республика экономикасын реформалаудың қазіргі ... ... ... ... шешуде аймақтардың белсенділеуіне беріледі.
Әсіресе, басымдылықты толық продуктивті жұмыспен қамту ... ... ... ... және ... ... төмендеуіне нақты
алғышарттар жасайды.
Жұмыскерлердің жұмыстан ... ... ... және ... балансталу мәселелері баса назар аударуды талап ... ... ... ... ... экономиканың
дестабилизациясы, өндірістің төмендеуі нәтижесінде ... ... ... және ... ... ... барлық түрлерінде күшеюде:
салалық та, территориялық та және кәсіби де.
Елдегі ... ... және ... ... ... ... оның ары ... белсенділеуін қарастырады. Осы мақсат ... ... ... бар ... ... ... ... мәселелерінің орталықтандыруын қажет етеді. Осының ... ... ... жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету, ал бұл ... ... ... және ... халықты жұмысқа ... өсуі ... ... ... ... ... ... классификациялық
құрамын тексергенде, олардың үштен бірінің ... ... және ... ... болып шыққан.
Осылайша, жастардың жұмыс бастылығының, әсіресе жастардың арасындағы
жұмыссыздықтың үздіксіз өсуімен қоса, мерзімділігіне байланысты анықталған
тенденциялар, оның қазіргі ... ... ... баға ... ... яғни ... ... емес екендігін көрсетеді.
Жастардың жұмысбастылық мәселесі, қоғамның оларды ... ... ... алып ... оның ... үшін де, ... үшін де негативтік
зардаптары болуы мүмкін. Жұмыссыздықтың себептері мен ... ... ... себептері мен зардаптарына талдау жасау, ... ... ... үшін ... ... бірі.
Экономистер жаппай жұмыссыздықтың негативтік көріністерін, жалпы
ұлттық өнімнің жеткіліксіз ... ... ... ... ... жалпы экономикалық көзқарас бойынша, жұмыссыздық-
өндіріс ресурстарының ... ... ... ... шығын
өседі де, салық кірісінің көлемін азайтады. Ал саяси тұрғыдан қарағанда,
жұмыссыздық- ... ... ... және ... ... келеді. Социологтар жұмыссыздардың әлеуметтік топтарын зерттегенде,
олардың әлеуметтік ... ... ... әлеуметтік шындық
контекстінде қараған. [4]
Жұмысшыларды жаппай жұмыстан ... және ... ... ... ... ... ... әлеуметтік топтарының
пайда болуына, сол сияқты олардың десоциализациялануына алып келеді.
Халықтың ... ... ... әлеуметтік деформациялануы,
яғни қоғамдық өндіріс ... ... ... өшкендігі төмендегі
көрсеткіштерден білуге болады:
1) Олардың ақыл-ойының, интеллектуалдық және ... ... ... және ... іздеу мотивациясын жоғалтуы;
3) Әлеуметтік ауытқуының ұлғаюы, яғни әлеуметтік институттардың
нормативсіз жұмыс ... және ... ... ... ... тән ерекше социологияның бір түрі, ол бейімделген
механизмдердің жаппай бұзылуынан ... ... жаңа ... яғни ... ... мен өзара қатынасының қалыптасу
шамасына қарай «айықса да», бірінші кезеңде әлеуметтік ... ... ... ... дезинтеграция және жеке бастық сезім
әрекеттері ... ... ... ... ... ... ... байқалады. Біріншіден, жастардың әлеуметтік-
психологиялық көңіл-күйі мен тәртібі ... ... ... ... жатқан процестердің
негативтік байқалуы, қоғамның ... ... ... кері
айналмайтын процестері болып келеді. Қазақстанның еңбек нарығында тіркеуге
алынбаған, өз жұмысының нәтижелеріне қызықпаған жас ... мен ... ... ... ... ... ... кетіп жатыр.
Жоғары білімді адамдардың еңбек ... ... ... ... ... ... ең аз қорғалған әлеуметтік
топтардың бірі болып отыр.
Жастар арасындағы жұмыссыздық, ... ... ... ... ... оларға сұраныс болуы, қоғам үшін
проблемаға айналып отыр. Қазақстан еңбек нарығында- жоғары табысты, ... ... ... тез ... білімді және кәсіптік
дайындықты ... ... ол ... мен қызмет көрсету саласындағы
жұмысшылар. Сондықтан жастардың көпшілігі, білімді және ... ... ... ... табысы көбірек кәсіптерді жөн көреді.
Біздің экономикадағы мұндай өзгерістер Батыс елдеріндегі ... ... тез ... ... ... өнеркәсіптік елдердің тәжірибелері көрсеткендей, өндірістің
жаңа тәсілдері ақпаратқа, білім мен мәдениетке ... ... ... ... үлесі дамыған елдерде қысқарту тенденциясына ие ... ... жоқ ... ... ... ... ... алу және әлеуметтік саты бойынша жұмыссыздықтан құтылу қиынға
түседі. ... даму ... ... ... ... мен
информатикамен, автоматтандырылған және роботтандырылған икемді жүйелермен
байланысты болады. Бұл жерде білім мен мамандық шығармашылық бастау ... ... ... рөл ... ... ... ... жүргiзерде жақсы позицияда
болуы, өйткенi ереуiлдiң әр ... ... шын ... мүмкiншiлiк
туғызады. Ал кәсiподақтардың кемшiлiгi жоғарыда атап өткендей олар ... ... ... ... ... ... экономикаға
инвестицияларың тартылуы азаяды. Ал бұл өз ... ... ... керi ... ... [3,б. ... экономикада кәсiпкерлердi жақтаушылар келесiдей дәлелдердi
келтiредi:
1) қызметкерлердiң ағымдылығы қысқарады, осыған ... ... ... ... өсу ... ... ал бұл iшкi еңбек рыногында
бәсекелестiктi тияды, ... ... жасы ... ... ... жас ... өз ... таныстыруға ынталы
болады;
3) қызметкерлер тәртiбiн түзеп, нығайтып отырады;
4) трансакциялық шығынды қысқартады;
Қазақстан ... ... ... ... ... ... әлi де жетiле
қоймаған. Еңбек рыногында кәсiподаққа ... ... ... кiру ... елде мұра ... ... ... кәсiподақ мүшелерi әлi де көп,
бiрақ олардың ... ... ... ... ролi әлi де болса өте
төмен. Бұған ... ... бар: ... ... ... ... ... алмай отыр. Осыған қарамастан елiмiзде
қызметкерлердiң көпшiлiгi кәсiподақтар пайдалылығына қарамай ... ... ... Екiншiден, Қазақстанда 1990-1997 жылдары өндiрiс
күрт құлдырап, жұмыс күшi ұсынысы щған деге нсұраныстан елеулi артық болды.
Осы жағдайда кәсiподақтар өз ... ... ... алмады. О кездерде
күрес кезiнде жұмыс берушiлер ылғи да ... ... ... ... мүшелерi осы уақытқа дейiн рынок экономикасы жағдайында өздерiнiң
мiндетi мен атқаруға тиiс қызметтерiн ... көре ... ... Қазақстан РеспубликасыНДАҒЫ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ, БҮГІНГІ ТАҢДАҒЫ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Жұмыссыздық және жұмыспен қамтылған халық туралы ҚР-ның заңы
      ... ... ... ... ... ... және ... мәселелері Қазақстан Республиксының халықты
жұмыспен қамту туралы Заңнамасы ... ... ... жұмыспен қамтылған халыққа: [10]
      1) еңбек шарты бойынша жұмыс ... ... ... ... ... ... не ... емес жұмыс уақыты жағдайларында орындайтын немесе ... өзге ... ... ... ... 2) ... ... шұғылданатын;
      3) өз бетiнше жұмыспен айналысатын;
      4) ... ... ... және ... ... ... 5) ... азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша орындайтын
адамдар, сондай-ақ ... ... ... 6) ақы ... ... сайланған, тағайындалған немесе бекiтiлген;
      7) Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерiнде, басқа да әскерлерi
мен әскери құралымдарында ... ... ... 8) ... бiрлестiктердi, қоғамдық қорларды және ... ... ... ... ... ... мүлкiне құрылтайшылардың (қатысушылардың) мүлiктiк құқықтары
сақталмайтын адамдар ... ... ... ... ... ... заңнамасы.
      1. Қазақстан Республикасының халықты жұмыспен қамту туралы заңнамасы
Қазақстан ... ... осы ... және ... ... ... ... 2. Қазақстан Республикасының халықты жұмыспен қамту туралы заңнамасы
Қазақстан Республикасының азаматтарына, шетелдiктерге және азаматтығы ... ... 3. ... ... ... халықаралық шарттар осы Заңнан
басым болады және халықаралық шарттар, оны қолдану үшiн заң ... ... ... ... ... қолданылады.
Халықты жұмыспен қамту саласындағы мемлекеттiк
саясаттың негiзгi принциптерi және бағыттары
      1. Мемлекет азаматтардың ... ... әрi ... ... ... ... ... жүргiзiлуiн қамтамасыз етедi.
      2. Жұмыспен қамту саласындағы мемлекеттiк саясат:
      1) Қазақстан Республикасының азаматтарына, Қазақстан ... ... ... мен ... жоқ ... ... пен кәсiп
түрлерiн еркiн ... ... ... әдiл де ... ... ... әлеуметтiк қорғауды қамтамасыз етуге;
      2) нәтижелi ... ... ... ... ... жұмыс орындарын ашуға;
      3) бiлiм беру жүйесiн ... ... ... және ... ... отырып, оның даму перспективасына сай кадрлар даярлау iсiне
бағдарлауға;
      4) азаматтардың заңдарға сәйкес жүзеге ... ... ... ... ... олардың өнiмдi және шығармашылық еңбекке
қабiлетiн дамытуға жәрдемдесуге;
      5) бар жұмыс орындарын сақтаған және жаңа ... ... ... нысаналы топтарға арналған жұмыс орындарын ашатын жұмыс берушiлердi
ынталандыруға;
      6) уәкiлеттi орган және жеке жұмыспен қамту ... ... ... ... 7) ... ... күшiн тартуға квота белгiлеу жолымен iшкi еңбек
рыногын қорғауға;
      8) ... ... ... ету ... республикалық iс-
шараларды жергiлiктi атқарушы органдар қолданатын шаралармен ұштастыруға;
      9) халықты ... ... ... ... ... және
әлеуметтiк саясаттың басқа да бағыттарымен үйлестiруге;
      10) еңбек рыногының бiрыңғай ақпараттық базасын қалыптастыруға;
      11) ... ... ... ... қамтуды қамтамасыз
ететiн шараларды әзiрлеу мен iске асыру жөнiндегi қызметiн үйлестiрiп,
реттеп ... және ... ... ... ... ... 12) ... Республикасы азаматтарының шетелдегi және
шетелдiктердiң Қазақстан ... ... ... ... ... шешудi қоса алғанда, ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруға;
      13) жұмыс берушiлер, қызметкерлер және қоғамдық ... ... ... ... ... әзiрлеу мен iске асыруға қатысуын
қамтамасыз етуге;
      14) жұмыспен қамту саясатымен үйлестiрiлген, қосымша ... ... iсiн ... қолдайтын қаржы, салық және инвестиция ... ... ... ... ... саласындағы мемлекеттiк кепiлдiктер:
      1. Мемлекет азаматтарға халықты жұмыспен қамту саласында:
      1) алып тасталды
      2) жұмыссыздықтан әлеуметтiк қорғауға;
      3) ... ... ... арқылы жұмыс таңдау мен жұмысқа
орналасуда жәрдемдесуге кепiлдiк бередi.
      2. Мемлекет ... ... ... жұмыспен қамтуға жәрдемдесу
жөнiндегi шараларды қамтамасыз етедi.
      Нысаналы топтарға:
- табысы аз ... ... бip ... ... ... ... ... тәрбиеленушiлерi, жетiм балалар мен ата-ананың
қамқорлығынсыз қалған жиырма үш жасқа дейiнгi балалар;
- кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеп отырған жалғызiлiктi, көп
балалы ата-аналар;
- ... ... ... ... ... ... ... қадағалауды қажет етедi деп танылған
адамдар бар азаматтар;
- зейнеткерлiк жас ... ... ... байланысты зейнеткерлiкке
шығуға екi жыл қалған);
- мүгедектер;
- Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерi қатарынан босаған адамдар;
- бас бостандығынан айыру және ... ... ... ... ... ... жоғары және жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм беру ұйымдарын
бiтiрушiлер;
- жұмыс берушi-заңды тұлғаның таратылуына не жұмыс берушi-жеке ... ... ... ... ... ... ... жұмыстан босатылған адамдар;
- қылмыстық-атқару инспекциясы пробация қызметiнiң есебiнде тұрған
адамдар жатады.
      Жергiлiктi атқарушы органдар еңбек рыногындағы ... мен ... ... ... ... ... адамдардың бұған қосымша
тiзбесiн, сондай-ақ әлеуметтiк қорғау жөнiнде қосымша шаралар белгiлей
алады.
Мемлекеттiк ... ... ... iске ... Қазақстан
Республикасы Үкiметiнiң құзыретi:
      1) халықты ... ... ... мемлекеттiк саясаттың негiзгi
бағыттарын әзiрлейдi және олардың ... ... ... 2) ... ... ... және қаржыландыру тәртiбiн
бекiтедi;
      3) әлеуметтiк жұмыс орындарын ұйымдастыру және ... ... 4) ... ... ... және қаржыландыру тәртiбiн
бекiтедi;
      5) жұмыспен ... ... ... ... ... оқытуды, олардың жұмысқа орналасуына жәрдемдесудi және ... ... ... ... ... және ... жұмыспен қамтуға жәрдемдесудiң белсендi ... ... ... ... мемлекеттiк қолдау ... және ... ... ... ... және ... серiктестiктерге конкурстық
негiзде кредит беру тәртiбiн бекiтедi;
7) жұмыспен қамтуға жәрдемдесудiң ... ... ... ... арттыруға жәрдемдесу және оларға мемлекеттiк
қолдау шараларын ұсыну тәртiбiн бекiтедi;
8) Конституцияда, осы Заңда, Қазақстан ... өзге ... және ... ... ... ... жүктелген өзге де функцияларды орындайды.
Орталық атқарушы орган: [10]
Орталық атқарушы орган ... ... оның ... ... ... ... Республикасының Үкiметi белгiлейдi. ... ... өз ... ... ... органдарға әдiстемелiк және ... ... ... ... ... ... ақпараттық базасын құру негiзiнде
жұмыс күшiне сұраныс пен ұсынысты ... ... ... пен ... ... Үкiметiне еңбек рыногының
жай-күйi туралы хабарлап отыруға;
3) ... ... ... ... бағдарламасын
әзiрлеуге;
4) iшкi еңбек рыногын қорғау мақсатында инвестициялық келiсiм-
шарттар жобаларын қарауға қатысуға;
5) ... ... ... ... ... ... үшiн ... жұмыс күшiн тартуға арналған квотаны
облыстар, Астана және Алматы қалалары арасында ... ... ... және тәртiппен
бөлуге;
6) мүдделi органдармен бiрлесе отырып, кадрлар әзiрлеу мен оларды
жұмысқа орналастыруға қажеттiлiктi анықтауға;
7) еңбек рыногының ... ... ... ... "Қазақстан Республикасындағы мемлекеттiк бақылау ... ... ... ... ... есептiлiктiң, тексеру парақтарының нысандарын,
тәуекел дәрежесiн бағалау критерийлерiн, жыл ... ... ... және ... 8-1) ... ... қамту орталығының үлгi жарғысын әзiрлеуге және
бекiтуге;
     8-2) жұмыспен ... ... ... ... iске асыру
кезiнде Қазақстан Республикасының азаматтарын өз ... ... ... және ... аз ... қатарына жатқызу
критерийлерiн айқындау тәртiбiн бекiтуге;
      8-3) ағымдағы бос орындар және ... ... ... дерекқорына
енгiзу үшiн қажеттi мамандықтар мен бос жұмыс ... ... ... ... ... әзiрлеуге және бекiтуге;
      8-4) халықты жұмыспен қамту бағдарламаларын iске ... ... ... ... және өңiрлiк комиссиялар туралы ... ... және ... 9) осы ... ... Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан
Республикасы Президентiнiң және Қазақстан ... ... ... өзге де ... ... ... ... Орталық ... ... өз ... ... ... ақпараттандыру туралы заңнамасына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... атқарушы органдар
      Жергiлiктi атқарушы органдар халықты жұмыспен қамту саясатын iске
асыруды:
      1) ... ... ... саясатына сәйкес аймақтық
бағдарламаларды әзiрлеу және орындау;
      2) тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктер аумағында ... ... және ... ... ... ... ... жыл сайын
анықтап отыру;
      3) жеке кәсiпкерлiктi, шағын және орта бизнестi дамыту арқылы қосымша
жұмыс орындарын ашуды қолдау;
      4) ... ... ... ... 5) ... ... 5-1) тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктiң аумағында еңбек қызметiн
жүзеге асыру үшiн ... ... ... ... ... ... шетелдiк
қызметкерлерге жұмысқа орналасуға және жұмыс берушiлерге шетелдiк жұмыс
күшiн тартуға рұқсаттар беру, сондай-ақ аталған рұқсаттарды тоқтата тұру
және керi қайтарып ... 5-2) ... ... ... санының үш процентi мөлшерiнде
мүгедектер үшiн жұмыс орындарына квота белгiлеу;
      5-3) мүгедектердi жұмысқа орналастыру үшiн арнаулы жұмыс орындарын
құру;
      5-4) ... ... ... ... 6) жергiлiктi мемлекеттiк басқару мүддесiнде Қазақстан
Республикасының заңнамасымен жергiлiктi атқарушы органдарға жүктелетiн өзге
де өкiлеттiктердi жүзеге асыру арқылы қамтамасыз ... ... ... орган: V021904
      1) өтiнiш жасаған азаматтар мен жұмыссыздарға - ... табу ... ал ... берушiлерге жұмыс күшiмен қамтамасыз ету мүмкiндiгi туралы
хабарлап отыруға;
      2) азаматтар мен ... ... ... жәрдемдесуге, жұмысқа
орналасу және оқу үшiн жолдама беруге;
      3) еңбек рыногы бойынша деректер банкiн түзуге;
      4) адамдар ... ... ... бастап он күннен кешiктiрмей
тiркеуге, оларды есепке ... 5) ... ... iсiнде азаматтар мен жұмыссыздарға тегiн
қызметтер көрсетуге;
      6) жұмыссыздарды олардың келiсiмiмен қоғамдық жұмыстарға ... 7) ... ... ... ... ... кейiннен
оларды жұмысқа орналастыруға көмек көрсете отырып, кәсiптiк даярлауға,
қайта даярлауға және бiлiктiлiгiн арттыруға жiберуге;
      7-1) ... аз ... ... жұмыспен қамтылғандарды және жетi
жасқа дейiнгi ... ... ... ... өздерi өтiнiш
бiлдiрген жағдайда ... ... ... ... ... ... бiлiктiлiгiн арттыруға жiберуге;
      8) жұмыссызға оның ... ... ... ... ... 9) ... экономикалық тұрғыдан белсендi бөлiгiне (жұмыс күшiне)
сұраныс пен ұсынысты талдауға, ... және ... ... ... атқарушы органдарға еңбек рыногының жай-күйi туралы хабарлауға;
      10) халықты жұмыспен ... ... ... және ... ... ... жәрдемдi қамтамасыз ететiн арнайы iс-
шараларды iске асыруға мiндеттi.
      2. Уәкiлеттi органның:
      1) ... ... ... күшi ... болған жағдайда, оларға азаматтар
мен жұмыссыздарды жiберуге;
      2) жергiлiктi ... ... ... аумағында орналасқан
ұйымдарда қоғамдық жұмыстарды дайындау мен жүргiзу жөнiнде ұсыныс енгiзуге;
      3) бiлiм беру ... ... ... ... бiлiм
беру ұйымдарынан, әртүрлi ұйымдардың мамандар ... ... ... ... ... ... ... асыратын оқу курстарынан
бiтiрушiлердi жұмысқа орналастыру туралы мәлiметтер, ... ... ... туралы, нақты кәсiптер (мамандықтар) бойынша
даярланған және даярлануы жоспарланып отырған мамандар саны ... ... ... ... ... ... ... Жұмыс берушiлер мемлекеттiк жұмыспен қамту саясатын iске асыруға:
      1) Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес еңбек шарттары
мен ұжымдық шарттардың талаптарын ... ... ... ... жәрдем
көрсету;
      2) қызметкерлердi кәсiби даярлау және өндiрiс iшiнде ... ... 2-1) ... техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi және
жоғары бiлiм берудiң оқу бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ... ... 3) ... ... ... бiлiктi қызметкерлердiң кадрлық
әлеуетiн сақтау және ... ... 4) ... жұмыстарды ұйымдастыруға және жүргiзуге жәрдемдесу;
      5) өз қаражаты есебiнен қоғамдық жұмыстарды қаржыландыру;
      6) жұмысқа орналастыру мәселесi ... ... ... ... ... бiлiктiлiк талаптарына сәйкес бос орынға жұмысқа
қабылдау;
      7) ... ... ... ... ... ... арқылы қатысады.
Жұмыс берушi:
      1) жұмыс берушi-заңды тұлғаның таратылуына не ... ... ... тоқтатуына, адам санының немесе штаттың қысқартылуына
байланысты алдағы уақытта қызметкерлердiң ... ... ... қызметтерi мен кәсiптерi, мамандықтары, бiлiктiлiгi және
еңбекақы мөлшерi көрсетiле отырып, босатылуы мүмкiн қызметкерлердiң саны
мен санаттары туралы және олар ... ... ... ... ... ... екi ай ... уәкiлеттi органға толық көлемде ақпарат
беруге;
2) бос жұмыс орындары (бос қызметтер) пайда болған күннен ... ... күнi ... олар ... ... органға мәлiмет жiберуге;
      3) уәкiлеттi орган берген жолдамаға тиiстi белгi қою арқылы жұмысқа
қабылдау немесе жұмысқа қабылдаудан бас тарту себебiн көрсете ... ... дер ... ... орган оған азаматтарды жiберген күннен бастап
бес жұмыс күнi iшiнде) хабарлауға [10].
Жеке жұмыспен қамту агенттiгi:
      1) ... ... ... ... ... еңбек заңнамасы
және Қазақстан Республикасының халықты жұмыспен қамту туралы заңнамасының
мәселелерi бойынша консультация беруге;
      2) ... ... ... ... ... ... және ... адамдардың жұмысқа орналасуына жәрдемдесуге;
      3) жұмыс берушiлер мен жұмысқа орналасқысы ... ... ... ... 4) ... ... берушiлердiң бiлiктiлiк талаптарына сәйкес
келуiн ескере отырып, оларды iрiктеудi жүзеге асыруға;
      5) ... ... бар ... кезде, бiр елден екiншi елге
жұмысқа орналастыру үшiн жұмыскерлер жинауды жүзеге асыруға;
      6) өтiнiш жасаған ... ... ... мен қайта даярлауды
ұйымдастырып, бұдан кейiн жұмысқа орналастыруға;
      7) адамдарды шет елде жұмысқа орналастырған ... ... ... рұқсат құжаттарын ресiмдеуге құқығы бар.
      Жеке жұмыспен қамту агенттiгi:
      1) кемсiтушiлiктiң кез келген нысанына жол бермеуге;
      2) ... ... ... ... ... ... ... 3) бала еңбегiн пайдалануға, адамдарды жыныстық және (немесе) өзге де
мақсатта пайдалану үшiн тартуға жол бермеуге;
      4) ... ... ... ... ... бойынша қызметтер
көрсету туралы шарттар жасасуға мiндеттi.
      3. Жеке жұмыспен қамту агенттiктерi ... ... ... құру және ... ... ... iске ... мәселелерi
бойынша мемлекеттiк органдармен, жұмыс берушiлермен өзара iс-қимыл жасайды.
      4. Қазақстан ... шет елге ... ... әкетуге байланысты
қызметтi жеке меншiк жұмыспен қамту агенттiктерi ... ... ... ... ... республикалық және аймақтық бағдарламалары:
      1. Қазақстан Республикасының Yкiметi мен ... ... ... мен ... ... ... қатысуымен Қазақстан
Республикасының стратегиялық даму жоспары мен ... ... ... ... ... ... 1) халықты жұмыспен қамту деңгейiн өсiруге ынталандыратын шараларды;
      2) жұмыс күшiне сұраныс пен ұсынысты теңдестiру жөнiндегi шараларды;
      3) ... ... ... ... ... топтарының жұмыспен
қамтылуын ұйымдастыруды;
      4) қосымша ... ... ... шағын және орта кәсiпкерлiктi
қолдау мен дамытуды;
      5) еңбек рыногындағы қажеттiлiктi ... ... ... ... ... даярлау мен қайта даярлаудың икемдi
жүйесiн ұйымдастыруды;
      6) қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру мен жетiлдiрудi;
      7) жұмыспен ... ... ... ... ... ... ... арттыру жөнiндегi шараларды;
      8) жұмыспен қамтуды реттеу және еңбек рыногы мәселелерiнде уәкiлеттi
органның қызметiн жұмыс ... ... ... ... айналысатын жеке жұмыспен қамту агенттiктерiмен ұштастыруды;
      9) жұмыспен қамту мәселелерi жөнiндегi деректердiң ақпараттық базасын
жетiлдiрудi;
      10) ... ... ... кезде еңбек рыногындағы
ахуалды ескере отырып, қосымша ... ... ... 11) ... ... ... ... шараларын iске асыруға
бағытталған iс-шараларды ... ... ... және ... 2. ... жұмыспен қамту бағдарламаларын қаржыландыру ... және ... ... ... ... өзге де ... жүзеге асырылады. [10]
          Халықты жұмыспен қамту орталығы:
      Халықты жұмыспен қамту орталығы:
      1) ... ... ... ... шараларына қатысу үшiн
Қазақстан Республикасының азаматтарын және оралмандарды санаттар бойынша
iрiктеу мен бөлудi, ... ... ... сәйкес олардың
әлеуметтiк қолдауға мұқтаждығын айқындауды;
      2) жұмыспен қамтуға жәрдемдесудiң белсендi шараларына ... ... ... Республикасының азаматтарына және оралмандарға
бейiмдеу қызметтерiн және психологиялық қолдау көрсетудi;
      3) жұмыспен қамтуға жәрдемдесудiң ... ... ... табылатын Қазақстан Республикасының азаматтарымен және оралмандармен
әлеуметтiк келiсiмшарт жасасуды;
Жұмыссыздықтан мемлекеттiк әлеуметтiк қорғау:
      Мемлекет жұмыссыздықтан әлеуметтiк ... ... ... 1) жұмысқа орналасуға жәрдемдесу;
      2) кәсiби даярлау, қайта даярлау, бiлiктiлiктi арттыру;
      3) қоғамдық ... ... және ... ... ... еңбегiне ақы төлеу;
      4) табысы аз азаматтарға жататын жұмыссыздарға заң актiлерiне сәйкес
мемлекеттiк атаулы ... ... ... 5) ... ... жәрдемдесудiң белсендi шараларын ұсыну.
Жұмыссыздарды тiркеу:
1. Жұмыс тапқысы келетiн адамдар тұрғылықты жерi бойынша ... ... ... ... ... ... ... алады.
2. Жұмыс iздеп жүрген адамды жұмыссыз деп тану туралы шешiмдi уәкiлеттi
орган мынадай құжаттарды:
3.       жеке куәлiгiн (паспортын);
4. еңбек ... ... ... ... жеке код (ӘЖК) ... туралы куәлiктi;
6. салық төлеушiнiң тiркеу нөмiрiн (СТН);
7. оның кәсiби бiлiктiлiгiн (болған ... ... ... ... ... жоқ, ... рет жұмыс iздеп жүрген адам үшiн ... ... ... ... ... ... [10]
      Шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдар бұдан басқа, ... ... ... ... және ... жоқ адамның
iшкi iстер органдарында тiркелгенi туралы белгiсi бар куәлiгiн ... ... ... ... ... ... уәкiлеттi
органның аумақтық органдары берген оралман куәлiгiн ұсынады.
Жастар практикасы
      ... ... өту үшiн ... ... ... ... ... атқарушы органмен шарт негiзiнде жүзеге асырады.
      2. Шартта тараптардың ... ... ... ... ... және оны ... ... жастар практикасын қаржыландыру
мерзiмi және көздерi ... ... 3. ... практикасы уақытша жұмыс орындарын ұсыну немесе ашу арқылы
ұйымдастырылады және оның ... ... ... 1) ... және ... орта ... ... жоғары бiлiм
берудiң кәсiптiк бiлiм беру бағдарламаларын iске асыратын бiлiм ... ... ... ... ... түлектерi арасынан тiркелген
жұмыссыздарға нақты арналады;
      2) орындалатын жұмыс түлектiң меңгерген ... ... ... ... ... сәйкес келуге тиiс;
      3) жұмыс орындарының саны шектелмейдi, жұмыс уақытша сипатта болады
және оны ұйымдастыру үшiн ... ... ... мен бос ... ... ... 4) ... практикасына қатысушыларға еңбекақы төлеу бюджет қаражаты
есебiнен жүзеге асырылады.
Жұмыспен ... 2020 ... ... өз ... ... қамтудың түбегейлі
жаңа стратегиясын әзірлеу міндетін жүктеді.
 Ағымдағы жылғы 15 ақпанда өткен Үкімет отырысында Жұмыспен қамту 2020
бағдарламасының ... ... ... және ... ... барлық қажетті нормативтік құқықтық актілерді 2011
жылғы 1 ... ... ... ... 2011 ... ... бастап іске асырылады. [17]
 Бағдарламаның мақсаты-  жұмыспен тұрақты және ... ... ... ... ... ...  Өз бетінше жұмыспен айналысушыларды, жұмыссыздарды және табысы
аз адамдарды жұмыспен қамтудың ... ... ... ... ... іске ... үшін кадр ... Атаулы әлеуметтік көмек көрсету жүйесін жетілдіру. 
Бағдарламаны іске ... ... ... ... жұмысқа
орналастыруға, тұрғылықты жері бойынша  ... жеке ісін ... ... ал ... ... ... ... өсу орталықтарына өз ... ... ... іске асыру мынадай үш бағытта жүзеге асырылатын болады: 
1.     Өз бетінше жұмыспен айналысушыларды, жұмыссыздарды және табысы
аз ... ... және ... нарығында олардың жұмысқа орналасуына
жәрдемдесу. 
2.     Ауылда кәсіпкерлікті дамытуға ... ... ... ұтқырлығын арттыру.
          Бағдарламаны үш кезеңде   іске асыру ұсынылады:
2011 жыл пилоттық жыл болады, бұл ... ... ... мен оны құқықтық қамтамасыз етуді пысықтауға мүмкіндік
туғызады.
 Екінші кезең: 2012-2015 жылдар және ... ... 2016 ... ... ... ... іске ... мақсатында Қазақстан Республикасының Еңбек
және ... ... ... министрлігі нормативтік құқықтық базаны
жетілдіру бойынша жұмыс ... ... ... ... ... әлеуметтік
келісімшарттармен бекітіледі.
Индустрияландыру картасы жобалары мен ... жол ... - ... бар және ... ... ... ... пайдалану үшін
ағымдағы және перспективалық жұмыс орындарының автоматтандырылған дерекқоры
жұмыс істейді.
 Бағдарламаның бірінші бағыты азаматтардың тұрғылықты жері бойынша
жұмысқа ... ... ... олардың жұмыспен тұрақты және
нәтижелі ... ... ... ... және өз ... жұмыспен
айналысушылар, жұмыссыздар және табысы аз адамдарды қамтитын болады.
Бағдарламаға қатысудың басым мүмкіндіктері ауыл жастарына беріледі.
Бірінші бағытқа қатысушыларға мемлекеттік қолдаудың ... ... ... ... ... ... ... даярлау және біліктілігін арттыру
курстарына жолдау;
- оқу және тұру орнына ... ... ... ... ... ... бос жұмыс орындарын іздеу және жұмысқа, оның ... ... ... ... жәрдемдесу;
- психологиялық бейімдеу. 
Іске асыру механизмі:
Бағдарламаның әлеуетті қатысушылары құжаттардың қажетті тізбесін ұсына
отырып, Бағдарламаға қатысу ... ... ... ... ... өтініш білдіреді.
 Жергілікті жұмыспен қамту органдары берілген ... ... ... ... ... ... мен әлеуетті қатысушылар туралы мәліметтер
аудандық (қалалық) комиссияның қарауына ... ... ... ... бойынша Комиссия мүшелеріөтініш
берушілерді Бағдарламаға қатысушылар қатарына қосу не ... ... ... бағытына қатысу критерийлеріне сәйкес келмеген
жағдайда, одан бас тарту ... ... ... ... комиссия
отырыстары хаттамаларының көшірмелері жергілікті жұмыспен қамту органдарына
жіберіледі.
Бағдарламаның әлеуетті ... ... мен ... ... қосу ... шешім аудандық (қалалық) деңгейде ... ... ... ... ... ... қоса алғанда,
өзара міндеттемелер туралы шарт ... ... ... ... Егер ... қатысушы кәсіптік оқуды аяқтағаннан кейін
жұмысқа орналаса алмаса, оған ... ... ... ... ... ... [17]
 Екінші бағыттың мақсаты жеке ісін ұйымдастыру арқылы азаматтардың
экономикалық белсенділігін арттыру болып табылады.  Жеке ісін ұйымдастыруды
қалайтын және оған ... бар ... ... ... ... Жеке ісін ... ұйымдастыруды қалайтындарға басымдық беріледі. 
Осы бағыт бойынша мемлекеттік қолдаудың мынадай түрлері ... ... ... ... кәсіпкерлік негіздерін оқыту;
- Шағын несие беру; 
- жетіспейтін инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымдарды дамыту және
жайластыру.
Шағын несие беру– ауылда кәсіпкерлікті қолдаудың ... ... ... ... ... 3 млн. ... сомасында 5 жылдан
аспайтын мерзімге беріледі.
Шағын несие жеке ісін ... ... ... үшін ... бұл
ретте, ол тұтынушылық мақсаттарға, ... ... ... ... ... үй алуға берілмейді. Соңғы қарыз алушыға кредит бойынша
пайыздарды төлеу және негізгі қарызды өтеу бойынша он ... айға ... ... кезең ұсынылады.
Микроқаржы ұйымдарын  іріктеуді конкурстық негізде ... ... ... ... уәкілетті орган жүргізеді.
Соңғы қарыз алушы үшін Шағын несие бойынша жылдық тиімді ... ... ... ... ... уәкілетті өңірлік ұйым
 белгілейді.
Шағын несие беру механизмі:
 1) Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты ... ... ... атқарушы органға бюджеттік кредит береді.    
2) Жергілікті атқарушы орган Шағын несие беруді ұйымдастыру жөніндегі
уәкілетті өңірлік ұйымды өзі айқындайды.
3) ... ... ұйым ... ... ... ... ... сәйкес Бағдарламаға қатысу үшін микроқаржы ұйымдарын
  іріктеу бойынша ашық конкурс өткізеді.
4) Уәкілетті өңірлік ұйым мен ... ... ... ... туралы шарт жасалады.  
5) Бағдарламаның әлеуетті ... ... ... ... ... бойынша Шағын несие беру туралы өтініммен   Бағдарламаға
қатысушы микроқаржы ұйымына өтініш білдіреді. 
6) ... ... ... ... ... және ... (немесе мүмкін емес екені) туралы шешім қабылдайды.   
7) Оң баға алған жобалар бойынша ... осы ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен
микроқаржы ұйымдарына кредит беру ... ... ... ... ... объектілеріне ... ... ... ... және ... жүйелерінің құбырлары, жылу
және сумен жабдықтау) қосымша ... ... ... ... ... бұл ... егер ол елді ... салу
жоспарына сәйкес болса, мемлекет өзіне ала алады. [17]
 Оның құны ... ... ... ... керек.
 Инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымның дамытылуын қамтамасыз ету
механизмі:
1) Жергілікті атқарушы орган  ... ... ... ... өзі ... Бағдарламаға қатысушылар жергілікті жұмыспен қамту органына
 қажеттілігі негіздемесімен ... ... ... ... ету ... ... ... береді.    
3) Жергілікті жұмыспен қамту органы қалыптастырған өтінімдердің
тізімін ... ... ... ... ... (болған
жағдайда).  
4) Аудандық (қалалық) комиссия (немесе инфрақұрылымды дамыту жөніндегі
уәкілетті орган) инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды ... ... ... ... ... ... емес екені)
туралы шешім қабылдайды және оны жергілікті жұмыспен қамту органдарына және
инфрақұрылымды ... ... ... ... ... Оң ... алған жобалар бойынша өтініш беруші мен инфрақұрылымды
дамыту жөніндегі уәкілетті органның арасында тиісті шарт жасалады.  
6) ... ... салу ... ... ... ... ... асырылады. 
 Үшінші бағыт  Бағдарламағақатысушылардың жоғарыда айтылған екі
бағыттан өткен соң жалдамалы еңбекпен немесе жеке ... ... ... ... ... ... ... ҚР жұмысбастылық пен жұмыссыздық деңгейін реттеу мәселелері мен ... ... ... өз ... халықты жұмыспен қамтуға айтарлықтай әср етедi.
1958 жылы ағылшын экономисi А.Филлипс оның ... ... ... ... ... ... Ол жұмыссыздықтың нормасы мен ... ... бар ... ... ... Оның ... ... кейбiр дәрежесiне (6-7%) жалақының дәрежесi тұрақты және
оның өсiмi нөлге тең болады. ... осы ... ... төмен болса,
онда жалақының өсiмi шапшаңдайды және керiсiнше. Соңынан жалақы мен бағаның
өсуiнiң өзара ... ... бар ... ... осы ... және ... өсу қарқынының өзара байланысы болып қайта
өзгертiлдi. Филипстiң ... ... ... ... көре ... [8,б.
599]
W, P
W2
W1
U1 U2 U
2 - cурет – Филипс қисық ... [8,б. ...... жалақының өсу қарқыны;
Р – инфляция дәрежесi;
U – жұмыссыздық дәрежесi, %;
Суреттен көрiп отырғанымыздай филипс қисық сызығы ... ... ... ... және ... болатын керiсiнше байланыс бар
екенiн көрсетедi. Осыны кейнсшiлердiң инфляция тек жұмыссыздықтың шамалы
ғана дәрежесiнде жоғары ... ... және ... ... де ... ... ... бағаларды өсiрмейтiн жұмыспен қамту дәрежесi
болады.
Инфляция мен жұмыссыздықтың арасындағы керiсiнше байланыс неше түрлi
сипатта дәлелденуде. Жартылай бұл ... ... ... бейiмдiлiгiмен
дәлелденедi. Еңбек нарығы жұмыспен қамтудың құрылымы, ... орны т.б. ... ... ... бар, ... жекелеген
рынок болып табылады. Осы жағдай мынаған әкеледi: ... ... ... ... бiрте-бiрте жұмыспен толық ... ... ... ... ... ал ... ... еңбек рыногының
басқа сегменттерiнде қанағаттандырылмаған сұраныс сақталады. Бұларда
шығындардың көбеюiне және ... ... ... ... өсуi жалғаса
бередi. Осы процестiң макроэкономикалық нәтижесi – инфляцияның қарқынының
өсуiмен сипатталады.
Филипс ... ... ... да ... ... ... мен
еңбекшiлерге экономиканың өсу кезеңiнде баға мен ... ... ... ... түседi. Жоғары дәрежедегi жұмыссыздық ... ... ... ... келiсуге мәжбүр етедi. Бұл инфляцияның “жалақы-баға”
шеңберiн бұзады. Бұдан басқа экономикалық тиiмсiз ... ... ... ... ... ... ... жұмыспен толық
қамтуға жақындаған сайын өндiрiстiң қосымша ... ... ... Осының нәтижесiнде жалақы өседi және оның өсуi еңбек өнiмдiлiгiнiң
өсу қарқынынан ... ... ... ... ... көзқарастың екi бағыты қалыптасқан. Бiрiншi
бағытта бұл ... ... заң деп ... Бұл ... ... ... ... бiр мерзiмде болмайды дегендi ... ... ... әр ... ... ... ... сызықтың әр
қилы нүктелерiне сай келетiн, инфляция мен жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... қисық сызықтың бойымен жоғары
және төмен жылжуға болады.
Екiншi ... ... мен ... ... ... және ... жоққа шығарады. Экономикада орынды
қарқыны берiлген инфляция жағдайында, жұмыспен қамтудың ең ... ... ... ... ... ... баға және ... бiрдей
қосарласып өседi. Осындай ... ... ... ... бiр ... келетiн экономикалық тоқырау) деп аталады. ... ... мен ... өзара байланыстары туралы деректер екi
қорытынды жасауға мүмкiндiк бередi: Филипстiң ... ... оңға ... ... да, ол инфляция дәрежесiнiң әрқайсысына жұмыссыздықтың өскен
дәрежесi сәйкес келедi немесе осы құбылыстардың арасында ... ... пен ... ЖҰӨ көлемі арасында тәуелділік қарама қайшы
болып табылады. Жұмыс істейтіндер өндіріс ... мен ... ... ... жұмыстарды атқарады, ал жұмыссыздар – атқармайды,
осыған байланысты ... ... ... ... ЖҰӨ көлемінің
төмендеуіне әсерін тигізеді.
Бұл жұмыссыздық деңгейі мен ЖҰӨ көлемі ... ... ... болып осы тәуелділікті зерттеуші ... ... ... заңы деп аталды.
Оукен заңы бойынша нақты жұмыссыздық деңгейінің 1%-ға жоғарлауынан,
нақты ЖҰӨ көлемінің өсу ... 2%-ға ... ... ... ... ... мен ЖҰӨ арасындағы байланысты көрсетеді: [3]
Y-Y* /Y* - β (U-U*), (2)
мұндағы:
Y – нақты өнім көлемі;
Y* - ... ...... ... ... - ... ... деңгейі
β – эмпирикалық коэффицент
Жұмыссыздық жеке адам және қоғам үшiн көптеген әлеуметтiк-экономикалық
мәселелердi өзiмен алып ... Жеке адам үшiн ол ... кету ... ... ... ... көзiнен айырылып, көтерiңкi психикалық жүк
көтередi. Ал қоғам үшiн ол жоғары салық шығынына ... адам ... ... ... ... ... жастарға байланысты
мәселелер асқынады және т.б. бос ... ... ... келетiн
кемшiлiктердi басып кетуi шүбәлi болып келедi. Сонымен қатар бұл құбылыстың
кемшiлiктерiн бiржақты атай берген ... ... ... ... табиғи деңгейi тән, жұмыс күшiнiң белгiлi резервi әрқашан да
болып тұрады. Табиғи жұмыссыздықтың болуы нарықта ... ... ... бар деуге болады.
ҚР Статистика агенттігінің хабарлауынша, 2013 жылдың қаңтарында
жұмыссыздық ... 5,4% ... Бұл ... ведомствоның баспасөз қызметі
хабарлайды. [14]
«2013 жылғы қаңтарда жұмыссыздар саны, ... ... 488,1 ... ... деңгейі 5,4% құрады. Қазақстан Республикасы Еңбек және
халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің жұмыспен ... ... ... ... ... ... 47,9 мың адам («Жұмыспен қамту бағдарламасы-
2020» қатысатындар құрамына енгізілген ... ... ... Тіркелген жұмыссыздар үлесі экономикалық тұрғыдан белсенді
халықтың 0,5%-ын құрады (2012ж. ... – 0,5%)», деп ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейі
экономикалық тұрғыдан белсенді халықтың 0,4%-ын құрады.
Статистика ... ... ... республика
экономикасында 2013 жылғы қаңтарда (бағалау бойынша) 8,5 млн. адам жұмыспен
қамтылды. Өткен жылғы сәйкес кезеңге ... ... саны 57,0 мың ... ... ... Жалдамалы қызметкерлердің саны аталған кезеңде 5,8
млн. адамды (жұмыспен ... ... ... 68,8%) ... ... 1 тоқсанда жұмыссыздық деңгейі облыста 5% болып ... 2013 ... 1 ... ... 0,3 пайыздық тармаққа кеміді. [18]
Жұмыссыздар (табысты жұмысы болмаған, оны белсенді ... және ... ... 15 және одан ... ... тұлғалар) саны 2014 жылғы 1
тоқсандағы 16,8 мың адамды құрап, 2013 ... 1 ... ... ... ... ... көзі: www.Stat.gove.kz.
Сурет-3. 2012-2014 жылдардағы жұмыссыздық деңгейі
2014 жылғы 1 тоқсандағы ... ... ... 44,2%-ды, әйелдердің
үлесі 55,8%-ды құрады. ... ... саны 9,4 мың адам ... ол жұмыссыз ерлер санынан 1,9 мың адамға артық. [18]
Кесте 1. 2014 жылғы 1 ... жасы және ... ... ... ... ... |оның  ішінде |
| ... ... ... ... |
| | ... % | | |
| | |
| ... ... |Маусым |Шілде |Тамыз |Қыркүйе|
| | | | | | |к ... ... |9103,8 |9116,7 |9114,7 |9135,5 |9137,2 |9137,4 ... ... мың адам | | | | | | ... қамтылған халық,|8641,8 |8655,4 |8654,9 |8677,1 |8679,4 |8679,3 |
|мың адам | | | | | | ... мың адам |462,0 |461,3 |459,8 |458,4 |457,8 |458,1 ... ... % |5,1 |5,1 |5,0 |5,0 |5,0 |5,0 ... ... www.Stat.gove.kz.
2014 жылғы қыркүйектегі бір қызметкердің орташа айлық атаулы жалақысы
118730 теңгені құрады және өткен ... ... ... ... ... көріністе 4,4%-ға өсті.
Кесте 3. 2013-2014 жылдардағы Қазақстан Республикасындағы еңбекақы
| |Бір ... ... ... ... жалақы индексі, |
| ... ... ... |
| ... |пайызбен | |
| | ... ... ... ... |өткен жылғы |
| | ... ... айға ... |тиісті айға |
|2013 | | | | | ... |99 152 |77,8 |107,6 |77,1 |100,9 ... |98 736 |99,6 |106,9 |98,8 |99,9 ... |108 836 |110,2 |108,2 |110,0 |101,3 ... |105 289 |96,7 |107,9 |96,5 |101,4 ... |106 286 |100,9 |107,4 |100,7 |101,4 ... |109 970 |103,5 |104,8 |103,2 |99,0 ... |112 792 |102,6 |105,8 |102,4 |99,9 ... |110 020 |97,5 |105,2 |97,3 |99,5 ... |105 905 |96,3 |106,1 |96,1 |100,7 ... |105 948 |100,0 |107,2 |99,7 |102,2 ... |107 317 |101,3 |106,4 |100,8 |101,6 ... |137 043 |127,7 |107,6 |126,8 |102,6 ... | | | | | ... |104 654 |76,4 |105,5 |75,9 |101,0 ... |104 949 |100,3 |106,3 |98,6 |100,8 ... |116 768 |111,3 |107,3 |110,2 |101,0 ... |116 927 |100,1 |111,1 |99,5 |104,3 ... |120 479 |103,0 |113,4 |102,4 |106,0 ... |124 780 |103,6 |113,5 |103,3 |106,0 ... |125 936 |100,9 |111,7 |100,8 |104,4 ... |121 763 |96,7 |110,7 |96,3 |103,3 ... | 118 | 97,5 | 112,1 | 97,0 | 104,4 |
| |730 | | | | ... ... ... өз кезегiнде еңбек нарығының басқа да элементтерiмен тығыз
байланыста болады. Бұл байланыстардың ... ... ... ... ... өсуi мен ... ... халықтың, жұмысбасты
халықтың санының өсуi тiкелей байланыста болады. Ал ... ... ... ... керi ... ... яғни жалақының өсуi
еңбек нарығында тиiмсiз құбылыс болып табылатын ... ... ел ... ... көлемiнiң тым жоғары болуы ... ... көзi ... ... ... ... керi әсер
етсе, ал жалақының өсуi елдiң әлеуметтiк жағдайының жақсаруына әкеледi. Бiр
сөзбен айтқанда жалақының экономикадағы орны жан-жақты және ... ... ... Ендi осы ... ... ... Қазақстан
Республикасындағы әрекет етуiне тоқталып өтсек.
Ұлттық экономикада соңғы жылдары жалақының өсуi ... ... ... өсуi, ... азаюы елiмiзде қызмет
көрсету және өндiрiс салаларының дамуы, жалақының өсуi басты себепшi ... ... ... ... саны ... Жұмыссыздықтың деңгейiн
келесi 3-шi және 4-шi суреттен көретiнiмiздей жалақының өсуi ... ... ... түрде әсер етуде. Елiмiздегi орташа айлық
жалақының өсуiн келесi суреттен көре ... Егер осы ... ... деңгейiн салыстыратын болсақ, онда елiмiзде жалақының өсуiмен
байланысты жұмыссыздықтың төмендеп отырғанын көремiз. [6,б. ... ... ... 4. 2014 ... ... ... бойынша қызметкерлердің
орташа айлық атаулы жалақысы
Кесет 4. 2014 ... ... ... қызмет түрлері бойынша
қызметкерлердің орташа айлық атаулы жалақысы
| |Бір ... ... ... ... |
| ... атаулы жалақысы |индексі, |
| | ... |
| ... ... | |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | | ... | ... |
| | | ... | ... ... ... | 118 | | 112,1 | | 104,4 ... түрлері бойынша |730 |97,5 | |97,0 | ... ... және ... | 82 305| | 116,9 | | 108,9 ... | |126,9 | |126,2 | ... | 160 | | 117,5 | | 109,4 |
| |222 |96,3 | |95,8 | ... ... ... және | 254 | | 122,8 | | 114,4 ... қазу |626 |96,2 | |95,7 | ... ... | 126 | | 112,8 | | 105,0 |
| |313 |95,7 | |95,3 | ... жабдықтау, газ, бу| 114 | | 112,9 | | 105,1 ... және ауа ... |572 |98,6 | |98,1 | ... ... ... | 79 203| | 115,4 | | 107,5 ... ... | |96,7 | |96,2 | ... және ... | | | | | ... | | | | | ... | 149 | 101,7| 121,1 | 101,2| 112,7 |
| |556 | | | | ... және ... сауда; | 120 | | 115,8 | | 107,9 ... және |757 |105,9 | |105,3 | ... ... | | | | | ... және ... | 151 | | 115,9 | | 107,9 |
| |094 |86,5 | |86,1 | ... және ... бойынша | 104 | | 115,0 | | 107,0 ... |061 |100,3 | |99,8 | ... және ... | 160 | | 109,6 | | 102,0 |
| |383 |98,6 | |98,1 | ... және ... | 193 | | 108,9 | | 101,4 ... |243 |94,3 | |93,8 | ... ... | 106 | | 115,1 | | 107,2 ... ... |484 |99,8 | |99,3 | ... ... және | 214 | | 106,9 | | 99,5 ... ... |733 |93,6 | |93,2 | ... және ... | 114 | | 113,5 | | 105,7 ... ... саласындағы |284 |98,7 | |98,2 | ... | | | | | ... ... және | 102 | | 103,0 | | 95,9 ... міндетті |345 |94,1 | |93,7 | ... ... ету | | | | | ... беру | 72 224| 105,5| 107,8 | 105,0| 100,4 ... ... және | 83 963| | 107,3 | | 99,9 ... қызметтер | |95,2 | |94,7 | ... ... ... 91 696|98,2 | 119,1 | | 110,9 |
| | | | |97,7 | ... де ... ... | 160 | | 105,4 | | 98,1 ... |948 |97,7 | |97,3 | ... ... ... және ... Астана қалалық жұмыспен қамту және  әлеуметтік
бағдарламаларды үйлестіру басқарма-ларынан алынған мәліметтер бойынша 2014
жылдың  қаңтар-қыркүйек ... ... ... 262,2 мың адам
хабарласқан. Осы санның  48,3 пайызы немесе 126,7 мың адам ауыл тұрғындары.
2014 ... ... ... 1 ... ... қамту мекемелерінде
тіркелгендің саны 55,9 мың адамды ... ... ... 48,7 ... немесе
27,2 мың адам ауыл тұрғындары. Жұмыссыздар санының 65,7 пайызы немесе 36,7
мың адам - әйелдер, 32,7 ... ... 18,3 мың адам 16-29 ... ... ... ... ... 131,5 мың адам
жұмыспен қамтылды немесе оның ... ... ... ... ... ... кұрайды. Осы санның  әлеуметтік жұмыс орындарына – 6,7 мың
жұмыссыздар,  «жастар тәжирбиесі» ... 4 мың оқу ... ... ... ... қамтылғандардың 49,2 пайызы немесе 64,7
мың адамы ауыл тұрғындары.
 2014 жылдың өткен кезеңінде  77,4 мың ... яғни ... ... ... ... барлық азаматтардың 36,8 пайызы, қоғамдық
жұмыстарға ... ... ... ауыл тұрғындары 47,1 мың ... ... ... азаматтардың ішінде 36 ... ... ... ... ... жерін жинастыру үшін ... ... ... ... 26,8 пайыздан көбі аймақтық
экологиялық сауықтыру, көгалдандыру қызметтеріне қатынасты.
2014 жылдың 3 тоқсанында ... саны 458,1 мың ... ... – 5% ... 2013 жылдың  жылдың 3 тоқсанында осы
көрсеткіш  10,2 мың адамға азайып, ал жұмыссыздық деңгейі – 0,2% ... ҰЭМ ... ... ... мәліметтер бойынша экономикалық
белсенді халықтың саны 2013 жылдың    3 ... ... 2014 ... 3 ... 9136,7 мың адам, яғни 60,7 ... (0,7%), ... ... ... саны 8678 мың адам ... % ... ... ҚР жұмысбастылық пен жұмыссыздық деңгейін реттеу мәселелері мен
оларды шешу жолдары
Әрбiр елдiң экономикасы халықтың әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... етедi. Елiмiздiң нарықтық экономикаға
өтуiне байланысты еңбек рыногының қатынастары ... ... және ... ... реттеп отырудың қажеттігі туындап отыр.
Жұмыссыздық Қазақстандағы кедейшіліктің басты ... бірі ... ... себептерінің қатарына жұмыссыздықпен қатар халықтың шағын
бизнеске қатысуының шектеулі қол ... ... және ... ... сақтау және білім саласындағы қызметтерге ... ... ... ... қазіргі жүйесінің жеткіліксіз
тиімділігін азаматтардың жекелеген санаттарының масылдық, көңіл-күйін,
сондай-ақ кедей халықтың ... ... және ... ... ... ... жатқызған жөн. [11]
Экономикалық белсенді халық тауарлар мен ... ... ... ... күшін ұсынуды қамтамасыз ететін, экономикалық ... үшін ... ... ... бір ... ... ... шақтың бір бөлігі жұмыс таба ... ... ... құбылыс.
Жұмыссыздық деңгейі экономикалық ... ... ... үлесі. Ал енді өзіміздің қаламызда жұмыссыздарға байланысты
атқарылған мәліметтерді айта кетсек, өткен 9 ... ... ... ... ... орталығы «Кедейшілік пен жұмыссыздыққа қарсы күрес»
Бағдарламасында қарастырылған іс-шараларды жүзеге асыру бағытында жұмыс
жасап ... ... ... ... ... ... ... тұрып
кетуіне ықпал жасап, мақсатты топтағы азаматтарға барынша ... ... ... сай мамандықтар бойынша оқыту және ақылы қоғамдық жұмыстарды
ұйымдастыру болып табылады. [7,б. 20]
Есеп беру кезеңіне ... ... ... ... ... ... аса маңызды өзгерістер бола қоймағаны байқалады, ... ... ... ... өсе ... ... бұл ... еңбек нарығындағы
сұраныстарға сәйкес келмейді. Бос орындарына келіп түскен сұраныстар көбіне
жұмыс ... ... яғни ... ... ... сонымен қатар жаңа жұмыс орындарының ашылуынан болып отыр. Ал
біздің есебімізде жұмыссыз ретінде тіркеліп тұрған азаматтардың ... ... ... ... ... ... рет жұмыс іздеушілер, ұзақ
жұмыс жасамағандар, оралмандар. Жұмыс күштеріне сұраныс аз болғандықтан,
бір бос ... ... ай ... ... ... 21 адам ... ... жұмыссыздықпен күресу нақты іс-шара жасалынып, үнемі
айналысып отыруды қажет етеді. Осы мақсатта, яғни жұмыс ... ... ... ... үшін және ... ... ... сонымен қатар
жұмыссыз азаматтардың жұмысқа ... ... ... мақсатында қалалық
жұмыспен қамту орталығы «Бос жұмыс орындары жәрмеңкесін» жыл ... ... ... ... өткізу үшін жұмыспен қамту орталығының мамандары
қала ... 185 ... ... ... 94 ... беруші мекемелерден
кадр қызметкерлері қатысып, 709 бос ... ... ... ... ... ... сұраныстар төмендегідей мамандықтарға: программист,
менеджер- маркетолог, техника қауіпсіздігін сақтау ... ... ... ... ... ағаш ұстасы, контролер, қарауыл,
газбен және тоқпен дәнекерлеушілер, автокранщиктер, электриктер, ... ... ... қамту орталығының мамандары жұмыссыз азаматтарға
543 жолдама ... оның 258-і ... ... ... ... қамту
орталығының заңгерлері еңбек және жұмыспен қамту заңдары ... ... ... Сонымен қатар осы жәрмеңкеге Облыстық аймақтық
даму кәсіпкерлікті қолдау басқармасының өкілдері қатысып, кіші және ... ... ... жұмыссыз азаматтарға кеңестер берді.
[14,б. 407]
Қалалық жұмыспен қамту ... ... ... ... ... ... семинарлар, жұмыс іздеймін деген әр жұмыссыз азаматтармен
жеке әңгімелер жүргізіліп отырады. Жұмыс ... ... ... есеп
беру айында 32 семинар өткізіп, оған белсенді жұмыс іздеуші және ... ... 283 ... ... ... ... ... іздеудің және
тиісті құжаттарды толтыру жолдары үйретілді. Сонымен қатар 220 азаматтармен
жеке түсініктемелер мен ... ... оның ... ... ... 54 ... басынан жұмыссыз азаматтарға өз кәсібін ашуға көмек ... кіші және орта ... ... ... ... және ... ... кәсіпкерлікті қаржыландыру», «Фермерлік шаруашылықты қолдау»
атты семинар өткізілді, оған 120 жұмыссыз қатысты.
Алайда осындай келеңсiз ... орын ... ... ... ... ... ... дамуы, стратегиялар мен
реформалардың оң нәтижесiн ... ... ... ... жүруi, шағын
бизнес саласының дамуы, бiлiм ... ... ... ... ашылуы, қаржы рыногында тұрақтылықтың ... ... ... және ... саясаттардың тиiмтi түрде жүзеге
асуынан еңбек рыногында келесiдей оң нәтижелер көрiне бастады:
1) Елiмiздегi жұмыс күшiнiң жылдамдылығы жоғары, ... ... ... ... ... Кадрлар дайындауда жеке меншiктi оқу
орындары кәдiмгiдей ... роль ... ... бiрнеше жыл iшiнде экономиканың тұрақты дамуымен байланысты,
фирма мен кәсiпорындардың санының өсуi, ауыл ... ... ... немесе қызмет көрсету салаларының
дамуына байланысты жұмыссыздық азайып, экономикалық активтi ... ... ... ... ... құру және ... ... дамыту
адамдардың бiлiмiн жетiлдiруге, еңбек қабiлеттiлiгiн ... ... ... ... қатар, еңбек рыногының да
дамитындығын көрiп отырмыз. Алайда елiмiздегi еңбек ... ... ... ... отырған келеңсiз жағдайларын шешу ... ... iске ... ... Өндiрiс және қызмет көрсету салаларының дамуы үшiн инвестиция тарту
және ғылыми-техникалық, инновациялық бағдарламаларды iске асыру;
2) Жекешелендiрудi одан әрi ... жеке ... ... ... ... ... оларға қолдау көрсету, Жұмыс күшiне сұранысты
зерттеу кезiнде кәсiпорынның ... ... ... роль ... ... ... жеке ... секторы басты орын тепкен.
Жеке ... ... мен ... жұмыс iстейтiндер үлесi 70%-
тен асып кеттi.
3) Ауылдың жағдайын жақсарту, өйткенi бүгiнде елiмiздегi ... ауыр түрi ол ... ... ... ... ... күшi эмиграциясы мен ... ... ... ... ... ... ... жоғары
мамандардың сыртқа кетуiн азайту, олардың отандық ... ... ... Демографиялық ахуалды түзеу, әлеуметтiк саланы жақсарту шараларын iске
асыру;
6) Бiлiм беру ... ... ... ... отандық өндiрiстi қолдау;
7) Жұмысшыларды қайта дайындау. Елiмiздiң жоспарлы экономикадан рыноктық
экономикаға өтуiне ... ... ... ... ... болып қалды немесе олардың өнiмiне ... ... ... ... ... ... қайта дайындау
жұмыстарын жүргiзiп отыру қажеттiгi. Бүгiнгi таңда осы ... 30 млн. ... ... ... ... елiмiздiң еңбек рыногы соңғы бiрнеше жыл
iшiнде оң ... ... ... ... ... ... ... ұсынысы мен еңбек сұранысын өз күшiмен реттеуге бет алды.
Ендiгi жерде еңбек рыногындағы басты ... ... ... ... ету үшiн ... ... ... мамандар дайындап,
бәсекеқабiлеттi өнiмдер өндiру.
Сонымен Елбасымыздың Жолдауы бойынша Қазақстан ... ... ... елу ... ... ... үшін ең бірінші ... ... Ол ... беру саласын жетілдіру, әлеуметтік саланы
дамыту, экономикада қызмететуші халықтың қызмет ету деңгейі мен іскерлік
қабілетін жоғарлату ... ... ... ... әлеуметтік саясат – ол халықты жұмыспен тұрлаулы қамту
саясаты болып келді және болып қала береді.
Мемлекет ... шын ... ... ... зәру ... ... ... жөніндегі толық жауапкершілікті өз мойнына ... ... ... орай әлеуметтік көмек көрсету саясаты ... ... ... тиіс емес, қайта “еңбекке қабілетті
азаматтарды жұмысшылар ... ... ... ... ... ... Азаматтарға қолдау көрсетудің мемлекеттік жүйесі
олардың қайта оқып-үйренуі мен жаңа ... ... ... ... ... жұмыспен қамту туралы мемлекеттік саясатын келесідей етіп
топтастыруға болады.
1) Қазақстан Республикасының азаматтарына, Қазақстан ... ... ... мен ... жоқ ... қызмет пен кәсiп
түрлерiн еркiн таңдауға ... ... әдiл де ... еңбек
жағдайларын, жұмыссыздықтан әлеуметтiк қорғауды қамтамасыз етуге;
2) нәтижелi жұмыспен қамтуды қамтамасыз етуге, жұмыссыздықты азайтуға,
жұмыс орындарын ашуға;
3) бiлiм беру ... ... ... ... және инвестициялық
саясатты ескере отырып, оның даму ... сай ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын еңбек және кәсiпкерлiк
бастамаларын қолдауға, олардың өнiмдi және шығармашылық еңбекке қабiлетiн
дамытуға жәрдемдесуге;
5) бар ... ... ... және жаңа ... ... оның ... ... арналған жұмыс орындарын ашатын ... ... ... орган және жеке жұмыспен қамту агенттiгi арқылы еңбек
делдалдығын ұйымдастыруға;
7) ... ... ... ... сондай-ақ Қазақстан Республикасынан
шетелге жұмыс күшiн шығаруға байланысты қызметтi лицензиялауға;
8) шетелдiк жұмыс ... ... ... ... ... iшкi ... қорғауға;
9) жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету жөнiндегi республикалық iс-шараларды
жергiлiктi атқарушы органдар қолданатын шаралармен ұштастыруға;
10) халықты жұмыспен қамту ... ... ... ... саясаттың басқа да бағыттарымен үйлестiруге;
11) еңбек рыногының бiрыңғай ақпараттық ... ... ... ... халықты жұмыспен қамтуды қамтамасыз ететiн
шараларды әзiрлеу мен iске асыру жөнiндегi қызметiн ... ... және ... орындалуын бақылауды жүзеге асыруға;
13) Қазақстан Республикасы азаматтарының шетелдегi және шетелдiктердiң
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... шешудi қоса алғанда, халықты жұмыспен қамту проблемаларын
шешуде халықаралық ынтымақтастықты ұйымдастыруға;
14) жұмыспен қамту ... ... ... ... ... ... ... қолдайтын қаржы, салық және инвестиция саясатын
жүргізуге бағытталған. [14]
Қазақстандағы еңбек ... ... ... ... ... бұл
әлеуметтiк-экономикалық сала болғандықтан, ... ... ... кешiрген жылдары бұл еңбек рыногы да күрт ... Оның ... ... атап өтуге болады:
1) Елдегi экономиканың дағдарысқа ұшырауы, өндiрiс ... ... ... ... соқтырды;
2) Елiмiз егемендiгiн алғаннан кейiн Қазақстаннның еңбек рыногына жұмыс
күшi ұсынысының имиграциясы мен ... ең ... әсер ... елге ... ... ... кетушiлер саны көп болды.
Сондай-ақ елден кетiп жатқандардың көпшiлiгi ... ... ... қабiлетi жоғары, еңбекке қабiлеттi жастағы азаматтар
екенiн ескерсек, бiздiң қоғамымыздың ... ... орны ... ... айтуымыз керек.
3) Ұлттық экономикамыздың құлдырауымен байланысты әлеуметтiк сала ... ... өсiмi ... оған бiр ... ... ... әсер етiп ... Фирма мен кәсiпорындар өнiмiнiң бәсеке қабiлеттiлiгiнiң нашар болуына
байланысты, олардың сатуға шығарған өнiмдерiне сұраныстың аз ... ... ... Осының салдары экономикалық активтi
халықтың ... ... ... ... ... ... ... етушiлер саны артты; [14,б. 19]
Өткен жылдың тамызында менің қазақстандықтармен тікелей эфир ... ... ... мен ... ... әр ... өзінде
төлеу жайында өте көп ұсыныстар келіп түсті. Бұл мәселені шешетін боламыз.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келе, еңбек рыногының тепе-теңдiгiнiң ... ... ... ... ... жұмыссыздық және жұмысбастылық мәселесi
орын алады.
Еңбек рыногының құрамдас бөлiктерi жалақың экономикалық ... ... ... ... өз ... осы еңбек рыногын
жүзеге асыра келе олар бiр-бiрiмен тығыз ... ... ... ... мәнi мен ... өте көп ... ... Себебi, жалақы
деңгейi арқылы сол ... ... ... ... кәсiпоырндардың
жағдайын, халықтың менталитетiн, тұтынушылардың талғамын, жұмыссыздық және
жұмысбастыхалық деңгейiн көруге ... ... ... ... азайту, экономикалық активтi ... ... ... ... өсуi ... ... атқарады.
Қорытындылай келе, экономикамыздың өсуiмен қатар, еңбек рыногының да
дамитындығын көрiп отырмыз. ... ... ... ... ... ... ... отырған келеңсiз жағдайларын шешу үшiн
келесi шараларды iске асыруды ұсынамын:
1) Өндiрiс және ... ... ... дамуы үшiн инвестиция тарту
және ғылыми-техникалық, инновациялық бағдарламаларды iске асыру;
2) Жекешелендiрудi одан әрi ... жеке ... ... ... ... дамыту, оларға қолдау көрсету, Жұмыс күшiне сұранысты
зерттеу кезiнде кәсiпорынның меншiктiк формасы үлкен роль ... ... ... жеке ... ... ... орын ... меншiк кәсiпорындар мен фирмаларда жұмыс iстейтiндер үлесi 70%-
тен асып кеттi.
3) ... ... ... өйткенi бүгiнде елiмiздегi жұмыссыздықтың
негiзгi ауыр түрi ол ауылда болып отыр.
4) Елдегi еңбек күшi ... мен ... ... ... ... ... ... бәсекеқабiлетi жоғары
мамандардың сыртқа кетуiн азайту, олардың ... ... ... ... Демографиялық ахуалды түзеу, әлеуметтiк саланы жақсарту шараларын iске
асыру;
6) Бiлiм беру саласын реформалау, ... ... ... ... ... ... ... дайындау. Елiмiздiң жоспарлы экономикадан рыноктық
экономикаға өтуiне ... ... ... ... жарамсыз болып қалды немесе олардың өнiмiне сұраныс
азайды. ... ... ... ... ... қайта дайындау
жұмыстарын жүргiзiп отыру қажеттiгi. Бүгiнгi таңда осы мәселеге
бюджеттен 30 млн. ... ... ... ... ... ... ... соңғы бiрнеше жыл
iшiнде оң бетбұрыс алды. Рыноктық экономикалық ... ... ... ... мен ... ... өз күшiмен реттеуге бет алды.
Ендiгi жерде еңбек рыногындағы басты мәселе ... ... ... ету үшiн ... ... бәсекеқабiлеттi мамандар дайындап,
бәсекеқабiлеттi ... ... ... ... ... мәселесiн шешу және жалпы
әлеуметтiк саланы дамыту биылғы жылдан бастап ... ... ... ... ... ... наурыздағы Елбасымыздың халыққа жолдауындағы атап
өткен әлеуметтiк мәселелердi айтсақ болады. Жолдауда елiмiздiң ... ... ... ... көтеру үшiн елде мемлекеттiк
салаларда қызмет ететiндердiң жалақы мөлшерiн 30%-ға өсiру, зейнетақы ... ... ... және ... да ... ... ... көтеру керектiгiн атап өттi. Әрине бұл ... ... ... таппай отырған әлеуметтiк мәселесiн бiршама
шешiп, халықтың ... ... ... ... мәселесiн
шешедi.
Жұмысты аяқтай келе, Елбасымыздың Жолдауы ... ... ... ... ... 50 елдің қатарына қосылуы үшін ең бірінші адам
капиталындамытуы керек. Ол білім беру саласын жетілдіру, ... ... ... ... халықтың қызмет ету деңгейі мен іскерлік
қабілетін жоғарлату болып табылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Жұмамбаев С.К. ... ... ... Оқу ...... ... 2003 – 171 ... Рынок труда. Учебник / под. ред. проф. В.С. Буланова и проф. Н.А.
Волгина. – М.: МГУ, 1996 ... ... Н.Қ., ... М.Ә. - ... - ...... - 2003. – 432 бет.
4. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: ... Ком, 1999. – 784 ... ... Т. А., Серегина С. Ф. - Макроэкономика : Учебник. – МГУ. -
Изд-во “Дис”. - 1999. – ... ... ... Алматы. – 2011г. – 467 стр.
7. Джумамбаев С.К. ... ... в ... ... – Алматы:
Ғылым, 2006 г.
8. Ивашковский С.Н. - ... - ... – 2-е изд., ... ... М., - ... 2002. – 472 с.
9. “Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы”: Қазақстан Республикасының
1999 жылғы 10 желтоқсанындағы заңы // Егемен Қазақстан, 1999 ж., ... ... ... қамту туралы” Қазақстан Республикасының 2001 жылғы
23 қаңтарындағы заңы // www.adilet.zan.kz
11. Н. Ә. ... ... ... ... ... ... ... қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, ... ... ... ситуации в Казахстане» // РЦБК, №4, 2010 г.
13. Статистикалық ... // ҚР ... ... статистикалық
шолу, 2014 г. № 1,2.
14. Е.Б.Жатканбаев, К.С.Мухтарова. Безработица как фактор ... ... ... ... ... ... Экономическая,2009 №1
15. Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа
қазақстан», 2007ж 3 наурыз.
16. «Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана,
Ақорда, 2008 ж. 5 ақпан.
17. Жұмыспен қамту 2020 бағдарламасы. - Қазақстан Республикасы ... ... 31 ... № 316 ... ... – Ресми статистикалық ақпараттар, Жедел деректер –
Еңбек нарығының көрсеткіштері.
19. www.pda.mzsr.gov.kz –Еңбек нарығының негізгі ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Діни бостандықтың қоғамдық өмірге әсері49 бет
В.И.Вернадскийдің ноосфера жайлы ілімі және оның бүгінгі таңдағы рөлі30 бет
Коммерциялық банктер және олардың бүгінгі таңдағы жағдайы22 бет
Қазақстандық бағалы қағаздардың және қаржы нарығының бүгінгі таңдағы жағдайы14 бет
Echinops туысының Echinops Sphaerocephalus l. және E.Chantavicus l. түрлерін фитохимиялық зерттеу4 бет
Ақпараттық - коммуникациялық технологияны қолдануда пән мұғалімдерін дайындау36 бет
Біріктірілген сабақтарды өткізу кезінде компьютерлік технологияларды қолдану6 бет
Бағалау әдістемелері9 бет
Виртуалды желілер56 бет
Георгиннен фруктоза алудың тиімді жағдайын анықтау4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь