Кәсіпорынның айналым активтерін басқару және оларды оңтайландыру

Мазмұны

Кіріспе 3

1 Кәсіпорынның айналым активтерінің талдаудың теориялық негіздері.
1.1 Кәсіпорының айналым активтерінің мәні мен мазмұны 5
1.2 Кәсіпорынның айналым активтерінің мақсаттары мен міндеттері 9
1.3 Кәсіпорынның айналым активтерін қаржылық талдаудің әдістері 13

2 «Халлибуртон Интернэшнл Инк.» компаниясының қаржылық жағдайын талдау және айналым активтері
2.1«Халлибуртон Интернэшнл Инк.» компаниясы және оның айналым активтері 17
2.2 Кәсіпорынның төлем қабілеттілігін талдау 18
2.3 Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау 19

3 Кәсіпорынның активтер портфелін оңтайландыру мәселелерімен жетілдіру жолдары
3.1 Кәсіпорынның активтерінің өтімділігі мен төлем қабілеттілігін талдау мәселелері 22
3.2 Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын, табыстылығын мен іскерлік белсенділігін дамыту жолдары 25

Қорытынды 28

Қолданылған әдебиеттер тізімі 30

Қосымша 31
Кіріспе

Қазақстан Республикасы кәсіпорындарында, соңғы жылдары еліміздің экономикасының нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты бухгалтерлік есептің әдістемесі мен тәжірибесінде түбегейлі өзгерістер болды.
Бухгалтерлік есеп стандарттары мен субъектілердің қаржы шаруашылық қызметі шоттары Бас жоспарының 1997 жылдың 1 қаңтарынан қолданысқа ен-гізілуі және қаржылық есеп беру нысандарының халықаралық стандарт талап-тарына сәйкестендірілуі нарықтық экономика жағдайына сай қаржылық талдау-дың жаңа әдістемесін жасауды қажет етті.
Есеп тіркемелерінде шаруашылық операцияларын жазып көрсетудің дәстүрлі бухгалтерлік қызметі, көптеген қаржылық ақпаратты пайдаланушылардың сұрақ-тілектеріне толығынан жауап бере алмайтындығын тәжірибе көрсетті. Іскерлік шешімдер қабылдау үшін бұл ақпарат белгілі түрде өзгертілуі және өңделуі қажет. Қазіргі жағдайда бухгалтер қаржылық нәтиже қалыптастырудың әр түрлі әдістерін білуді, кәсіпорында қабылданған қаржылық стратегияны іс жүзіне асыруды камтамасыз ететін есеп саясатын таңдап алып, соны басшылыққа ұсынуы керек, яғни оның қызметінің аясы жай есепшіліктен қаржы жағдайын талдау ісі ажырамас бөлігі болып табылатын, қаржы менеджментіне дейін өсіп, айтарлықтай кеңейеді.
Қоғамда қаржылық талдау біреудің орынсыз тілегінен емес, өмірлік аса қажеттілік салдарынан туыңдады: салмақ, ұзындық өлшемін және есептеу жүргізбей, шаруашылық субъектінің мүліктік жағдайы мен оған әсер ететін себептерді білмей, табыс пен шығынды өзара салыстырмай, біріншісінің екіншісінен артық болуына қол жеткізбей шаруашылықты ойдағыдай жүргізу мүмкін емес.
Қай уақытта да болмасын бұл өте маңызды. Қазіргі қоғамның әкімшілік -әміршілік жүйеден шығып, нарықтық қатынасқа ену кезеңінде оның мәнділігі одан әрі арта түседі. Басқаша айтқанда, жалпы мемлекеттік («иесіз») меншік жағдайында кеңінен орын алған ұқыпсыздық пен жауапкерсіздікті іскерлік, бас-қарушылық, қатаң орындаушылық тәртіп, ұқыптылық және үнемділікпен ал-мастыру - нарықтық экономиканың өзіне тән ерекшеліктері.
Нарықтық экономика оған қатысушылардың барлығынан ой жүйесі мен өзгеше іс-әрекетті талап етеді. Ол зауыт қоймалары мен ашық алаңдарда, материалдар мен шикізаттың қисапсыз қорларының көгеріп, тот басып жатуына, яғни миллиондаған теңгенің доғарылып, бекерге ысырап болуына жол бере алмайды.
Кәсіпорын мүлкіне салынған әрбір теңге жаңа табыс әкелу үшін осы қорларды қозғалысқа келтіреді. Жасанды көрсеткіш пен жоспар үшін жұмыс істеу келмеске кетеді.
Қазіргі уақытта болып жатқан нарықтық қатынастар кәсіпорындардың шаруашылықты жүргізуші субъект ретінде құқық жағдайларын едәуір нығайтып, олардың көптеген өндірістік және қаржылық мәселелерді өз бетінше шешуіне мол мүмкіншілік ашты. Атап айтқанда, ішкі және сыртқы рынокта
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Ілиясов Қ. Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы» Алматы, 2005ж.
2. Ильясов Г. Оценка финансового состояния предприятия./ Экономист, №6, 2004
3. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия./ Фролова Т.А. Таганрог: ТРТУ, 2006
4. Лиференко Г.Н. Финансовый анализ предприятия — Издательство: Экзамен ,2005г.
5. Кириченко Т.В. Финансовый менеджмент: Учебник – 2013 г.
6. Турманидзе Т.У. Анализ и диагностика хозяйственно-финансовой деятельности предприятия. -2012.
7. Балакина А.П., Бабленкова И.И., Ишина И.В. Финансы: Учебник для бакалавров. – 2012 г.
8. Дюсенбаев К.Ш. Анализ финансовой отчетности.- 2011г.
9. Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый анализ: Учебное пособие. — Издательство «ДИС», НГАЭ и У, 2001.
10. Маркарьян Э.А., Герасименко Г.П. Финансовый анализ -М.: «ПРИОР», 2002.
11. О бухгалтерском учете. Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу Закона, от 26 декабря 2003 г., №2732.
12. Стандарты бухгалтерского учета. Национальная комиссия Республики Казахстан. - Алматы,2002.
13. Бухгалтерский анализ: Пер. с англ. - К.:Торгово-издательское бюро ВНУ, 2001.
14. Введение в бухгалтерское дело: Пер. с англ.: — К.: Торгово-издательское бюро ВНҮ, 2000.
15. Руководство по финансовому учету, отчетности и аудиту. Первая редакция Центральный и операционный отдел учета и отчетности. Всемирный банк, январь 2002.
16. Методические рекомендации по составлению финансовой отчетности. №7 /Бюллетень бухгалтера. 2003.
17. Анализ хозяйственной деятельности в промышленности: Учебник ІИ.А. Богдановская, Г.Г. Виноградов, О.Ф. Моргун и др:. Под.общ. ред. В.И. Стражева. - Минск: Высшая школа, 2002.
18. Бочаров В. В., Леонтьев В. Е. Корпоративные финансы – СПб: Питер, 2004г. 441 – 477б.
19. Мельников В. Д., Ильясов К. К. Финансы – Алматы, 2001г. 48-61б.
20. Балуанов Ж. Методика оценки идержек финансирования оборотного капитала // Финансы Казахстана – 2004 - №5 – 71-75 б
21. Кульмагамбетов А. Искусство управления финансами // РЦБК – 1999 - №5 – 7 б.
22.Шокаманов Ю. К. Движение оборотных средств // Финансы Казахстана – 2000 - №1-2 – 75-86 б.
        
        Мазмұны
Кіріспе
3
1 Кәсіпорынның айналым активтерінің талдаудың теориялық негіздері.
1.1 Кәсіпорының айналым активтерінің мәні мен мазмұны
5
1.2 Кәсіпорынның айналым ... ... мен ... ... айналым активтерін қаржылық талдаудің әдістері
13
2 «Халлибуртон Интернэшнл ... ... ... ... ... және
айналым активтері
2.1«Халлибуртон Интернэшнл Инк.» компаниясы және оның ... ... ... төлем қабілеттілігін талдау
18
2.3 Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау
19
3 Кәсіпорынның активтер портфелін оңтайландыру мәселелерімен жетілдіру
жолдары
3.1 ... ... ... мен ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын, табыстылығын мен іскерлік
белсенділігін дамыту жолдары
25
Қорытынды
28
Қолданылған әдебиеттер тізімі
30
Қосымша
31
Кіріспе
Қазақстан ... ... ... ... ... нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты бухгалтерлік есептің
әдістемесі мен тәжірибесінде түбегейлі өзгерістер болды.
Бухгалтерлік есеп ... мен ... ... ... ... Бас ... 1997 жылдың 1 қаңтарынан қолданысқа ... және ... есеп беру ... ... ... талап-
тарына сәйкестендірілуі нарықтық экономика жағдайына сай ... ... жаңа ... жасауды ... ... ... ... ... ... көрсетудің дәстүрлі
бухгалтерлік қызметі, көптеген қаржылық ақпаратты пайдаланушылардың сұрақ-
тілектеріне ... ... бере ... ... көрсетті. Іскерлік
шешімдер қабылдау үшін бұл ақпарат белгілі түрде ... және ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың әр түрлі
әдістерін білуді, кәсіпорында қабылданған ... ... іс ... ... ... есеп саясатын таңдап алып, соны басшылыққа ұсынуы
керек, яғни оның қызметінің аясы жай есепшіліктен қаржы жағдайын талдау ... ... ... ... ... менеджментіне дейін өсіп,
айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... өмірлік аса
қажеттілік салдарынан туыңдады: салмақ, ұзындық ... және ... ... ... мүліктік жағдайы мен оған әсер ететін
себептерді білмей, табыс пен ... ... ... ... артық болуына қол жеткізбей шаруашылықты ойдағыдай жүргізу
мүмкін ... ... да ... бұл өте маңызды. Қазіргі қоғамның ... ... ... ... қатынасқа ену кезеңінде оның мәнділігі
одан әрі арта түседі. Басқаша айтқанда, жалпы мемлекеттік ... ... ... орын алған ұқыпсыздық пен жауапкерсіздікті іскерлік, бас-
қарушылық, қатаң орындаушылық ... ... және ... ... - ... ... өзіне тән ерекшеліктері.
Нарықтық экономика оған қатысушылардың барлығынан ой жүйесі мен өзгеше
іс-әрекетті талап етеді. Ол зауыт қоймалары мен ашық ... ... ... қисапсыз қорларының көгеріп, тот басып жатуына, яғни
миллиондаған теңгенің ... ... ... ... жол бере ... ... салынған әрбір теңге жаңа табыс әкелу үшін осы
қорларды қозғалысқа келтіреді. ... ... пен ... үшін жұмыс
істеу ... ... ... ... жатқан нарықтық қатынастар кәсіпорындардың
шаруашылықты жүргізуші ... ... ... ... ... нығайтып,
олардың көптеген өндірістік және қаржылық ... өз ... ... мүмкіншілік ашты. Атап айтқанда, ішкі және сыртқы рынокта білікті
серікті ... қол ... ... ... ... іс-әрекеттің
тиімділігі көбінесе осыған байланысты болады. ... ... ... жөн ... ... ... ... сатып
алушы, мердігер, банк және т.б.) қазіргі кезде өз қалауы бойынша алады.
Нарық ... ... ... ... мен ... негізі оның қаржы тұрақтылығы ... ... Ол ... еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен
өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процесін қамтамасыз ете ... ... ... ... ... қаржы тұрақтылығын бағалау, ... ... үшін оның ... ... ... ... Тек терең және ұқыпты
талдау негізінде ғана оның қызметін объективті бағалап, ... ... ... ... ... және оның іскерлік
белсеңділігін арттыруға бағытталған басқару шешімдерін қабылдау ... ... ... ... ... талдау әдебиеттерінде кәсіпорынның айналым активтерінің
мәселесі аз зерттелген, сондықтан оның ... ... ... бізде
ойдағыдай қолданыс таба алмай отыр. Ал бұл кәсіпорын ... ... мен ... ... ең ... ... ... кері ... ... ... жету үшін ... міндеттерді анықтадым:
-қаржы менеджменті саласында алған білімімді қолдану;
-өндірістік практикада ... ... ... ... ... ... статистикалық және заңнамалық
материалдарды жинақтау және өңдеу;
-кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау;
-жүргізілген талдау нәтижелері ... ... ... оларды жою жолдарын ұсыну.
Талдау объектісі ретінде «Халлибуртон ... ... ... ... ... ... ... құрылысы, мұнай газ өңдіру
скважиналарын жөңдеу және іске қосуға қажетті құрал ... ... ... ... болып табылады.
Жұмыстың теориялық бөлімі қаржылық жағдайды талдаудың түсінігін ... Бұл ... ... қаржылық жағдайды талдаудың мақсаттары,
міндеттері және қажеттілігі, ... ... ... ... ... тәсілдері туралы ақпараттарды кіріктіреді.
Жұмыстың тәжірибелік бөлігі «Халлибуртон Интернэшнл Инк.» компания-
сының қаржылық жағдайын ... және оның ... ... қорытынды
жасауға, сонымен қатар кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту бойынша ... ... ... ... ... активтерінің талдаудың теориялық негіздері.
1.1 Кәсіпорының айналым активтерінің мәні мен мазмұны
Нарықтық ... ... ... ... ... маңызы өте зор. Бұл кәсіпорындардың тәуелсіздікке ие болуымен,
сондай-ақ және де ... ... ... ... өндірістік-кәсіпкерлік
қызметінің нәтижелері үшін толық жауапкершілікте болуымен ... ... ... талдау жөніндегі ... ... ... ... ... немесе "қаржылық жай-күй"
дегеніміз не, соны анықтап ... жөн. ... ... ... арнайы
әдебиеттерде бұл ұғым әр түрлі түсіндіріледі. ... А.Д. ... ... ... ... ... тарату, пайдалану және оның
қалыптастыру көздерімен ... ... және ... яғни
пассивтер) ... деп ... Н.А ... бұл ... былайша анықтайды: «Кәсіпорынның
қаржылық жағдайы қаржы ... ... ... және ... ... ... ... қалыпты өндірістік,
коммерциялық және басқа да қызмет ... үшін ... ... ... етілуімен және оларды мақсатқа сай, тиімді тарату және пайдалану-
мен, сондай-ақ басқа ... ... ... қарым- қатынас-та
болу, төлеу қабілеттілігі және қаржылық тұрақтылықпен сипатталады.
Кәсіпорынның уақтылы төлеу мүмкіндігі оның ... ... ... Радионова мен М.А. Федотова кәсіпорынның қаржылық жағдайы "қаржы
ресурстарының калаптасуымен, таратылуы және пайдалануымен көрсетіледі" деп
жазады.
М. Н. ... ... және В.П. ... ... ... ұғымын
былайша түсіндіреді: ''Қаржылық жағдай - бұл қаржы ресурстарының қолда
барын, үлестіріліп ... және ... ... ... И.Т. ... "Шаруашылық субъектісінің қаржылық жағдайы,
бұл оның қаржы бәсекелестік қабілеттілігінің ... ... ... ... ... ... ... ресурстары мен капиталды пайдалану,
мем-лекет алдында және басқа да шаруашылық ... ... ... орындау. Шаруашылық субъектісінің ... ... ... ... жүргізеді: табыстылық пен рентабельділік;
қаржылық тұрақтылық; несие қабілеттілігі; ... ... ... ... - деп ... мен ... да дәл ... ... өз ... ... есептесу мүмкіндігі" немесе "Сауда,
несие және басқа да төлем сипатындағы операциялардың нәтижесінде пайда
болатын ... ... ... ... және толық орындау
мүмкіндігін көрсететін телем қабілеттілігі, қаржылық тұрақтылықтың сыртқы
көрінісі болып табылады". Кәсіпорынның жұмысы нарық ... ... ... ... ... және оны ... жолдарын іздеу жөніндегі сұрақтар
да шиелінісе түсті.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылық жағдайына ... ... ... ... В.М. ... және ... ... түрлерге жіктейді:
1) пайда болу орнына
байланысты - ішкі және ... ... ... ... және ... емес;
3) құрылысы бойынша - ... және ... ... ету ... ... және уақытша.
Ішкі факторлар кәсіпорынның өзінің жұмысын ұйымдастыруына байланысты
болады, ал ... ... ... ... бағынышты емес.
Негізгі ішкі ... ... ... ... ... өндіріс шығындарымен үздіксіз байланысқан өндірілген өнім мен ... ... ... мен ... тәуелді. Сондай-ақ, тұрақты және
айнымалы шығындар арасындағы қатынас маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның өндірілетін өнім және ... ... ... ... ... маңызды факторларының бірі –
активтердің тиімді ... мен ... ... кәсіпорынның басқару
стратегиясын дұрыс таңдап алуы ... ... ... ... ... ... ... оның ағымдағы жедел қызметі үшін қажет болатын
қаржының ең ... ... ... ... тұрақтылықтың ішкі, маңызды факторларының бірі - бұл қаржы
ресурстарының құрамы (мен құрлымы, ... ... ... ... ... ... алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның
ішінде таза табысы қаншалықты көп болса, соншалықты ол өзін ... ... ... тек таза ... ... ғана ... ... қатар оны
тарату құрылымы, әсіресе өндірісті дамытуға ... ... де ... ... ... ... ... ... ... ... жұмылдырушы (мобилизацияланушы) қаражаттар үлкен әсерін тигізеді.
Жоғарыда айтылғандарды ... ... ... қаржылық
тұрақтылығына әсер ететін мынадай ішкі факторларды атап көрсетуге болады:
-кәсіпорынның ... ... ... өнімнің (жұмыс, қызмет) құрылымы және оның жалпы төлем
қабілеттілігі бар ... ... ... ... ... көлемі, олардың ақшалай табыспен ... мен ... ... ... мен ... қоса ... пен ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің экономикалық жағдайының
әсері, қоғамда үстемдік етуші техника мен технология, төлеу қабілеті бар
сұраныс және ... ... ... ҚР үкіметінің салық және несие
саясаты, кәсіпорынның қызметін бақылау жөніндегі заң ... ... ... және тағы ... ... тұрақты қаржылық жағдайын қалыптастыруда оның өз
контрагенттерімен ... ... ... ... ... ... және тағы басқалар) өзара қарым-қатынасы үлкен ... ... да ... ... ... ... болу жақсы
қаржылық жағдайдың бірден-бір шарты болып табылады. Әрине, акционерлер өз
жинақ қорларын тұрақты тиімділікке ие және ... ... ... ... ... ... Инвестициялық тартымдылығы болуы
үшін, тек ... күні ғана ... ... да ... ... көршісіне қарағанда жақсы болуы тиіс. Сондай-ақ, бұл жыл ... ... ... ... бір ... ... келетін, ал заем мерзімі
біткен уақытта облигация құнын толық ... ... ... ... де ... Кез келген коммерциялық кәсіпорын сияқты банктер де ... ... ете ... ... ... өз қарызын уақытында және
толық өтеуін қалайды, сондықтан оны беру ... ... ... отырып, кез
келген банк өз клиентінің қаржылық жағдайын және бұл қарыздың ... ... ... айтқанда, кәсіпорынның қаржылық жағдайы банктер
осы кәсіпорынға несие беру орынды ма, жоқ па, ал бұл ... ... ... - ... ... және ... мерзімге деген сұрақтарды шешудегі
негізгі белгі болып табылады. ... мен ... ... ... қабілеттілігі жоғары кәсіпорындармен келісім-шартқа үлкен ықыласпен
отырады. ... ... ... ... ... инспекциясы кәсіпорынның
жағдайы тұрақты болғанын қалайды, себебі тек ... ... ... мен ... да ... ... ... және толық төлей алады.
Осылайша, қаржылық жағдай кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... анықтайды, кәсіпорынның өзі-нің
және оның серіктестерінің қаржылық және ... ... ... қызығушылықтары қаншалықты дәрежеде ... ... ... ... істеуші кәсіпорындардың қаржылық
жағдайын талдаудың басты мақсаты ... ... ... ... ... баға беру және оның есеп беру ... мен олардың қалыптасу көздері арасындағы сәйкестікті, оларды
таратудағы ... және ... ... ... капиталының көлемін, оның өсуін (кемуін) және ағымдағы
міндеттемелермен ... ... және ... ... ... ... және оның ... ... ... ... айналымдылық есебі, оның ішінде дебиторлық борыш
және ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығының және
төлеу қабілеттілігінің абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштерін анықтау;
-кәсіпорын ... ... ... салыстырмалы көрсеткіштерін, сондай-ақ олардың
деңгейінің өзгеруіне әсер ... ... ... шығару;
-кәсіпорынның ... ... ... ... ... тұрақтылығын ұзақ және қысқа
мерзімді болжау, яғни оның ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметін талдаудың
қор ытындылаушы кезеңі болып табылады. Және ол 3 сатыны ... ... және ... бұлардың жиынтығы коммерциялық,
өндірістік және қаржылық қызметті құрайды. Кәсіпорынның қаржылық қызметі ... оның осы ... ... ... және ... ... ... құрамына өзгеріс әкелетін қызметі болып табылады. Ол ... ... ... ... мен тиімді пайдаланылуына, есеп және несие
тәртібін сақтауға, меншікті және ... ... ... ... сондай-ақ кәсіпорынның тиімді қызмет ... ... ... қол ... бағытталуы тиіс. Кәсіпорын
қызметінің қаржылық, ... және ... ... ... ... пен өзара тәуелділік бар. Осылайша қаржылық қызметінің жетістігі,
көбінесе оның ... ... ... ... ... төлемдерді және ақша қаражаттарын алуы оның өнімді сатуына, алдын
ала ... ... ... ... өнім ... ... ... және оны бір қалыпты ... және ... ... ... ... ... ... және өткізу кәсіпорынның қаржылық
ресурстарының қалыптасуына оң әсерін тигізеді. ... ... ... ... және оны ... ... ... шотына ақша
қаражаттарының келіп түсуіне кедергі жасайды, нәтижесінде кәсіпорынның
төлеу қабілеті төмендейді. Кері ... та бар, ол ақша ... ... ... келіп түсуінің іркілісіне, демек өндіріс
процесінің ... ... ... ... ... ... процесінің тиімділік деңгейімен анықталады.
Олардың тиімділігі қаншалықты көп болса, кәсіпорын өнімді өткізу көлемін
сақтай ... ... ... ... ... ресурстарды соншалықты аз
жұмсайды. Және керісінше, шикізат пен материалдар шығындарының норма-сының
өсуі, еңбек өнімділігі деңгейінің ... ... да ... ... тыс жұмсалуы және өндірістік емес шығындар қосымша ... ... ... ... болады. Еңбек және материалдық ресурстар
шығыны ең алдымен өнімнің өзіндік құнында, содан соң ... ... ... ... ... көлемі кәсіпорының өзіндік қаражаттарының
көлемін өзгерте отырып, оның ... ... ... ... ... ... ... активтердің жағдайды талдауға мыналар
жатады:
-кәсіпорын активтерінің құрылымдық және құрамдық ... ... ... ... ... ... және құрылымдық
ди-намикасын ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... және несие қабілеттілігін
талдау.
1.2 Кәсіпорынның айналым активтерінің мақсаттары мен міндеттері
ҚР Президентінің 2004 жылы ... ... №2732 ... ... заң күші бар ... ... 2007 ... бастап қаржылық есеп
беруге ... ... ... ... ... ... нәтижесі туралы ... ақша ... ... ... есеп.
Баланс - есепті жылдың басындағы және ... ... ... ... және ... ... ... Біріншіден,
баланс меншік иелерін шаруашылық ... ... ... Осы ... олар бұл ... нені иеленеді, материалдық
құралдардың сандық және сапалық қорлары қандай, ... ... ... жақ алдындағы өз міндеттемелерін ақтай ала ма, соны ... ... ... ... ... ... ... өз
орны, таңдап алынған стратегиялық бағытының дұрыстығы туралы, ресурстарды
пайдалану тиімділігінің ... ... және ... ... әр түрлі сұрақтарға ... ... ... ... ... ... ... оны ішкі қолданушылары ... ... да ... ... ... ... аудиторлар жұмыс
процесінде дұрыс шешім қабылдау үшін өз ... ... ... ... ... есеп ... есеп ... мүмкін болатын,
әдейі жасалынған және әдейі жасалынбаған қателіктер аумағындағы ... ... үшін ... ... ал ... қаржылық талдаудың бағытын
анықтайды.
1997 жылға дейін бухгалтерлік баланс екі ... ... ... ... ... ... құрылып келді. Активтер, баланс
кәсіпорынының есепті кезеңде бақылап, ... ... ... ... ... құны ... көрсетіледі. Пассивтер кәсіпорынның заемдар мен
кредиторлық қарыздар бойынша міндеттемелері болып табылады, оларды ... ... ... ... ... табыстың төмендеуіне әкеліп соқтырады.
Мүліктің түрлері және ... ... ... сапалық біркелкі
белгілері бойынша топтастырылады. Осының нәтижесінде баланстың активі ... ... және онын ... ... біркелкі экономикалық
топтарының аз ғана ... ... ал оның ... әр топ өз алдына жеке-
жеке элементтер мен қорытындыланған көрсеткіштерден тұрады. Актив ... ... жеке ... мен ... ... баланс
баптары деп ... ... ... ... сай ... - бұл яғни ... мен ... әр бөлім ішінде (шегінде) ... ... ... ... олардың өтімділік дәрежесіне байланысты мына
прин-цип бойынша: ... ... аз ... ... көп
активтерге дейін, демек басында баланстың ... ... ... мен ... жазылады, содан кейін өтімділігінің өсу ... ... ... ... жазылады. Осы принцип бойынша активтің
қорытынды баптары ең өтімді айналым қаражаттары (ағымдағы ... ... олар ... ... ... салымдар, кассадағы, есеп айырысу
және валюталық шот-тардағы ақша қаражаттары, сондай-ақ ... да ... ... бөлімдері мен баптары төлем мерзімінің жеделдік
дәрежесіне ... мына ... сай ... ... ... аз ... ... көп бағыттарға дейін.
Бухгалтерлік ... іске ... ... ... ... ... және оның екі ... мен элементтері де ... ... ... ... дамыған елдердің
бухгалтерлік есеп және аудит тұрғысындағы жетекші ... ... ... орай ... тілінен орыс тіліне аударылған оқулықтардың және
тәжірибе құралдарының авторларының пікірлері ... ... ... оқу ... экономикалық мамандық алатын студенттерге,
бизнес мектептер мен экономикалық лицейлерге ... ... ... ... ... ... келесідей анықтама берілген: Баланс
- бұл кәсіпорынның белгілі бір күндегі қаржылық жағдайының кестесі болып та-
былады.
Активтер дегеніміз бұл ... нені ... және ол нені ... соны ... ... ... - бұл кәсіпорынның иелігіндегі және
алуға ... ... ... - бұл ... ... ... берешек
қарызы немесе борышы. Активтер сомасы ... да ... ... ... ... ғалымдары шығарған "Бухгалтерлік іске кіріспе" деген ... ... ... ... - бұл ... бір күнге кәсіпорынға тиісті
барлық активтер мен оның ... ... ... ... Бұл
берілген уақыт мерзіміндегі бизнестің (іскерлік қызметтің) қаржы жағдайының
бейнесі болып табылады. Актив пен пассивтің әр бабы ... ... ие ... және де ... ... ... пассивтер сомасына тең болуы тиіс.
Әрі қарай олар баланстың негізгі элементтерін келесідей сипаттайды:
Активтер-бұл ұйымға тиісті немесе ол пайдаланатын ... ... ... -
басқа біреуге тиісті нәрсе. "Пассив" термині таза бухгалтерлік ұғым болып
табылады және ол ... ... ... ... ... бухгалтерлік баланстың бөлімдері (жақтары) мен эле-
менттері ... ... ... - бұл өткен жағдайлардың нәтижесінде кәсіпорынмен
бақыланатын және ... ... ... ... ... ресурс.
Пассив - бұл өткен жағдайлардан ... ... ... ағымдағы
міндеттемесі.
Оны өтеу экономикалық табыс алумен байланысты кәсіпорын ресурстарының
шығынына (сыртқа кетуіне) әкеліп ... - бұл ... ... алып ... ... ... ... ... ... және оның ... ... ... біздің бухгалтерлік есеп теориясы бойынша оқулықтарымызда
берілген анықтамалардан өте ерекшеленеді. ... ... есеп ... ... ... ретінде батыс ғалымдарының еңбегін алып отыр.
"Қаржылық есептің, субъектінің қаржылық жағдайын ... ... ... – активтер, меншікті капитал және субъектінің
міндеттемесі" ... ... айта ... олар ... ... бұл
элементтеріне ... ... ... - бұл құндық бағасы бар кәсіпорыннын мүлкі, мүліктік, жеке
мүліктік емес ... және ... ... ... ... мен ... құру принциптері бұрынғы қалпында қалып
отыр, яғни активтер олардың ... ... ... ... активтерден өтімділігі жоғары активтерге қарай, пассивтер принцип
бойынша төлем мерзімінің жеделдік деңгейіне байланысты мерзімінің ... ... ... ... ... ... 5 ... тұрады:
1) ұзақ ... ... ... ... ... ... ұзақ ... ... ... ... ... есеп ... үш элементті сипаттайды: ... ... және ... ... екі ... - ... және шығын
– қаржы - шаруашылық ... ... ... есеп ... ... жағдайды талдау барысында тек ... ... ғана ... ... ... ... ... қарапайымдау,
себебі бухгалтерлік баланс кемшілік пен шек қоюшылықтан да емес, олардың ең
маңыздылары ... ... ... ... ... ... сипатта болады. Баланста келтірілген
мәліметтер оны құрған ... ... ... нәтижесін көрсетеді.
Бұл жағдайда баланс ақпараттары ретроспективалық және ... ... ... үшін ... мүмкін.
2.Баланс кәсіпорын ... және ... ... ... яғни ... ... есеп ... сай осы кезеңде кәсіпо-
рын жалпы қандай жағдайда тұр деген сұраққа жауап береді, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... Бұл ... жауап беру үшін,
тек қосымша мәліметтер ғана емес, сонымен ... есеп және есеп ... ... ... факторлардың талдануы қажет (мысалы, ғылыми- техника-лық
прогресс, ... ... ... және ... ... ... аралық талдау жүргізу үшін қажетті
база жоқ. Ол кеңістіктік және уақыттық салыстырулармен ... ... оның ... ... ... тиіс және ... ... орташа салық және орташа прогрессивтік
маңыздылығына шолу ... ... ... ... мақсатпен ұқсас
кәсіпорындар тобы бойынша негізгі ... ... ашық ... Бұл ... ... ... есептеп шығаруға мүмкіндік береді.
4. Баланста кәсіпорынның ... ... ... мәлімет
жоқ. Баланстың сол немесе басқа бабы бойынша соманың аз немесе ... ... ... ... айналымының сәйкес сомаларымен
салыстырғаннан кейін ғана ... ... ... екі ... ... бабы ... сомасы бірдей, яғни 5 млн.
теңге. Бір ... ... ... ... ... 60 млн. ... ... 10 млн. теңгені құрады. Осыған сәйкес бірінші ... қоры ... ... 1/12 ... (айлық қор), ал
екінші жағдайда 1/2 (5/10), яғни жылдық тұтынудың жартысын (жарты ... ... ... ... ... басы мен ... ... мәліметтердің
жиынтығы болып табылады, яғни онда осы ... ... ... ... ... жазылып отырады. Ол кәсіпорынның есепті
кезең ішіндегі мүмкіндік жағдайын ... Бұл ең ... ... ... ... олар "материалдар", "дайын өнім",
'"тауарлар", ... ... және ... жыл ... ... бар өнім қорларының үлес салмағының көп
болуы мен дебиторлық борыштың айтарлықтай ... ... ... жыл ... ... ... білдірмейді.
6.Баланста кәсіпорынның активтерін сатып ... ... ... ... ... ол ... жалпы алғанда нақты бағасын едәуір дәреже-
де бұрмалайды. Баланстың жеке баптарына ... ... мен ... өзгерісі едәуір бұрмалаушылық әсерін тигізуі ... ... , ... ... шикізат пен жабдықтарға бағаның өсуі және
негізгі құралдарды жаңарту ... ... ... көптеген баланс
баптары функционалдық қызметі жағынан бірдей, бірақ есеп объектітерінің құ-
ны жағынан әр ... ... ... Бұл әр ... есеп мерзімдерінде
есептелген баланстың аттас ... ... ... ... ... ол сондай-ақ кәсіпорын қызметінің нәтижесін, оның
шаруашылық қаражаттарынын "бағасын" (гудвилл) ... ... Бұл ... ... ... ... бағасының дәл құнын көрсетпейтіндігін
дәлелдейді.
Баланс жиыны кәсіпорын активтері мен оны жабу көздерінің есептік баға-
сын ғана көрсетеді, ал осы ... бұл ... ... бағасы мүлдем бас-
қаша болуы мүмкін және берілген активтің пайдалану мерзімі мен оның ... ... ... ұзақ ... ... баға мен ... ... арасындағы ... ... көп ... ... ... активтерін қаржылық талдаудің әдістері
Нарықтық қатынастың қалыптасуы шаруашылық қызметін ... ... ішкі ... және сыртқы (қаржылық талдау) талдау деп бөлуді
қажет етіп отыр. ... бұл ... ... ... ... ... ... ... ... есеп берудің екі түрі ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдары
мен үкімет органдарын кәсіпорынның жұмыс жағдайы мен оның каржылық ... ... ... ... ... ... таныстыру үшін
қаржы-лық газеттер мен бюллетендерде, арнайы анықтамаларда басылып шығатын
қаржылық есеп беру. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... даму бағыты мен оның алдыңғы
кезеңдегі жағдайын болжауға ... ... ... ... ... Есеп ... екінші түрі - басқару талдауы, бұл
кәсіпорын шығаратын өнімдердің жеке түрлерінің өзіндік құнының ... ... ... ... ... тауардың мөлшерден тыс
шығарылып, өтпей қалуына ... ... ... ... ... тұлғалар үшін жабық есеп болып табылады. Ішкі есеп
берудің ішіндегі жауапкершілік орталықтары мен пайда болу орындары ... ... жеке ... жұмыс нәтижелерін сипаттайтын маңызды
есеп түрлері болады. Кәсіпорынның жеке бөлімшелеріндегі шаруашылық жүргізу
деңгейін анықтау ... мен ... ... кім ... жұмыс
істейтінін көруге мүмкіндік береді және еңбекке ақы төлеуде қандай да бір
иесіздікті жояды. Ішкі ... ... ... ал ... ... ... ... жүргізіледі. Бүгінгі таңдағы ... өту ... ... ... бағалауда жаңа ... ... ... ... ... ... жеке басылымдарда
қаржылық талдауды жүргізу бойынша бірқатар әдістемелік ұсыныстар жарық
көрді.
Бұл еңбектің ... ... ... ... және ... ... ... әр түрлі әдістемелерін ұсынып отыр. ... ... ... ... ерекшелігі болып табылатын,
кәсіпорынның қаржылық жағдайының біздің ... ... ... ... ... ... талдауда.
Ондаған жылдар бойы барлық басқару деңгейлерінде және кәсіпорынның
өзінде пайдаланып келген ... ... ... ... әдісі-нің,
шаруашылық жүргізудің әкімшілік жүйесінің жұмыс істеу ... ... ... ... қаржыландырылатын мемлекеттік меншік
үшін, сондай-ақ уақытша тартылған қаражаттарды (тұрақты пассивтер), айналым
қаражаттарын және басқаларды мөлшерлеу мақсатында ... ... ... ... ... ... ... бас-қарушылық
шешімдерді қабылдауда кәсіпорынның дербестігін тежеп отырады және нарықтық
қатынастар және кәсіпшілік қызметпен мүлдем үйлеспейді. Бұ-рынғы ... ... ... әр ... ... мәндерін, баланс бөлімі мен
топтарының жиындарын олардың мөлшерлік көлемдерімен салыстыру, ... ... бұл ... ... қаржылық жағдайының
тұрақтылығына қалай әсер ... ... ... роль ... ... есептің маңызды ерекшеліктерінің бірі - онда жоспарлық
көрсеткіштер мен ... ... ... табылады.
Нарық жағдайында айналым активтерін қаржылық жоспарлау кәсіпорынға
оның ... ... ... ... сырттан ... ... ... ... Ол, ең ... бәсекелестік
нәтижесінде сарқынды өзгеріп оты-ратын ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық әрекетінің
икемді стратегиясы мен тактикасын жасауға қызмет етеді. ... ... ... ... өз ... ... нормативтер
туралы ақпараттар, коммерциялық құпияға ... ... ... ... ... ішкі талдауының құрамдас бөлігі
болып табылады. Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... ие болады, яғни бұл кәсіпорынның қызметі
туралы ақпараттардың шектеулі бөлігінен ... есеп ... ... ... ... ... меншік иесі немесе мемлекеттік
органдардың берілген кәсіпорын-ның ... ... ... ... ішкі ... ... ... кәсіпорын үшін тек потенциалды
әріптестерін бағалау мақсатында ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... ... алғандағы өзін-өзі бағалау
үшін де ... ... ... ... ... ... қаржылық
есепті оқудың негізгі ережелерін қалыптастырды. Олардың ішінен алты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... (уақытша) талдау - есеп берудің әрбір позициясын өткен ... ... Ол ... ... ... ... ... баптарының абсолюттік және ... ... ... ... ... ... - ... есеп позициясының жалпы нәтижеге
тигізетін әсерін айқындай отырып, ... ... ... ... Ол ... баланс немесе оның бөлімдері бойынша қорытынды
көрсеткіштегі жеке ... үлес ... ... ... ... ұзақ және ... ... кәсіпорын мүлкінің жалпы құнындағы,
яғни баланс валютасындағы үлес салмағы және тағы ... және ... ... бірін-бірі толықтырып отырады.
Сондықтан да есептік бухгалтер үлгі ... ... оның ... ... да ... ... жиі жасайды.
Трендтік талдау барлық көрсеткіштер 100% деп алынатын базистік жыл
деңгейінен, бірқатар ... ... ... ... ... негізделеді. Басқаша айтқанда, трендтік талдау әрбір есеп позициясын
бір қатар өткен ... ... және ... яғни жеке ... ... мен ... ... тазартылған көрсеткіш
негізгі тенденциясын анықтауды ... ... ... ... мүмкін болатын маңызы қалыптасады, одан ... ... ... ... талдаудың нарықтық экономика жағдайындағы көбірек ... әр ... ... ... пайдалану болып табылады.
Коэффициенттер салыстырмалы шамалар болып ... ... ... шамалардың біреу бірлік ретінде алып, ал екіншісін бірлікке қатынас
ретінде көрсетеді. Қаржылық ... ... ... ... ... ... өзара байланыстарға негізделген. ... ... ... кезекті факторлық талдау үшін алғашқы база
болып табылады және де олар талдау нәтижесінде талдау ... ... ... ... беретін екі шаманың ... ... ... ... ... үшін ... коэффициенттерді талдаудың пайдалылығы
оларды дұрыс түсіндіруге байланысты болады. Бұл – қатынастарды талдау-дың
ең қиын аспектісі, ... ол осы ... ... ішкі ... ... білуді талап етеді, мысалы, саладағы жалпы экономикалық
жағдайлар, кәсіпорын басшылығының саясаты және басқалар.
Қатынастарды үлкен байыптылықпен талдау кажет, ... тек бір ... ... да, ... де әсер етуі ... ... ... деңгейі
өткен кезеңдегі, теориялық дәлелденген салалық қатынаспен салыстырылады.
Қатынасты ... ... ... тиіс.
2 ... ... ... компаниясының қаржылық жағдайын
талдау және айналым активтері
2.1 «Халлибуртон Интернэшнл Инк.» ... және оның ... ... ... ... компаниясы 1919 жылы құрылған. Оның
негізгі қызметі мұнай өндірісі, құрылысы, мұнай газ өңдіру скаважиналарын
жөңдеу және іске ... ... ... жабдықтарды жасау және жабдықтаумен
айналысу болып табылады.
Компанияның орталық офисі Хьюстонда (Техас штаты) орналасқан.
Жұмысшылар саны 85 мың ... ... ... 120 ... ... бар, ... Қазақстан да бар. Қазақстандағы кәсіпорынның бөлімшесі Каспий-
дегі ... ... ... ... ... 2006 жылы 30,5 ... АҚШ ... құрады.
Соңғы 12 жылда «Халлибуртон Интернэшнл Инк.» компаниясы ... ... ... Тюменьде, Нижневартовскте,
Нефтеюганскте, Сургутте, Губкинскте, Ноябрьскте, Архангельскіде, Мегионда,
Радужда, Охада, ... ... ... ... Астраханда, Причал-
да, Небит-Дагта, Туркменбашыда және Южно-Сахалинскте жобаларды іске
асырумен ... Energy Services Group ... ... және газ ... ... және ... ... оларды аяқтау және жөңдеу бойынша
қызметтер көрсетеді.
Компанияның екінші білімшесі Halliburton Engineering and Construction
Group ... ... ... және газ ... ... және ... объектілерін салумен , жөңдеумен айналысады.
Әлемнің 30 халықаралық тәуелсіз компанияларымен ... ... ... ... Интернэшнл Инк.» компаниясы Қазақстанда Қашағанды игеріп
жатқан Agip KCO консорциумымен, «Казахойл Актобе» ... ... (ТШО) ... ... ... ... мен құрылымының динамикасын талдау –
кәсіпорынның барлық мүліктерінің және оның ... ... ... ... арту ... кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді, ... осы ... ... ... бары, құрамы, құрылымы және олар-да
болған өзгерістер зерттеледі. Активтердің жалпы ... және оның ... ... ... ... таратылуын талқылауға мүмкіндік береді
және тауарларды қайта бағалау жүргізілмейді. Сондықтан да олардың құнының
өсуі, ... ... ... ... ... Кәсіпорынның төлем қабілеттілігін талдау.
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі оның қаржылық тұрақтылығының маңызды
белгілерінің бірі және сондықтан ... ... ... болады. Сол
себепті нарық экономикасы жағдайында оған көп көңіл бөлінеді. ... ... ... ... өтімділігін талдаудан басталады.
Баланс өтімділігін талдау ... ... ... ... баланстың және кәсіпорынның “өтімділігін” анықтап алу керек.
Өтімділіктің екі ... ... ... тұжырымдама бойынша
өтімділік: кәсіпорынның өзінің қысқа мерзімді міндеттемелерін өтеу қабілеті-
лігі ұғынылады. Ал екінші тұжырымдама ... ... – бұл ... ақша ... ... дайындығы мен жылдамдығы.
Өтімділік кәсіпорынның сөзсіз төлем ... ... ... мен ... арасындағы жалпы сомасы бойьшша да, келіп
түсу уақыты бойынша да әрдайым теңдікті көрсетеді. ... ... ... ... өтімділігін көрсетеді. Сондықтан кәсіпорынның төлем
қабілеттілігін бағалау үшін ... ... ... ... керек.
Баланс өтімділігін талдаудың мәні – активтегі өтімділік дәрежесі
бойынша топталған қаражаттарды ... ... ... пен пассив баптары белгілі бір тәртіппен топталады.
Өтімділік дәрежесіне, яғни ақша қаражаттарына ... ... ... ... ... топтарға бөлінеді:
А1. Ең өтімді активтер. Әлемдік тәжірибеде бұларға кәсіпорынның ақша
қаражаттарының барлық баптары мен ... ... ... Тез ... ... ... қысқа мерзімді дебиторлық борыш
басқа да активтерді жатқызады.
А3. Баяу өткізілетін активтер. Бұларға тауарлы-материалдық қорлар
жатады.
А4. Қиын ... ... ... ... ұзақ ... ... жатқызылады.
Баланс пассивтері оларды қайтару, төлеу уақытының мерзіміне байланысты
топтастырылады:
П1. Неғұрлым тезірек төленуге тиісті міндеттемелер. Бұларға ... ... ... ... ... да қысқа мерзімді міндеттеме-
лер, жұмыскерлермен олардың алған қарыздары бойынша есеп айырысу көле-мінен
асқан мөлшерде жұмыскерлерге берілген қарыздар жатады.
П2. Қысқа ... ...... мерзімді несиелер мен заемдар
және жұмыскерлерге арналған қарыздар.
П3. Ұзақ мерзімді міндеттемелер – ұзақ мерзімді несиелер мен заемдар.
П4. Тұрақты міндеттемелер. Бұған ... ... ... ... ... үшін ... пен ... бойынша келтірілген
топ-тар жиындарын салыстыру керек. Баланс толық ... деп ... ... ... ... егер ... сол алғашқы үш теңсіздігінің
әрбір то-бы кәсіпорынның сәйкес міндеттемелер тобын ... ... оған ... ... ... ... кері жағдайда баланс өтімді емес.
Жоғарыда келтірілген жүйедегі ... үш ... ... ... ... ... ... туғызады, сондықтан актив пен пассив
бойынша алғашқы үш топтың жиындарын ... ... орын ... ... ... ... ... сонымен қатар терең экономикалық
мәні бар: оның орындалуын ... ... ең ... ... кәсіпорынның меншікті айналым қаражатының барын дәлелдейді.
Жалпы баланс өтімділігі мына формуламен ... ... ... үшін оның мәні:
жыл басында – 1,3;
жыл соңында – 1,07;
Бұл көрсеткіштің қолайлы мәні 0,9 болып табылады.
Алайда бұл ... ... ... ... ... ... ... көрсете алмайды. Сондықтан, осы көрсеткішпен қа-
тар, кәсіпорынның төлем қабілеттігін бағалау үшін, өтімді қаражаттардың жиы-
нымен ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау.
Талдау жүргізушінің келесі әрекеті баланс активінің құрылу ... ... Бұл ... ... ... ... ... оны сатып алу және
оны құрылуы да, кәсіпорынның өзінің де, қарызға ... ... ... ... ... ... есте сақтау керек. Ал меншікті капитал
мен қарызға алынған капиталдың арасындағы ... оның ... ... ... ... кәсіпорынның қызметі және оның дамуы көбі-не
өзін өзі қаржыландырумен, яғни меншікті капиталдың көмегімен ... Тек ол ... ... ғана ... ... ... ... қиын болса да сырттан тартылған капиталдан ... ... ... орын ... бірақ онсыз әрине мүмкін емес. Сондықтан да қаржылық
есеп ... ... ... ... көздерін шектеу керек. Оның
ең аз бөлігі өндірістік бағдарламаны ... ету үшін ... ... ... ... ... жоғары, яғни қосымша
қажеттілік ту-ғанда, ол банктердің ... ... ... ... ... ... қорлану көздерін талдау кезінде меншікті ... ... ... ... ... есеп ... олардың өзгеру себептері анықталып, оларға баға ... ... өз ... ... ... ... аударылады, себебі өз
қаражаттарының қоры ... оның ... ... ... ... ... ... ғана анықтап қоймай, сонымен бірге
капиталдың жалпы сомасындағы оның үлес ... да ... ... Бұл
көрсеткіш арнайы әдебиеттерде әр түрлі ... ... ... ... ... ... оның мәні бір ғана - бұл
коэффициентке қарап ... ... ... ... қаншалықты
тәуелсіз екендігін және өз қаражатын қаншалықты жұмсай алатынын көруге
болады. Тәуелсіздік коэффи-циентін ... ... ... ... ... анықтай-ды:
Ктс = ... Ктс - ... ... - ... ... капитал (баланс валютасы жиыны, яғни қаржыландырудың
жалпы сомасы).
Бұл коэффициенттің өсуі кәсіпорынның қаржылық тәуелсіздігі жоғары екен-
дігін ... ... ... қаржылық қиындықтардың азаятындығын көр-
сетеді.
Батыс экономистері тәуелсіздік коэффициентінің ... ... ... дұрыс деп санайды. Себебі бұл ... ... ... сақтауға мүмкіндік береді. Инвесторлар, несие ... ... ... ... ... ол ... ... кепілдігін жоғарылатады. Неғұрлым кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... етіліп, нарық жағдайында алға
шығуға көмектеседі. Сон-дықтан кәсіпкерлер әр түрлі ... ... және ... ... бөлінбеген табысты тікелей қосу арқылы өзіндік
капиталды ... ... ... кітаптардың бірқатар авторлары инвесторлар мен не-
сие берушілерді қамтамасыз ететін, меншікті капиталдың оның жалпы ... ең аз мәні 0,6 ... ... деп ... А.М.Ковалев; В.П.Привалов, О.В.Ефимова және тағы басқалар
бұл көрсеткіштің 0,5 деңгейдегі мәні кәсіпорынның барлық міндеттемелерін өз
қаражатымен жабуды ... ете ... ең ... ... бола ... ... және ... елдерінде тәуелсіздік коэффиентінің жоғары жетерлік
деңгейі ... 0,5-0,6 тең ... ... ... баланс валютасына
қатынасы саналады. Бұл жағдайда несие берушілердің тәуекелдігі төмен ... өз ... ... мүліктің жартысын сатып (қарызға
алынған каражаттар салынған, екінші жартысы кейбір ... ... ... да), ... ... ... міндеттемелерін жабуына болады.
Жоғарыда келтірілген меншіктік коэффициентін 0,5-0,6 ... ... ... берушілер үшін ғана емес, кәсіпорынның өзіне де
маңызды. Сондықтан талдаушыға, ... ... ... ... ... ... ... зерттеу жүргізіп баға беру қажет.
Нарық жағдайында ол ... ішкі және ... ... жүзеге асыры-
лады.
Ақпаратты сыртқы пайдаланушылар, мысалы, банктер, несие ... ... ... ... ... берушілер капиталдың аванс-
талынған капиталдың жалпы ... ... ... ... ... қаржылық тәуекелдік жағынан баға береді. Меншіктік капитал-
дың үлесі төмендегенде тәуекелділік өседі. Кәсіпорын капиталының құрылы-мын
зерттеу ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Қысқа мерзімдік несиелердің төмендеуі және ... ... өсуі ... ... ... көрсетеді. Бірақ бі-
рыңғай мұндай қорытынды жасауға болмайды, себебі бұл ... ... ... ... үшін және дивидендке пайыздық ... ... ... Егер ... үшін ... мөлшерлемелер дивидент-
тердің мөлшерлемелерінен төмен болса, онда тартылған ... ... ... ал егер ... ... онда меншікті капиталды пайдаланған дұрыс.
Әрине, авансталған капиталдың ... ... ... жағ-
дайларға ... ... ... ... ... оңтайландыру мәселелерімен жетілдіру
жолдары.
3.1 Кәсіпорынның активтерінің өтімділігі мен ... ... ... ... өтімділігі мен төлем қабілеттілігін
талдау мәселелері” параграфында кәсіпорын активтерінің өтімділігі, ... ақша ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы, өтімділігі мен рентабельділігі ең алды-
мен ағымдағы активтердің ақша қаражаттарына айналу жылдамдығына ... ... ... ... ... ... біз ... меншікті қаражаттар есебінен қаржыландыруының төмендегенін кө-
ре аламыз. Бұл өз ... ... ... кері ... ... яғни
қысқа мерзімді міндеттемелерді өтеу ... ... ... ... ... өз ... мен ... алдындағы
қысқа мерзімді міндеттемелерін уақытында өтеу мүмкіншілігі ... ... ... ... ... атты ... өтімді-
лікті арттырудың келесі әдістерін ұсынады:
а)жарғылық капиталды арттыру;
ә)ұзақ мерзімді заемдар ... ... ... ... несиелер (депозиттер) тарту;
г)ұзақ мерзімді несиелер (депозиттер) тарту;
д)активтерді қайта құрылымдау, сонымен ... ... ... ... ... азайту, соның ішінде басқару шығындарын (жұмысшы-
лардың жалақысын қоса алғанда).
Мен бұл ... ... ... өтімділігін арттырудың келесі
әдістерін ұсынамын:
1) ... ... ... ұзақ ... ... ... Бұл әрине өз алдына банктің өзінің несиелік саясатын қайта
қарауына, яғни несие бойынша ... ... ... алып ... ... осы іс-шаралардың нәтижесінде өзінің өтімділігінің артуына
қол ... ... ... ... ... ... ... ақша
қаражатта-рының көлемін арттыру. Сол ... ... ... ... қол ... болады.
Жоғарыдағы айтылған жолдардың бірінші нұсқасы тиімді және іске ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді қарыздарға қайта құрылымдау қо-
сымша ақша ... ... ... Ол ақша ... ... ... шығарумен алуға болады.
Осы іс-шараларды іске асыру барысында 2008 жылдың аяғына дейін баланс
құрамында өзгерістер күтіледі.
Бірінші әдіс 25 млн. ... ... ... ... ... ... ауыстыруды қарастырады. Бұл жағдайда баланстағы
“ұзақ мерзімді міндеттемелер” статьясы 0-ден 25 млн. ... ... ... ... 41835 мың ... 16835 мың ... дейін азаяды.
Жүргізіліп отырған іс-шараның тиімділігін дәлелдеу үшін ... ... ... ... ... ... ... нәтижесін төмендегі 1-кестеден көруге
болады:
Кесте 1. Қысқа мерзімді міндеттемелерді ұзақ мерзімді міндеттемелерге
қайта ... ... ... ... мен ... ... |Өзгеріске ... ... ... |
| ... | | ... ... ... |52 625 |67 625 | +15000 ... ... коэффициенті|2,2 |3,7 |+1,5 ... ... ... |0,98 |1,68 |+0,7 ... ... |0,1 |0,2 |+0,1 ... | | | ... осы есептеулерден кейін 25 млн. теңге қысқа мерзімді ... ұзақ ... ... ... ... бойынша іс-шаралар
активтердің өтімділігін арттыратына, яғни тиімді екеніне көз жеткізуге
болады.
Екінші әдіс тауарлы-материалдық қорлардың ... 25 млн. ... ... ... ақша ... аударуды қарастырады. Бұл жағдайда
баланстағы “ақша қаражаттары” статьясы 5470 мың ... 30470 мың ... ... ал “тауарлы-материалдық қорлар” 53600 мың теңгеден 28600 мың
теңгеге дейін азаяды.
Жүргізіліп ... ... ... ... ... ... 2. ... қорлардың көлемін азайту нәтижесіндегі
кәсіпорынның өтіділігі мен ... ... ... ... дейін |Өзгерістен кейін |Өзгеріс ... ... |52 625 |52 625 |0 ... | | | ... ... |2,2 |2,2 |0 ... | | | ... ... |0,98 |1,4 |+0,42 ... | | | ... ... |0,1 |0,5 |+0,4 ... | | | ... ... отырғанымыздай тауарлы-материалдық қорлардың көлемін
азайту және оларды ақша аражаттарына айналдыру тек екі көрсеткіштің, яғни
аралық және ... ... ... ... ... бұл ... басқа әдістермен біріктіріп пайдалану ұсынылады.
Мен бірінші және екінші әдістерді біріктіріп пайдалануды ұсынамын.
Екі әдісті бірге пайдалану кезіндегі кәсіпорын ... ... ... ... болады.
Кесте 3. Екі әдісті қатар пайдаланудың нәтижесіндегі кәсіпорынның
өтіділігі мен төлем қабілеттілігіндегі ... ... ... ... ... ... |
|Меншікті айналым |52 625 |67 625 |+15000 ... | | | ... ... |2,2 |3,7 |+1,5 ... | | | ... ... |0,98 |2,4 |+1,42 ... | | | ... өтімділік |0,1 |0,9 |+0,8 ... | | | ... ... қорытындай келе екі әдісті қатар ... ... ... ... ... активтерімен жабу қабілетін
арттыра-ды. Бұл өз алдына кәсіпорынның өтімділігі мен ... ... ... ... ... ... ... мен іскерлік
белсенділігін дамыту жолдары.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы - бұл ... ... ... ... ... мен ... қабілеттілігін сақтай отырып,
табысты өсіру негізінде қаржыны ... мен ... ... кәсіпорынның
дамуын көрсететін қаржы реурсының жағдайы. Ол ... ... ... ... ... нәтижелерімен тығыз байланысты.
Өндіріс көлемінің азаюы, өнімнің өте жоғарғы өзіндік құн ... ... ... алып ... ... ішкі ... факторлар әсер етеді.
Ішкі факторлар кәсіпорынның өзінің жұмысын ұйымдастыруына байланысты
болады, ал сыртқы ... ... ... бағынышты емес.
Негізгі ішкі факторларды қарастырайық. ... ең ... ... ... ... байланысқан өндірілген
өнім мен көрсетілген қызметтің құрамы мен құрылымына тәуелді. ... және ... ... ... ... маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның өндірілетін өнім және өндіріс ... ... ... ... ... ... бірі ... тиімді құрамы мен құрылымы, сондай-ақ кәсіпорынның басқару
стратегиясын дұрыс таңдап алуы ... ... ... ... ... - ... шотында оның ағымдағы жедел қызметі үшін қажет болатын
қаржының ең ... ... ... ... ... ... маңызды факторларының бірі - бұл қаржы
ресурстарының құрамы(мен құрлымы, ... ... ... ... дұрыс таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның
ішінде таза табысы қаншалықты көп болса, соншалықты ол өзін ... ... ... тек таза ... ... ғана ... ... қатар оны
тара-ту құрылымы, әсіресе өндірісті ... ... ... де ... ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын ақша қаражаттарын қаншалықты көп тартатын болса, оның
қаржылық мүмкіндіктері де соншалықты жоғары болады, алайда, ... ... ... те өседі - яғни кәсіпорын өз кредиторларымен
уақытында ... ала ма, жоқ па? - ... ... туады.
Және де бұл жерде кәсіпорынның ... ... ... бір түрі ... ... үлкен роль ... ... ... келе, кәсіпорынның қаржылық тұрақты-
лығына әсер ... ... ішкі ... атап көрсетуге болады:
-кәсіпорынның ... ... ... ... ... қызмет) құрылымы және оның жалпы төлем
қабілеттілігі бар ... ... ... капиталдың ... ... ... ... ... ... ... мен резервтерді, олардың құрамы мен құрылымын қоса алғандағы
мүлік пен ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізудің экономикалық жағдайының
әсері, қоғамда ... ... ... мен технология, төлеу қабілеті бар
сұра-ныс және тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР үкіметінің салық және ... ... ... ... жөніндегі заң актілері, сыртқы эконо-
микалық байланыс және тағы басқалар жатады.
Кәсіпорын басшылығына қаржылық тұрақтылықты жетілдіру ... ... ... жасауға болады: ол негізінен жалпы активтердің құрастыру
көздерінің сомасындағы меншікті капиталдың ... ... ... ... жөн, ... тұрақтылықты қалыпты жағдайда ұстап тұру үшін
стратегия қажет. Стратегияда кәсіпорынның мынадай ... ... ... ... ... ... бағытын, өндірілетін өнім ... ... ... ... ... ... аз ... жұмсай оты-рып
өндірістің тиімділігін қамтамасыз ету, өзіндік ... ... және ... ... деңгейін қамтамасыз ету жолдарын анықтау қажет.
Меншікті капиталдың рентабельділігін арттыру мақсатында қарыз қаражат-
тарын тарту қажет. Ал қарыз қаражаттарының ... көзі ... ... ... ... ... ... шешімдер қабылдағанда мыналарды ескерген жөн:
стратегияның ... ... ... стратегияны іске
асыруға қажетті қаржы қаражаттарының бар ... және ... ... ... ... ... стратегиясы қаржы ресурстарын оның қызметінің тиімділігі
мен қаржылық ... ... ... ... ... етуі ... ... белсенділігін талдау оның өз ресурстарын тиімді
пайдаланатындығын көрсетті.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ең ... оның
қаражат айналымының жылдамдығымен көрінеді. Іскерлік белсенділікті талдау,
кәсіпорынның өз ... ... ... ... ... ... ... қаржылық айналымдылық коэффициенттердің деңгейі
мен қозғалысын зерттейді.
И.А.Бланк өз еңбегінде іскерлік белсенділікті ... ... ... атап ... ... ... үлесін арттыру, яғни бұл негізінен шығындарды
азайтуға бағытталады. Осы мақсатта шығындардың қалыптасуына үнемі ... ... ... айналымдылық жылдамдылығын арттыру, яғни кәсіпорын
қызметінің рентабельділігін арттыру ... ... ... ... ... қызметінің рентабельсіз
екенін анықтады . Өйткені кәсіпорын талдау жүргізілген уақытта таза ... ... ... та ... өте келе ... шығындылығы аз да болса
азаюда екенін айтпай ... ... ... ... ... үшін ең ... ... табуы және
оны арттыруға тырысуы қажет. Сатудан түскен түсімді арттыру үшін және ... ... алуы үшін ... сату желісіне көп көңіл бөлген жөн.
Сонымен қатар кәсіпорын:
-өнімнің ... ... ... ... қарап, шығындардың артуының
себептерін анықтап, оларды азайту жолдарын іздеу қажет.
-баға саясатын өзгертуі қажет, яғни өнім ... ... ... ... ... ... ... қызметінің маңызды көрсеткіші болып та-
былады.
Қорытынды
Бұл курстық жұмыста кәсіпорынның айналым ... ... ... және оны ... жолдары қарастырылды. Кәсіпорынның
айналым активтерін талдау қаржы менеджментінің ажырамас құрамдас бөлігі
болып табылады.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... кәсіпорында
қалыптасқан жағымды және жағымсыз құбылыстар туралы, кәсіпорын қызметінің
мықты және әлсіз жақтары туралы, ... ... ... ... ... ... ... қорытынды жасауға болады. Қаржылық талдаудың
нәтижелері туралы ... тек ішкі ... ... ... ... жұмысшылар) ғана емес, сонымен қатар сыртқы субъектілер ... ... ... және тағы ... де ... ... ... талдау нәтижелерін алдағы уақытта субъектілер
болса оны қалыптасқан қаржылық ... ... және оны ... ... ... ... келе істелінген жұмыстар бойынша қорытындылар жасау қажет.
Курстық жұмыстың бірінші бөлімінде ... ... ... ... ... негіздеріне зерттеу жасалынған болатын.
Нарықтық қатынастары ... ... ... ... ... өте зор. Кәсіпорынның қаржы жағдайы осы кәсіпорынның
белгілі бір ... ... ... және оның өз шаруашылық ... ... ... мен ... қарыз міндеттемелерін уақтылы өтеуі үшін
қаржы ресурстарымен ... ... ... ... ... ... ақпараттық негізі қаржылық
есеп беру ... ... ... активтерінің қаржылық талдаудың тәжірибесі
қаржылық ... ... ... ... ... ... ... негізгі әдісті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... компаниясының қаржылық
жағдайына талдау жүргізілді. Яғни ... ... ... ... ... ... тұрақтылығына және табыстылығына
мен іскерлік белсенділігіне талдау жүргізілді. Талдау ... ... ... ... ... ... яғни ол жыл соңына 3%-ға
төмендеді. Негізгі құралдардың активтердің жалпы сомасындағы ... ... ... тыс ... ... 11%-ға ... ... проблемаларының бірі - төменгі төлем қабілеттілік
пен өтімділік болып табылады. ... ... ... ... болып
келеді және ақша қаражаттарының өте тез өзгеруіне душар.
Қаржылық тұрақтығы ... ... ... қарыз көздерінен тәуелсіз.
Оған ұзақ мерзімді міндеттемелердің жоқ болуы дәлел бола алады.
Кәсіпорынның тағы бір ... ... бірі – ... ... жылы ... түскен түсім артқанына қарамастан
кәсіпорын шығын шегуде. Жалпы табыстың азаюы өндіріс ... және ... ... шығындардың өсуімен түсіндіріледі.
Үшінші бөлімде кәсіпорынның айналым активтерінің дамыту перспетивалары
қаржылық жағдайын жақсарту жөнінен ... ... ... ... ... ... негізгі үш проблеманы шешуге
бағытталады: кәсіпорын ... ... ... ... және ... белсенділіктің көрсеткіштерін ағымдағы деңгейде
сақтау және кәсіпорынды қызметінің рентабельділігін арттыру.
Кәсіпорынның ... ... ... ... логикалық жалғасы
оның қызметінің тиімділігін сақтап тұру және кемшіліктерін жою бойынша іс-
шаралар дайындау болып табылады. Кәсіпорынды қаржылық сауықтыруда ішкі ... ... ... ... көздерге жаңа акциялар мен облигациялар шығару, дәрменсіз
кәсіпорындардың басқа кәсіпорындармен ... ... ... ... ... факторинг, дивидендтер төлеуді уақытша тоқтату жатады.
Ал қаржылық жағдайды сауықтырудың ішкі көздеріне өнімдердің сапасы мен ... ... ... ... ... ... ... тұрақты шығын-
дар мөлшерін азайту, өндіріс қуаттылығын толық ... ... ... сату ... табылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Ілиясов Қ. Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы» Алматы, 2005ж. 
2. Ильясов Г. Оценка финансового состояния предприятия./ Экономист,
№6, 2004
3. Анализ и ... ... ... ... Т.А. ... ТРТУ, 2006
4. Лиференко Г.Н. Финансовый анализ предприятия — Издательство:
Экзамен ,2005г.
5. Кириченко Т.В. Финансовый менеджмент: Учебник – 2013 ... ... Т.У. ... и ... ... ... ... Балакина А.П., Бабленкова И.И., Ишина И.В. Финансы: Учебник для
бакалавров. – 2012 г.
8. Дюсенбаев К.Ш. Анализ финансовой отчетности.- 2011г.
9. Артеменко В.Г., ... М.В. ... ... ... ... ... «ДИС», НГАЭ и У, 2001.
10. Маркарьян Э.А., Герасименко Г.П. Финансовый анализ -М.: «ПРИОР»,
2002.
11. О ... ... Указ ... ... ... силу ... от 26 декабря 2003 г., №2732.
12. Стандарты бухгалтерского учета. Национальная комиссия Республики
Казахстан. - Алматы,2002.
13. Бухгалтерский анализ: Пер. с ... - ... ... ... ... в бухгалтерское дело: Пер. с англ.: — К.: ... бюро ВНҮ, ... ... по ... ... отчетности и аудиту. Первая
редакция Центральный и операционный отдел учета и отчетности. Всемирный
банк, январь 2002.
16. ... ... по ... ... ... ... бухгалтера. 2003.
17. Анализ хозяйственной деятельности в промышленности: Учебник ... Г.Г. ... О.Ф. ... и др:. ... ред. ... - ... Высшая школа, 2002.
18. Бочаров В. В., Леонтьев В. Е. Корпоративные финансы – СПб: Питер,
2004г. 441 – 477б.
19. Мельников В. Д., ... К. К. ...... 2001г. ... ... Ж. ... ... идержек финансирования оборотного
капитала // Финансы Казахстана – 2004 - №5 – 71-75 ... ... А. ... управления финансами // РЦБК – 1999 -
№5 – 7 б.
22.Шокаманов Ю. К. Движение оборотных средств // Финансы Казахстана ... - №1-2 – 75-86 ... ... ... ... компаниясының баланс активтерінің
құрамы мен құрылуы.(2011ж.)
|Активтер ... мың тг. | ... % | ... (+ ; -) |
| ... ... ... |2010ж. |2009ж. ... |7976 |7256 ... ... |1183 |1970 ... ... |959 |1031 ... ... |490 |376 ... | | ... ... және ... ... ... и ... пласта) негізгі көрсеткіштері
Аяқталуы және өндірудің(заканчивание и добыча) негізгі көрсеткіштері
|Аяқталуы және өндіру |12 ай үшін ... |2010ж. |2009ж. ... |9997 |7419 ... ... |2032 |1016 ... ... |1010 |900 ... ... |537 |437 ... | | ... ... ... ... ... авансталынған капиталының
құрамы мен құрылуы.(2011ж.)
| | ... мың | ... % | ... ... |тг. | |(+;-) ... ... ... соңында |2011жыл басында |2011жыл соңында
|Мың тг. |Үлес салмағы% | |Меншікті капитал |25 875 |25875 |5,56 |5,65 ... | ... ... |13 395 |13 395 |3,63 |3,72 |0 |0 | ... ... 375 |223 375 |60,49 |62,09 |0 |0 | |Резервтік капитал |3 225 |3 225
|0,87 |0,90 |0 |0 | ... ... ... ... |60 480 |59 ... |16,51 |-1 065 | -1,76 | ... |300 475 |299 410 |81,37 |83,22 |-1
065 | -0,35 | ... ... ... |0 | 0 | 0,00 ... | 0 | 0 | ... ... ... |0 | 0 |
0,00 | 0,00 | 0 | 0 | ... ... ... және овердрафт
|5 325 |3 175 |1,44 |0,88 |-2 150 |-40,38 | ... ... |44 325 ... |12,00 |11,63 |-2 490 |-5,62 | |Алдағы кезең кірістері |3560 |3 570
|0,96 |0,99 |+10 |+0,28 | ... да ... ... |15 565 |11 775 |4,22
|3,27 |-3 790 |-24,35 | ... |68 775 |60 355 |18,63 |16,78 |-8 420 ... | ... |369 250 |359 765 |100,00 |100,00 |-9 485 | 2,57 | |

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әлеуметтік психологиялық тренингтерді ұйымдастыру принциптері8 бет
Фирмалардың айналым активтері мен қысқа мерзімді міндеттемелерін басқаруын талдау65 бет
Активті қуаттың минимум шығыны бойынша АО «ЖРЭК» 220-220 кВ Қарағанды тораптарындағы режимдерді оңтайландырудың есептеулері47 бет
Компанияның қаржылық стратегиясы4 бет
«Айданқұс» ЖШС-тің өнеркәсібі қорлары айналымына талдау жүргізу19 бет
«компания капиталының құрылымын оңтайландыру»140 бет
«Су ресурстары қызметі» ЖШС-ң құжат айналымын автоматтандыру45 бет
Айналым капиталы35 бет
Айналым капиталын басқару тиімділігін талдау (“Астана трэйд интернэшнл” АҚ мысалында)64 бет
Айналым капиталының мәні мен құрлымы29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь