Ақша-несие жүйесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1. АҚША ЖҮЙЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1. Ақша жүйесі түсінігі, типтері мен элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Ақша массасы, ақшаға айналымының жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 7

2. НЕСИЕ МӘНІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
2.1. Несие қызметтері және және формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 9
2.2. Банктер, олардың түрлері және қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 13

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 14
Бүгінгі күні ақша – несиелік реттеудің монетарлық концепциясы нарықтық экономикалы елдерде кең тараған. Бұл оның шаруашылықтың осы жүйесіне парапар болғандығын және экономикалық мәселелерді шешуге қабілетті екенін айқындайды.

Ұлттық банк Қазақстанда заң түрінде ақша – несиелік реттеу органы болып табылады. Реттеудің объектісі – айналымдағы ақша массасының көлемі және құрылымы. Заң жүзінде Ұлттық банктің ақша – несиелік ставкаға әсер ететін экономикалық құралдары белгіленген: несиелер бойынша міндетті резервтердің жіне есепке алу ставкалаларының нормасын белгілеу, банктер үшін экономикалық нормативтерді белгілеу, құнды қағаздармен операциялар жүргізу. Ақша – несиелік реттеудің шаралары әлемдік практикаға мәлім және олар көп елдерде қолданылып отыр.

Ақшалай – несиелік айналым айналым сферасында әрекеттер жасай отырып, ұлттық банк әр түрлі құралдарды пайдаланады. Олардың көпшілігі жанама ықпал жасау сипатында болады. Осы істе мемлекет әрекетінің экономикадағы жалпы принциптерінің ұқсастығы бар. Алайда несие
1. Қаржы-экономика сөздігі. - Алматы: ҚР Білім жэне ғылым министрлігінің Экономика институты, "Зияткер" ЖШС, 2007.

2. Ақша, несие, банктер теориясы: Оқулық. — Алматы: Жеті жарғы, 2011

3. М.Ы.Жүкібай. Экономикалық теория, Оқу құралы. – Астана: ЕАГИ, 2009

4. Ж.Х.Ғабит. Экономикалық теория. Оқу әдістемелік кешен. Астана: Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, 2006 Ж.Х.Ғабит

5. С. Әкімбеков, А.С. Баймұхаметова, У.А Жанандаров Экономикалық теория. Оку құралы. Жалпы редакция С. Әкімбековтікі. — Астана: 2002
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................. 4
1. АҚША
ЖҮЙЕСІ......................................................................
............................5
1.1. Ақша жүйесі түсінігі, типтері мен элементтері
........................................... 5
1.2. Ақша массасы, ақшаға айналымының
жүйесі.............................................. 7
2. ... ... ... және ... ... Банктер, олардың түрлері және
қызметтері................................................ 11
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
................................... 13
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР.................................................................
14
КІРІПСЕ
Бүгінгі күні ақша – несиелік реттеудің монетарлық концепциясы
нарықтық экономикалы елдерде кең тараған. Бұл оның ... ... ... ... және ... ... ... қабілетті
екенін айқындайды.
Ұлттық банк Қазақстанда заң түрінде ақша – несиелік ... ... ... ... ...... ақша ... көлемі
және құрылымы. Заң жүзінде Ұлттық банктің ақша – несиелік ставкаға әсер
ететін экономикалық құралдары белгіленген: несиелер ... ... жіне ... алу ... ... ... ... экономикалық нормативтерді белгілеу, құнды қағаздармен операциялар
жүргізу. Ақша – несиелік реттеудің шаралары әлемдік практикаға мәлім және
олар көп елдерде ... ...... айналым айналым сферасында әрекеттер жасай отырып,
ұлттық банк әр түрлі құралдарды пайдаланады. Олардың көпшілігі жанама ықпал
жасау сипатында болады. Осы істе ... ... ... ... ... бар. ... ... орталығының кейбір әрекеттері
тікелей әдіспен жүзеге асырылатын болады.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде қабылданған заңдарға сәйкес
Ұлттық банк қызметі үкіметтің экономикалық ... алға ... ... ... ... Сонын өзінде бұл несие орталығы
үкіметке қатысты әр түрлі мәртебе алуы мүмкін. Көп жағдайда ол ... ... ... кейде шамалы дербестікте болады, ал бір жағдайларда тіпті
ешқандай кіріптарлықсыз жағдайда болады.
1.АҚША ЖҮЙЕСІ
1.1.Ақша жүйесі түсінігі, типтері мен элементтері
Ақша жүйесі — ... бір елде ... ... ... ... айналымын ұйымдастыру түрі. Елдегі жалпыға бірдей балама ретінде
қабылданған асыл металға және ақша айналысының ... ... ақша ... ... бөлінеді
Елдін ақша жүйесін реттеу жұмысын, осы жүйенің әрқилы элементтерін
үйлесімге келтіріп отыратын, қаржы-несие ... ... ... типі — бұл ... ... ... болуын сипаттайды.
Осыған байланысты, ақша жүйесінің төмендегідей типтерін бөліп қарайдық.
• металл ақша айналысы, яғни мұндай ақша ... ... ... бола
отырып, ақшаның барлық қызметтерін атқарады, ал несиелік ақшалар
металға ауыстырылады;
• несиелік және қағаз ақшалар ... яғни ... ... ... оның орнына несиелік және қағаз ақшалар айналысқа түседі.
Металл ақша ... ... ... ... ... ... жалпы эквивалент рөлін екі метал атқарады (алтын мен
күміс), монометализм тұсында - тек бір метал. ... ... ... ... кең ... Бірақ жалпы эквивалент болып табылатын
ақшаның табиғатына, ақша рөлін екі металдың атқаруы қарсы келеді. Осылайша
уақыты ... ... бұл жүйе ... ... ... үш түрі ... Мыс (Рим — б.дд. V—III ғғ.), ... (Ресей —
1843-1852 жылдары; Голландия, Үндістан — XIX ғ.), алтын (Англия — XVIII
ғасыр аяғынан, басқа елдер — XIX ... ...... ... рөлі екі ... ... ... мен күміске)
негізделген ақша жүйесі.
Биметаллизмнің үш түрі болған:
1. қос валюталы жүйе, яғни ... ... мен ... ... ... ... нарықтық құндарына байланысты белгіленген;
2. қатар жүретін валюталар жүйесі, яғни мұнда бұл қатынас мемлекет
тарапынан ... ... ... жүйесі, яғни мұнда алтын және күміс монеталары заңды
төлем құралы қызметін ... ... ... ... емес, себебі
күміс монеталарын жасау жабық түрде жүзеге асырылып, алтын монеталарын
жасауға ерік берілді.
Биметаллизм XVI—XVII ғасырларда кеңінен тарап, ал ... ... ... дами ... ... ... ақша ... капиталистік
шаруашылықтың даму қажеттілігіне сәйкес келмеді, себебі екі металды құн
өлшемі ретінде қатар пайдалану ақшаның бұл қызметінде қарама-қайшылық
тудырды. Нәтижесінде, жалпы құн ... ... ... ... бір ... болуы талап етілді. Сөйтіп, биметализм ақша жүйесінің орнына
монометализм ақша жүйесі келді.
Монометаллизм — бұл ... ... ... және ақша айналысының негізі
ретінде бір ғана металл ... ... ... ... ... ақша ... ... Ресейде 1843—1852 жылдары, Индияда 1852-1893
жылдары, Голандияда 1847—1875 жылдары қызмет етті. Алтын монометаллизмі
(стандарт) алғаш рет ақша жүйесінің үлгісі ретінде XVII ... ... 1816 жылы ... түрде бекітілді. Көптеген елдерде
ол XIX ғасырдын, аяғына қарай енгізілді, айталық: Германияда — 1871—1873
жылдары, Швецияда, Норвегияда және Данияда — 1873 ... ... ... ... ... - 1892 ... Ресейде және Жапонияда —1897 жылы, АҚШ-
та — 1900 жылы. Алтынға ауыстырылатын құн белгілерінің сипатына ... ... ... ... ... ... монета стандарты,
алтын құйма стандарты және алтын девиздік (алтын валюта) стандарты.
Ақша жүйесінің элементері: ақша бірлігі, баға ауқымы, ақша ... ... ... және ... ... бірлігі — барлық тауарлардың бағаларын бейнелеуге қызмет ететін,
заңды түрде бекітілген ақша белгісі. Ақша бірлігі ұсақ ... ... – елде ақша ... және оныі ... ... ... ақша ... салмақ мөлшері.
Ақша түрлеріне — бұл заңды төлем құралы болып табылатын: несиелік және
қағаз ... ... ... ... ... институттары – ақша айналымын реттейтін мемлекеттік және
мемлекеттік емес мекемелер.
Эмиссиондық жүйе — бұл әр ... ... ... ... ... ... Ақша ... ақшаға айналымының жүйесі
Ақшаның массасы – қолма-қол және ... қол емес ... ... ... ... ... ... шаруашылықтағы тауарлар мен
қызметтердің айналымы жүріп отырады. Ақша массасы – айналыс және қор жинау
құралы қызметін ... ... ... бір ... және ... бір кезеңдегі ақша айналысының сандық
өзгерісін талдау үшін, ... ақша ... өсуі мен ... ... ... ... үшін әртүрлі көрсеткіштер пайдаланылады. Ондай
көрсеткіштерді ақша агрегаттары деп атайды.
Өнеркәсібі жағынан дамыған елдердің қаржылық статистикасында ақша
массасын анықтау барысында төмендегідей ақша агрегаттары ... ... ... қағаз ақшалар мен тиындар және чектік салым;
М2 агрегаты, қолма-қол қағаз ақшалар мен тиындар және мерзімдік салым;
МЗ агрегаты, ұзақ мерзімді салымдар ақша ... ... ... - ... елде ... ... және ... заң
бойынша белгіленген ақша айналысын ұйымдастырудың нысаны.
Қазақстанда ақша бірлігі теңге деп аталады. 1991 жылдың ... ... ... ... ... ... ... байланысты Кеңес
Одағы ыдырай бастады.
Қазақстан тәуелсіз мемлекет ретінде егемендігін жариялады. Дегенмен
ақша ресурстары ортақ жүйеде қолдана берілді. ... ... ... 1992 жылы ... қаржы саясатына байланысты жаңа ақша бірлігін
шығарушы Қазақстанның экономикалық ... ... ... ... ... кеңес ақшасының көлемішегінен тыс көбейіп құнсызданады. Осы
бірқатар себептергебайланысты Қазақстан өз ұлттық ақша бірлігін 1993 жылы
қараша ... ... ... ... – ақша ... мен ... ... функциясын атқаратын,
қолда бар және ақшасыз нысандағы барлық ақшалай қаражаттың жиынтығы.
Ақшаның сатып алу ... – бұл ақша ... ... ... ... қызметтің мөлшері. Баға өскен сайын ақшаның сатып алу алу ... ... ... (V) ... ... ақша шапшаңдығы.
V=P · Q/M
V – ақша айналымының жылдамдығы;
P – баға ... - ... өнім ... – ақша мөлшері.
2.НЕСИЕ МӘНІ
2.1. Несие қызметтері және және формалары
Несие сөзбе-сөз аудармада ... (credo – ... ... ... Бұны ... бір ... басқа бір кәсіпорындағы солардың
айналымы деп және сол кәсіпорынмен келісім деп ... ... ... – бұл төлемі мезгілінен кешіктірілген сатып алу-сату болып
табылады.
Несие ... оның ... ашып ... үшін ... ... ... ... дегеніміз қарыз қорының болмысының формасы, қарыс қорына
меншіктің жүзеге асырылуының ерекше формасы.
Қарыз қорын орталықтанған ақша ... ... ... ... және ол
кейбір жағдайда ақша ретінде есептелмек, солай болып елестейді. Одан терең
талдау қордың күрделі қайшылығы мол екі ... ... ... ... ... берілетін уақытша қолданылатын ақша
құралдарының қалыптасуы және ... ... ... ... ... Бұл – ... ... бірлік және тек қарыз ... ... ... ... ... ... сатысында несие несиелік қатынастарға
айналады. Осы қатынастар қарыз қорының қозғалысы туралы кредитор мен кредит
алушылар арасында пайда ... ... Бұл ... айталық венчур
капиталына дем беріп, дамуға импульс бере алады немесе олар ... ... ... ... және ... экономикалық тепе-теңдікті орнатуды несие маңызды
қызметтер атқарады. Несиенің ... әр ... ... және ... ... ... бөлінуі жүріп отырады және оның қайтарылуы –
несиенің нарық механизмінің тәртіп ... ... ... ... ... жол ... ... қозғалысын әр түрлі формада жүргізіледі. Несиенің
классикалық ... ... және ... несие жатады.
Коммерциялық несие төмен мерзімі кешіктірілген тауардың сатылуында
қолданылады. Оның объектісі – ... ... ... Мақсаты –
тауарлар мен қызметтердің өтуін тездету. Коммерциялық несие формасында
жасалатын келісім құжатының қызметін ... ...... ... бір түрі. Ол белгілі уақыт мерзімі
өткеннен кейін, сонда көрсетілген соманың ... ... ... ... ... ... және ... түрі болады. Жабайы вексель – осыны ... ... ... ... ұстаушыға көрсетілген мерзімде төлеймін
деген міндеттемесі. Аударма вексель – ... ... ... ... ... ... алған, немесе, вексель бойынша төлем ... ... ... ... ... – акцептантқа, вексельде көрсетілген
ақша сомасын төле деген жазбаша бұйрығы.
Банк несиесін кәсіпкерлерге және басқа қарыз ... ... ... ... ... ... бір ... мерзімге дейін берілетін қысқа мерзімдік
және одан ұзақ ... ... ұзақ ... ... бөлінеді.
Мемлекеттік несие – бұнда қарыз алушы мемлекет, ал кредитор көбінесе
халық болады. Осы несие мемлекеттік қарыз, мақсатты ... ... ... түрін алады.
Нарықтың қалыптасу кезеңінде, тұрмыстық жағдайлар үшін берілетін
тұтынушылық ... және ... ... ... ... ететін
халықаралық несие дами бастайды.
Несие қатынастарының өркениетті елдерде кең ... ... ... ... лизинг-несие, факторинг, фарфейтинг және т.б.
Лизинг – несиенің ақшалай емес формасы. ... ... ... ... ... ... ... беріледі, ал кейін осылардың құны
бірте бірте төленіп ... соң, олар ... ... меншігіне
айналады. Лизингтін қолданылуы меншік қызметтерінің бөлінуіне негізделеді.
Мүлікке меншік құқы ... ... ... ал ... ... осы мүліктің
құнын толық өтелгенше оны пайдаланады.
Лизингтік келісімдер 1 жылдан 10-15 жылға дейін ... ... ... ... емес, лизингтік фирмалар арқылы береді.
Лизингтік компаниялар қызметін әр ... ... ...... ... бөлімшелері, немесе, өнеркәсіптік корпорациялардың филиалдары мен
еншілес компаниялары.
Коммерциялық банктер несиенің факторинг деген ... ... ...... ... ... алу, немеме, сенімхат арқылы
коммерциялық операциялар жүргізу. Банк ... ... ... ... және т.б. дебиторлық есепшотын қолма-қол ақшаға
сатып алады, бұдан соң, ... ... ... ... көрсеткен
қызметін нақты сатып алушыдан қарызды өндіріп алады.
Фарфейтинг – қарызды банкке ... ... ұзақ ... қарызды өндіріп алу мерзімі 1-5 жылдан кейін келеді.
2.2. Банктер, олардың түрлері және қызметтері
Несиенің, несиелік қатынастардың, несиелік ... ... жүйе – ... ... ... ... жүйесі ұғымы банк жүйесіне
қарағанда кеңірек, яғни мұнда ізге де ... ... ... ... ресурстарын тартып, оларды орналастырумен айналысатын ... ... ... ... банк ақша ресурстарын тартып
жинақтайды, ал активтік операциялар арқыл соларды орналастырады.
Банктің ресурстары өзінікі, ... ... және ... болып
бөлінеді. өзіндік қаржыларға акционерлік және резервтік капитал, сонымен
қатар бөлінбеген пайда жатады. Банк ресурстарының ... ... ... және ... пен корреспонденттік есепшоттары құрайды.
Нарық экономикасында қаржы-несиелік телекоммуникациялар негізінде
әрекет ететін, әр алуан, ... ... ... ... ... ... ... маңызды қызметтер атқарады. Бұл лизинг
компаниялары, ... ... ... ... ... клирингтік палаталар, сақтандыру қоғамдары, зейнетақы
қорлары жатады.
Нарықтық экономикаға пара пар ... осы ... ... ... ... ... ... деген түсінік назардан тыс қалуы
мүмкін емес. Қарыз алушы бір банкіден несиеге ақша ... осы ... ... ... ... банкте болып қалуы мүмкін. Осы кейінгі банк
бұл ақшаны басқа клиентке несиеге бере алады. ... ... ... ... шатасып жатады. Ал несиелендіру процесі біткенде, бастапқа салынған
сома өседі. Бастапқы соманың өсімінің көлемі банкілік ... ... ... ... ... егер ... банкілік
жүйеге қандай бір ақша сомасы түскен болса, онда түпкі қорытынды ... ... ... ... көбейтілген бастапқы салымға тең
сомаға дейін өседі. Ал банкілік айналыстан бастапқы ... ақша ... ... бұл ... ... ... ... қиыншылықтарға жол ашады.
Ақша массасының динамикасына көп факторлар әсер етеді. Неоклассикалық
бағаттың құрамды бөлігі ... ... ... ... теориясының өкілі
американдық экономист И.Фишер мынадай теңдеу ұсынады:
MxV=PxT
мұнда M – ... ... ... – олардың айналу шапшаңдығы;
P – баға дәрежесінің орта ...... ... мен ... ... V мен Е ... деп саналады, өйткені олар ұзақ ... ... ... ... ... ... түсініп, «өтімділікті
ұнату» доктринасын ұсынған. Оның айтуы бойынша ақша ... ... ... ... ... ... келісімдер жүргізу қажеттігімен;
• % нормасының болашақтағы өзгерістерінің болжануымен;
• Шығынға ұшырау қауіптілігімен.
Несие мәмілесінің маңызды элементіне ссуда проценті жатады. Процент,
несие ... ... бір ... ... ... Металл ақшаның, ақша
капиталының, процент пен өсімқорлықтың – осылардын өркениет ... ... ... ... өндірісінің дамуының белгілі кезеңімен байланысты.
Сонымен бірге, процент несиенің міндетті атрибуты деуге ... ... ... ... ... ... ... кеңейту үшін қолданылады. Соңынан несиеден тікелей пайда алу, ... өсім алу ... ... ... коммерциялық әрекеті ынталандыру үшін ... ... ... болып табылады. Басқа бағаларға ұқсас, несиенің
бағасы белгілі ... ... ... Оның көлемі ақша нарығындағы сұраныс
пен ұсыныстың арақатынасына және сонымен қатар, қарыз алушыға белгілі ... ... ... ... артатын қауіп-қатер дәрежесіне тәуелді
болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Ақшалай-несиелік айналым сферасында әрекеттер жасай отрып Ұлттық банк
әр түрлі ... ... ... ... ... ықпал жасау
сипатында болады. Осы істе мемлекет әрекетінің экономикадағы ... ... бар. ... ... ... ... ... әдіспен жүзеге асырылатын болады.
Ақша – тауарлар мен қызметтер үшін ... ... ... ... металл түрін алатын жалпыға ортақ балама.
Несие – несие қорының қозғалысы туралы несиелер мен борышкер арасында
қалыптасқан қатынастар капиталдың ... ... ... ... мәміле.
Ақша-несиелік шолуды тұжырымдай отырып, мынадай қорытындыға ... ... ... ... ... асырылу процесінде толып жатқан тиімді
жақтарын көрсетеді, алайда ап-айқын «ақтандықтары» бар;
• ақша-несиелік ... ... ... ... ... табады, бір жағынан олар мемлекеттің ... ... ... ... болып, екінші жағынан, бұл – макроэкономикалық
реттеудің дербес бағыты болып саналады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қаржы-экономика сөздігі. - ... ҚР ... жэне ... ... ... ... ЖШС, ... Ақша, несие, банктер теориясы: Оқулық. — Алматы: Жеті жарғы, 2011
3. М.Ы.Жүкібай. Экономикалық теория, Оқу құралы. – Астана: ЕАГИ, 2009
4. ... ... ... Оқу ... ... ... атындағы Еуразия ұлттық университеті, 2006 Ж.Х.Ғабит
5. С. Әкімбеков, А.С. Баймұхаметова, У.А Жанандаров Экономикалық теория.
Оку құралы. Жалпы редакция С. Әкімбековтікі. — ... 2002

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы ақша-несие жүйесін реттеу78 бет
Ұлттық банктің қызметтері және ақша-несие жүйесі30 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Ақша - несие саясатының ресурстары30 бет
Ақша айналымы21 бет
Ақша айналысы және оның дамуы31 бет
Ақша айналысы заңы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь