Капитал бюджетін қалыптастыру

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 КАПИТАЛ БЮДЖЕТІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Кәсіпорынның капитал бюджетінің мәні, түрлері және қағидалары ... ... ... ... 5
1.2 Кәсіпорынның капитал бюджетін пайдалану негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.3 Капитал бюджетін тиімді пайдалану механизмдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11

2 КАПИТАЛ БЮЖЕТІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУ
2.1«Мангуст НК» ЖШС экономикалық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2 «Мангуст» НК ЖШС.нің қаржылық жағдайын, мүлкінің құрамы мен
құрылымын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
2.3 Кәсіпорынның тиімді қарыз капиталын қаржылық леверидж көрсеткіші
арқылы анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

3 КАПИТАЛ БЮЖЕТІН БАСҚАРУ МЕХАНИЗМІН ЖЕТІЛДІРУ
3.1 Кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығын оңтайландыру ... ... ... ... ...25
3.2 Капитал бюджетін басқаруды болжамдау модельдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі: Қоғамымыз «Қазақстан - 2030» стратегиясында ұзақ мерзімді мақсат ретінде нарықтық экономиканы дамытуға негізделген экономикалық өсу, денсаулық сақтау, білім беру, халықтың әл-ауқаты мен жағдайын көтеру салаларын дамытуды алдына қойған. Қазақстан әлемдік тауарлар, қызметтер, еңбек ресурстары, капитал, осы заманғы идеялар мен технологиялар рыногынын шын мәнінде ажырағысыз да серпінді бөлігіне айналуы үшін біз бірнеше міндеттерді шешуіміз тиіспіз. Ол міндеттердің бірі-экономиканың тұрлаулы дамуын жай қамтамасыз етіп, ұстап тұру емес, оның өсуін басқару. Экономиканың тұрақты дамуы бізге реформалардың әлеуметтік бағытталығын күшейтуге мүмкіндік береді» - деп айтып кеткен еді Республикамыздың Президенті Н.Ә.Назарбаев 2007ж. Қазақстан халқына арналған «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты Жолдауында [1].
Нарықтық экономикада бизнесті басқару көптеген белгілермен ерекшелікшеленеді. Біріншіден, кәсіпорынның жиынтық ресурстарының ішінде ең маңызды ресурс ретінде капитал салымдары қолданылады. Екіншіден, қаржылық бейнедегі басқарушылық шешімдерді қабылдау белгісіздік жағдайында жүргізіледі. Үшіншіден, кәсіпорынның нақтылы тәуелсіздігі нәтижесінде негізгі мәселе ретінде қаржылық ресурстарды анықтау және инвестициялық саясатты ықтималды жүргізу болып табылады. Төртіншіден капитал салымдарын тиімді пайдалану арқылы қаржылық жағдайды жақсарту қажет болады.
Кәсіпорынның капитал бюджеті бюджетін қалыптастыру механизмін жетілдіру отандық экономика дамуының қазіргі сатысында өндірістің экономикалық тиімділігін жоғарылатудың маңызды факторларының бірі болып табылады. Әлеуметтік-экономикалық тұрақсыздық және нарықтық инфрақұры-лымының өзгермелілігі жағдайында қаржылық менеджердің ағымдық күнделікті жұмысында капитал салымдарын қалыптастыру маңызды орынды алады, себебі осыдан кәсіпорынның сәтті және сәтсіз өндірістік-коммерциялық операцияларының себебін байқауға болады. Капитал салымдары жеткіліксіздігі жағдайында үнемді қолдану қазіргі кезде әрбір кәсіпорын қызметінің басым бағыттарының бірі болып табылады.
Кәсіпорындар қызметі қоғамның экономикалық, саяси және әлеуметтік оң нәтижелерге жетуіне ықпал етеді және нарықтық экономиканың маңызды құрылымының бірі ретінде сипатталады. Экономикалық жүйенің бүгінгі жағдайы мен болашағы, тиімді жұмыс істеуі және дамуы кәсіпкерлік сектордың қызметіне тікелей байланысты. Қазіргі жағдайда кәсіпорынның өміршеңділігінің кепілі мен жай-күйінің орнықтылығының негізі оның қаржы тұрақтылығы болып табылады. Ол ақша қаражатын еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің қаржы ресурстары жағдайын көрсете отырып, халықтың қажеттілігін қамтамасыз ететін сапалы өнім өндіру мен қоғамдық өнімнің айналымы мен өндіріс тиімділігін арттыру арқылы, экономиканың дамуына ықпал етеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1 Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан». Астана, 2007 ж. 28 ақпан // Егемен Қазақстан, 1 наурыз 2007ж.
2 Назарбаев Н.Ә. Жолдауы «Қазақстан экономикасының, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында». Астана, 2005 ж. 18 ақпан // Егемен Қазақстан, 1 наурыз 2005ж. 3-4б.
3 Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т.,Жұмағалиева Ж.Г.Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы.- Алматы: Экономика. 2011.-330б.
4 Жуйриков К.К: Финансы предприятий в условиях рынка.- Алматы, 2005,353.
5 Ілиясов, Қ.Қ., Құлпыбаев,С. Қаржы: жоғары оқу орындарына арналған оқулық.-Алматы: LEM, 2005.-52б.
6 Мұқанова Г.Эконом.-демок.-тәртіп//Түркістан.-2006ж.2 наурыз.-№9.- 1б.
7 Жуйриков К.К., «Роль и значение финансового капитала в рыночной экономике», Банки Казахстана, 2004, №9. 6с.
8 Қаржылық есеп: оқу құралы/ Қ.К.Кеулімжаев, Н.А.Құдайбергенов, З.Н.Әжібаева, А.Ә.Жантаева-Алматы: Экономика, 2005.-330б.
9 Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері Алматы 2006 ж.306б
10 Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы. – Алматы «Экономика» 2011ж. 205б.
11 Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері: оқу құралы /ҚР білім және ғылым министірлігі; Т.Рысқұлов ат.Қазақ мем.басқару акад.-Алматы: Экономика, 2001. -129б.
12 Әлжанова Н.Ш. инвестициялық жобалау: Оқу құралы.-Алматы: Заң әдебиеті, 2007.-160б.
13 Бөкенов.А.Ж, Ақанаева.Т.А. Корпоративтік қаржы. - Қарағанды: Изд.ҚРУ, 2005,189-191бет.
14 Ілиясов, Қ. Қ., Құлпыбаев, С. Қаржы: оқулық. - Алматы: LEM, 2005.- 552 б.
15 «Мангуст НК» ЖШС-нің 2011-2013 жылдың қаржылық есептілігі.
16 Баймұратов, Ораз. Қазақстан қаржы нарыєы: оқу құралы : 7 томды таңдамалы шығармалар. 7-том.- Алматы: Экономика, 2007.- 295, [1] б.-(Әлемдік экономикалық ғылым)
17 Дүйсенбаев, К.Ш. ж.б. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау: оқу құралы / Искаков, Ұзан Молдашұлы ж.б. Қаржы нарығы және делдалдары: оқулық / Искаков, Ұзан Молдашұлы, Бохаев, Дәуренбек Тастайұлы, Рузиева, Эльвира Абдулмитқызы Алматы: Экономика, 2011.- 296 б
18 Кадерова, Наталья Николаевна. Корпоративтік қаржы: [оқу құралы].- Алматы: Экономика, 2011.- 375 с.
19 «Мангуст НК» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің Жарғысы.
20 ЖШС-нің 2013 жылы бекітілген Есеп саясаты.
21 Қазақстан бизнес-кітабы. Қаржы = Бизнес-книга Казахстана. Финансы: [анықтамалық]/шығ. А. Қ. Әбішев. - Алматы: Алматинский изд. дом, 2006.- 232 б
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.........................................................................................................................3
1 Капитал бюДжетін қалыптастырудың теориялық негіздері
1.1 Кәсіпорынның капитал ... ... ... және ... ... ... бюджетін пайдалану негіздері......................................7
1.3 Капитал бюджетінтиімді пайдалану механизмдері...........................................11
2 Капитал бюжетін қалыптастыру тиімділігін талдау
2.1 ЖШС ... ... НК ... ... жағдайын, мүлкінің құрамы мен
құрылымын талдау...............................................................................................19
2.3 Кәсіпорынның тиімді қарыз капиталын ... ... ... ... ... ... ... басқару механизмін жетілдіру
3.1 Кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығын оңтайландыру...................25
3.2 ... ... ... ... ... ... ... Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі: Қоғамымыз стратегиясында ұзақ мерзімді мақсат ретінде нарықтық ... ... ... ... өсу, ... ... ... беру, халықтың әл-ауқаты мен жағдайын көтеру салаларын дамытуды алдына қойған. Қазақстан әлемдік тауарлар, ... ... ... ... осы ... ... мен ... рыногынын шын мәнінде ажырағысыз да серпінді бөлігіне айналуы үшін біз бірнеше міндеттерді шешуіміз тиіспіз. Ол ... ... ... ... жай ... ... ұстап тұру емес, оның өсуін басқару. Экономиканың тұрақты дамуы бізге реформалардың әлеуметтік ... ... ... ... - деп ... ... еді Республикамыздың Президенті Н.Ә.Назарбаев 2007ж. Қазақстан халқына ... атты ... ... ... ... ... көптеген белгілермен ерекшелікшеленеді. Біріншіден, кәсіпорынның жиынтық ресурстарының ішінде ең ... ... ... ... салымдары қолданылады. Екіншіден, қаржылық бейнедегі басқарушылық шешімдерді қабылдау белгісіздік жағдайында жүргізіледі. Үшіншіден, кәсіпорынның нақтылы ... ... ... ... ... қаржылық ресурстарды анықтау және инвестициялық саясатты ықтималды жүргізу болып табылады. Төртіншіден капитал салымдарын тиімді пайдалану ... ... ... жақсарту қажет болады.
Кәсіпорынның капитал бюджеті бюджетін қалыптастыру механизмін жетілдіру отандық экономика дамуының қазіргі сатысында өндірістің ... ... ... ... ... бірі болып табылады. Әлеуметтік-экономикалық тұрақсыздық және нарықтық ... ... ... ... ... ... ... жұмысында капитал салымдарын қалыптастыру маңызды орынды алады, себебі осыдан кәсіпорынның сәтті және сәтсіз өндірістік-коммерциялық операцияларының себебін ... ... ... ... ... жағдайында үнемді қолдану қазіргі кезде әрбір кәсіпорын қызметінің басым бағыттарының бірі болып табылады.
Кәсіпорындар қызметі қоғамның экономикалық, саяси және ... оң ... ... ... ... және ... ... маңызды құрылымының бірі ретінде сипатталады. Экономикалық жүйенің бүгінгі жағдайы мен ... ... ... ... және ... кәсіпкерлік сектордың қызметіне тікелей байланысты. Қазіргі жағдайда ... ... ... мен ... ... ... оның ... тұрақтылығы болып табылады. Ол ақша қаражатын еркін орын алмастыра ... ... ... пайдалану жолымен өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз ... ... ете ... ... қаржы ресурстары жағдайын көрсете отырып, халықтың қажеттілігін қамтамасыз ететін сапалы өнім өндіру мен ... ... ... мен ... ... ... арқылы, экономиканың дамуына ықпал етеді.
Осы аталған мәселелер кәсіпорындардың капитал бюджеті бюджетін қалыптастыруды ... ... және ... ... ... ... ... мақсаты - кешенді талдау негізінде кәсіпорынның капитал бюджеті бюджетін қалыптастыру ... ... ... жетілдіру мен қызметін көтеру.
Осыған орай, жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің капитал бюджетін қалыптастыруды жүзеге асыру бағытындағы ақпараттық ... ... ... ... ... ... капитал бюджетінің мәні, түрлері және қағидаларын анықтау;
-кәсіпорынның капитал салымдарын пайдалану негіздерін зерттеу;
-капитал салымдарын ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің шаруашылық-экономикалық сипаттамасын беру;
- НК ЖШС-нің қаржылық жағдайын, мүлкінің құрамы мен ... ... ... қарыз капиталын қаржылық леверидж көрсеткіші арқылы анықтау;
- ЖШС-нің инвестициялық тартымдылығын ... ... ... болжамдау модельдерін ұсыну.
Зерттеу пәні - кәсіпорынның капитал салымдарын қалыптастыру.
Курстық жұмыстың әдістемелік негізі: бухгалтерлік ... ... және тік ... ... ... жинау мен топтау; динамика қатарларын талдау; кәсіпорынның ... ... ... ... қазіргі заманғы әдістері; кәсіпорынның ағымдық қаржылық қажеттілік-терін басқару.
Зерттеудің ақпараттық ... ... ... және ... ... мәліметтері, кәсіпорынның ішкі нормативті-техникалық құжаттары, мерзімді баспа ... ... ... ... ... және ... ... оқулықтары құрайды.
1 Капитал бюжетін қалыптастырудың теориялық негіздері
1.1 Кәсіпорынның капитал бюджетінің ... ... және ... бюджеті - бұл белгілі бір нәтижеге жету үшін қаржылардың түрлеріне әсер ететін мақсатты бағытталған әдістер, операциялар мен тәсілдердің жиынтығы.
Кәсіпорынның ... ... - бұл ... ... ... және кеңейтілген өндірісті қамтамасыз ету бойынша шығындарды жүзеге ... ... ... және ... ... ... ақшалай қаражаттардың бір бөлігі.
Капитал салымдары кәсіпорын қаржыларын талдаудың негізгі объектілері болып табылады. Реттелетін нарық ... ... үшін ... ... болып табылатын және жаңа кірістер алу мақсатында оған әрдайым әсер ете алатын түсінігі ... ... ... - бұл ... ... салған және бұл айналымнан кірістер әкелетін қаржылық салымдардың бір бөлігі.
Мұндай қағида кәсіпорынның қаржы капиталының арасындағы ... ... кез ... ... қаржы салымы кәсіпорынның капиталынан не үлкен, не тең болатынына негізделеді. Мұнда теңдік жағдайында кәсіпорынның қаржылық ... жоқ және ... бар ... қаржы салымдары айналымға жіберілген деп есептеледі. Алайда бұл ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын соншалықты тиімді жұмыс істейтінін білдірмейді.
Нақты өмірде қызмет етіп тұрған кәсіпорында қаржы ресурстары мен капиталдың ... ... ... ... қаржы ресурстары мен капиталдың арасындағы айырмашылық көрінбейтіндей етіп құрылады. Стандартты қаржылық есептемеде қаржы ... ... және ... түрінде көрінеді.
Нақты өмірде адамдар мәнді категориялармен емес, олардың айналды-рылған нысандарымен кездеседі, сондықтан стандартты қаржылық есептемеде олар көрсетіледі.
Капитал ... ішкі ... және ... ... ... ... Өз кезегіне ішкі салымдар нақты нысанда стандартты есептілікте таза табыс және амортизация түрінде, ал айналдырылған нысанда ... ... ... ... ретінде ұсынылған, таза табыс кірістердің жалпы сомасынан міндетті төлемдерді (салықтар, жинақтар, айыппұлдар, пайыздар және басқа да ... алып ... ... ... ... ... ... Таза табыс кәсіпорынның қолында болады және оның басқарушы органдарының шешімі бойынша бөлінеді [2].
Сыртқы немесе тартылған қаржылық салымдар ... және ... ... ... ... етіп бөлу ... кәсіпорынның дамуына сыртқы қатысушылар салатын капитал нысанына байланысты: не кәсіпкерлік ретінде, не ссудалық капитал ретінде. Сәйкесінше ... ... ... ... ... ... ... салымдардың құрылуы болса,ссудалық капитал нәтижесі қарыздық қаражаттардың құрылуы болып табылады.
Кәсіпкерлік капитал бюджеті өзімен бірге табыс алу және кәсіпорынды ... ... алу ... ... ... ... ... капиталды ұсынады.
Ссудалық капитал - бұл қайтарымдылық және төлемділік шартында қарызға берілген ақшалай ... ... ... кәсіпкерлік капиталға қарағанда кәсіпорынға салынбайды, ол пайыз алу ... оған ... ... ... Бұл бизнес түрімен мамандандырылған несиелік-қаржылық институттар айналысады (банктер, несиелік ... ... ... зейнетақы қорлары, инвестициялық қорлар және т.б).
Нақты өмірде кәсіпкерлік және ссудалық капиталдар тығыз байланысты. Қазіргі нарықтық шаруашылық ... ... ... ... нарықтық шаруашылық және оның қаржылық жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етудің негізгі факторларының бірі болып табылады. Бірақ сараптауды тереңдету қаржылық ағымдар мен ... ... ... ... арнайы құралдарды пайдалануды кеңейтілуіне әкеледі, ал бұл фирманың қаржылық жұмысын қиындатады.
Нақты өмірде кәсіпорынның капиталы ақшалай нысанда белгілі бір ұзақ ... бойы қала ... ... ол жаңа ... ... тиіс. Кәсіпорынның кассасында немесе банктік есептесу шотында ақшалай қаражаттардың қалдығы ретінде капиталдың болуы кәсіпорынға кіріс әкелмейді. Капиталдың ... ... ... ... ... қаржыландыру деп аталады.
Қаржыландырудың екі түрін ажырату қажет: ішкі және ... ... бөлу ... ... ресурстары мен капитал салымдары нысандары арсындағы қатаң байланыспен шартталған.
Меншікті тартылған капитал салымдары - бұл ... ... ... ... ... ол ... ... кезінде негізделеді және оның барлық өмірлік кезеңінде қолында болады. Қаржылық ресурстардың бұл ... ... қор ... ... ... деп ... ... ұйымдастырушылық-құқықтық нысанына байланысты оның жарғылық капиталы акцияларды шығару және оларды кейін сату, жарғылық капиталға салымдар есебінен ... ... өмір ... ... ... ... жоғарылауы да, төмендеуі де мүмкін, соның ішінде кәсіпорынның ішкі қаржылық ресурстарының ... ... де ... ... ... ресурстардың көздері болып келесілер табылады:
* жарғылық капитал (акцияларды сатудан ... ... және ... ... ... кәсіпорын жинақтаған резервтер;
* заңды және жеке тұлғалардың басқа ... ... ... ... ... және т.б) ... меншікті қаржылар құрылымы 1 суретте көрсетілген.
0114300Кәсіпорынның
меншікті ... ... ... капиталы
Заңды және же-ке тұлғалардың басқажарналары
Кәсіпорын жинақтаған резервтер
Жарғылық капитал
Акционерлік қоғамның акцияларына сыйақы
Қосымшакапитал
Жинақталған
табыс
Резервтік капитал
Жинақ
қорлары
Бөлінбеген
табыс
Жарналар
Мақсатты қаржы-ландыру
00 ... ... ... ... ... ... және же-ке тұлғалардың басқажарналары
Кәсіпорын жинақтаған резервтер
Жарғылық капитал
Акционерлік қоғамның акцияларына сыйақы
Қосымшакапитал
Жинақталған
табыс
Резервтік капитал
Жинақ
қорлары
Бөлінбеген
табыс
Жарналар
Мақсатты ... 1. ... ... капиталының құрылымы
қ
00Сурет 1. Кәсіпорынның меншікті капиталының құрылымы
қ
Кәсіпорынды құру кезінде негізгі құралдар, материалды емес ... ... ... ... алу көзі ... капитал болып табылады. Оның есебінен кәсіпкерлік қызметті жүргізу үшін қажетті жағдайлар қалыптастырылады. Жарғылық капитал - бұл кәсіпорынның жарғылық қызметін қамтамсыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ... және дамытудың басты экономикалық базасы болып табылады, өйткені ол ... ... ... ... ... емес және ақшалай қаражаттардың жалпы құнын сипаттайды. Өндіріс барысында қызмет етуі арқылы капитал кәсіпорын иелерінің, басшыларының, жұмысшыларының, ... ... ... ... ... Сол ... де ол ... басқарудың негізгі объектісі болып табылады, ал оны ... ... ... ... ... ең ... ... бірі болып табылады.
1.2 Кәсіпорынның капитал бюджетін пайдалану негіздері
Капитал салымдарын пайдалану ... ... қор емес ... да ... ... ... арнаулы мақсатты арналымының ақша қорлары арқылы жүзеге асырылады. Қаржы қорлары ұлттық шаруашылықта ... ... ақша ... бүкіл жүйесінің құрамдас бөлігі. Капитал салымдарын пайдаланудың қор нысаны ұлғаймалы ұдайы өндірістің қажеттері негізінде ... ... ... ала ... және қор емес ... салыстырғанда оның бірқатар артықшылықтары бар. Қор нысанының артықшылықтарына ... ... кез ... ... ... ... ... тығыз ұштастыру мүмкіндігі; салымдарды қоғамдық өндірісті дамытудың негізгі ... ... ... ету; ... ... және жеке ... ... үйлестіру мүмкіндігі.
Капитал салымдары жалпы шаруашылық өнімнің жартысын құрай отырып, кәсіпорынның қаржылық қуатының көрсеткіші болып табылады. Шаруашылық өнім мен ... ... бөлу және ... бөлу ... ... ... олар ... пайдалануға, яғни негізгі құрал-жабдықтарды толтыруға, ұлғаймалы ұдайы өндірісті қамтамасыз етуге және жалпы шаруашылық қажеттерді қанағаттандыруға қоғам жұмсайтын материалдық ... бір ... ақша ... ... ... Шаруашылық өндіріс процесінде каитал салымы неғұрлым көп жасалса, соғұрлым ол тиімдірек болады. Сонымен бірге бүкіл ... ... ... ... ... шешу және ... ... қарқынын тездету шаруашылықта капитал салымдарын тиімді пайдалануға ... ... ... пайдалануы көптеген бағыттар бойын-ша жүзеге асырылады, олардың негізгілері болып келесілер табылады: [4]
* қаржылық міндеттемелерді орындауға негізделген қаржы - ... ... ... Оларға: бюджетке салықтық төлемдер, несиені пайдаланғаны үшін банкке пайыздар төлеу, алынған несиені өтеу, сақтандыру төлемдері және т.б.;
* өндірістік процесті ұйымдастыру үшін ... ... ... ... алуға қаржылық салымдарды пайдалану;
* өндірісті кеңейтумен оны техникалық жаңартумен, жаңа прогрессивті ... ... ... ... ... ... меншікті қаражаттарды инвестициялау (қайта инвестициялау);
* қаржылық ресурстарды бағалы қағаздарға инвестициялау: өзге фирмалардың акциялары мен ... ... ... ... ... ... ... айналымдылығымен және табыстылық көрсеткіштерімен сипатталады. Сәйкесінше, капитал салымдарын пайдалану тиімділігін айналым мерзімін азайту және табысты-лықты көбейту арқылы арттыруға болады, ол ... ... және ... ... ... табысты арттыру арқылы мүмкін болады.
Капитал салымдарының айналымын жеделдету үшін күрделі шығындар қажет етілмейді және өндіріс көлемі мен ... өнім ... ... ... инфляция айналым капиталын тез құнсыздандырады. Кәсіпорында айналым капиталы ... ... ... қолданылады. Айналым капиталы ретінде қолданылатын қорлар белгілі циклдардан өтеді. Өтімді активтер дайын өнімге айналатын ... ... ... ... ... өнім ... шоттарын аша отырып несиеге беріледі, ал дебиторлар шоттары өтімді активтерге айнала отырып төленеді және ... Кез ... ... ... ... қорлар міндеттемелерді жабуға бағытталады. Сондай-ақ олар негізгі капиталды сатып алуда қолданылуы немесе иелеріне табыс ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалануда бірнеше әдістер қолданылады.
Нәтижелілікті бағалау. Бұл әдіс өзіне қызметтің нәтижелілігін ... қоса ... ... және ... ... бюджеттік ұйымдардың арасында қолданылады. Нәтижелілікті бағалау әдісі көбіне ... ... мен ... өз ... ... арттыру үшін ынталандырушы қызмет болып табылады. Нәтижелілікті ... мәні ... ... ... қарекеті және кәсіпорынның толық қызметінің нәтижесін сипаттайтын көрсеткіштерді талдау ... ... Бұл ... көбі ... түрдегі мемлекеттік статистика мәліметтеріне негізделмеген, сондықтан арнайы ішкі басқарушылық есепті талап етеді. Алғашқы мәліметтерді жинақтау мен ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы сенімділігін қамтамасыз ету қажет.
Сатып алуларды жүргізу саясаты. Сатып алуларды жүргізу саясаты ұйымдарды ... - ... ... ету ... арттыруға, сатып алынатын тауарлар мен қызметтердің бағасын азайтуға, сонымен қатар сатып алуларды жүргізуге трансакциондық шығындарды азайтуға ... Бұл ... ... ... сатып алулар механизмі, конкурстық процедуралар, бюджеттік ұйымдардың ... ... ... ... ... ...
Конкурстарды (тендерлерді өткізу). Ашық конкурс - сатып алулардың ең тиімді әрі қымбат әдісі. Ашық конкурсты ұйымдастыру үлкен ... ... ... үшін ... ... жүргізу тәжірибесінің жинақталуы және мұны іс жүзінде тарату, конкурсты жүргізу ... ... ... ...
Сатып алудың конкурстық әдісін, шығындарды төмендету және ... ... ... жоғарылатудың қызмет атқарушы механизміне ауыстыру, оның қатысушыларына қорытынды шығаруда толық анықтылықты қажет етеді. Егер, конкурс жай ... ... ... жеткізушілермен келісім-шарт рәсімделуіне негізделсе, онда бұл конкурс ... ... оның ... шығындарын ұлғайтады.
Бірыңғай бюджеттік шот. Капитал салымдарын бағытты және тиімді пайдалану, ақшалай қорларың қалыптасуы және жұмсалуының есепті ... және ... ... ... ... ... тәжірибеде кәсіпорын бюджеті ауқымды таралымға ие. Бюджет жоспарлау ... ... ... ... ... Ол алдын - ала бақылау құралы болып табылады. Сондай-ақ, бюджет шығындардың шекті мағынасын қалыптастырып және өзге ... ... ... өз ... ... ... ... мүмкіндік береді. Бюджетті құрудың басты мәні келесідей, кәсіпорынның әрбір бөлімшесі өзіне қажетті салым көлемін белгілейді, олардың ұсыныстары жоғары тұрған ... ... ... Мүмкіндігінше және жалпы бағыт бойынша өзгертулер енгізіліп, жөнделеді. Бірыңғай банктік шотта кәсіпорынға арналған дербес шот ашу ақша ... ... ... ... ... табылады. Дербес шот жүйесінің спецификасы қатысты банктік мекемемен келісім - шартта ... ол ... ... және олардың қаржылық деңгейін көрсетеді. Осыған байланысты әрбір дербес шот бойынша олардан ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... трансферттік шығындарды жүргізуге арналған ақша қаражаттарын дербес шоттардан түсіру қатаң анықталған шығындық операциямен ... ... ... ... ... органы дербес шоттар жүйесін жалпы басқаруды, сонымен қатар жалпы ... ... ... ... ... және ... басқа ұйымдық бөлімшелерден тапсырыстары қарастыруды жүзеге асырады. Капитал салымдарын пайдаланудың тиімділігін арттыруда тағы да бір басты құрал кәсіпорынның ... ... ... және ... емес ... ... болып табылады. Бұл басқарудағы негізгі мәселе амортизацияны есептеу әдісін таңдау ... ... ... ... үш ... бар: ... ... әдісі, жүргізілген жұмыс көлеміне байланысты есептеу және ... ... ... ... ... ... қызмет етуінің нормативтік мерзіміне байланысты. Амортизациялық аударымдардың нормалары негізгі құралдардың физикалық және моральдық қызмет ету мерзіміне байланысты анықталады. Амортизациялық ... ... ... ... ... құнын дұрыс бағалауды қажет етеді. Уақыт өте келе негізгі құралдарды қайта бағалау қажеттілігі туады, оларды қайта жөндеу ... ... үшін және ... ... ... ... үшін жүргізіледі. Инфляция деңгейі жоғары болған сайын мұндай қайта бағалау жиі ... шарт ... ... екінші әдісі - жүргізілген жұмыс көлеміне байланысты есептеу. Ол жүргізілген жұмыс ... ... көп ... ... тозу көп ... деген қағидаға негізделген. Бұл жағдайда мерзім есепке алынбайды.
Үшінші әдіс - жеделдетілген амортизация. Ол амортизация аударымдарының ... ... ... ... қызмет етуінің бастапқы жылдарында есептеледі деген қағидаға негізделеді. Бұл негізгі құралдарды жаңартуды жеделдетіп қана ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл әдіс шығындардың басты бөлігін тез ... ... ... ... жеделдетілген амортизация саясаты өзіндік құнның артуына және сәйкесінше өткізу бағасының артуына әкеліп соғады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бағытқа ие болады [8].
1.3 Капитал бюджетін тиімді пайдалану механизмдері
Кәсіпорынның ... ... ... салымдарын тиімді пайдаланусыз мүмкін емес. Капитал салымдарын рационалды пайдалануды қажет ететін механизмдер төмендегідей: [9]
* кәсіпорынның бәсекелестік жағдайда өмір ... ... және ірі ... сәтсіздіктен қашу;
* бәсекелестермен күресте көшбасшылық;
* кәсіпорынның нарықтық құнын жоғарылату;
* кәсіпорынның ... ... ... ... қарқыны;
* өндіріс пен өткізу көлемдерінің өсімі;
* табысты жоғарылату;
* ... ... ... ... қамтамасыз ету және т.б.
Компания таңдаған мақсатқа жету көбіне компанияның қаржы ресурстарын пайдаланудың ... ... ...
* ... ... ... тиімді пайдалану жүйесінің ұйымдастыршылық құрылымы, сонымен қатар оның оның кадрлық құрамы ... ... оның ... түрлеріне байланысты әр түрлі әдістер арқылы құрылуы мүмкін. Ірі компания үшін қаржылар бойынша вице-президентпен басқарылатын және құрамында бухгалтерия мен қаржылық ... бар ... ... ... жөн. ... ... қаржылық менеджердің рөлін көбіне бас бухгалтер атқарады.
Компанияның қаржы ресурстарын тиімді пайдалануды тәжірибеде мамандандырылған ұйымдастырусыз жүргізу ... ... ... мен ... ... ... механизмі - бұл оның экономикалық және әлеуметтік даму міндеттерін шешу мақсатында қаржыларды пайдаланудың нысандары, әдістері мен ... ... ... ... ... әсер етуі ... ... механизммен басқарушылық шешімдерді қабылдау процесі өте тығыз байланысты. Мысалы, салықтық жоспарлау көмегімен салықтық ауыртпалықтың төмендеуі, негізгі құралдардың амортизациясын жеделдету жүйесін ... және ... ... мен ... қаржылық механизмнің әрекет етуінің негізгі қағидалар болып келесілер табылады: кешенділік, функционал-дылық, біркелкілілік және бейімденушілік.
Кешенділік - бұл ... ... ... ... ... қаржылық тетіктерді қолдану. Мысалы, өнімді, қызметті өткізуден түскен түсімді қалыптастыру мен пайдалану ... жүйе мен ... ... емес ... инвестициялар мен инновацияларды қаржыландыру төлемдерімен тығыз байланысты.
Функционалдылық - қойылған мақсаттарға сәйкес қаржылық механизмнің қызмет ... ... ету. ... - ... экономикалық ортаның өзгерісін есепке алу және серіктестермен шаруашылық қатынастарды ... ... ... енгізу мүмкіндігі.
Біркелкілілік - реттеуші фактор ретінде қаржылық механизмнің бір түрлілігі. Басқарудың барлық субъектілері бірлік азаматтық заңнама ... және ... ... әр ... ... ... қызметінің ерекшеліктерін есепке ала отырып қызмет етеді. Қаржыларды пайдаланудың мақсаттары мен міндеттері басқарудың функцияларының бейнесі болып ... ... ... ... ... ... ... Өндірістік немесе кәсіпорын қаражаттарының айналымын ақшалай ресурстар көздерімен, ақшалай ағымдарын ... ... ету. ... және ... ... ... кәсіпорын толық көлемде және теңдестірілген меншікті, тартылған және ... ... ... ... ... ... ... процесінде ақшалай ағымдар қалыптасады және кәсіпорынның даму және меншік иесінің табысын ... ... ... ... және ... ... ... қаржылық нарықта ақшалай қаражаттарды орналастырудың оптимизациялау және рационализациялау сұрақтары шешіледі.
* Бөлу ... ... ... ресурстарын пайдалану және бөлу, ақшалай ағымдарының қалыптасу функциясы. Бұл ... ... ... ... ... немесе мүлкінің құнын, меншік иесінің табысын арттыру немесе оны сақтау үшін қаражаттарды, есептер, төлемдер мен аударымдарды аванстау мен ... ... ... ... ... басқа субъектілермен қатынастарды таңдауда кәсіпорында бар қаржылық ресурстарды пайдаланудың рационализациясы сұрақтары шешіледі.
* Бақылау функциясы. Берілген функцияның мазмұны ... ... ... ... ... мен ... арқылы нақты бақылау мүмкіндігіне негізделеді. Қаржылық көрсеткіштер мәндерінің өзгерістерін сандық бақылау ... ... ... ... оның өтімділігі мен төлемқабілеттілігін, сонымен қатар меншік иесінің табыс көлемінің өсімін нақты бағалауға мүмкіндік береді. Инвестициялау және қаржыландыру ... ... ... ... қаржы ресурстарын тиімді пайдалану мен оларды сақтау және түрлі факторларды есепке ала отырып, капитал құны мен оның ... ... ... ...
* ... ... жету үшін ... қызметтің негізгі міндеттерін келесідей көрсетуге болады: [11]
* өткен шаруашылық тәжірибені бағалау, талдау және есепке алу, және даму ... ... ... ... оның ... Шаруашылық жүргізудің сыртқы ортасындағы мүмкін өзгерістердің және даму беталыстарын, пайдаланылатын қаржы ресурстардың құрылымын өлшеу қажеттілігін болжамдау, бағалау, талдау және ... ... ... мен табыстарды сақтаудың перспективалары мен страте-гиялық мақсаттарын бағалау, ... және ... ... ... шешімдер немесе жүргізілетін өзгерістердің жедел сипаттамасына бағытталу.
* Қаржылық заңнамалар ... ... ... және өндірістік емес жоғалтуларды төмендету үшін нормалар мен нормативтерді сақтау.
* ... ... ... және ... ... маневрлеу мүмкіндігін бақылау.
Қаржыларды пайдалану процесі өзімен бірге кәсіпорын экономикасын жалпы ... ... ... ... және ол ... ... арқылы жүреді: -талдау; -жоспарлау; -орындау, -түзету; ... ... ... ... элементтерді қамтиды:
-қаржылық әдістер; -қаржы құралдары (тетіктер); -нормативтік ... ету; ... ... ету; -ақпараттық қамтамасыз ету [12].
Қаржылық механизм құрамында құралдар мен ... ... ... ... кездегі тәжірибеде тауарлық және қор нарығының дамуына байланысты белгілі өзгерістер туындады. Сонымен, қор нарығында қаржылық құралдарға екі контрагент арасында кез ... ... ... оның ... бір серіктесте қаржылық актив пайда болса, екіншісінде үлестік және қарыздық сипаттағы қаржылық міндеттеме пайда болады. Мұнда қаржылық құралдар бірінші және ... ... ... ... Олардың біріншісіне несиелер мен қарыздар, акциялар мен корпоративтік ... ... және ... ... және т.б. ... Екінші деңгейлі қаржылық құралдарға келесілер жатады: қаржылық опциондар, фьючерстер, форвардтық контрактілер, пайыздық және валюталық своптар және т.б. ... ... ... ... (дериватив) екі негізгі сипатына ие: [13]
-оның негізіне белгілі бір базисті актив енгізілген (тауар, ... ... ... ... қор индексі және т.б.);
-оның бағасы базистік активтің құны негізінде анықталады.
Көптеген қаржылық құралдар мен ... ... ... ... ... және ... ... мен облигациялар) жатқызылған. Бұдан басқа, бағалы қағаздар үлестік (акциялар) және қарыздық ... ... ... Олар ҚР ... министрлігінің мемлекеттік реттеу мен бақылау объектісі болып табылады.
Тәжірибеде компанияның қаржылық механизмнің бірлік жүйесінен жеке элементтерінің жойылуын болдырмау ... Бұл ... ... компанияның қаржылық теңдігін жоғалтуға әкеледі.
Жоғарыда аталған барлық қадамдарды орындай ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржы ресурстарымен еркін маневр жасауға, төлемдерді өз уақытылы жүргізуге және өндірісті кеңейтуге мүмкіндік беретін стратегиялық қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ... ... бұл ... ... болуы тиіс, өйткені қаржылық ресурстардың артықшылығы қаражаттардың тұрып қалуын білдіреді, ал жетіспеушілігі кәсіпорынның дамуына кедергі жасайды.
2 Капитал бюджеті ... ... ... ... ( ЖШС) ... ... шектеулі серіктестігінің шаруашылық-экономикалық сипаттамасы
Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестігінің - қызметі Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі, Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 22 сәуірдегі ... және 2006 ... 31 ... ҚР ... ... ... ... орны: Қазақстан Республикасы, 010000, Астана қаласы, Алматы ауданы, 5 шағын ауданы, 8 үй, 87 пәтер.
Серіктестіктің құрылтайшысы - ... ... ... жеке ...... 2005ж. 06.06 ҚР ӘМ ... мемлекеттік тіркелген сәттен бастап заңды тұлға құқықтарын алады. Серіктестік ... және ... ... ... ... ... ... асырады. Серіктестіктің дербес балансы, банктік шоттары, толық фирмалық атауы мемлекеттік және орыс тілдерінде жазылған мөрі бар.
Серіктестіктің жыл ішіндегі ... ... ... ... таза пайдасы, серіктестік қатысушының шешіміне сәйкес бөлінеді.Серіктестікте резерв ... ... ... серіктестіктің ықтимал шығындары осы қордың есебінен жабылады. Резерв капиталдың қаражаты жетіспеген кезде немесе резерв капитал ... ... ... ... ... ... ... қатысушымен қабылданады. Серіктестік өзінің міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі барлық мүлікпен жауап береді.
ЖШС-гі Қазақстан ... ... ... өнім ... кәсіпорын болып табылады.
Кәсіпорынның негізгі қызметі - минералды су мен алкогольді өнімдер өндірісі ... ... ... ... ... ... жасалған сапалы әрі экологиялық таза сусындармен қамтамасыз ету және сүт өнімдерін ... және ... ... сферасында нарықтың көп бөлігін қамту. Ал бұл келесідей негізгі жұмыс принциптерінің арқасында іске ... жаңа ... ... төмендетілген баға;
- өнімнің жоғары сапасы.
Қарастырылған ... ... ... ... ... ... шектеулі серіктестік болып табылады. Кәсіпорынды ҚР заңының 2 пункті 10 ... сай, ... ... ... ... ... ... шешімдер жеке қатысушының жеке дербес түрде қабылданатын, жазбаша түрде рәсімдейтін кәсіпорын директоры. Кәсіпорын ... ... ... бағдарламасының орындалуын қамтамасыз етіп отырады, шешімнің орындалуы мен дайындығын ұйымдастырады, есептің орындалуы жөнінде ұсыныс білдіреді, кәсіпорын атынан сенім хатсыз шарт ... және ... ... ... ... ... өз есеп шоттарын ашады, бұйрықтар мен өкімдер шығарады, еңбекшіл ұжым серіктестігінің міндетті орындауында кәсіпорын жұмысшыларын ... мен ... өз ... ... ... ... ... береді, кәсіпорынның басқа заңды тұлғалармен қарым-қатынасында кәсіпорын мәселесі жөнінде ұсыныс білдіре алады.
ЖШС-нің ... ... мен ... ... ... 4 ... цех кіреді:
* қабылдау - аппараттар цехы - сүт қабылдау, сепаратормен тарту,
* тазартумен айналысады;
* қаймақ - балмұздақ цехы - қаймақ, балмұздақ, сары май ... ... сүт және ... өңдейтін цех;
* нан өндіретін цех.
Негізгі цехтармен қатар қосымша цехтарда бар:
* лаборатория;
* күзет;
* көмекші өндіріс;
* электроцех.
ЖШС-нің шығаратын өнім ассортименттері: сүт; ... ... сары май; ... ірімшік; зефир; құрт; қоспа; балмұздақ; майсыздалын-ған сыр; йогурт; сыры; ерітілген сыр.
Жұмыс істейтін барлық адамдар саны -52. ... ... саны - 43. ... ... ақы - 77510. ... экспортпен айналыспайды.
Төмендегі 1 кестеден ешкі сүтінен дайындалатын йогуртты сусынын өндірудегі нақты шығындардың ... ... ... ... сүтінен дайындалатын йогуртты сусынын өндірудегі шығындардың құрылымы
Шығын түрлері
Мың, тг
Табиғи сүт
51,40
Ашытқы
0,68
Амортизация
2,77
Еңбек ақы
8,42
Газ
2,83
Су және канализация
0,21
Электроэнергия
1,45
Жалға беру
0,33
Басқалары
6,72
Барлығы
76,05
Ескерту: ЖШС-нің ... ... ... ... ... ... ... шығындар көлемі 76,05 мың тг жетеді. Оның қаншалықты тиімділігін білу үшін ... ... ... ... ... Оны ... 2-кестеден көреміз.
2 кесте
Экономикалық тиімділігі
Көрсеткіштер
Соммасы, тг
Өндірілген өнімнің көлемі, ... ц ... ... ... ... ц ... сату ... тг
67500
Жалпы өнімге жұмсалған шығын, тг
18088
Жалпы өнімнің сату бағасы, тг
32130
1 ц өнімнен алынған пайда, тг
29500
Тиімділік ... ... ... ... ... ... ... НК ЖШС-нің 2013 жылғы ешкі сүтінен жасалынатын йогурт м-лшері 0,476 ц. ... 1 ц ... құны 38000 ... Сату ... 67500 теңге. Сатылған йогурттан түскен пайда 29500 теңге. Тиімділік деңгейі 32,3% осыған байланысты йогуртты өндіруді жоғарлату өте тиімді және ... ... ... ... ... ... жағдайын көтеру үшін жаңа технологиялармен сапалы өнімді шығаруды коздейді. Бұл бірінші кезекте кәсіпорынның атағын елде танытуымен тығыз ... ... ... ... өнімдер нормативтік кұжат талабына сай, тұтынушылардың қолы жететіндей бағада сатылуы тиіс.
НК ЖШС шаруашылығында келесі ... ... ... ... ... және ... ... бойынша. Тәуліктік өндіретін сүт мөлшері 3000 кг дейін жетеді. Кейбір кездерде 4-4,5 т дейін жетеді.
-Шұжық өндіретін цехы ... ... ... жұмыс істейді, тәулігіне 1000 кг өнім өндіреді.
Шаруашылықтағы барлық кешенді сумен қамтамасыз етуге 83 куб.м.су ... ... ... 20 ... бір ... ... 480 ... тәулігіне шығарылады.
Өрт сөндіруге 85 куб. м сағатына, сорғыш орнатылған. Норма бойынша өрт сөндіруге 41 куб.м ... ... ... ... 5-6 есе ... ... ол ... кешені мен спорттық-ат кешенің өте жақсы қамтыуда. Ал ... ... ... ... келетін болсақ оларды да өте жақсы сумен қамтуда. Насостардың түрлері заманымызға сай орнатылған және ... ... ... соң ... ... ... ... Ал ішуге және техникалық жағдайға керек суды ... ... ... ... МЕСТ ... ... ... куатымен қамтамасыз ету үшін 1260 кВА 35-10 кВА-ттық подстанциясы қолданылады. ... ... ... қаласындағы орталықтан алынады. Бөлмелерде микроклиматты нормаға келтіру үшін вентиляция мен вытишкалар қолданылады.
Канализацияға келетін ... ол ... ... ... және ... орталығымен байланыста.
Шаруашылықағы жолдарды қарастыратын болсақ, барлық базаларға және цехтарға баратын жолдар асфальтталған ... ... Олар өте ... ... ... ... ... орналасқан және шаруашылыққа дейін әртүрлі маршруттағы автобустар жүруде. Ол жұмысшыларға өте ыңғайлы.
Кәсіпорында 2001 жылы ... ... ... істеуге жалға алынды. Сол кездегі сүт өнімін өндіру 2 тонна болған, ал қазіргі кезде 4-4,5 ... ... ... 2006 ... ... ... ... шығарылған жана технологиялар қосылған. Онда Тазартқыш, Пастерлеткіш, Гомогенизатор, Жаңа сепаратор бар. Осы ... ... ... ... ... ... 3-4 тоннаға дейін сүт өндіріледі. 2006 жылдың қыркүйек айынан бастап 900 кг және одан жоғары сүт өндіре ... ... жылы ... басталған бөлмелерді қосып салу 2011 жылдың басында аяқталды. Оған сақтау бөлмесі және ыдыстарды жуу бөлмесі салынды. Компрессорды бөлмені салқындату үшін ... Бұл ... ... ... өте қажетті. Парогенератор және компрессор шаруашылыққа өте қажет өйткені ол шығынды төмендетеді. Соның нәтижесінде электор қуаттылығы және су ... ... ... ... ... ... және онын сапасы МЕСТ стандартқа сай келеді.
Өнімнің сапасын және сұранысын жоғарылату үшін ... және ... ... ... ... жүзеге асырады. Ашытылатын өнім арқылы ашытатын техника 2012 жылдың сонында жаңадан үлкен көлемді техника алынды. 3 кестеде өндірілген ... ... ...
3 ... ... өнімдерін өндіру көлемі
Өнімнің түрлері
2011
2012
2013
Саны, кг
%
Саны, кг
%
Саны, кг
%
Cүт 2,5%
78379
33
121495
29
371452
56,4
Сүт 3,2%
75270
31
93000
22
41890
6,3
Айран 1,5%
47309
19
90310
22
173985
26,4
Айран ... ... ... ... 9%
2012
0,84
1562
0,3
2600
0,3
Ірімшік 30 %
1852
0,77
980
0,2
1100
0,1
Йогурт 3,5%
-
-
-
-
768
0,1
Йогурт 4,5%
-
-
-
-
680
0,1
Май"Вологодское"- 60%
1748
0,73
3873
0,9
7260
1,1
Брынза 45%
1155
0,48
1821
0,4
3582
0,5
Барлығы
237454
100
409094
100
657941
100
Ескерту: ... ... ... ... ... ... 2011 жылғы көсеткіштері 2013 жылда 420487 кг дейін өсті. Осы кестеден сүт өнімдеріне сұраныс жоғарлаған, әсіресе сүттің және айран ... 2-3 есе ... ... ... сұраныс аз өнімді тек жаз айларында өңделеді, өйткені жазда сүт көп мөлшерде болады. Жаңа өнімің түрлеріне ешкі ... ... ... ... Ешкі ... ... ... тек қана тікелей сұраныс түскен кезде өңделеді. Ал ешкі сүтінен өңделетін йогурт жұмасына екі рет ... ... оның ... ... ... ... соңғы үш жылдағы өндірілген өндіріс көлемі көрсетіліп отыр. Қорыта келгенде соңғы екі жылдарда өндіріс көлемі аса жоғарлағаның ... енді НК ... ... ... ... үлес ... төмендегі 4 кестеден көреміз.
4 кесте
НК ЖШС шикізатты ... ... ... ... АҚ
12,3
0,5
110
2,4
73,7
1,6
65,3
1,7
АҚ
188,2
8,3
130
2,8
-
-
106,06
2,8
АҚ
200
8,8
460
10,2
380,5
8,1
346,8
9,1
ӨК
149,1
6,5
160
3,5
100
2,1
136,4
3,6
ӨК
-
-
390
8,6
150,9
3,4
180,3
4,7
ӨК
76,4
3,4
100
2,2
110
2,3
95,5
2,5
ЖШС
-
-
217
4,8
200,3
4,3
139,1
3,6
ЖШС
110,5
5,0
600
13,3
560
11,9
423,5
11,1
ЖШС
349,5
13,5
-
-
110,2
2,4
153,2
4,0
Алыс-беріс шикізат
203,1
9,0
200
4,4
130,5
2,7
177,9
4,6
Тұрғындардан сатып алу
713,4
31,5
1500
33,2
2356,8
50,1
152,34
39,8
Барлығы
2263,93
100
4517
100
4700
100
3826,92
100
Ескерту: ЖШС-нің 2011-2013жж қаржылық есептемесінен алынды.
4-кестенің берілгендері бойынша ... ... 2011 ... салыстырғанда 2263,93 тоннадан, 2012 жылы жабдықтау қарқынының екі ... ... ... ... 4517 теңгеге жоғарлады, ал 2013 жылы 4700 тоннаға өсті және ... 3 ... 3826,92 ... ... Оның ішінде неғұрлым жоғары салмақты үлесті - тұрғындардан сатып алу иеленеді. Ол 2011 ... ... 31,5% -дан 2012 жылы 33,2% -ға ... ал 2013 жылы 50,1% -ға ... ... ... алғанда - 39,8% құрады, бұған ... ... ... ... ... тигізді.
2.2 НК ЖШС-нің қаржылық жағдайын, мүлкінің құрамы мен құрылымын талдау
Нарықтық қатынастар жағдайында кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... зор роль ... ... ... жеке ... иеленіп және өздерінің меншік иелерінің, жұмысшыларының коммерциялық серіктес-тіктерінің алдына өзіндік өндірістік - кәсіпкерлік қызметтерінің ... үшін ... ... ... ... қаржыларын табысты басқару шарты болып оның қаржылық жағдайы болып табылады. Сондықтан ЖШС-нің ... ... ... ... жасаймыз. Ол үшін кәсіпорынның 2011-2013 жылдардағы активтерінің құрамы мен құрылымын көрсететін 5 ... ... ... [15].
5 кесте
НК ЖШС активінің құрамы мен ... ... ... жыл
Мың.тг
Үлес %
Мың.тг
Үлес %
Мың.тг
Үлес %
1
Ұзақ мерзімді активтер
85 236
54,64
158 301
65,11
171 687
61,72
2
МЕА
219
0,09
160,44
0,06
3
Негізгі құралдар
85 236
54,64
158 ... ... ... ... 751
45,36
84 822
34,89
106 455
38,28
5
ТМҚ
38 826
24,89
36 792
15,13
70 816
25,46
6
Дебиторлық қарыз
18 479
11,85
29 811
12,26
33 646
12,10
7
Қысқамерзімді қаржылық инвест.
9 455
6,06
9 792
4,03
8
Ақша-қаражаттар
3 991
2,56
8 427
3,47
1 992
0,72
9
Баланс
155 987
100,00
243 123
100,00
278 ... ... ... ... балансы бойынша құрастырылған
НК ЖШС-нің активі мен пасивінің талдамалы ... ... ... мәліметтері бойынша жүзеге асырылады. Мүліктің жалпы құны баланс қорытындысына тең. Ол НК ЖШС-да 2011 жылы 155 987 мың ... ... 2012 жылы 87 136 мың ... ... ... 2013 жылы 35 020 мың ... ... 14,4%-ға ұлғайды.
Берілген кестеде көрсетілгендей, айналымнан тыс активтердің құны 2011 жылмен салыстырғанда 2012 жылы 85,7%-ға, ал 2013 жылы ... ... және ... ... ... ... 171 687,98 мың теңгені құрады. Ал айналым капиталының өзгеру қарқыны айналымнан тыс активтерге қарағанда баяуырақ жүзеге ... 2011 ... ... 2013 жылы ол 45,3 %-ға ... ... ... ... кәсіпорын мүлкінің құрамында құрылымдық өзгерістер пайда болды. Егер 2011 жылы ... тыс ... мен ... ... ... 1,2 : 1 ... 54,64 : 45,36 ... онда 2013 жылы бұл қатынас 1,6 : 1 немесе 61,72 : 38,28 болды. Бірақ талданып отырған ... ... ... мүлкінің жеке түрлерінің құны бірқалыпты деңгейде өзгерген жоқ, сондықтан оның құрамында құрлымдық өзгерістер пайда болды.Кәсіпорынның айналым капиталының ... мен ... ... ... ... ... мүмкіндік береді: талданып отырған уақыт аралығында олар тең дәрежеде өзгерген жоқ. Мысалы, олардың материалдық бөлігі 2012 жылы ... ... 2013 жылы ... ұлғайды, ал материалдық емес бөлігі, яғни ақша-қаражаттар 111,15%-ға ұлғайды, ал 2013 ... ... ... кеміді, қысқа мерзімді активтер құрамына кіретін дебиторлық қарыз соммасы 2012 жылы 61,3%-ға ал 2013 жылы ... ... ... мерзімді қаржылық салымдар болса, 2012 жылы 2011 жылмен салыстырғанда 3,56%-ға өсіп, 2013 жылы кәсіпорын өз қаражаттарын қандай да бір қызмет ... ... жоқ. ... 2011 жылдан 2013 жылға қарай негізгі құралдардың күрт өсуі нәтижесінде басқа ... ... ... мүліктің жалпы құнында төмендеді: егер негізгі құралдардың үлесі мүліктің жалпы құнында 2011 жылы 54,64%, 2013 жылы ... ... ал ... ... ... 24,89% бен 25,46%, ... ... 11,85% бен 12,10%, қысқа мерзімді қаржылық салымдар 2011 жылы 6,06%-ды құараса,2012 жылы ол 4,3 % болды. Ақша-қаражаттары 2011 жылы 2,56% ... 2013 ... ... ... ... Бұл құрлымдық өзгерістерді безендірілген түрде көру үшін сурет 4, 5 қолданылады.
2011 жыл
54%
25%
12%
6%
3%
негізгі құралдар
тауарлы-
материалдық
қорлар
дебиторлық ... ... ... ... 4. 2013 ... ЖШС ... құрылымы
2013 жыл
0%
62%
25%
12%
1%
материалдық емес
активтер
негізгі ... ... ... ... емес
активтер
негізгі құралдар
тауарлы-
материалдық
қорлар
Дебиторлық қарыз
ақша-қаражаттар
Сурет 5. 2013 жылдардағы ЖШС активінің құрылымы
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын тек абсолютті ... ғана ... ... ... салыстырмалы көрсеткіштер арқылы да талдауға болады. Сондықтан НК ЖШС-нің ... ... 6 ... ... көреміз.
6 кесте
НК ЖШС-нің мүліктік жағдайын сипаттайтын коэффиценттер
Көрсеткіш
2011 жылы
2012 жылы
2013 жылы
Өзгерістер
09\08
10\09
Кәсіпорын активтерінің құны, мың теңге
155987
243123
278143
87136
35020
Өндірістік ... ... ... активтерінің қозғалыс коэффициенттері
0,45
0,35
0,38
-0,10
0,03
Қозғалыстағы және иммобилизацияланған қаражаттардың арақатынас коэффициенттер
0,83
0,54
0,62
-0,29
0,08
Негізгі құралдардың нақты құнының коэффициенттері
0,55
0,65
0,62
0,10
-0,03
Негізгі құралдардың актив бөлігінің үлесі
0,48
0,60
0,66
0,12
0,07
Негізгі құралдардың тозу ... ... ... ... құралдардың жарамдылық коэффициенттері
0,69
0,70
0,66
0,01
-0,04
Негізгі құралдардың істен шығу коэффициенті
-
0,02
0,03
0,02
0,01
Ескерту: ... ... ... ... ... ... көрініп тұрғандай, шаруашылық қаражаттарының соммасы кәсіпорын балансындағы активтердің жалпылама құндық сипаттамасын береді. ... ... ... ... құны 2011 жылмен салыстырғанды 2013 жылы 70,29%-ға ұлғайды, ол кәсіпорын мүліктік ... ... ... Оны ... ... актив бөлігінің 2011 және 2013 жылдардағы үлесінен көруге болады: 2011 жылы ол 0,48 теңгені, ал 2013 жылы 0,66 ... ... яғни 0,19 ... ... ... ... мүлік коэффиценті талданып отырған уақыт мерзімі аралығында тек өсу тенденциясына ие болған, ол 2013 ... ... 0,08 ... өсті. Ал кәсіпорын активтерінің қозғалыс коэффиценті кәсіпорын баланс валютасындағы ағымдық активтер бөлігінің 2013 жылға қарай 0,07 теңгеге төмендегенін білдіреді. Бұл ... үшін ... ... ... ... ... ... коэффицент мәні 2013 жылы қалыпты жағдайдан төменгі ... ... 0,38 ... Бірақ осы қозғалыстағы активтер мен ұзақмерзімді активтер қатынасының мәні қалыпты деңгейден жоғары орналасқан, сонда да 2011 ... 2013 ... ... ... ... ие ... 2011 жылы - 0,83 ал 2013 жылы- 0,62. Кәсіпорын негізгі құралдарының тозу ... ... 0,34 ... ... - бұл ... ... негізгі құралдардың 34% құны шығыстарға жатқызылады, бұған сәйкесінше жаңару коэффиценті төмендеп, 0,18 теңгені құрады - бұл 2013 жылдың соңына ... ... ... 18% жаңа болып табылады. Істен шығу коэффицентінің мәні кәсіпорын есепті жылдың басында жұмысын бастаған негізгі құралдардың 3% ... ... ... да себептерден істен шығып қалды.
+ Кәсіпорынның тиімді қарыз капиталын қаржылық леверидж көрсеткіші арқылы анықтау
Кәсіпорынмен пайдаланылатын қарыз капиталы оның қаржылық ... ... ... ... ... менеджменттің басты мақсаттарының бірі - берілген қаржылық тәуекел деңгейінде меншікті капитал ... ... ... ... ... Осы ... ... асыру механизмдердің бірі болып табылады.
Қаржылық леверидж меншікті капитал табыстылық коэффицентінің өзгерісіне әсер ететін қарыз қаражаттарын кәсіпорынмен пайдаланылатынын ... Яғни ... ... ... ... ... ... алуға мүмкіндік беретін кәсіпорынмен қолданылатын капитал көлемінде қарыз қаражаттарының пайда болуымен ... ... ... ... табылады.
Қаржылық леверидж әсерінің мәні мен маңызы келесі ... ... ... ... көздерінің жалпы соммасындағы қарыз капиталының үлкен үлесі ... ... ... ... ... ... және ... тәуекелдің жоғарғы деңгейін көрсетеді;
-қаржылық леверидж компанияның қаржылық ... бар ... ... мерзімді несиелерді тарту қаржылық леверидждің өсуімен және сәйкесінше, қаржылық тәуекелмен қабаттаса жүреді.
-қаржылық тәуекел мәні─ жүйелі төлемдер міндетті болып табылады, ... ... ... жеткіліксіз болған жағдайда, активтердің бір бөлігін тарату қажеттілігі ... ... ... жоғарғы деңгейі бар компания үшін табыстың кішігірім өзгеруі таза табыстың мәнді өзгерісіне әкеледі [17].
Қарыз қаражаттарын ... ... ... ... ... ... генерациялайтын қосымша табыстың үлесін бейнелейтін көрсеткіш қаржылық леверидж әсері деп аталады. Ол ... ... (4) ... ... ЭФл - ... ... ... коэффицентінің өсімін білдіретін қаржылық леверидж әсері, %;
Снп - ондық ... ... ... ... ... - таза ... жалпы активтер қатынасымен анықталатын активтер табыстылығы;
ПЛзаем - қарыз қаражаттарын қолданғаны үшін төлемдер;
ПЛзаем / Зк - ... үшін ... ... мөлшерлеме.
Бұл әдіс қарыз қаражаттарының қауіпсіз көлемін анықтау, мүмкін болатын несиелендіру шарттарын ... үшін кең ... ... ... леверидж әсерін есептеудің келтірілген формуласын қарастыра келе, оның үш құраушысын көрсетуге болады:
-қаржылық ... ... ... (1- Снп), ол ... ... ... салу ... байланысты қаржылық леверидж әсерінің қандай деңгейде көрініс табатынын көрсетеді;
-қаржылық ... ... (Ра - ... /Зк), ол ... ... табыстылық коэффиценті мен несие үшін орташа пайыздық мөлшерлеменің арасындағы айырманы сипаттайды;
-қаржылық левериджтің коэффиценті (Зк / Ск), ол меншікті капиталдың ... ... ... ... қарыз капиталының соммасын сипаттайды.
Бұл құраушыларды бөліп алу кәсіпорын қаржылық ... ... ... ... ... мақсатты басқаруға мүмкіндік береді.
Табысқа салық заң жүзінде бекітілетіндіктен, қаржылық леверидждің салықтық корректоры негізінен кәсіпорын қызметіне тәуелсіз. ... ... ... ... басқару үрдісінде дифференциацияланған салықтық корректор келесі жағдайларда қолданылуы мүмкін:
-егер кәсіпорынның жекелеген қызмет түрлеріне табысқа салық салудың дифференциацияланған ... ... ... ... ... түрлеріне байланысты табыс бойынша салықтық жеңілдіктер қолданса;
-егер кәсіпорынның жеке ... ... ... салық салу деңгейі төменірек мемлекетте өз қызметін жүзеге асырса [18].
Қаржылық леверидж дифференциалы қаржылық леверидждің жағымды әсерін қалыптастыратын ... шарт ... ... Егер ... ... ... ... табыс деңгейі қолданылатын несие (тікелей мөлшерлемені ғана емес, соныменен оның тартылуы, сақтандырылуы, қызмет көрсетілуі бойынша басқа да шығыстарды қосады) үшін ... ... ... ... яғни ... ... ... оң мән болса, бұл әсер пайда болады. Неғұрлым қаржылық леверидж ... оң мәні ... ... ... ... да тең ... бұл әсер ...
Сонымен қатар, қарыз қапиталын пайдалану үлесінің жоғарлау үрдісінде кәсіпорын қаржылық тұрақтылығының төмендеуі оның банкроттылық ... ... ... ал ... ... ... қосымша қаржылық тәукел үшін сыйақыны қосу есебімен несие үшін пайыз мөлшерлемесінің деңгейін жоғарлатуды мәжбүрлендіреді. Осы ... ... бір ... ... ... пайыз мөлшерлемесінің жалпы деңгейінде) (қарыз капиталын пайдалану меншікті капитал табыстылығының өсімін бермейтін) қаржылық леверидж дифференциалы нөлге теңестірілуі мүмкін және ... ... ... таза ... бір ... ... ... мөлшерлемелер бойынша пайдаланылатын қарыз капиталының қызмет етуіне кететіндіктен, меншікті капиталдың табыстылығы төмендейтін) теріс мәнге ие ... ... ... ... конъюнктурасының нашарлауы кезеңінде өнім өткізілу көлемі қысқарады, сәйкесінше операциялық қызметтен кәсіпорынның жалпы табыс көлемі де ... Осы ... ... леверидж дифференциалының теріс шамасы несие үшін тұрақты пайыздық мөлшерлеме кезінде ... ... ... ... төмендеу есебінен қалыптасуы мүмкін. Қаржылық леверидж дифференциалының теріс шамасының ... ... ... өткен себептерден меншікті капитал табыстылық коэффицентінің төмендеуіне әкеледі. Осы жағдайда қарыз капиталын кәсіпорыннның қолдануы теріс әсерді береді. ... ... ... ... қажет. Қаржылық леверидж коэффиценті сәйкес дифференциал мәні ... ... оң ... теріс әсерлерді (мультипликаторға немесе коэффицентке пропорционалды өзгертетін) мультипликациялайтын тетік болып табылады. Дифференциалдың оң шамасы жағдайында қаржылық ... ... ... өсімі меншікті капитал табыстылық коэффицентінің одан арғы өсімін туғызады, ал дифференциалдың теріс ... ... ... ... коэффицентінің өсімі меншікті капитал табыстылық коэффицентінің одан арғы төмендеуін туғызады. Яғни қаржылық леверидж коэффицентінің өсімі оның (қаржылық ... ... оң ... ... шамасына байланысты оң немесе теріс) әсерінің өсімін одан әрі мультипликациялайды. Сәйкесінше, қаржылық леверидж коэффицентінің төмендеуі ... ... оның оң ... ... ... ... ... теріс нәтижеге әкеледі [19].
Сонымен, тұрақты қаржылық леверидж дифференциалы жағдайында қаржылық ... ... ... ... ... ... ретінде басты генератор болып табылады. Сәйкесінше, тұрақты қаржылық леверидж коэффиценті жағдайында оның ... оң ... ... ... ... ... ... деңгейі мен соммасының өсуін немесе оны жоғалту қаржылық тәуекелін туғызады.
* Капитал ... ... ... ... ... ... тартымдылығын оңтайландыру жолдары
Кәсіпорында инвестициялық тартымдылықты арттыру саясатын жүргізген кезде мыналарды ескеру ... ... ... ... ... ... арқылы құрал-жабдықтарды алу мүмкіншілігі;
-меншікті қаржының жеткіліктілігі;
-капитал нарығының конъюктурасы;
-мемлекеттен келетін жеңілдіктер;
-инвестициялық бағдарламаның коммерциялық және бюджеттік ... ... ... сату ... ... ... ... жағдайы;
-жалпы өнімнің мөлшері;
-инвестициялық саясат жүргізетін уақытта тұтынушылардың сұранысының динамикасы;
-нарықтағы бәсекелестік дәрежесі;
-техникалық мүмкіншілігі және дамыту мүмкіншлігі.
Инвестицияны ... ... ... жақсарту үшін мынандай шараларды қолдану керек:
-инвестиция кызметінің қажеттілігін табу;
-инвестициялық табыстың үлес ... ... ... ... яғни ... тарапынан көрсетілетін, берілетін жеңілдіктер. Жеңілдіктер үш түрде болып келеді:
-инвестициялық салыктық преференциялар;
-кеден баждарын ... ... ... ... преференцияларды беру талаптары:
-көздетілген қызметтердің басым түрлерінің тізбесіне сәйкес болу керек;
-осы заманға сай техникалар қолдана отырып жаңа өндірістер құру, жұмыс ... ... ... ... кеңейту.
Қолданылып жүрген инвеститцияларды көтермелеу және өзара қорғау туралы келсiмдердiң ... ...... ... ... ... үлкен.
НК ЖШС-нің инвестициялық тартымдылығын арттыру мақса-тында, инвестициялық жоба жасалынды. Бұл жобаны ... ... ... және ... ... сүт ... сұраныстың әрдайым болуына;
-жобаны іске асырудың негізгі қозғаушы күші болып, ішкі нарықтың және алдын-ала жасалынған келісім шарт бойынша ... ... ... іске асыру үшін ЖШС-нің дамыған инфрқұры-лымға, нарық жағдайында жұмыс істей ... ... және ... маманданған мамандардың құрамына иелік етеді;
-осы алғашқы жобаны іске асырғаннан кейін кәсіпорын өндірісті ... ... ... ... көздейді. Ол - соңғы жаңа технико-технологиямен қарулану ... ... іске ... негізгі мақсаты шетел нырығына жоғары сапалы тауарды келісім бойынша жеткізу, соның нәтижесінде кәсіпорынды әрі қарай дамытып, ... ... ... ... ... ... тұрақты қамтамасыз ету.
ЖШС-нің қаржы көрсеткіштерінің құрамына:
-Жобаны іске асыру кезеңіндегі ақша қаражаттарының түсу көлемі мен мерзімдері енген;
-Негізгі экономикалық ... ... және ... жоспары;
-Өндіру мен өткізудің бағдарламасы;
-Жабдықтардың күтілуі мен жөнделуі;
-Әкімшілік және үстеме шығындар;
-Айналым ... ... ... қаражаттарының қозғалысы;
Жоғарыдағы шарттарды орындау өнімінің бәсеке қабілеттілігін жоғарылатып оған ішкі және ... ... ... ... ... ... ... жобалауды бағалау кезінде 1-ші қадам болып қызмет етуімен ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар 1-ші ретті және 2-ші ретті бағалы ... ... ... және брокерлерінен ұсыныс алу қажет. Осылайша аудитор инвестицияланатын кәсіпорынның бағалы - ... ... оған ... оның орынын келешегін бағалайды. Инвестицияланатын кәсіпорын қаржылық жағдайларын талдау үшін ... ... ... ... ... ... аудару үшін, кәсіпорын бизнесінің саласымен ерекшелігі туралы түсінік болу қажет, сонымен қатар өзінің қызметті саласындағы экономика ... ... білу ... ... ... ... әр түрлі жолдармен танысуға болады: берілген кәсіпорының аудиторы және оның қызметкерлерімен консультациялар; арнайы ... оқу, ... ... ... ... және арнайы дайындық бағдармаларда белсеңді қатысу.
Кәсіпорын қызметінің ерекшеліктерімен танысқаннан кейін аудитор инвестицияланатын кәсіпорынның ... ... ... келесі қаржылық коэффициенттер арқылы анықтайды:
НК ЖШС-нің қаржылық жағдайын алдын-ала бағалау ... ... (№1- ... ... нәтижелер және оны қолдану туралы есеп беру (№2 - ... ... ... ... (№3 - ... мәмліметтері негізінде жүзеге асады. Бұл сатыда кәсіпорынның қызметі туралы бастапқы көзқарас қалыптасады; кәсіпорын мүлкі ... мен оның ... ... ... ... ... арасында қарымқатнастар белгіленеді.
НК ЖШС-нің қаржылық жағдайды алдын ала бағалауда 3 (үш) кезеңге бөлінеді.
1-ші кезеңде: бухгалтерлік есеп беру ... ... және ... белгілері бойынша визуалды және қарапайым санау тексеруі жүргізіледі: есеп беру формаларын ... ... мен ... ... ... ... ... қажетті қолдар сияқты деректемелерінің болуы).
2-ші кезеңде: қажет аналитикалық бөлімдерде (қозғалмайтын мүлік, ағымдағы активтер және т.с.с.) өзінің құралы бойынша ... ... ... ... біріктіру жолымен тығыздалған аналитикалық баланс-нетто құрылады. Баланс - нетто көмегімен жағдайындағы ... ... ... ... ... ... мен оның ... құрамдастардың құндылық көлемінің жалпы ұлғаюы (азаюы);
-кәсіпорынның активтер құрлымында және олардың қалыптасу көздерінің өзгеруі.
3-ші кезеңде: кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... мен ... жүргізіледі.
НК ЖШС-нің қаржылық тартымдылығының маңызды шарт-тарының бірі оның ... ... ... табылады, яғни кәсіпорынның өзінің қысқа мерзімді міндеттемелері бойынша төлеу қабылеттілігі. Кәсіпорын өтімді деп саналады, егер ол ағымдағы активтерін өткізе ... ... ... мерзімді міндеттемемелері бойынша төлей алса. ЖШС-нің өтімділігін бағалау үшін ... ... ... ... ... ... II, III бөлімдерінде көрсетілетін ақпарат ағымдағы активтерің есепті жылдың басындағы және соңындағы шамасын сипаттайды. ЖШС-нің қысқа мерзімді міндеттемелері туралы ... ... - ... пассивінің II - ші бөлімінде көрсетілген.
Кәсіпорын үлкен немесе аз ... ... ... мүмкін, өйткені ағымдағы активтер құрамына сыртқы қарызды өтеу үшін жеңіл өтетін, сондай-ақ қиын өтетін әр түрлі айналым қаражаттары кіреді. ... ... ... ... ... көрсеткіштердің жалпы жүйесін қолданады. Олардың ішіндегі маңыздылары:
-Абсолютті өтімділік ... ... ... ... ... ... ... - ақша қаражаттары мен тез өтетін бағалы қағаздардың (активтердің III- бөлігі) қысқа мерзімді қарыздардың ... II - ... ... тең. Ол ... ... ... ... балансты құрастыру мерзімінде немесе басқа нақты мерзімге ... ... ... Капитал бюджетін басқаруды болжамдау модельдері
Cыртқы экономикалық ортаны ... - ... ... ... ... ... Сыртқы экономикалық ортаның мінез-құлқының ықтималды болжамы қаржылық, ... ... және ... ... ... жасауға жауап беретін қызметтер мәліметтері бойынша құрылады. Кәсіпорын дамуының болашақ бағдарламасы ... ... ... ... ... ... дамуының жалпы мақсаттарымен оның бағытталуы үшін қолданылады.
Кәсіпорында ... ... ... ... мен шығындары қарапайым, инвестициялық және қаржылық қызметтерінен ақшалай және ақшасыз қаржылық ... ... ... ... ... Дайындық кезеңінде материалдарды өңдеу сапасы мен кеңдігіне стратегиялық мақсаттарға жету үшін стратегиялық ... мен ... ... анықтау, кәсіпорынның қаржылық стратегиясын нақты және кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметімен және стратегиялық ... ... ... толықтыру тәуелді.
Қаржылық жоспарлау мақсаттарын анықтау мен құрастыру. Қаржылық жоспарлаудың мақсаттары кәсіпорынның негізгі қызметтеріне және ... ... ... ... ... ... міндеттер негізінде анықталады. Мұндай міндеттер өндірісті кеңейту үшін немесе өткізудің жаңа нарығын қамту, бағалы қағаздарға және банктік ... ... бос ... ... ... табыс алу, жоғары несиқаблеттілікті қамтамасыз ету және рентабельділікті жоғарылату үшін қаражаттар іздеу болуы мүмкін.
Жоспарланатын кезеңде ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын жетілдірудің және кәсіпорын үшін оның ... ... ... ... критериін сипаттайтын маңызды көрсеткіштерді анықтаудың негізгі критериін бекітуге негізделеді. Критерий ретінде қаржылық ... ... бірі ... ... - төлемқабілеттілік, несиеқабілеттілік, банкроттыққа ұшырау ықтималдылығы, мүлік, капитал, қаржылық нәтижелер; кәсіпорын қызметін сипаттайтын жеке көрсеткіш, ... ... ... ... ... кәсіпорын ағымдағы өтімділігі, сату рентабельділігі; біріктірілген кешенді көрсеткіш, Дюпон формуласы бойынша интегралды көпфакторлы нәтижелі көрсеткіш Альтманның Z-шоты ... ... ... ... жағдайын жетілдірудің негізгі критериі қаржылық жоспарлаудың объектілерінің бірі болуы мүмкін ... ... ... ... ... ... және ... бағалау, оларды жасау. Ұсыныстар объектілер (табыстар мен қаражаттардың түсімі, қаражаттар ... мен ... ... және ... тыс қорлармен қарым-қатынастар) және қаржылық стратегияның құрамдас бөліктері (негізгі және айналым қаражаттарын жетілдіру, капиталды басқару, табысты бөлу, ... ... ... ... ... ... облысында саясаты) бойынша жасақталады. Қаржылық стратегияның көп нұсқаулылығы жоспарланатын кезеңде нақты экономикалық орта дамуының белгісіздігімен және кәсіпорынның кез келген ... ... ... болу ... ...
Кәсіпорынның қаржылық стратегиясының нұсқаулары бойынша болжамды қаржылық есептемені құру талдантын кезең аяғына қаржылық есептеме мәліметтері негізінде жасалады. Қаржылық стратегияның әр ... ... әр бап ... ... ... бағалау және олардың кәсіпорын балансына әсер етуін бағалау негізінде кәсіпорын көрсеткіштерінің болжамды мәндері есептеледі. Нәтижесінде ұсыныстардың қанша ... ... ... ... ... ... есептеме жасалады. Бухгалтерлік қаржылық есептеменің сәйкес баптар көлемдерінің жоғарылауы не төмендеуі есептемеснің қаржылық ... ... әсер ... ... ... Таңдалған ұсыныстарды енгізуді есепке ала отырып кәсіпорынның болжамды жағдайын қаржылық талдау кәсіпорынның қаржылық жағдайын жетілдіру критерийлеріне жетуді тексеру мақсатында ... ... ... ... ... ... толық көлемде жүргізілуі және жетілдірудің негізгі критерийлерінің көрсеткіштерін ... ғана ... ...
Жоспарланған кезеңге кәсіпорынның қаржылық жағдайын жетілдірудің негізгі критерийлеріне жетуді бағалау ... ... әр ... бойынша таңдалған ұсыныстарды енгізуді есепке ала отырып, кәсіпорынның ... ... ... ... нәтижелері негізінде жүргізіледі.
Кәсіпорынның жоғары басшылығымен Қаржылық стратегияның бекітілуі Қаржылық ... ... ... ... ... ... бағалап және есептеп, нақты орындаушылар мен ұсыныстарды өткізудің нақты мерзімдері жазылғаннан кейін жүргізіледі.
Қаржылық ... ... және ұзақ ... аспектілерінің интерференциясы қаржылық болжамдауда ең ашық нысанда берілген. Қаржылық болжамдаудың бастапқы нүктесі - сату ... және оған ... ... ... ... ... ... мен мақсаты сыртқы қаржыландыруда қажеттілікті есептеу болып табылады.
Қаржыландыру қажеттіліктерін болжамдаудың негізгі қадамдарын белгілейік:
* Статистикалық немесе басқа әдістер арқылы сату ... ... ... ... болжамын құру
* Сатудың қажетті көлеміне жету үшін қажетті негізгі және айналым құралдарына инвестициялар болжамын құру.
* Сыртқы қаржыландыру қажеттілігін есептеу және ... ... ... ... ... қағидасын ескере отырып, сәйкес көздерді іздеу.
Бірінші қадамды маркетологтар жасайды. Екінші, үшінші және төртінші қадамдарды қаржыгерлер ... ... ... екі ... әдістері бар. Олардың бірі - бюджеттік, ол ақша ағымдарының концепциясына және бизнес жоспардың қаржылық бөлімін есептеуге ... ... әдіс бұл - ... және ... барлық есептеулер үш жорамал негізінде жасалады:
1. Белгілі бір пайызға сату көлемінің өсуі кезінде ауыспалы шығыстар, ағымдағы ... және ... ... ... пайызға өседі. Бұл ағымдағы активтер де, ағымдағы міндеттемелер де ... ... ... ... ... ... ... құрады.
2. Негізгі құралдар құнының өсу пайызы болжамдау кезеңінің басында жүктелмеген ... ... ... есепке ала отырып және бизнестің технологиялық жағдайларына сәйкес айналымды өсірудің берілген пайызы арқылы және өндірістің қолда бар ... ... және ... тозу ... арқылы есептеледі.
3. Ұзақ мерзімді міндеттемелер және акционерлік капитал болжамға ... ... ... ... таза табысты дивидендтерге және өткізілген өнімнің таза рентабельділікке бөлу нормасын есепке ала отырып болжамдалады: негізгі кезеңнің бөлінбеген табысына ... таза ... ... ... өнімнен түскен табысты өткізілген өнімнің таза рентабельділігіне көбейту) қосылады, кейін дивидендтер (таза табысты дивидендтерге бөлу нормасына көбейтілген болжамданатын таза табыс ... ... ... ... ... ... активтерді пассивтермен жабуға жеткіліксіз пассивтерді анықтайды, бұл қосымша сыртқы ... ... ... ... қатар бұл соманы келесі формула арқылы есептеуге болады: [21]
, ... СҚ - ... ... ... ... ... - ... баланстың өзгеретін активтері;
Пфакт. - есепті баланстың өзгеретін пассивтері.
Формула есепті кезең ... ӨӨТТ ... ... және таза ... ... бөлу ... ... жоғары болады, қосымша сыртқы қаржыландыру қажеттелігі соншалықты жоғары болады, және есепті кезең пассивтері және ... ... таза ... ... ... болады, қосымша сыртқы қаржыландыру қажеттелігі соншалықты төмен болатыны дәлелдейді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, капитал бюджеті құрылымы нарықтық экономика жағдайларында алға қойылған мақсаттардың жету ... ... әлі ... ... ... ... ... дивидендтік саясат мемлекеттің жарқын болашағының бірден бір қайнар көзі.
Кәсіпорынның капитал бюджетін талдау нәтижелері арқылы келесі қорытынды жасауға болады:
* 2011 жылы ... ... ... ... 3 ... сәйкес келетін қорлардың қамтамасыз етілу деңгейлері төменгі дәрежеде, бірақ оның ішінде ТМҚ негізгі қалыптасу ... ... ... ... ... 2011 жылы ... ... тұрақсыз деген баға беруге болады.
* 2012 жылы кәсіпорынның капитал салымдары қалыпты деңгейге келеді, мұнда тек меншікті ... ... ғана ... ... ... 2013 жылы ... жылдарға қарағанда 3 көрсеткіш деңгейі де төмендеген, бірақ ТМҚ негізгі қалыптасу көздеренінің ... ... оң ... ... ... ... бірақ меншікті қаражаттар көздерінің толықтырылуы, дебиторлық қарыздың қысқаруы мен қорлар айналымының жеделдетілуі есебінен тепе-теңдікті қалпына келтіру ... ... ... ... орын ... бухгалтерлік есебін жүргізу барысында қаржылық есептің халықаралық стандарттарына көшуі 2011 жылы 1 қаңтарда болған. Қаржылық есептің халықаралық ... өту ... ... бухгалтерлік есеп жүйесін одан әрі дамытып, жетілдіре түсу мүмкіндігіне қол жеткізді.
Серіктестіктің қаржы ... ... ... ... ... бұдан да үлкен және де елдегі үлкен, қаржылық жағдайы өте жақсы кәсіпорынның бірі болуына өзімнің ойымша келесі іс шараларды:
-Техника мен ... ... ... ... ... әр ... ... бағдарламаларды өзге кәсіпорындардан бұрын және жылдам енгізу, уақытында жабдықтармен жабдықтау;
-Шығындардың тиімді және әр түрлі азайту жолдарын іздестіру.
-Серіктестіктің капитал бюджеті ... ... өте ... мән ... осылармен көбірек айналысуды ұсынар едім.
Нарықтық экономикалық қатынастар дамыған қатаң бәсекелестік ... өз ... ... ... тұрақты тұтынушыларына үнемі жоғары сапалы қызмет көрсетіп, әрдайым жаңа ... мен ... ... ... ... ... оңтайлы қолданып, ең аз шығын шығара отырып ең көп мөлшерде пайда табуды ... ... ... қатары күннен күнге артып келе жатқандығы әрине қуантады. Осындай іргелі де әрдайым ілгері ұмтылатын кәсіпорын - ЖШС-нің қаржылық есеп ... ... - ... ... өту және осы ... ... орындау барысында бұл ұжымның бағындыратын шыңдары мен жетер ... мол ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
* Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы . Астана, 2007 ж. 28 ... // ... ... 1 наурыз 2007ж.
* Назарбаев Н.Ә. Жолдауы . Астана, 2005 ж. 18 ақпан // Егемен Қазақстан, 1 ... 2005ж. ... ... К.Ш., ... Э.Т.,Жұмағалиева Ж.Г.Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы.- Алматы: Экономика. 2011.-330б.
* Жуйриков К.К: ... ... в ... ... Алматы, 2005,353.
* Ілиясов, Қ.Қ., Құлпыбаев,С. Қаржы: жоғары оқу орындарына арналған оқулық.-Алматы: LEM, ...
* ... ... ... ... Жуйриков К.К., , Банки Казахстана, 2004, №9. 6с.
* Қаржылық ... оқу ... ... Н.А.Құдайбергенов, З.Н.Әжібаева, А.Ә.Жантаева-Алматы: Экономика, 2005.-330б.
* Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп ... ... 2006 ... ... А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы. - Алматы 2011ж. 205б.
* Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері: оқу құралы /ҚР ... және ... ... ... ... ... ... Экономика, 2001. -129б.
* Әлжанова Н.Ш. инвестициялық жобалау: Оқу құралы.-Алматы: Заң әдебиеті, 2007.-160б.
* Бөкенов.А.Ж, Ақанаева.Т.А. Корпоративтік қаржы. - ... ... ... ... Қ. Қ., Құлпыбаев, С. Қаржы: оқулық. - ... LEM, 2005.- 552 ... ... ... ... ... ... Баймұратов, Ораз. Қазақстан қаржы нарыєы: оқу құралы : 7 томды таңдамалы шығармалар. 7-том.- Алматы: Экономика, 2007.- 295, [1] б.-(Әлемдік ... ... ... К.Ш. ж.б. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау: оқу ... / ... Ұзан ... ж.б. ... ... және ... оқулық / Искаков, Ұзан Молдашұлы, Бохаев, Дәуренбек Тастайұлы, Рузиева, Эльвира Абдулмитқызы Алматы: ... 2011.- 296 б
* ... ... ... ... ... [оқу ... Алматы: Экономика, 2011.- 375 с.
* жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің Жарғысы.
* ЖШС-нің 2013 жылы ... Есеп ... ... ... Қаржы = Бизнес-книга Казахстана. Финансы: [анықтамалық]/шығ. А. Қ. Әбішев. - Алматы: Алматинский изд. дом, 2006.- 232 б

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жергілікті бюджеттің кірісін қалыптастыру102 бет
Мақтарал ауданының жергілікті бюджетін пайдалануды жетілдіру жолдары77 бет
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті25 бет
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі және мемлекеттік бюджетті жоспарлау29 бет
Жергілікті бюджеттің кірістері мен шығыстары23 бет
Жергілікті қаржы, бюджетінің кірістері мен шығыстарының мәні мен маңызы23 бет
Ирак бюджет жүйесі9 бет
Мемлекеттік бюджет және бюджет жүйесі23 бет
Қазынашылық ақпараттық жүйелері9 бет
Балқаш ауданы салық бюджетінің кірісін бақылаудың ақпараттық жүйесін52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь