Қазақстан Республикасының бәсекеге қабілеттілігі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Экономиканың бәсекеге қабілеттілігі
1.1. Экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің мәні мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудың шетелдік тәжірибесі ..11

2. Қазақстан республикасының бәсекеге қабілеттілігін көтеру мәселелері мен шешу жолдары
2.1. Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету жөніндегі тұжырымдамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
2.2. Қазақстан Республикасы экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттырудың негізгі проблемалары мен басымдықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.3. Әлемдік экономиканың жаһандану жағдайында Қазақстан Республикасы ұлттық экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... .32

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38

Пайдаланған әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
КIРIСПЕ

Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан Республикасында бәсекелестікті дамыту мен қорғаудың 2010-2014 жылдарға арналған бағдарламасын (бұдан әрі - Бағдарлама) әзірлеудің негіздемесі Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 1 наурыздағы «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты Қазақстан халқына Жолдауы, Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 30 наурыздағы № 80 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006-2008 жылдарға арналған бағдарламасы, «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 30 елдің қатарына кіру стратегиясы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 1 наурыздағы Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі іс-шаралардың жалпыұлттық жоспарын және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006-2008 жылдарға арналған бағдарламасын орындаудың желілік кестесін іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары (94-т.), сондай-ақ Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Д. Ахметовте өткен "Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2006 жылғы бірінші тоқсандағы қорытындысы туралы" 2006 жылғы 25 сәуірдегі мәжілісінің № 8 хаттамасы (1.5.3-тармақ) болып табылады [2].
Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті 30 елдің қатарына кіру стратегиясын белгілеген Елбасы Жолдауында экономикалық қауіпсіздікке зор мән берілген. Мұнда біздің еліміздің экономикалық қауіпсіздігін одан әрі нығайтудың барынша басым бағыттары анықталған [1].
Тиімді нарықтық бәсекелестік қазіргі заманғы экономикалық доктринада және көпшілік әлем елдерінің мемлекеттік дамуының саясаттық тұжырымдамаларында экономиканың табысты дамып келе жатқан негізі ретінде қарастырылады. Бәсекелестікті қорғау және бәсекеге қарсы іс-әрекеттерге тыйым салу мемлекеттік экономикалық саясаттың ортасында тұрады және тиісті құқықтық ресімдеу алады.
Ішкі, сондай-ақ жаhандық нарықтық бәсекелестік нарықтардың тиімділігіне қол жеткізудің және еңбекті өнімдірудің маңызды факторы болып табылады. Бұл жағдайларда нарықта сұранысқа ие, тауарлар (жұмыстар, қызметтер) өндіретін компаниялар тиімді дамиды. Тауарларды алмастыруға арналған пайдалы ортаны қамтамсыз ету үшін мемлекет тарапынан ең төмен тосқауылдар болуы тиіс.
Бәсеке жалпы экономикалық құндылықтар мен жетiстiктердi дамытудың негiзгi құралы болып табылады. Бәсекелiк рынокта қызмет етушi фирмалар мен кәсiпорындар қоғамның әр түрлi сұранысына бейiмделiп, тиiмдi инвестицияларды орынды пайдалану арқылы ғылыми-техникалық прогреске ұмтылады, өндiрiстiк және қосымша шығындарды азайта отырып, сапалы өнiмдер шығарудың көлемiн арттыруға ынталы болады.
Әлемдiк тәжiрибе дәлелдегендей экономиканың шикiзат бағыттылығы елдiң тиiмдi және тұрақты дамуын қамтамасыз етпейдi. Сондай-ақ бүгiнгi жаһандану кезiнде ұлттық экономика бәсекеге қабiлеттi болмаса, онда оның
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ

1. ҚР Президентінің «Қазақстан-2050» стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы, АСТАНА. 2013 ж. 14 желтоқсан.
2. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы: Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы // Астана, 2010 жылғы 1 наурыз.
3. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы: Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан // Астана, 2007 жылғы 28 ақпан
4. «Бәсеке және монополияны шектеу туралы» ҚР-ның заңы
5. Ж. Байтілесов Қазақстан-БСҰ: жаңа заңдар мен жаңаша көзқарас қажет
www.Google.kz
6. Джумагельдиева Т.А. Конкуренция: теория и механизм развития. – Алматы, 2009. – 130с.
7. Григорий Марченко “Бәсекеге қабiлеттiлiк – экономикалық категория” // Егемен Қазақстан, 2010 ж.
8. Сәбден О; Қошанов А.Қ., Құсайынов Б.Д., Дінішов Ф.М., Додонов В.Ю., Аханов С.А., Нұрланова Н.К., Әлжанова Ф.Г. «Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі: Бағалау критерийлері мен арттыру жолдары» Монография - Алматы, 2010. - 144б.
9. Майкл Портер «Конкуренция», 2000 г.
10. Градов А.П. «Национальная экономика» 2-е изд. - СПб.: Питер, 2005. - 240с. Учебное пособие
11. http://gtmarket.ru/news/state/2011/09/07/3330
12. Важнейшие отрасли экономики Германия // Германия Факты. – Берлин 2003
13. Forum fuer Politik, Kultur, Wirtschaft und Wissenschaft // Dresden / 2005 Juli
14. Экономический строй и экономическая политика// Экономика Германии в хх/ веке / Москва -2009г.
15. Борко Ю.Л. Общий европейский дом: что мы о нем думаем?–М.//Международные отношения.- М.,2001.-C.43-44.
16. Карибджанов Е.С. Модели экономикаческого развития Юго-Восточный страны – Алматы: 2000 г.
17. Соколова М.С. Управление наукойи техникой в Республике Корея // Инновации №9-10, 2007г.
18. Барнгольц О.Б.Экономический анализ хозяйственной деятельности
предприятий и объединений - М, 2006 г.
19. Жолдасбаева Г.Ө. Кәсіпорын экономикасы - Алматы: Экономика,2006ж.
20. Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі агенттігі. Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуы. 2011 жылдың қаңтар-шілдесі. №7, А:2011.-51-58 б, 285-286 б.
21. Әлмереков Н.А. «Қазақстанның экономикасын дамыту және Республиканың ДСҰ-ға кірудегі проблемасы» ∕∕ ҚазЭУ хабаршысы №4 2010жыл. 216-221б.
22. Диссертация « Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігін
қамтамасыз ету контекстіндегі кеден саясатының қалыптасу ерекшеліктері» Төлебеков .Ж.С Алматы 2010ж
23. Статистика Казахстана. Алматы, - 2011 г. – 467 стр.
24. ҚР-ның 2010-2014 жылдарға арналған үдемелі индустриялы-инновациялы даму бағдарламасы, 2010 жылғы 19 наурыздағы№ 958 Жарлығы.
        
        ЖОСПАР:
КІРІСПЕ .......................................................................................................................3
1. Экономиканың бәсекеге қабілеттілігі
1.1. Экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің мәні мен маңызы.............................5
1.2. Экономиканың бәсекеге ... ... ... тәжірибесі ..11
2. Қазақстан республикасының бәсекеге қабілеттілігін көтеру мәселелері мен шешу жолдары
2.1. Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі мен тұрақтылығын ... ету ... ... ... ... Республикасы экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттырудың негізгі проблемалары мен басымдықтары ........................................22
2.3. Әлемдік экономиканың жаһандану жағдайында Қазақстан Республикасы ұлттық экономикасының ... ... ... ету ... ... ... ... өзектілігі. Қазақстан Республикасында бәсекелестікті дамыту мен қорғаудың 2010-2014 жылдарға арналған бағдарламасын (бұдан әрі - Бағдарлама) әзірлеудің негіздемесі ... ... ... 2006 ... 1 ... атты ... ... Жолдауы, Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 30 наурыздағы № 80 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006-2008 жылдарға арналған бағдарламасы, ... ... ... 2006 ... 1 ... ... ... Жолдауын іске асыру жөніндегі іс-шаралардың жалпыұлттық жоспарын және Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... бағдарламасын орындаудың желілік кестесін іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары (94-т.), сондай-ақ Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Д. Ахметовте ... ... ... ... ... 2006 жылғы бірінші тоқсандағы қорытындысы туралы" 2006 жылғы 25 сәуірдегі мәжілісінің № 8 хаттамасы ... ... ... ... әлемдегі бәсекеге қабілетті 30 елдің қатарына кіру стратегиясын белгілеген Елбасы Жолдауында экономикалық қауіпсіздікке зор мән берілген. Мұнда біздің еліміздің ... ... одан әрі ... ... ... ... ... [1].
Тиімді нарықтық бәсекелестік қазіргі заманғы экономикалық доктринада және көпшілік әлем ... ... ... ... ... ... ... дамып келе жатқан негізі ретінде қарастырылады. Бәсекелестікті қорғау және бәсекеге қарсы іс-әрекеттерге тыйым салу ... ... ... ... ... және ... құқықтық ресімдеу алады.
Ішкі, сондай-ақ жаhандық нарықтық бәсекелестік нарықтардың тиімділігіне қол жеткізудің және еңбекті ... ... ... ... ... Бұл жағдайларда нарықта сұранысқа ие, тауарлар (жұмыстар, қызметтер) ... ... ... ... ... ... арналған пайдалы ортаны қамтамсыз ету үшін мемлекет ... ең ... ... ... ... ... ... құндылықтар мен жетiстiктердi дамытудың негiзгi құралы болып табылады. Бәсекелiк рынокта қызмет етушi фирмалар мен кәсiпорындар қоғамның әр ... ... ... тиiмдi инвестицияларды орынды пайдалану арқылы ғылыми-техникалық прогреске ұмтылады, өндiрiстiк және қосымша шығындарды азайта отырып, ... ... ... ... арттыруға ынталы болады.
Әлемдiк тәжiрибе дәлелдегендей экономиканың шикiзат бағыттылығы елдiң тиiмдi және тұрақты ... ... ... ... бүгiнгi жаһандану кезiнде ұлттық экономика бәсекеге қабiлеттi болмаса, онда оның ... ... ... ... ... да ... ... ретiнде қалыпты жұмыс iстеу үшiн тұтастай алғанда экономикамыз бәсекеге қабiлеттi болу керектiгi сөзсiз. Ал осыдан барып әр сектордың өз ... ... ... ... ... ... - ... категория болып табылады.
Бәсеке қоғамға ... ... ... дамудың тұрақтылығын, экономикалық қауiпсiздiктi ұсынады. Немiс экономикасының белгiлi экономист ғалымы Людвиг Эрхард бәсекелестiктiң ... үшiн ... ... ... көрсетедi: "... рыноктың шаруашылық және оның қызмет ету механизмi еркiн бәсекелестiктен ажырап қызмет етуi мүмкiн емес...". ... ... ... жеке ... қатынастармен тығыз байланыста болады.
Сондықтан мен экономикалық ... ... ... ... ... "Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттілігі" деп алдым. Бұл тақырыптың өзектiлiгi Елбасымыз өткен жылы "Бәсекеге қабiлеттi Қазақстан", "Бәсекеге қабiлеттi экономика" және ... ... ... ... ... ... ... елiмiз үшiн өзектi мәселелердiң бiрi Қазақстан Республикасын ұлттық экономиканың бәсекеге қабiлеттiлiгi жоғары деңгейде дамып, әлемдегi дамыған елдер ... ... ... атап ... ...
Қазiргi кезде нақты рыноктық қатынастар орнап, бағаны белгiлейтiн тек қана сұраныс пен ұсыныс деп төте айту қиындау. Өйткенi ... ... бiр ... ... бәсеке жағдайында және белгiлi рынок құрылымының негiзiнде әрекет жасайды.
Курстық жұмысты орындаудағы ... ... ... бәсекеге қабiлеттiлiгiн арттырудың ҚР-сы экономикасының тұрақты дамуының бiрден-бiр даңғыл жолы ... ... өту ... табылады. Сонымен қатар, осы мақсатқа жету үшiн мен курстық жұмысты орындау үстiнде келесiдей мiндеттердi айқындап алуым ... ... ... мәнi мен ... оның ... ... Рынок құрылымына байланысты бәсекенiң ерекшелiктерi;
* Жетiлмеген бәсекенiң негiзгi формалары монополия мен олигополияның рынокта ... ... ... ... ... ... ... мен даму мәселелерiн және оны шешу жолдарын қарастыру.
* Өнеркәсiптiк саланың бәсеке қабiлетiн арттыру және ... ... ... ... негiзгi бағыттарын қарастыру;
* Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыру бағыттары мен оларды жетілдірудің басым бағыттарын ... ... ... ... ... ... ... мәні мен маңызы
Бәсеке жалпы экономикалық құндылықтар мен жетiстiктердi дамытудың негiзгi құралы болып табылады. Бәсекелiк ... ... ... фирмалар мен кәсiпорындар қоғамның әр түрлi сұранысына бейiмделiп, ... ... ... ... арқылы ғылыми-техникалық прогреске ұмтылады, өндiрiстiк және қосымша шығындарды азайта отырып, сапалы өнiмдер шығарудың көлемiн арттыруға ынталы болады [1].
Бәсеке ... ... ... ... ... Ол экономикалық еркiндiктi қамтамасыз етiп, рыноктағы субъектiлердiң қарым-қатынасын тереңдету арқылы рыноктағы ... мен ... ... ... ... Адам ... "көрiнбейтiн қол" мысалының негiзiнде бәсекелестiк теориясы жатыр, яғни , ... жеке адам ... ... ең ... өз ... ... сол пайдаға қол жеткiзу үшiн олар өз қызметтерiнiң ... ... ... ынталы болады. Бұл өз кезегiнде жаңа iзденiстердi, инновациялық жаңалықтарды ашуға жол ашып, жалпы экономика дамуына үлес ... ... - ... экономикалық еркiндiктi, тиiмдiлiктi, дамудың тұрақтылығын, экономикалық қауiпсiздiктi ұсынады. Немiс экономикасының белгiлi экономист ғалымы Людвиг ... ... ... үшiн ... ... ... ... "рыноктың шаруашылық және оның қызмет ету механизмi еркiн бәсекелестiктен ажырап қызмет етуi мүмкiн емес". Бәсекенiң экономикалық табиғаты жеке меншiктiк ... ... ... ... ... ... да әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына ... ... ... етіп ... ... ... шаруашылық субъектілерінің нарықта тиімді әрекет етіп, шетелдік компаниялармен бәсекелік күреске түсуге дайын болуы аса өзекті мәселе. Ауыл шаруашылық ... осы ... ... да мал ... ... ... қабілеттілігі мәселесін зерттеуге күш жұмсауды талап етеді. ... ... ... ... ... ... сондықтан тұтынушының талаптарын орындап, қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып ғана жетістікке жетуге болады [2].
Экономикалық энциклопедияда бәсеке, бәсекеге ... ... ... ... ... ... мен ... өндірушілердің пайданы жоғарылату мүмкіндігі үшін күресі.
* Нарықта көптеген өндірушілер мен сатып ... ... және ... ... ... ... одан ... шығу мүмкіндігі.
Соңғы уақыттардағы бәсекелестік артықшылықтардың құралу үрдісінің беталыстары белгілі зерттеуші М. Портердің ... ... ... К., Брю С. ... ... міндетті шарты және [10].
Нарықтық экономиканың түсіндірме сөздігінде [6 ].
[9].
Бәсекеге ... ... ... барын белгілейтін нәтиже болып табылады, тауар, кәсіпорын, сала, экономика ... ... ... оны ... ... ...
Бәсекеге қабілеттілік проблемасы әлемнің барлық мемлекеттерін алаңдатады: елдің бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... әрі сипаттайтын көрсеткіш. Экономикасы әлсіз елдің бәсекеге қабілеттілігінің деңгейі жоғары болмайды.
Соңғы 20 жыл бойында елдің, ұлттың, экономиканың бәсекеге ... ... ... даму ... ... бір ... ... табылады. Ол ел өзінің экономикалық болашағын қалай қалыптастырып жатқандығын көрсетеді, ал оны бағалау маңызды экономикалық көрсеткіштермен ғана емес, экономикалық ... бар ... ... ... және ... басқару, білім деңгейі, ғылыми база, ақпараттық құрылымның жоғарғы деңгейінде дамуы, ... ... пен ... ... ... ... ... емес көрсеткіштермен жүзеге асырылады [8].
Елдің бәсекеге қабілеттілік индикаторы, бірінші кезекте, ... өмір сүру ... мен ... ... тұрақтылық, мемлекеттің айқын болашағы, елде заңдардың сақталу деңгейі және тағы басқалар болып табылады. Соңғы есепте шығатыны - тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... ресурстарды пайдалану тиімділігі және халықтың өмір сүру деңгейі де жоғары.
Өз уақытысында мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігі ... ... ... негізгі үш факторы - табиғи ресурстар, еңбек ресурстары және капиталға байланысты болды. ... пен ... ... ... байланысты бәсекеге қабілеттілікті, бірінші кезекте, жоғарғы деңгейдегі елдің инфрақұрылымы, оның ғылыми ... ... ... ... сияқты факторлар анықтай бастады. Сонымен қатар, әлемдік тәжірибе көрсеткендей өндіріс факторының болуы маңызды, бірақ, ... ... ... ... ... сонымен қатар, өнімге деген белгілі бір сұраныс, сыбайлас және қызмет көрсету салаларында ішкі бәсекелестік, фирманың стратегиясы мен құрылымы және ішкі ... ... ... ... ... ... ... экономикалық дамудың көзі ретінде деген түсініктің пайда болуына алып келді. Тауарларды емес ой туындысын шығару қазіргі кезде ... өсу мен ... ... негізгі көзі болып отыр. экономикада елдің бәсекеге қабілеттілік артықшылығының көзі ... қол ... ... ... ... сыйымды тұтыну нарығы, арзан еңбек күші болатын. Ал экономикада ... ... - ... ... ... және ... ... білім мен ақпараттың инфрақұрылымдары.
Толықтай, елдің бәсекеге қабілеттілігі - бұл ел экономикасының халықаралық саудаға қатынасу, ... ... ... ... ... және ... ... әлемдік үлгіге сай өнім өндіру қабілеттілігі. Елдегі өндірістің техникалық - экономикалық деңгейімен, өндірістің шығандар көлемімен, өндірілген тауардың ... ... ... ... және ... ... ... анықталады.
Нақты ұлттың бәсекеге қабілеттілігі өнеркәсіптің жаңалықтарды өндіріске енгізу қабілеттілігі мен модернизациялануына тәуелді. Көріп отырған нарық қысымы мен ... ... ... ... ... нарықтағы ең күшті бәсекелестерімен күресте өздерінің артықшылықтарын ұлғайтып отырады. Олар нарықта ішкі күшті бақталастардың, агрессивті жеткізушілер мен жергілікті талапшыл тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... ... өтіп отырған экономикалық жағдайда мемлекеттің рөлі маңызды бола түсуде. ... ... ... ... қалыптастыру мен меңгеруге қарай ығысқан сайын мемлекеттің рөлі өсе түседі. Бәсекелестік артықшылық күшті жасақталған үдерістер арқылы қалыптасады және ... ... ... құндылықтағы, мәдениетіндегі, экономика құрылымдағы және тарихи дамуындағы ерекшеліктер - ... бәрі ... ... ... ... өз ... ... Әр елдің бәсекеге қабілеттілік құрылымында күшті айырмашылықтар болады, себебі, ... бір ... ... ... ... ең болмағанда көпшілігінде бәсекеге қабілетті бола алмайды.
М. Портердің пікірінше [9].
Портердің көзқарасынша, егер ел бәсекеге қабілеттіліктің артықшылықтарына ие ... онда ... ... ... ... ... түрде алады, яғни экономиканың бәсекеге қабілеттілігі фирмалар мен ... ... ... ... ... болады.
Ел экономикасының бәсекеге қабілеттілігі - бұл өте күрделі ұғым. Бір жағынан, ел экономикасының бәсекеге қабілеттілігі ... ... ... мен ... ішкі де, ... ... ... ойдағыдай төтеп беретін сатылатын тауарлар мен қызметтердегі экономикалық, ғылыми-техникалық, өндірістік, басқарушылық, маркетингтік және өзге де мүмкіндіктердің ... ... ... жағынан, экономиканың бәсекеге қабілеттілігі - бұл ... ... және ... ... ... қоғамның қоғамдық өмірінің барлық қырларын саяси-құқықтық ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... тұрақты, серпінді дамуын қамтамасыз етуі, сондай-ақ қоғам ... ... ... ... ... ... ... әл-ауқаты.
Экономиканың бәсекеге қабілеттілігін елдің бәсекеге қабілеттілігінен ажырата білген орынды. Экономиканың бәсекеге қабілеттілік проблемасы ... ... ... ... ал ... бәсекеге қабілеттілігі елдегі өмір сүрудің сапасымен байланысты.
Портердің теориясына сәйкес экономиканың ... ... алты ... анықталады (1 кесте):
d1- факторлық жағдайлар, яғни, аймақта қажетті (еңбек, интеллектуалды, өндірістік, қаржылық) өндіріс факторларының бар болуы;
d2- сұраныс ... - бұл ... ... ... ... ... сұраныс, яғни, бәсекеге қабілетті өнім әрқашанда ішкі нарықтағы сұраныстан басталады;
d3- ұқсас салалардың ықпалы - өндірістің жандануына қажетті бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... мен бақталасуы: белсенді бәсекелестік күрес өндірісті оптимизациялау стратегиясын дұрыс таңдауға көмектеседі;
d5- үкіметтің ықпалы - өндіріс процесіне көмектесетін немесе кедергі ... ... ... жағдай әсері - жаңартпаларды күшейту үшін қолдану аумағын алмастыру, жаңашылдықты қолданудың артуын қолдау.
Сонымен, бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... ... 100). Оның ... 1/3 жалпы, яғни оларсыз бәсекеге қабілетті экономика құрылмас еді, немесе жалпы кестеде көрсетілген сипаттамалардың 29-ы жүйелі-функционалды ... мен ... ... ... ... топтастырылған.
Жалпы айрықша сипаттамалар АҚШ экономикасында - 64, Германияда-52, Жапонияда - 54 [9].
1-кесте
Экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің алты детерминанты
Бәсекеге қабілеттілік детерминантының атауы
Бәсекеге ... ... - ... ... факторлық жағдайлар
d1анықтайтын бастапқы сипаттамалар
А11 - факторлық қызметті жаңалауға көлемді инвестициялар, А12 - интенсивті ғылыми зерттеулер, А13 - ... ... ... А14 - ... ... А15 - жұмысшылардың жоғарғы жалақысы
Жүйеқұраушы қасиет
С13 - транспорт инфрақұрылымының дамуы, С14 - коммуникациялар инфрақұрылымының ... ... - ... ... ... ... бағытталуы
Е11 - өндірісті автоматтандыру құлшынысы
d2 - сұраныс жағдайлары
d2 анықтайтын бастапқы ... - ... пен ... ... ... үміт ... А23 - сұраныс басқа кәсіпорындар мен салалардың инвестициясына әсер етеді.
Интегративті қасиет
D23 - сұраныстың басқа аймақтарға интеграциялануы
Динмикалық бағытталуы
Е21-сұраныстың артуы ... ... ... ... ... ... көлемі
d3 - ұқсас салалардың ықпалы
d3 анықтайтын бастапқы сипаттамалар
А32 - машина жасау
d3 анықтайтын жүйеқұраушы қасиет
С31-инновацияға қолайлы жағдай, ... ... ... салалармен байланысты
Интегративті қасиет
D41-экономиканың бәсекеге негізделуі
d4 - фирмалардың стратегиясы мен ықпалдасуы
d4 анықтайтын бастапқы сипаттамалар
А41-жалпылама ... ... ... ... ... ларының жоғары уәждемесі, А45 - көпшіліктің мойындағандығы (сол экономикада)
Интегративті қасиет
D41 - ... ... ... - ... ықпалы
d5 анытайтын бастапқы сипаттама
А52 - білімге инвестициялар, А53- ғылымға инвестициялар, А55- бәсекені қорғау
Интегративті ... - ... ... ... - ... ...
d6 шығу мінездемесі
А61 - жанжалды ахуал (соғыс)
d6 анықтайтын жүйеқұраушы қасиет
С61 - жанжалды (соғыс) уақыттың тиімді технологияны іздеуге әсері
Интегративті қасиет
D61-ғылыми зерттеудің, ... ның ... ... атты ... ... теориялық ұстанымға сәйкес жекелеген уақыт аралығындағы дамуын анықтайтын негізгі төрт қозғалыс ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігінің ерекше төрт сатысы бөліп көрсетіледі (4-сурет) [9].
Экономикалық өсім
Байлық негізіндегі бәсеке
Жаңартпалар енгізу негізіндегі бәсеке
--------------------------------------------------------------------------------
Инвестиция негізіндегі бәсеке
Өндіріс факторлары негізіндегі ... ... ... бәсекеге қабілеттілігінің даму сатылары
Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін бағалаудың тікелей және жанама әдістері бар. Бағалаудың ... ... - ... ... ... жету үшін ұлттық байлықты пайдалану дәрежесінің негізімен ... ал ... әдіс - ... ... жалпы ұлттық табыс бірлігіне қатынасымен бағаланылады.
1.2 Экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудың шетелдік тәжірибесі
Бүгiнде әлемдiк экономикада барлық елдердiң негiзгi мақсаты мен ... ... ... ... қол ... ... тұрмыс деңгейiн жақсартып, әлемдiк рыноктағы бәсекелестiк орнын мығымдауға ынталы болады.
Бiрақ әрбiр елдiң экономикалық ... қол ... әр ... және әр ... ... көрiнiс табады. Бiзге белгiлi қазiр әлемдегi елдер даму жағынан үш түрге бөлiнедi. Олар:
* Жоғары дамыған елдер;
* ... ... Даму ... ... ... ... ... Республикасы әлемдiк экономикаға өзiнiң егемендiгiн алғаннан кейiн дамыған ел ретiнде өз ... ... ... ... өз ... атап ... "мемлекетiмiз әлем таныған, алдыңғы қатарлы елдер қатарына қосылуы керек"деп атап көрсеттi.
Ал әлемдiк тәжiрибе көрсетiп отырғандай бүгiнде әлемде дамыған және даму ... ... ... ... ... барлығы дамудың сервистiк-технологиялық бағытына өтiп кеткен, ал шикiзаттық өндiрiспен даму жағынан артта қалған және өте тиiмсiз экономикадағы дамыған елдер жатады. ... ... ... ... ... ... өтуi үшiн ... дамудың индустриялы-инновациялы жолына түсуi қажет. Осы мақсатта елiмiзде бүгiнде алғашқы iс-шаралар жүзеге асуда. Оның ... ... ... жылдарға арналған Индустриялы-инновация стратегияның қабылдануы болып табылады ... ... ... ... бағыттағы экономиканың дамуы тұрақсыз болып келiп, ол әлемдiк рыноктағы шикiзат бағаларының өзгеруiне тәуелдi болады. Бүгiнде шикiзат ... ... даму ... ... ... және экономикасы тиiмсiз жағдайда болып отырған дамыған елдер ... Өз ... ... ... экономиканың шығындары көп болып, ол қоршаған ортаға, жалпы ... өз ... ... ... дамыған елдер iшiнде индустриялы-инновациялы, технологиялары дамыған және өнеркәсiптiң өңдеушi салаларын дамытып, қалдықсыз өнеркәсiптi iске асырып отырған әлемдегi жаңа ... ... атап ... болады. Олардың iшiнде экономиканы қысқа мерзiмде тиiмдi реформалап, дамудың жоғары дәрежесiне жеткен Оңтүстiк-Шығыс Азияның елдерiн атауға болады. Бұл ... 20-30 жыл ... ... ... "Азия жолбарасы", "Азия айдаһары" деген атпен дүниежүзiне белгiлi болды. Бұл ... ... ... Тайван;
* Китай;
* Сингапур;
* Малайзия;
* Индонезия;
* Гонконг елдерi жатады.
Бұл ... ... ... барлығы экономиканың шикiзаттық бағытынан қол үзiп, дамудың индустриялы, жоғары технологиялы жолына түсiп, бүгiнде ... ... ... ... ... ... ... мұндай өсудiң жоғары деңгейiне және тиiмдi экономикалық жолға түсуiне осы елдерде жүргiзiлген экономикалық реформалардың жемiсi деп ... ... Бұл ... мемлекет тарапынан экономиканы тиiмдi реформалау кезеңдер арқылы және даму ... ... iске ... ... ... үшiн ... ... жоспарын жасауда осы елдерден үлгi алу бiздiң ұлттық экономика үшiн тиiмдi болып табылады. Сондықтан осы ... ... ... ерекшiлiгiн талдап, оның елiмiз экономикасы үшiн қолайлы жақтарын анықтау бүгiндегi тапсырмалардың бiрi. Осылайша мен мысал ретiнде осы ... ... ... процесiне тоқталып өтудi жөн көрдiм.
Осы дамыған елдердiң бiрi, бүгiнде ... ... ... ... ... ... Оңтүстiк Корея Республикасы. Бүгiнде бiрде-бiр ел өзiнiң жаңа ... ... ... экономикасы жағынан Жапония, АҚШ және Еуропа елдерiмен бәсекелес бола ... едi. Ал ... ... ... ... мен ... ... метал өнiмдерi, машина жасау, текстильдi және т.б. тауарларды өндiруде жоғары табыстарға жетiп, жаңағы аталған дамыған елдермен бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... көпшілігінде өздігінен өзі дамымайды, мақсатты мемлекеттік саясатқа орай дамиды. Бәсекелестік саясатты тиімді жүргізу осы саладағы арнайы заңнаманы ... ... ... және ... ... ... жетілдіруді болжайды.
Әлемнің дамыған елдерінің тәжірибесін үйреніп, оны Қазақстан практикасына қолдау мүмкін. Бірақта, кәсіпкерлікті қаржылық-несиелік қолдау жүйесін қалыптастыруда түрлі ... ... ... ... және ... ... және басқа көптеген факторларды ескеру қажет. Американдық, британдық немесе жапондық бәсекелес кәсіпкерлікті несиелеу жүйесінің моделін ... ... ... ... мүмкін емес. Бәсекелі кәсіпкерлікті несиелеудің әлемдік тәжірибесін ... ... ... айқындау, олардан мемлекет экономикасына қолдау мүмкін болған жағдайларды ажыратып алуға болады.
АҚШ-та бизнесті несиелеу, несиелік рисктерді ... ... ... (ШБӘ) ... ... асырылады. Банктың жалпы талаптары бойынша несие алалмайтын бәсекелес кәсіпорындарын несиелеуде осы әкімшілік кепілдік ... ... ... ... ... ... несиелік кепілді банк арқылы алады. Осы жүйе іске асырылғаннан бері кәсіпорындарға берілген ... саны 100,0 ... ... ... ... кепіл сомасы 10 млрд. маркаға жетті. Осы салаға коммерциялық несиелер, лизинг келісім шарттары бойынша және ... ... ... ... 14 ... марка берілді.
Бұл елдерде Европа қайта даму бағдарламасы бойынша бәсекелестік кәсіпкерлікке ұзақ мерзімді жеңілдетілген ставкалар бойынша инвестиция беру үшін ... ... ... жеке ... ... ... ... Бәсекелестік кәсіпкерлікті қайта дамыту үшін бұрынғы ГДР аймағында шағын кәсіпкерлікті ... ... жеке ... үлесін көбейту мақсатында Федеральдық бағдарлама қаралды. Осы ... іске ... ... ... жылдары бюджеттен 3,2 млрд. марка бөлінді.
Ұлыбританияда бәсекелестік кәсіпкерлікті несиелеушілер: Корпорациясы, Англия бақылау ... және ... ... ... 80-жылдарда 3900 шағын фирмаларды инветициялауға сомасы 500 млн фунт стерлингнен артық қаражат жұмсалды. Бұл корпорация ... яғни ... ... 20%-на ... ... ... ... көп бөлігі (70-80%) Үкіметтің кепілдігімен шағын бизнеске берілді. Жыл ... ... 50,0 млн фунт ... ... банк кепілі өтеледі.
Францияда бәсекелестік кәсіпкерлікті дамытуға банк арқылы көмек көрсетіледі. Бұл банк капиталының басым ... ... ... ... ... ... және активтерді басқаруға (ішінде акционерлер, сондай-ақ, бірқанша жеке қаржылық ұйымдар, шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... - мемлекет тарапынан ерекше қолдау болып табылады. Жыл ... банк ... ... 650,0 млн ... ... ... ... (депозит кассасы және активтерді басқару бақылауында) бөлінеді кәсіпкерлікке ... ... ... ... жол, ... үй және т.б.) ... үшін ... 1996 жыл осы мақсатқа бөлінген несиенің жалпы сомасы 24 млрд франкті құрастырды. Бәсекесі жоғары ... ... ... ... - 15 млрд ... ... және ... арқылы орналастыру сомасы 30 млрд франкке дейін жетті.
Жапонияда бәсекелестік кәсіпкерлікті реттеу және ынталандыру ... ... ... ... ... ... ірі бизнес, тәуелсіз шағын бизнес бірлестігі есептеледі. ... ... даму ... - 70% шамасында Жапония шағын және орта фирмалары ірі компаниялардың мердігерлері есептеледі. Жапонияда ... ... ... мақсатты қаржыландыру бюджетінен жүзеге асырылады. Сондықтан министрліктер мен ведомствалар ... ... ... ... ... сметада қарастырады. Бұл қаражаттардың айтарлықтай бөлігі ұлттық қаржылық корпорацияға, шағын бизнесті қаржылық сақтандыру компаниясына және басқа ұйымдарға депозит және салымға ... Бұл ... ... ... ... ... - ... инвестициялық, сақтандыру және басқа қаржылық мекемелер яғни, қаржылық қызмет нарығына жібереді. Одан басқа, бұл ... ... ... ... қалыптастырудан ірі бизнес депозиттері мен ақша салымдары, ... ... ... ... шағын бизнес бірлестігі, қаржылық және сақтандыру ұйымдары шағын бизнестің елде дамуына мүдделі. 13/
Мемлекеттің экономикасын бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін Дүние ... ... ... ... алға шыққан мемлекеттен үлгі алуымыз қажет. Сол мемлекеттердің бірі ... ... ... және ... ... ж. ... ... және Шығыс бөліктері қосылғаннан кейін Германия Еуропадағы экономикалық потенциалы бойынша ірі ... ... ... Сонымен қатар Германия дүниежүзілік бәсекеге қабілетті 139 мемлекеттердің ішінде 6-орында тұр.
Германия экономикасына тән, яғни әлемнің ... ... ... ... ЖІӨ өндірісінде өнеркәсіптің үлесі көп. Бұл кездейсоқ жағдай емес, себебі ... ... ... мамандануына өнеркәсіптік өнімдерді бірінші кезекте машина құрылысы өндіру болып табылады. Германия экономикасына тән келесі белгілер: әлемдік аренада бәсекелестік қабілетті инновациялық ... ... ... және ... ... ... ... танылған кәсіби оқыту жүйесі, жоғары дамыған инфрақұрылымы, ғылыми зерттеулер мен ... - ... ... ... және тұрақты әлеуметтік жағдайы жатады [14].
Германия өнеркәсібі елдің дайын өнімдердің әлемдік нарығында көшбасшы болуына ықпал етті. Неміс өнеркәсібінің неғұрлым ... ... ... ...
* ... ... ... машина жасау (вагон жасау, ұшақ жасау).
* жалпы машина жасау (станоктар, әртүрлі ... ... ... ... ... механика және оптика.
* қара металлургия.
Өнеркәсіпте машина жасау, автомобиль, электротехникалық және ... ... ... ... ... биотехнология сияқты жаңа салалардың да ролі арта түсті. Германия өнеркәсібі жекеленген салаларда өз бағытын Еуропалық деңгейге ... ... 1995 - 2005 ж.ж ... ... Еуропалық Одақ бойынша автомобиль индустриясындағы үлесі 48,2% - тен 52,6% - ке ... ... ... ... - 42,3% - тен 44,4% - ке дейін, ... ... және ... ... ... өндірісінде - 24,9% - тен 29,7% - ке дейін өсті. 2007 ж. оның ЖІӨ - і 2130 млрд ... ... Және ... ... ... ... ... әлемде 1 орынға ие. Экономикалық өсу темпі соңғы онжылдықта жылына ... 1,4% - ті ... ... ... ... ... сияқты экономиканың жекеленген салаларының да мәні арта түсуде. Әлемде Германдық ақпараттық технологиялар мен ... ... таза ... ... орынға ие.
Оңтүстік Кореяда инновация XX ғасырдың 60-жылдарынан ... ... ... ... ең ... ішкі технологиялық базаны құруға, шетел техникасын пайдалануға бағытталды. Сол мерзімде, яғни 1966 ж. мемлекет тарапынан қаржыландыратын ... ... ... "Корей Ғылым және технология институты" құрылды (KIST). Оның ... ... озық ... ... үйрену және оны өндірісте қолдану болды. 70-жылдардың ортасынан басталған келесі кезеңде капиталды көп қажет ететін жән технологиялық тиімді, ... ... кеме ... ... ... және электроэнергетика секілді салалар мемлекеттік қолдауға ие болды. /19/
Мамандарды даярлау ісі қолға алынып, көзделген бағытқа сәйкес ... ЖОО KAIST- (Korean advances ... of Science and ... ... Ол ... адам ... ... және кадрларды дайындау саясатын жүзеге асыруға көмектесті.
Экономикасы бәсекеге қабілетті 30 ... ... ... тағы бір ... - ... Бұл мемлекет бүкіләлемдік экономикалық форум жасаған дүниежүзілік бәсекеге қабілеттілік рейтингісі бойынша 26-орында. ... - ның ... ... ... ... дамытуға, экспортқа шығарылатын өнімді барынша кеңейтуге, шектелген импортқа және мүмкіндігінше елден валютаның шығу жолдарын жабуға негізделген. ... ... ... валютаның және өнімнің ҚХР - на енуге есік ашық, бірақ бұл есік тек бір жаққа ашық. Ал сырт ... тек ... ғана ... ... және ... ... түрлері тек қана Қытай банктерінде ғана жүзеге асырылады. ҚХР - ның заңды және жеке тұлғаларына тек қана ... ... ғана ... ... Қытайдың банктік жүйесінің 70% мемлекеттік банктер арқылы бақыланып, ал қаржылық саланың 90% мемлекеттің қолында қалып отыр. 2006 ... ... ... ... нарығында Қытайдың барлық банкілерінің төлемақылық мүмкіндіктері бақталастыққа толық ... ... ... ... ... Қытайдың Ішкі жалпы өнімі(ІЖӨ) 7,9 пайызды құрап, әлемдік жоғарғы көрсеткіштен асып ... Ол 2,4 ... тең. ... ... ... 2003 жылы ... ... ІЖӨ-і 9,1 пайызға жетті. Ал өнеркәсіп өндірісі жылына 12,5 пайызға, қызмет ... ... 6,7 ... ... ... Қытайдың 2004 жылдың бірінші жартыжылдығындағы экономикалық өсімнің өзі көз сүйсінтеді, яғни 9,8 ... ... ... орайда,мына құбылысқа назар аудара кеткен жөн. Бүгінде Шығыс Азияның азулы мемлекеттері ... ... ... мен ... ... қосындысы Қытай ІЖӨ-нен сәл ғана асады. Ал 90-жылдары бұл мемлекеттердің ІЖӨ-нің қосындысы Қытай ... 1,5 ... ... ... ... ... сараптау орталығының болжамдарына жүгінсек, жоғарыда аталған елдердің ІЖӨ-нің жиынтығы 2010 жылы Қытай ІЖӨ-нің жартысына тең келер болса, 2020 жылы бар ... ... ... ғана ... 2020 жылы Азия ... даму ... ... АҚШ-тан кейінгі екінші орынға шығады дейді сарапшы-мамандар.
Қытай экономикасының сыртқы әлемді ... алуы ... ... ... ... ... ... болып отыр. Қытай Мемлекеттік Кеден басқармасының есебіне жүгінер болсақ, былтырғы жылдың өзінде бұл елдің экспорт көлемі 34,6 пайызға жетіп, 438,5 ... ... ... ... жоғарғы мөлшерде болуына бұл елге АҚШ-тан әкелінетін қуатты өндірістік құрал-жабдықтар ... ... ... Ал ... ... ... ... елдері: Жапония, Тайвань, Оңтүстік Корея және Сингапур елдерінің сауда баланстары жыл өткен сайын құлдырауда.
Қытайдың ірі экономикалық ... ... АҚШ пен Еуро ... ... капиталының көлемі жекелей алғанда 100 миллиард доллардан аса ... ... ... ... ... ... ... жабдықтар мен тұтыну бұйымдары жатады. Ал Қытайға ... ... ... ... мен ... жатады. Халықаралық саудадағы Қытайдың белсенділігі өзге аймақтар мен елдердің экономикалық дамуына ықпал ... үш ... ... ... ... 50 пайызға өссе, ал бұл жылдар аралығында АҚШ кәсіпорындары жағымсыз ... бой ... ... ... ... ... деген үлкен сұраныс тудыруда, соның есебінен мұнайға деген әлемдік сұраныс 3 есеге артса, болатқа сұраныс 90 пайызға, ... ... 100 ... өсті ... уақытта Қытайдың әлемдік нарықтағы тауарларының аралық және ақырғы құнына жағымсыз ... ... ... ... көлеммен Қытай кәсіпорындарынан шыққан тоқыма және өзге де өнеркәсіптік тауарлар жұмыс күшінің төмен бағалануы мен мемлекет валютасының жеткілікті бағаланбауы ... ... толы ... ... қатқыл талабына ұшырады. Міне, осы аталған факторлар Қытай экономикасында шикізаттық ... мен ... ... ... өсіп ... әсер етуде. Ал, АҚШ пен Жапонияда, сондай-ақ Еуропаның бірқатар елдерінде аталмыш ... ... ... ... ... ... ... құны ақырғы өнім бойынша 10 пайыз, ал еңбек жалақысына жұмсалатын шығын 65 пайызды құраса, Қытайда бұл жағдай мүлдем ... ... ... ... ... кірісіне жағымсыз әсер етіп, бірте-бірте бағаның өсуіне алып келуде.
Әлемдік нарыққа зерттеу жүргізетін сарапшылар ... ... ... бойы ... ... жүзі бойынша шетел инветициясын молынан иелене алатын бірден бір ел ... ... ... Бұл ... экономикасының қарқынды дамуына әсер берген нақ осы шетел инвестициялары болып табылады.
2 ҚАЗАҚСТАН ... ... ... КӨТЕРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
2.1 Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету жөніндегі ... ... ... ... ... мен экспорттық мүмкіндіктерін сапалы жаңа деңгейге жеткізудің біртұтас тұжырымдамасын қалыптастыру қажеттілігі айқындалды. ... ... ... ... байланысты және әлемде экономиканың бәсекеге қабілеттілігі деңгейінің "көрнекі бетпердесі" ретінде көрсетілетін жаңа халықаралық ... ... ... сипатталады.
Оның үстіне елдің бәсекеге қабілеттілігі - кез ... ... ... үшін қағидатты мәселе, өйткені бұл халықтың өмір сүру ... мен ... ... бірден-бір объективті өлшемі болып табылады.
Осындай міндетті шешу ... ... ... белгілі бір дәрежені қағаз жүзінде иеленумен емес, қазақстандық қоғам өмірінің кең ауқымды бағыты бойынша әлемдік стандарттар деңгейіне қол ... ... ... ... да ... алдына әлемнің бәсекеге қабілетті 30 елінің қатарына ену және ... ... ... қойылып отыр.
Жалпы алғанда, ағымдағы жылы елдің бәсекеге қабілеттілік рейтингісінің ... ... және ... ... ... ... ... олардың ішінде негізгілері ретінде мыналарды бөліп көрсетуге болады.
1. Бәсекеге қабілеттіліктің барынша жоғары параметрлеріне ие елдер ретінде бағаланған жаңа ... - Сауд ... ... Оманның пайда болуы.
Жалпы алғанда, бұл елдер институттар, инфрақұрылымдар, технологиялық даму деңгейі, бизнесті ... үшін ... мен ... ... ... ... ... бар ретінде бағаланды.
Әлемдік тәжірибе ұлттық экономика дамуын бағалаудың көптеген әр түрлі әдістерін көрсетті және Қазақстанның өзін-өзі бағалау үшін осы әрі ... ... ... ... ... ... ... байланысты Тұжырымдаманы іске асыру қолда бар әдістемелерді біріктіруді және елдің өзіндік бәсекеге қабілеттілігін бағалау әдістемесін кейіннен қалыптастыруды кезең-кезеңімен ... етуі ... ... ... ... ... ... мен қоғамдық сектор арасында елдің нақ бәсекеге қабілеті өсімі аясындағы ... ... және ... ... ... оған ... және оны ... ету болып табылады.
Тұтастай алғанда, Тұжырымдама үдемелі экспорттық саясат, тұрақты дамуға, білімге негізделген экономикаға кезең-кезеңмен көшу, сондай-ақ елдің озық ... ... ... бар және ... ... ... бейтараптандыру не жою есебінен Қазақстанның өз нарықтық кеңістігін ұлғайту көмегімен ел экономикасының ... ... мен ... ... ... жаңа ... қол ... бағытталған. Тұжырымдаманың басымдықтары жаһандық бәсекеге қабілеттілікті бағалау тұрғысынан (Дүниежүзілік экономикалық форумның ... ... ... ғана ... сондай-ақ бірқатар басқа рейтингтік агенттіктердің әдістемелерін пайдалану), әлемдегі қолданылатын елдердің бәсекеге қабілеттіліктерін дамыту ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық пікірде жиі қолданылатын Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... қолдана отырып (БАҚ материалдарын, зерттеу есептер мен басқа материалдарды зерделеу нәтижесінде алынған 60-тан астам проблемалар талданған болатын) Қазақстанның жағдайына ... ... ... ... болатын.
Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету жөніндегі тұжырымдамасы:
1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы экономикасының бәсекеге қабілеттілігі мен ... ... ... жаңа ... ... 2008-2015 жылдарға арналған тұжырымдамасы (бұдан әрі - Тұжырымдама) мақұлдансын.
2. Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі, орталық, жергілікті атқарушы және ... ... ... ... ... ... жанындағы Бәсекеге қабілеттілік және экспорт жөніндегі ұлттық кеңеспен бірлесіп, Тұжырымдамада көзделген ережелерді іске асыру ... ... ... шаралар қабылдасын:
1) осы қаулы қабылданған сәттен бастап төрт ай мерзімде белгіленген тәртіппен көрсетілген ... іске ... ... ... іс-шаралар жоспарын әзірлесін және Үкіметке енгізсін; 2) ... ... мен ... және ... ... ... кезінде осы Тұжырымдама басшылыққа алынсын.
Қазіргі кезде әлемдік тәжірибеде ұлттық экономикалардың бәсекеге қабілеттіліктері мен әлемдік қоғамдастыққа кірігу мәселелеріне ... ... ... ... ... Heritage ... ... қоры The Wall Street Journal-мен бірлесе отырып ұдайы жариялайтын экономикалық еркіндік рейтингінің деректеріне сәйкес республика өзінің көрсеткіштерін тұрақты түрде ... ... Index of Economic Freedom ... 2005 жылы ... ... Index of Economic Freedom 2006 жылы - ... Index of Economic Freedom 2007 жылы - 75-орынды иеленді. Кеңестік дәуірден кейінгі кеңістіктегі елдер арасында Index of Economic Freedom ... ... 2007 жылы ... көрініс орын алған болатын: Эстония - 12-орын, Литва - 22-орын, Армения - 32-орын, Грузия - ... ... - ... ... - 79-орын, Молдавия - 81-орын, Тәжікстан - ... ... - ... ... - ... ... - ... Өзбекстан - 132-орын, Белоруссия - 145-орын, Түркіменстан - 152-орын.
Сонымен бірге Қазақстан "АТ Kearney" рейтингіне сәйкес барынша ... ... 25 ... ... ... жылы ... ... қарапайымдылық дәрежесін көрсететін Дүниежүзілік банктің рейтингінде Қазақстан әлемнің 178-елдері ішінде 44-орынды иеленді. 2006 жылы ... ... ... ... банктің баяндамасында 2006 - 2007 жылдары салықтардың төленуін жеңілдеткен реформатор-елдерінің қатарына кіруі атап көрсетілген, ... ... әлі де ... ... ... ... әкімшілендіру мен дауларды шешу салаларында елеулі проблемалармен бетпе-бет келуі жалғасуда.
Жалпы алғанда, бәсекеге қабілеттіліктің (және бәсекеге ... ... ... ... ... назарға алу қажет.
Қазақстанның танымал бәсекелі басымдықтарының қатарына қолайлы геостратегиялық орналасу орны мен бай, табиғи минералдық-шикізат ... ... ... ... макроэкономикалық теңгерімділік, капиталдың жоғары деңгейде ағылуы, бизнес бастамаларға жәрдемдесу жатады.
Әзірше ірі пайдалы қазба қорларының ... ... ең ... салыстырмалы экономикалық артықшылығы болып қалуда. Қазақстан осы артықшылықты ... ете ... ... ... ... еңсерді, экономикалық өсуді қамтамасыз етті, бірқатар маңызды экономикалық реформалар жүргізді.
Қазақстанға Бәсекеге қабілеттіліктің ... ... ... ... ... беретін басқа резерв жақсартуға отандық бизнес пен кластерлік даму тиімділігінің өсуі ... қол ... ... "бизнесті дамыту үшін жағдай жасау" факторы болып табылады. Қазақстанның ... ... ... деңгейі келесі түйінді проблема болып табылады.
Болжамдарға сәйкес жан ... ... ЖІӨ ... Қазақстанда 2010 жылдың басына қарай 9 мың АҚШ долларынан асады, бұл тиімдіден дамудан инновациялар барлық Бәсекеге қабілеттіліктің жаһандық индексінің үлес ... ... 20 %-на ... ... дамуға өтпелі кезеңіне сәйкес келуі мүмкін, ал 2015 жылдың ... ... ... күтілетін мөлшері инновацияның 30 %-дық инновациялық даму кезеңіне сәйкес келетін болады. Жиынтығында, бұл ... даму ... ... ... ... ... ... 30 %-ға дейін әсерін күшейтетін Қазақстанды аса "жоғары" даму сатысына көтереді. Осылайша, ... ... ... ... ... өз ... төмендетумен бетпе-бет келеді.
Қазақстан Республикасының Заңы (бұдан әрі - Заң) бәсекелестікке жол бермеуге ... ... алып ... ... ... кесімдеріне, іс-әрекеттері мен келісімдеріне айрықша тыйым салуды енгізеді. Аталған тыйым салу Қазақстан Республикасының бәріне дерлік мемлекеттік ... ... ... басқару органдарына, аталған органдардың өзге де функциялары мен құқықтары берілген билік органдары мен ... ... ... ... ... ... ... олар шаруашылық жүргізуші субъектілердің дербестігін шектесе немесе жекелеген шаруашылық жүргізуші субъектілердің және өзінің нәтижесі бір ... ... жол ... ... жою және ... ... ... мүдделерін қорғау болатын немесе болуы мүмкін қызметінің кемсітушілік жағдайын жасаса, аталған органдардың іс-әрекеттері мен шешімдеріне заңмен тыйым салынады және мемлекеттік ... ... ... іс-әрекеттері болып табылады.
Заң сондай-ақ мемлекеттік органдардың нәтижесінде бәсекелестікке жол бермеу, ... ... жою орын ... ... орын алуы ... ... не ... және шаруашылық жүргізуші субъектінің арасындағы келісімдерге немесе үйлестірілген іс-қимылдарға қатысуына тыйым салынады. Заңда бағаға әсер етуі, ... ... ... ... ... ... не одан ... жоюға алып келуі мүмкін нақты ұсыным бар, бірақ тізім жеткілікті болып табылмайды [4].
Мемлекеттік органдарға бәсекелестікті шектеуге бағытталған кесімдерді қабылдау мен ... ... ... салу іс ... ... ... елдердің монополияға қарсы заңнамасына енгізілген.
Салалық мемлекеттік органдар реттелетін салаларды дамыту мақсатында өздері шығаратын кесімдердің бәсекелестікті шектеу мүмкіндігін ... ... ... салалардағы бәсекелестікті шектейтін жағдайлар орын алған.
Сонымен бірге, нарықтағы бәсекелестіктің жағдайларын бұрмалауға алып келетін импорттық тарифтер мемлекеттік ... ... ... ... ұлттық өнеркәсіпті қорғаудың дәстүрлі және кең пайдаланылатын құралы болып табылады. Кедендік-тарифтік шаралармен қатар тең емес ... ... ... ... компанияларға мемлекеттік органдардың көптеген рұқсаттарын берумен байланысты ... ... емес ... ... ... - ... сандық шектеу тарифтік қорғаудың тәсілдерінің бірі болып табылады. Мемлекет квоталарды енгізу кезінде әкелуге рұқсат ... ... ... ... ... және лицензияланбайтын импортқа тыйым салады. Қазіргі уақытта, Дүниежүзілік Сауда Ұйымы (бұдан әрі - ДСҰ) ... ... ... жағдайларды қоспағанда, импорттық квоталарды қолдануға тыйым салады [11].
Мыналар импорттық квоталарды қолданудың теріс салдарлары болып табылады: ... ... ... ... ... және ... ... әсіресе, бәсекелесетін отандық сала бар сұранысты дербес қанағаттандыра алмайтын бағаның өсуі.
Соңғы жылдары демпингке қарсы және ... ... ... нарықты қорғаудың тарифтік емес шаралары кең қолдану тапты. Шетелдік ... ... ... ... нәтижелеріне сәйкес нақты қазіргі демпинг пен субсидиялардың жағдайында экспорттаушы елдерде ғана ... ... ... осы шараларды енгізетін елде де экономикалық шығындарға алып келеді.
Қазақстан Республикасындағы тамыр-таныстық саясат сыртқы сауда саясатының бөлігі болып табылады және ... ... ... іске ... ... ... органның осы саясатты жүргізуге әрекет ету мүмкіндігі жоқ және ... да ол ... ... бір ... ... көрсетеді және ішкі және халықаралық нарықтардағы қалыпты бәсекенің шарттарын бұзады.
Бәсекелестікті бұзатын мемлекеттік органдар әрекеттерінің басқа тобы шетелдік ... ... ... емес ішкі ... ... ... Олар бюджеттік субсидиялар, өнеркәсіптік немесе ғылыми-техникалық саясат шаралары, жекелеген салаларды, өңірлерді, өндірістерді қолдау, жекелеген кәсіпорындар үшін жеңілдікті ... ... ... ... ... ... нысанында іске асырылуы мүмкін. Ішкі әрекеттер, сыртқы әрекеттер сияқты жалпы және селекциялық ... ... ... ... ДСҰ ережелерімен реттелетін ішкі шектеу шаралары мемлекеттің дәрігейі болып қала береді.
Әлемнің ... ... ... ... ... бір саласын, бірінші кезекте ауыл шаруашылығын қолдауға ... ... ... ... ... ... ... жиі пайдаланады. Көптеген елдердің заңнамасы қоршаған ортаны қорғауды, ... ... ... ... ... жаңа салаларын дамытуға, дағдарысты салалардағы қайта құрылымдауға негіздемелі түрде жол береді.
Мемлекеттік органдардың ішкі нарықтағы бәсекелестікті ... ... ... орын ... Бұл ... ... сипаттағы шаралар үкіметтің өзі мемлекеттік қолдауға лайықты салаларды немесе өндірістерді таңдағанда және ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық саясат шеңберінде басты түрде алдын ала қабылданады.
Селективтік сипатқа ие мемлекеттер бәсекелестікке анағұрлым қауіпті болып табылады. ... ... ... ... бір ... ... енудің әртүрлі тосқауылдар, компания қызметінің кемсітушілік немесе керісінше, жеңілдікті шарттарды жасай отырып, негізделмеген эксклюзивтік ... бере ... ... ... ... ... отырып, бәсекелестікке елеулі залал келтіруі мүкін.
2.2 Қазақстан Республикасы экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттырудың негізгі ... мен ... ... ... ... ... ... көпшілігінде өздігінен өзі дамымайды, мақсатты мемлекеттік саясатқа орай дамиды. Бәсекелестік саясатты ... ... осы ... ... ... ... институционалдық құрылымды және құқық қолдану тәжірибесін жетілдіруді ... ... ... мен экономикалық үдерістерді монополияға қарсы реттеу Қазақстанның экономикалық дамуының басым бағыттарының қатарына кірді. Егер, қоғам оның артықшылықтары мен ... ... ... ... ... ... бәсекелестікті қорғау мен насихаттау мүмкін емес.
Соңғы жылдары экономикалық биліктің шоғырлану және ірі көлденең біріккен құрылымдарды қалыптастыру, сондай-ақ нарықтағы ... ... ... жосықсыз бәсекелестік және монополиялық пайдаларды алу фактілері тұрақты сипат ала ... Бұл ... ... ... және осы ... ... нарықтық қатынастар субъектілерінде болмауына негізделген.
Дүние жүзінің барлық мемлекеттерінің бәсекеге қабілеттілігін салыстыруда бағалаудың жанама және тікелей әдістері қолданылады. Бұл жерде салыстыруға ... ... ... ... Осы ... шешу үшін дүниежүзілік тәжірибеде елдердің бәсекеге қабілеттілігін анықтаудың бірнеше әдістері жасалған.
Дүниежүзілік экономикалық форумның ... ... ... ... 139 мемлекеттің ішінде Қазақстан 52-орынға түскен [13].
2-кесте
Бүкіләлемдік ... ... ... ... қабілеттілік рейтингісі 2011 -- 2012
World Economic Forum, 2011. The Global Competitiveness Report 2011 -- ... Global ... ... -- 2012
The Global Competitiveness Index
2011 -- 2012
Дәрежелік өзгерістер
2010 -- ... ... ... ... Зеландия
25
4,93
23
Кытай
26
4,90
27
Біріккен Араб Әмірлігі
27
4,89
25
Бруней-Даруссалам
28
4,78
28
Ирландия
29
4,77
29
Исландия
30
4,75
31
Иордания
51
4,19
65
Казахстан
52
4,18
72
Венесуэла
124
3,51
122
Непал
125
3,47
130
Кыргызстан
126
3,45
121
Нигерия
127
3,45
127
Мали
128
3,39
132
Кот-ди-Ивуар
129
3,37
129
Мадагаскар
130
3,36
124
Тимор-Лешти
131
3,35
133
Зимбабве
132
3,33
136
Мозамбик
133
3,31
131
Свазиленд
134
3,30
126
Лесото
135
3,26
128
Буркина-Фасо
136
3,25
134
Мавритания
137
3,20
135
Йемен
138
3,06
мәліметтер жоқ
Ангола
139
2,96
138
Бурунди
140
2,95
137
Гаити
141
2,90
мәліметтер жоқ
Чад
142
2,87
139
Ал халықаралық менеджменттің даму институтының жарияланган нәтижесі бойынша Қазақстан 36-орыннан 33-орынға ... ... ... ... рейтингісі 2011ж.
Мемлекеттер
бәсекеге қабілеттілік рейтинг 2011 ж
Дәрежелік өзгерістер
Гонконг
2
1
АҚШ
3
1
Сингапур
1
3
Швеция
6
4
Швейцария
4
5
TAIWAN
8
6
CANADA
7
7
QATAR
15
8
AUSTRALIA
5
9
GERMANY
16
10
LUXEMBOURG
11
11
DENMARK
13
12
NORWAY
9
13
NETHERLANDS
12
14
FINLAND
19
15
MALAYSIA
10
16
ISRAEL
17
17
AUSTRIA ... MAINLAND ... KINGDOM ... ZEALAND
20
21
KOREA
23
22
BELGIUM
25
23
IRELAND
21
24
CHILE
28
25
JAPAN
27
26
THAILAND
26
27
UAE
28
FRANCE ... REPUBLIC ... ...
31
32
ESTONIA
34
33
POLAND
32
34
SPAIN
36
35
KAZAKHSTAN
33
36
INDONESIA
35
37
MEXICO
47
38
TURKEY
48
39
PORTUGAL
37
40
PHILIPPINES
39
41
ITALY
40
42
PERU
41
43
BRAZIL
38
44
COLOMBIA
45
46
HUNGARY
42
47
SLOVAK REPUBLIC ... ... ...
52
51
SOUTH AFRICA
44
52
JORDAN
50
53
ARGENTINA
55
54
BULGARIA
53
55
GREECE
46
56
UKRAINE
57
57
CROATIA
56
58
VENEZUELA
58
59
Қазақстан өз азаматтары үшін өмір сүрудің жоғары стандарттарын жасай отырып, әлемнің ... ... келе ... елдерінің қатарына қосылуға тиіс. Біз мұны ұлтымыз бен экономикамыз бәсекеге қабілетті болған жағдайда ғана істей ... ... ... құру және ... емес ... ... біз ... диверсификациялауға бағытталған индустриялық-инновациялық стратегияны іске асыруымыз керек. Бұл болашақтың бағдарламасы [8].
Біз бәсекге қабілетті экономиканың үлгісін таңдай отырып, ... ... мол ... салдарды дамытуға кірістік, сол арқылы қазақстандық кластерлер жүйесінің дамуына жол аштық.
Өңдеу өнеркәсібінде бәсекеге қабілетті экспортқа ... ... мен ... ... ... Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған индустриалды - инновациялық дамуының мемлекеттік ... ... мәні ... ... ... ... және дәл ... ел назарына ұсынылып отырған асқақ мақсат. Өйткені, әлемдегі барынша өрбіп, қанатын жайған жаһандану үрдісінен тыс ... ... ... Соның ішінде ашық әрі демократиялық қоғам құрып жатқан Қазақ - стан одан шеткері қалмайды. Демек, дүние жүзі ... ... ... орны - мыз осы ... ... ... Экономиканың даму қарқынын үдетіп, оны ұзақ уақыт ұстап тұру мүмкіндігі де осы бә - ... ... ... ... ... ... жақсарта отырып, әлемдегі ең жақсы әлеуметтік стандарттарға жеткізу мүмкіндігі де осыған байланысты. Қорыта ... ... ... ... ... ... да, ... де осы бәсекеге қабілеттілік. Бұл біздер, қазақстандықтар үшін ... іске ... ... ... ... идея [1].
Бәсеке жалпы экономикалық құндылықтар мен жетiстiктердi дамытудың негiзгi құралы ... ... ... рынокта қызмет етушi фирмалар мен кәсiпорындар қоғамның әр түрлi сұранысына бейiмделiп, ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық прогреске ұмтылады, өндiрiстiк және қосымша шығындарды азайта отырып, сапалы өнiмдер шығарудың көлемiн арттыруға ынталы болады.
Осылайша әрбiр ... ... ... ... ... ... экономикалық рынокта ұлттық экономиканың бәсекеқабiлеттiлiгi артады.
Қазақстанның соңғы жылдардағы ... ... қол ... өзi бәсекеқабiлеттiлiктiң қалыптасуы мен дамуы есебiнен болып отыр. "Қазақстан - 2030" даму ... жеке ... ... ... ету, сондай-ақ рынокта еркiн бәсекелестiк ортаны қалыптастырып және антимонополиялық реттеудi сенiмдi түрде жүргiзу керектiгiн атап өткен [1].
Бәсеке қоғамға ... ... ... ... ... ... қауiпсiздiктi ұсынады. Немiс экономикасының белгiлi экономист ғалымы Людвиг ... ... ... үшiн қажеттiлiгiн келесi жолдармен көрсетедi: "... рыноктың шаруашылық және оның қызмет ету ... ... ... ... ... етуi мүмкiн емес...". Бәсекенiң экономикалық табиғаты жеке меншiктiк қатынастармен ... ... ... ... дегенiмiз, бiр жағынан, iс-қимыл жасайтын салада ұнамды нәтижеге жету үшiн жүрiп отыратын экономикалық ... ... ... қолайлы жағдайына ие болу үшiн, пайданы көп табу үшiн тауар өндiрушiлердiң бiр-бiрiмен күресi. Екiншi жақтан, ол рынок субъектiлерiнiң өнiмдi ... мен оны ... және ... ... сферасындағы ара қатынастары.
Экономика ұлттың дамуының басты басымдығы, ал экономикалық өсiмнiң тұрақты дамуы және мемлекеттiң әлемдiк ... орны ... ... ... ел ... ... ... арқылы анықталады. Сондықтан ендiгi жерде Қазақстан Республикасының және ұлттық экономика ... ... ... мiндетi бәсекеге қабiлеттi экономиканың қалыптастыру болып табылады. Мемлекеттiң бәсекелестiк ... ... ... ... ролi мен ... ... мемлекеттiң өз азаматтарының өзектi проблемаларын шешу қабiлетiнен, мемлекет ұсынатын қызметтер мен өнеркәсiп өнiмдерiнiң сапасының әлемдiк деңгейде артуымен ... ... ... ... ... ... ... ал экономикалық өсiмнiң барынша жоғары қарқынына қол жеткiзу - ... ... ... ... Бiз ... өз экономикамыздың бәсекелестiк қабiлетiн арттыру арқылы елiмiздi дамытудың 2010 ... ... ... ... қол ... ... "Бәсекеге қабiлеттi Қазақстан үшiн, бәсекеге қабiлеттi экономика үшiн, бәсекеге қабiлеттi халық үшiн" атты халыққа кезектi Жолдауынан ... ... ... үшiн ... ... екенiн көруге болады. Бұл бiздiң елiмiз үшiн өзектi мәселенiң бiрi. Бүгiнде, қазақстандықтар, бүкiл әлем мемлекеттерiмен, олардың халқымен, ... ... ... ... одан әрi де ... Ал ендi ... дайын, сәйкес болудың, қамданудың, бәсекеге қабiлеттiлiктi пәрмендi түрде жасаудың тиiмдi жолдарын айқындаудың ... ... ... ... потенциялын өзге де шетелдермен салыстырсақ елiмiзде өнеркәсiптi дамытуға ... ... және ... бар ... ... ... атап өтсек: шикiзат қорларының молдығы, еңбек ресурстары мен бiлiмдi және интелектуалды мамандардың жеткiлiктiгi, жаңа өндiрiстер құру үшiн ... ... ... жағынан орналасу тиiмдiлiгi (Азия мен Еуропаға қақпа ... ... iшкi және ... ... шығудағы бiрқатар артықшылықтары - мұның бәрi өнеркәсiп салаларын, соның ... ... ... кәсiпорындардың алдында жаңа мүмкiндiктер ашады. Әрине, жас отандық өнеркәсiптiң қарқынды дамуына кедергi келтiрiп отырған мәседлелерде жоқ емес. Бүгiнде ... осы ... шешу үшiн ... ... iске ... ... экономиканың бәсекеге қабiлеттiлiгiнiң дамуында келесiдей басты мәселелердi атап өтсек болады:
* Отандық өнеркәсiп кәсiпорындарының сыртқы және iшкi инвестицияларға мұқтаждығы, мемлекет ... ... даму үшiн өз ... құралатын амортизациялық, сақтандыру, резервтiк, даму қорларын құра алмай отырғандығы; сондай-ақ ... ... ... 80% тек қана шикiзат өндiру саласына салынуы, ал бәсекенiң негiзi болып табылатын өңдеушi салаға және ғылыми зерттеу жұмыстарына бар жоғы 15% ... ...
* ... ... экономика кезiңдегi жекешелендiру мен мемлекет иелiгiнен алуда жiберiлген қателiктер осы кезге дейiн экономика дамуына керi ... ... ... кәсiпорындардағы өндiрiс құрал - жабдықтарының табиғи және моралдық ... ... ... ... қорлардың үлес салмағының 80% көлемiнде болуы;
* Жаңа техника мен технологияны, шикiзат пен ... ... ... ... ... ... ... тигiзедi, соның салдарынан өнiм бағасы қымбаттап, отандық өнiмдер бәсекеге шыдай алмай отыр;
* Өнеркәсiп салалары ... ... ... ... мен ... ... ... жүйенiң толық қанды дамымауы;
* Өндiрiстiк инфрақұрылымның жетiлмеуi, сонымен бiрге, өнеркәсiпте қызмет көрсетушi әр түрлi ... ... ... ... ... жай ғана ... аса ... Жалпы ұлттық өнеркәсiптердi және ауыл шаруашылығының бәсеке қабiлеттiлiгiн арттыру мақсатында ондағы кәсiпорындарды ... ... ... ... ... ... несиелеудiң ауылшаруашылығында дамымай отыруы.
Мiне осы мәселелердi шешiп, дамудың тиiмдi жолы болып табылатын бәсекелi экономиканы қалыптастыру бүгiнде ... ... ... ... бiрi ... дау тудырмайды. Өйткенi бәсекеге қабiлеттiлiк қазiргi уақытта тек Қазақстан экономикасы үшiн ғана өзектi мәселе емес, ол ... әр ... үшiн ... ... мәселе болып отыр. Сондықтан, бүгiнде бәсекеге қабiлеттiлiк әлем мойындағын теориясы мен тұжырымдары жасалу үстiнде. Осы теорияның негiзiн жасаған ... ... ... ... ... ... ... профессоры Майкл Портер ұлттық мемлекеттiң бәсекеге қабiлеттiлiгiне ерекше көңiл бөледi, өйткенi осы көрсеткiш әр елдiң дүние жүзiндегi орнын анықтайды. Ол төрт ... ... ... - әр елдiң iшкi тұрақтылық деңгейi. Екiншi - мемлекеттiк басқару жүйесiнiң тиiмдiлiгi, яғни мемлекет жүргiзiп ... ... сол ... бәсекеге қабiлеттiлiгiн жасаудағы ықпалы. Үшiншi - бизнестiң тиiмдiлiгi, басқаша айтқанда ел iшiндегi кәсiпорындар iс ... ... ... ... ... ... ... - инфрақұрылым, немесе ұлттық экономика салаларында қолданылып отырған технологиялардың, ... және ... ... ... ... ... даму нәтижесi, инновациялардың дамуы арқылы [9].
Ендi осы бәсекелiк ортаның дамуының ... ... ... ... ... ... ... фактор, яғни экономиканың тұрақтылығы елiмiзде жақсы деп айту қиын. Өйткенi соңғы бiрнеше жылдарда ЖIӨ-нiң өсуi тұрақты 10%-дан ... ... ... ол ... ... шикiзат бағасының өсуi нәтижесiнде болып отыр. Ал егер шикiзат бағасы төмендеп кетсе қайтемiз немесе шикiзат қорымыз таусылса не ... ... ... ... сұрақ тұрады. Ал мұны шешудiң бiрден бiр жолы жамудың шикiзаттық бағытынан қол үзiп, ... ... ... ... ... ... ... фактор, экономиканы мемлекеттiк басқару жүйесiнiң және ондағы саясаттардың тиiмдiлiгi. Бұл iс шаралар елiмiзде егемендiгiн алған ылдардан бастап iске асып келе ... Ал ... ... мемлекеттiң жүргiзiп отырған саясаты, елiмiздiң ұлттық экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз етiп ... және ... ... ... ... ... ... яғни, алдынғы қатарлы дамыған 50 елдiң қатарына қосылу болып табылад. Осы мәселенi шешу үшiн ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi стратегиясы қабылданды;
Үшiншi фактор, ел ... ... ... ... ... ... және жаңа технологиялармен өнiм өндiруi. Дәл осы мәселе бүгiнде дереу шешудi қажет етуде. Өйткенi жоғарыда атап ... ... ... ... ... 80%-дан астамы тозығы жеткен. Бұндай өндiрiс өз кезегiнде орны толмас шығындарға алып келедi. Ол үшiн елiмiзде отандық ... ... ... ... ... ... кластерлiк жүйеге өтуiмiз, несиелеудiң лизингтiк формаларына өтуiмiз ... ... ... аталған үш факторлар негiзiнде және олармен тығыз байланыста экономикада бәсекеге қабiлеттiлiктiң төртiншi ... да ... ... ... ... үшiн iшкi ... және сыртқы көлiк тораптарын жүргiзуiмiз керек және байланысты дамытуда әлемдiк стандарттарға өтуiмiз керек [9].
Сондықтан да Президенттiң 2004 жылы 19 ... ... ... ... "мемлекеттiк қолдаудың оңтайлы ролi, бiр жағынан, экономиканы барынша ырықтандырып, оның ашықтығына қол ... ... ... - ... ... және басты салаларды дамытуға жеке меншiк секторды тарту жөнiнде белсене жұмыс жүргiзуде деп бiлемiн" деп атап өткен.
Ұлттық экономикамыздың бәсекеге ... ... ... ... ... ... тиiс:
1. Жоғары технологиялы өндiрiстер қалыптастыруға, оның iшiнде шетелдiк те, салааралық та технологиялар трансфертiнiң тиiмдi жүйесiн жасауға жәрдемдесу.
2. Жоғары ғылыми-технологиялық ... бар ... және ... ... мен кәсiпорындар желiсi бар қалаларда қазiргi заманғы ғылыми және инновациялық инфрақұрылымды жасап, оның қазiргi заманғы элементтерiнiң қызметiн (технопарктер, ұлттық ғылыми ... ... ... және c.c.) ... 3. ... ... ... тұрғысынан алғанда озық салаларды дамытуда қазiргi ғылыми-техникалық ... ... ... қазiргi таңдағы экономикасында мынадай проблемалар орын алуда:
* экономиканың шикiзат ... ... ... ықпалдасудың әлсiздiгi;
* ел iшiндегi салааралық және өңiраралық экономикалық ықпалдасудың босаңдығы;
* өңдеушi өнеркәсiп ... тө ... iшкi ... (шағын экономика) тауарлар мен қызметтерге деген тұтыну сұранысының мардымсыздығы;
* өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның жеткiлiктi дәрежеде дамымауы;
* ... және ... ... жатпайтын экономика салаларында негiзгi қорлардың тез тозуы;
* кәсiпорындардың жалпы техникалық және технологиялық тұрғыдан артта қалуы;
* ғылым мен ... ... ... ... болмауы;
* ЗТКЖ қаржының аз бөлiнуi;
* отандық ғылымның нарықтық экономика жағдайларына нашар бейiмделуi, ғылыми-техникалық өнiмдi тауар деңгейiне дейiн жеткiзудiң ықпалды тетiктерiнiң ... ... ... ... алғанда инновациялық ұсыныстар деңгейiнiң тө мен болуы;
* мамандарды және жұмысшы кадрларды даярлау мен қайта даярлаудың қазiргi ... ... ... ... ... секторларына инвестициялар салуға отандық қаржы институттары үшiн ынталандыру көздерiнiң болмауы;
* менеджменттiң экономиканы ғаламдану үрдiстерiне және сервистiк-технологиялық экономикаға өтуге бейiмдеу мiндеттерiне ... ... ... ... Республикасының экономикасына өте қажеттi болып отырған бәсекелiк ... ... ... үшiн және оны ... ... келесiдей шешу жолдары арқылы оң нәтижеге қол жеткiзуге болады. Сонымен, ұлттық экономикамыздың бәсекеге қабiлеттiлiгiн арттыру үшiн ... ... ... асыруымыз керек:
* Ұлттық экономиканың бәсекеге қабiлетiн жоғарлатуды мемлекет өз қызметi деп алуы керек;
* Отандық өнеркәсiптердiң арасында өзара бәсекелестiктi дамытып, ... ... ... ... ... ... ... салаларында фирмааралық кооперациялар құру;
* Әр түрлi дамыған елдердiң компанияларының стратегиялық ... ... ... жасау;
* Ғылыми-өндiрiстiк ресурстарды шоғырландыру арқылы шағын ғылыми-техникалық кластерлер құру, экономикалық тиiмдi қызмет ... ... ... ... ... ... технополистер мен аймақтық бiрлестiктер құру;
* ҒЗТКЖ-ның әр түрлi ... ... ... ... ... ... ... жаңарту үшiн несие жүйесiн және лизингтiк қатынастарды дамыту;
* ... ... ... кiру үшiн ... ... құру, оның басты мақсаты iшкi және сыртқы нарықтағы қатаң бәсекелестiк күреске басымдылық көрсетуге бейiм iрi өнеркәсiп кәсiпорындарын ... ... ... ... арналған Индустриялық-инновациялық стратегияны саналы түрде жүзеге асыру [22].
Әлемдiк ... ... ... ... бай кейбiр дамушы елдер тұрақты экономикалық дамуға қол жеткiзбей, шикiзаттың әлемдiк тауар рыноктарында жағдайдың өзгерiстерiне тым тәуелдi ... қала ... ... ... секторларынан едәуiр табысқа ие болып, мемлекет пен жеке сектор экономиканың жаңа салаларын дамытуға ынталанбайды. ... ... ... ... қамтамасыз ететiн дамудың шикiзаттық бағытынан арылудың бiрден-бiр жолы елiмiздiң индустриялы-инновация дамуға бет алуы болып табылады. Ол үшiн ... ... ... ... ... жүзеге асырып, оның негiзгi бағыттарын анықтауы керек.
Индустриялық саясат дегенiмiз мемлекеттiң ... ... ... және ... ... өнеркәсiптi қалыптастыру үшiн кәсiпкерлiкке қолайлы жағдайлар жасауға және қолдау көрсетуге бағытталған шаралар кешенiн бiлдiредi.
Экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің орнықты ... ... ... ... ... ... ... және оны іске асыру.
Әлемдік шаруашылықтың жаһандық жүйесі - өзінің ережелері бойынша жұмыс істейтін қалыптасқан әрі орнықты тетік. Біз де осы ... сай ... ... ... ... ... бізді күтіп тұрған ешкім жоқ, бірақ біз онда ... ... ... ... ... қажет. Ол үшін бізге мыналар қажет:
Біріншіден, Қазақстан экономикасының сыртқы рыноктарға шығатын негізгі салаларына олардың ... ... ... мен соны ... ... ... жүйелі талдау, мониторинг және бағалау жүргізу. Мұның өзі, ең алдымен, жоғары өнімділік, жұмсалатын ... ... ... ... қолы ... ... мен материалдардың болуы, біліктілігі жоғары білікті жұмыс күші, дербес технологиялар және т.т. Әзірге мұндай жұмыс толық көлемінде орындалмай ... ... ... ... өндірістері мен салаларына, сондай-ақ нақ сол халықаралық рыноктарға қатысатын трансұлттық корпорацияларға салыстырмалы талдау жүргізу; қазақстандық ... мен ... ... ... ... ... ... немесе, керісінше, оларға салыстырмалы артықшылықтар жасайтын факторларға баға беру.
Үшіншіден, нақты экспорттық салалардың оң және теріс тұстарына баға беру және ... ... қай ... ... ал ... ... орын ... проблемаларды жоюдың бағыттарын айқындау.
Бұл ретте біздің келешегі зор өндірістерді, соның ішінде ішкі рынокты дамыту жөнінде ... ... ... баға ... олардың экспорттық әлеуетін арттыру мүмкіндігін қарастыруымыз қажет.
Төртіншіден, осындай жүйелі талдаудың негізінде біз ... ... ... ... әрі ... ... ... ие еселемелі тиімділігі, экспорттық және ресурстар үнемдеуші әлеуеті бар серпінді ауқымды зор жобалар әзірлеуіміз қажет.
Бесіншіден, ... ... ... ... ... үшін ... ... қолдауды ұйымдастырудың маңызы зор.
Үкіметке экономиканың бәсекеге қабілеттілігі мен экспорттық мүмкіндіктерін сапалы жаңа деңгейге ... ... ... ... іске ... тапсырамын.
2.3 Әлемдік экономиканың жаһандану жағдайында Қазақстан Республикасы ұлттық экономикасының ... ... ... ... ... ... барынша қабілетті 30 елінің қатарына кіру үшін барлық алғышарттар бар. Бұл міндетті орындау үшін және ... ... ... үшін ... 2020 ... ... ... даму стратегиясы әзірленді. Президенттің болжамы бойынша оны іске асыру ел экономикасын 3,5 есе ... ... ... Бұл үшін ... Даму банкі, Инновациялық қор және басқа даму институттары құрылып, оларды капиталдандыруға мемлекттік қаражаттан 1 млрд. доллардан астам жұмсалды. Мұнда да ... ... ... үшін қызметтің кең ауқымы бар. Мемлекет басым бағыттарда айрықша преференциялар жасауда.
Бәсекеге қабілетті дамыған ... болу үшін біз ... ... елге ... ... ... әлемде жай ғана жаппай сауаттылық жеткіліксіз болып қалғалы қашан. ... ... ... ең озық ... және ең ... ... жұмыс жасау машығын меңгеруге дайын болуға тиіс. Сондай-ақ балаларымыздың, жалпы барлық жеткіншек ұрпақтың функционалдық сауаттылығына да зор көңіл бөлу ... ... ... ... ... ... үшін бұл аса маңызды [1].
- деп елбасымыз өз Жолдауында нақты атап өтті [1].
Әлемдік қаржылық дағдарысты ... ... үшін ... ... ... ... әлемдік экономикаға бағыныштылығын азайту, отандық инвестициялардың тартылуын ынталандыру, экономиканың шикізаттық бағытынан арылу, өңдеу өнеркәсібін дамыту, банк ... одан әрі ... және ... Банк пен ... ... ... ... өзара ықпалдастықпен қызмет етуін ұйымдастыру болып табылады.
Әлемдік қаржы нарықтарындағы және тұтастай алғанда ... ... 2012 ... екінші жартысындағы қолайсыз жағдайлар еліміздің басшылығынан экономиканы тұрақтандыру және сауықтыру жөнінде ең шешуші шаралар ... ... ... ... ... қазіргі ахуалдың маңыздылығы елдің өсіп отырған дағдарысқа жалғыз ... ... анық ... ... дағдарыс үрдістерін игеру және экономикада рецессияға жол бермеу үшін бірігуге ұмтылуын дәлелдейді. Жақында Вашингтонда болған G-20 ... ... ... ... ... ... ... онда әлемдік жетекші экономикалық державалар (олардың жиынтық ЖІӨ жалпы әлемдік байлықтың 85 %-ын ... ... ... ... шығу ... ... ... әзірлеуге ұмтылды [24].
Ірі жобаларды ілгерілетудің бастамашысы ұлттық әл-ауқат қоры>> акционерлік қоғамы (бұдан әрі - ҰӘҚ>> АҚ), ... ... және ... ... ірі жүйе құраушы компаниялары, сондай-ақ стратегиялық шетелдік инвесторлар болып табылады.
Шикізат секторымен байланысты емес және ішкі, ал кейіннен ... ... ... ... ... ... Азия елдері) экономика салаларын қалыптастыру және/немесе күшейту қатар жүзеге асырылатын ... озық ... ... ... ... экспортқа бағдарлануын дамыта отырып, қазіргі заманғы импорт алмастырушы ... құру үшін ... ... тартуға бағытталған қазақстандық орта және шағын бизнес бастамаларын қолдайды.
Индустриядан кейінгі экономиканың негіздерін қалыптастыру мақсатында ұлттық ... ... ... және коммерцияландыру перспективалары бар ғылыми-технологиялық негіздерді қолдау жалғасады.
Жалпы ... ... ... мемлекеттік қолдау макро және секторлық деңгейлерде экономикалық саясаттың жүйелі шараларын, сондай-ақ экономиканың нақты секторларын және жобаларды қолдаудың селективті ... іске ... ... жүзеге асырылатын болады.
Экономикалық саясаттың жүйелі шаралары қолайлы макроортаны және инвестициялық ахуалды ... ... ... ... мен ... ... ... жөніндегі шараларға шоғырланатын болады.
Селективті шаралар басым секторлар мен ... ... және ... емес ... ... ... ... негізінде жүзеге асырылатын болады [24].
Мемлекет өзінің бизнеспен өзара іс-қимылын республикалық және өңірлік деңгейде де тиімді ынтымақтастық ... ... ... жүйелі түрде құрады.
Экономиканың объективті жағдайына барабар болатын 2015 жылға дейінгі индустрияландыру саясатының траекториясы ресурстық, инфрақұрылымдық, институционалдық және технологиялық шектеулермен ішкі ... ... ... ... экономиканы әртараптандыруды және технологиялық жаңғыртуды ынталандыратын тетіктердің жүйелік сипаты:
* қолайлы макроэкономикалық жағдай жасауды;
* бизнес-ахуалды жақсартуды және инвестициялар ағынын ... ... ... ... және ұлттық инновациялық жүйені дамытуды;
* адами капитал сапасын арттыруды қамтамасыз ... және ... ... инновациялық бизнестi дамытуда шешушi бетбұрыс болады. Елде экономиканың нарықтық емес ... ... күрт ... Кәсiпорындардың қаржы-шаруашылық қызметiнiң ашықтығы қамтамасыз етiледi.
Тәуекелдердiң азаюы өнеркәсiптiң өңдеу секторында инвестициялардың келуіне қозғау салады, оны ... ... үшiн ... ... осы секторға қазiргi басқару әдiстерi мен өндiрiстiк технологиялардың тартылуын ықпал ... Қор ... ... ... ... ... сақтандыру, инвестициялық қорлар қаражаты мен халықтың қаражатын экономиканың нақты секторының инвестициялық ... ... ... ... секторының кiрiстерiн өңдеушi сектор инвестициялары мен кiрiстерiне, ... ... ... ... ... айтарлықтай iлгерiлеу болады.
2-суреттегі графикке назар аударатын болсақ, инновациялық өнімдердің құрылымында ең үлкен үлесті жетілдіруге ұшыраған өнімдералып отыр.Яғни бұл ... бір ... ... ... ... ең ... ... компоненттерді немесе материалдарды, бір немесе одан да көп техникалық қосалқы жүйелерді жартылай өзгертуді (кешенді өнім үшін) пайдалану арқылы өндірістің ... ... ... ... ... бар өнім болып табылады.Бұл әрине инновациялық қызметті белсенді жүргізуге, сондай-ақ сыйымды өндірісті жедел ... ... ... инновациялық сипатын күшейтуге мүмкіндік береді. Ал бұл өз ... ... ... ... ... ... салаларын әртараптандыру арқылы дамудың шикізаттық бағытынан қол үзу ... ... ... ... қол ... өз ... қоса алады. Бұндай тауарлар Қазақстанда барлық инновациялық өнімдердің 64,3%-ын алып ... ... ... ең аз ... (7,1%) өзге де ... ... алып отыр. Бұл біздің республикамызда өндірістің күрделі салалары бойынша инновацияның даму деңгейінің әлі төмен екендігін көрсетеді [20].
6858000
Сурет 2 -Қазақстандағы 2013 жылы ... ... ... ... мен ... ... ... қызметтің даму тенденциясы көрсетілген.Көріп отырғанымыздай, индустриялық-инновациялық стратегия 3 жыл ішінде зерттеулер мен әзірлемелердің саны 29348-ден 41624-ке немесе 2010 ... ... 2012 жылы 41%-ға ... оның ішінде негізгі үлесін қолданбалы зерттеулер(практикада қолданылады) алып отыр. 2012 жылы ол 52%-ды құраған.
Мемлекет озық технологиялар трансфертіне, кейіннен олардың экспортқа ... ... ... қазіргі заманғы импорт алмастырушы өндірісті құру үшін шетел инвесторларын тартуға бағытталған қазақстандық орта және шағын бизнес бастамаларын қолдайды.
Индустриядан кейінгі ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымды дамыту және коммерцияландыру перспективалары бар ғылыми-технологиялық негіздерді қолдау жалғасады.
Жалпы алғанда, экономиканы әртараптандыруды мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... жүйелі шараларын, сондай-ақ экономиканың нақты секторларын және жобаларды қолдаудың селективті шараларын іске асыру арқылы ... ... ... [1].
Экономикалық саясаттың жүйелі шаралары қолайлы макроортаны және ... ... ... ... ... ... мен ... қабілеттілігін арттыру жөніндегі шараларға шоғырланатын болады.
Селективті шаралар басым секторлар мен жобаларды ... және ... емес ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын болады.
Мемлекет өзінің бизнеспен өзара іс-қимылын республикалық және өңірлік деңгейде де тиімді ынтымақтастық институттарын қалыптастыру негізінде жүйелі ... ... ... ... барабар болатын 2015 жылға дейінгі индустрияландыру саясатының траекториясы ресурстық, инфрақұрылымдық, институционалдық және технологиялық шектеулермен ішкі келісушілікте болады. Бағдарламаға енгізілетін ... ... және ... ... ынталандыратын тетіктердің жүйелік сипаты:
* қолайлы макроэкономикалық жағдай жасауды;
* бизнес-ахуалды жақсартуды және инвестициялар ағынын ... ... ... жаңғыртуды және ұлттық инновациялық жүйені дамытуды;
* адами капитал сапасын ... ... ... ... ... ... мемлекет пен бизнес ресурстарын шоғырландыру мемлекет пен бизнес шешімдерін келісудің интерактивті процесімен, мониторингтің ... ... ... ... мен іске асырудың нақты құралдарын пайдаланумен бірге жүреді.
Экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің басты факторы - ... ... ... ... оң ... ... Қазақстан дамуы жағынан орта деңгейлі елдерден де артта қалды: 2008 жылдың деректері бойынша сатып алу қабілетінің тепе-теңдігі бойынша Қазақстандағы еңбек ... бір ... 22,6 мың ... құрайды, ал бұл көрсеткіш Ресейде - 33,4, Жапонияда - 68,2, АҚШ-та - 98,1.
Шикізат экспортынан тез пайда алуға бағдарланған ірі ... ... ... ... ... әлемдік конъюнктураның өзгеруі кезінде барынша жоғары қайта бөлулерге және ішкі нарыққа ауысуға мүмкіндік бермеді.
Мемлекет бастамалары бизнес-қоғамдастықтан қажетті қолдау таппады, өйткені жас ... ... ... ... ойыншысы болып көрінетіндей және Қазақстан үшін жаңа инновациялық бизнесті құру, әлемдік нарыққа шығу және ... түсу үшін ... ... ... ... жетекші компанияларын тарта алмайды.
Дағдарысқа дейінгі кезеңде Қазақстанның нарықтық экономикасы эволюциялық түрде құрылды. Өткен циклдік даму экспорттық шикізат секторы өсуінің ... және ... ... нарықтарда арзан инвестициялық ресурстардың қолжетімділігімен көрінді.
Қазақстанда орта және шағын бизнестің ұлттық ерекшелігі инвестициялардың тез қайтарымына кепілдік беретін бос ... алу ... ... (сатылмайтын ішкі экономика секторлары: жылжымайтын мүлік, сауда, жергілікті құрылыс индустриясы, сауда-делдалдық сектор мен қызметтер ... ... ... ... ... құны ... ... өндірістерін дамыту жөніндегі мемлекет басымдықтарына сәйкес келген жоқ. Бұл үрдістер даму ... ... ... екінші деңгейдегі банктердің инвестициялық жобаларының тиісті портфелінде көрінді. Бұл ұлттық бизнестің қалыптасуының объективті эволюциялық үрдісін ... ... ... жаңа ... және ... өнімдерді іздетеді. Қазақстанның дағдарыстан кейінгі дамуының оңтайлы жолына жеделдете индустрияландыру жатады.
Әлемдік тәжірибе индустрияландыруға қатысты ... ... бар ... ... ... , , ... ... экономика құрылымына сүйенетін болсақ, Қазақстан экономикасының ең қолайлы индустрияландыру стратегиясына шикізаттық өндірістерді жоғары бөліністерге ауыстырумен шикізат ... ... ... ... ... ... ... селективті қолдау жасау қажет, олар келесі 15-20 жылда әлемдік экономикадағы басым рөлге ие болатындар.
Экономиканы сәтті әртараптандыру ... ... ... ... ... тұрақты дамуды басқару жүйесін оңтайландыру және көмірсутегі төмен экономиканың, сондай-ақ инвестициялар тарту, экологиялық проблемаларды шешу, табиғи экожүйелерге ... ... кері ... ... ... ... қоршаған ортаға эмиссиясын азайту, қалдықтарды кешенді қайта өңдеу мәселелерінде саясатты енгізу жолымен республиканың тұрақты дамуымен үздіксіз байланысты.
Экономиканы ... ... ... мемлекет тиімсіз жобалардың іске асырылуына қарсы тұратын болады, ... ... ... ... ... ... ең ... Кеден одағының әлеуетін іске асыру мүмкіндігімен байланысты өнімділік, ... ... және ... ... ... ... ... жалпы экономикалық құндылықтар мен жетiстiктердi дамытудың негiзгi құралы болып табылады. Бәсекелiк рынокта ... ... ... мен ... қоғамның әр түрлi сұранысына бейiмделiп, тиiмдi инвестицияларды орынды пайдалану арқылы ғылыми-техникалық прогреске ... ... және ... ... ... ... сапалы өнiмдер шығарудың көлемiн арттыруға ынталы болады.
Қазақстанның әлемдік бәсекеге қабілетті 30 ел қатарына ену ... ... ... ... бәсекелес ұстанымын арттыру міндетін қойып отыр. Нарықтық экономика қатаң бәсекелестікпен сипатталады. Нарықтың экономикада өндіріс пен мемлекеттің жалпы ахуалын өркендетудің негізгі ... бірі ─ ... ... бәсекелік қабілетін арттыру екендігі белгілі. Бұл тарапта, басты назар нарық тұтынушыларының талғамдарын ... ... ... пен ... ... ... ескере отырып, өндірушінің мүмкіндіктеріне сай тұтынушылық сипаты жоғары өнім өндіруге жұмылдырылуы керек.
Осылайша әрбiр кәсiпкердiң бәсекеқабiлетi жоғары болуының нәтижесiнде әлемдiк экономикалық ... ... ... ... ... ... ұлтттық экономиканың бәсекеге қабiлеттiлiгiн арттыру үшiн келесiдей шараларды атқаруымыз керек:
* ... ... ... ... ... ... ... және оның ЖIӨ-гi алатын үлесiн 60%-ға дейiн өсiру (бүгiнде бұл көрсеткiш 30%);
* Елiмiздегi бiлiм беру жүйесiн дамыту, жаңарту, озық ... ... ... ... ... дүниежүзiлiк стандарттарға жеткiзу;
* Шетелдiк инвестицияларды өнеркәсiптiң өңдеушi саласына бағытталуын ынталандыру;
* Елдегi инновациялық күштердi ... және ... ... ... ... ... дамудың мақсаттарына сәйкес қайта құру. Бұл - бiлiм, ғылым, қаржы фискальдық және тарифтiк саясатты жетiлдiрудi ... ... ... ... ... ... ... арттыру үшiн әлемдiк стандарттар мен сертификаттарға көшу;
* Инновациялық қызметке мемлекеттiк қолдау көрсету, шағын инновациялық бизнестi ынталандыру.
Бүгiнде ... ... ... ... орны айтарлықтай емес. Елiмiз шикiзат бағытындағы дамушы елдер қатарында. Әлемдiк тәжiрибе ... ... ... ... ... даму жағынан артта қалған немесе дамушы елдерге тән экономика болып табылады. Ал елбасымыз халыққа жолдауында ... әлем ... ... ... елдер қатарына қосылуы керек" деп атап көрсеттi. Сондықтан, елiмiз алдынғы қатарлы дамыған елдер қатарына қосылуы үшiн тұрақсыз ... ... ... ... ... қол үзiп, ... ... жоғары дамыған ғылыми-техникалық экономикаға өтудi қажет етедi. Оның алғашқы қадамдары ұлттық экономикамызда жасалу ... яғни ... ... ... ғылыми-техникалық шикiзат бағытына өтуi үшiн "2003-2015 жылдарға арналған индустриялық-инновациялық даму стратегиясын" қабылдап, оны iске ... Бұл ... ... ... ... ... оң нәтиже бере бастады.
Сондай-ақ атты Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы негізінде ұлттық экономиканың ... ... ... ... ... мен ... ... атап өттім. Жолдаудың 1-ші бөлімі "Қазақстан-2050" стратегиясының 10 жылдығы - ... ... мен өз ... берік іргетасын құра отырып, дамудың жаңа кезеңіне сенімді қадам басуда деп аталса, ал ... ... ... - 2050" ... Қазақстан дамуының жаңа кезеңінде. деп аталады.
Елбасымыздың 2008 жылғы 5-ші ақпандағы атты халыққа Жолдауында айтылғандай Қазақстан халқына арналған 2006 және 2007 ... ... мен ... ... туралы ғана емес, біздің дамуымыздың келешегі жайында да айтқан едім. Осыған орай ... ... ... 50 ... ... нық орны алу мен 30 ... көсбасшыларды қалыптастыру негізінде елді индустрияландыру міндеттері біздің басты стратегиялық ... ... қала ...
Сонымен қатар қазіргі таңда бағдарламасы аясында экономиканы әртараптандыру және дағдарыстан дамуға бет алу, ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне дейін жеткізуге бағытталған орасан зор бағдарламалар іске асуда. Бұл ... өз ... ... келе көрсетеді. Осыған орай Қазақстан республикасы бүгінде экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыруда 2010-2014 жылдарға арналған ... ... даму ... іске ... жыл сайын еліміз өңірлерінде жүздеген өнеркәсіптік және өңдеуші сала өнеркәсіп ... ... ... Жолдауларының барлығы дерлік ұлттық экономиканың тиімді дамуында ең біріншіден ... ... ... ... көре ... Сондықтан еліміздің ұлттық экономикасы тиімді дамуы үшін әрбір ... ... және ... ... ... ... бола алуы ...
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
* ҚР Президентінің стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты>> атты Қазақстан халқына Жолдауы, АСТАНА. 2013 ж. 14 ... ... ... ... ... ... жолдауы: Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің ... кіру ... // ... 2010 жылғы 1 наурыз.
* Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың ... ... ... Жаңа ... жаңа ... // ... 2007 ... 28 ақпан
* ҚР-ның заңы
* Ж. Байтілесов Қазақстан-БСҰ: жаңа заңдар мен жаңаша көзқарас қажет
www.Google.kz
* Джумагельдиева Т.А. Конкуренция: теория и ... ... - ... 2009. - ... ... Марченко "Бәсекеге қабiлеттiлiк - экономикалық категория" // Егемен Қазақстан, 2010 ж.
* Сәбден О; Қошанов А.Қ., Құсайынов Б.Д., Дінішов Ф.М., ... В.Ю., ... С.А., ... Н.К., ... Ф.Г. ... - ... 2010. - 144б.
* Майкл Портер , 2000 г.
* Градов А.П. 2-е изд. - СПб.: ... 2005. - 240с. ... ... ... ... отрасли экономики Германия // Германия Факты. - Берлин 2003
* Forum fuer Politik, Kultur, ... und ... // Dresden / 2005 ... ... ... и экономическая политика// Экономика Германии в хх/ веке / Москва -2009г.
* Борко Ю.Л. Общий европейский дом: что мы о нем ... - ... ... М.,2001.-C.43-44.
* Карибджанов Е.С. Модели экономикаческого развития Юго-Восточный страны - Алматы: 2000 г.
* Соколова М.С. Управление наукойи ... в ... ... // ... №9-10, ... ... О.Б.Экономический анализ хозяйственной деятельности
предприятий и объединений - М, 2006 г.
* Жолдасбаева Г.Ө. Кәсіпорын экономикасы - Алматы: Экономика,2006ж.
* ... ... ... ... агенттігі. Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуы. 2011 жылдың қаңтар-шілдесі. №7, А:2011.-51-58 б, 285-286 ... ... Н.А. ∕∕ ... хабаршысы №4 2010жыл. 216-221б.
* Диссертация > Төлебеков .Ж.С Алматы 2010ж
* ... ... ... - 2011 г. - 467 стр.
* ҚР-ның 2010-2014 жылдарға арналған үдемелі индустриялы-инновациялы даму бағдарламасы, 2010 ... 19 ... 958 ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Фудмастер» өнімінің бәсекеге қабілеттілігін талдау47 бет
Агроөнеркәсіптік кешеннің бәсекеге қабілеттілігін арттыру71 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымына ену жағдайында банктердің бәсекеге қабілеттілігін бағалау және жоғарылатудың теориялық негіздері81 бет
Кәсіпорын өнімінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру64 бет
Кәсіпорын өнімінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру жайлы67 бет
Кәсіпорын өнімінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру жайлы мәлімет72 бет
Кәсіпорын өнімінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру туралы26 бет
Кәсіпорын өнімінің бәсекеге қабілеттілігінің теориялық негіздері28 бет
Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін арттыру36 бет
Кәсіпорынның инвестициялық жобасы бәсекеге қабілеттілігін39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь