Гендерлік социология

Жоспар

І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
1.«Гендер» ұғымының анықтамасы. Гендерлік теңдіктің қалыптасуы.
2.Гендерлік теңсіздік.
3.Әйел мәртебесіне исламның ықпалы.
IІІ Қорытынды
ІV Әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Гендер түсінігін дүниеге әкелген әлеуметтік ақиқат және шындық.
Егер кең мағынада гендер туралы айтар болсақ, бұл терминге күрделі жүйе енеді, бұл мағынада аталған термин әйелдер мен ерлер мінез-құлқының әр түрлі смпаттамасының, өмір сүру стилі мен ойлауын, нормалары мен өмірлік мақсаттарын және т.б. бейнесінің тұтас жүйесін ашып көрсететін жыныстың әлеуметтік мәдени құрылымын білдіреді.
Социологияда гендер мәселесі әр түрлі тұрғыда қарастырылады, жыныстың биологиялық және әлеуметтік санат ретіндегі зерттеу мәніне әсері мәселесіне айрықша назар аударылады. Егер қандай да бір ерекшелікті айқындау мүмкін болса, онда оны гендерлік топтар арасындағы айырмашылықтардың нәтижесі деп санайды.
Ислам діні отбасының бұзылмауына ерекше мән береді, шаңырақ шайқалмауын көздейді. Сондыќтан шариғат заңында неке мәселесі ерекше орын алады. Өйткені кішкентай сол отбасынан қоғам құрылады.
Мұсылман діні келгенге дейін Араб түбегіндегі жұрттар әйел баласын аса қадірлей қоймаған.Қараңғылық, зұлымдық пен қатігездік билеген қоғамда әйел атаулы қорланып, базарларда бейне бір заттай саудаланып, зинақорлық ашықтан - ашық жасалатын.
Ислам діні ерлер мен әйелдерді теңестіріп, бірдей құқық берді. Әйелдер еркін дем алып, өзінің қасиетті борышы аналық парыздарын еркін атқаруға мүмкіндік алды. Ислам әйелдерге құрметпен қарауға үндеді.
Ислам діні отбасының бұзылмауына ерекше мән береді, шаңырақ шайқалмауын көздейді. Сондыќтан шариғат заңында неке мәселесі ерекше орын алады.
Әдебиеттер тізімі

1. Тұрғынбаев Ә. Х. Социология. – Алматы, 2001.
2. Шәмшәтұлы И., Дәкенов М., Дәуіт Д., Күнхожаев Н. Әлеуметтану. – Алматы, 1999.
3. Вебер М. Избранные произведения. – М.,1990.
4. Социология. Оқулық. – Алматы, 2002.
5. Қарабаев Ш.К. Әлеуметтану негіздері: Оқу құралы. – Алматы: Экономика баспасы, 2007.
        
        АЛМАТЫ ЭНЕРГЕТИКА ЖӘНЕ БАЙЛАНЫС УНИВЕРСИТЕТІ
Әлеуметтік пәндер кафедрасы
Әлеуметтану пәні ... ... ... ... ... ... ... Жакупжанов Қ.Қ.
Тобы: РЭТк-12-07
Алматы 2013
Жоспар
І Кіріспе
ІІ Негізгі ... ... ... ... ... ... ... мәртебесіне исламның ықпалы.
IІІ Қорытынды
ІV Әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Гендер түсінігін дүниеге әкелген әлеуметтік ақиқат және ... кең ... ... ... ... ... бұл ... жүйе енеді, бұл мағынада аталған термин әйелдер мен ерлер ... әр ... ... өмір сүру ... мен ... ... өмірлік мақсаттарын және т.б. бейнесінің тұтас жүйесін ашып көрсететін
жыныстың әлеуметтік мәдени ... ... ... ... әр ... ... ... биологиялық және әлеуметтік санат ретіндегі зерттеу мәніне әсері
мәселесіне айрықша назар аударылады. Егер ... да бір ... ... ... онда оны ... ... арасындағы
айырмашылықтардың нәтижесі деп санайды.
Ислам діні ... ... ... мән ... ... ... Сондыќтан шариғат заңында неке мәселесі ... ... ... ... сол отбасынан қоғам құрылады.
Мұсылман діні келгенге дейін Араб ... ... әйел ... ... ... ... пен қатігездік билеген қоғамда
әйел атаулы қорланып, базарларда бейне бір заттай ... ... - ашық ... діні ерлер мен әйелдерді теңестіріп, бірдей құқық берді.
Әйелдер еркін дем алып, ... ... ... ... парыздарын еркін
атқаруға мүмкіндік алды. Ислам әйелдерге құрметпен ... ... діні ... бұзылмауына ерекше мән береді, шаңырақ
шайқалмауын көздейді. Сондыќтан ... ... неке ... ... ... бөлім
1. «Гендер» ұғымының анықтамасы. Гендірлік теңдіктің қалыптасуы.
Адам қоғамы бірте – бірте қалыптасып, үнемі даму үстінде. ... ... ... ... және ... қасиеттері жетіліп тұрады.
Кең философиялық ... ... ... ... етіп ... ... ... жиынтығының нысанын ... деп ... рет ... ... 1968 жылы ... Столлер қолданған
болатын. Ол әлеуметтануда биологиялық жыныс пен әлеуметтік жыныс ұғымдарын
бөліп көрсетті. Кешірек Лорвер ... ... ... ... ... ... ... ұғымдарын мүмкін 5 түрлі позицияда көрсетеді. Ал
гендерлік социлогияның зерттеушілеріне келсек, олар: Гедокян, Сандра Бенг,
Экклз, Коннел, Фарелл, ... ... ... ... кең ... гендер туралы айтар болсақ, бұл терминге
күрделі жүйе ... бұл ... ... ... ... мен ... мінез-
құлқының әр түрлі смпаттамасының, өмір сүру стилі мен ойлауын, нормалары
мен өмірлік мақсаттарын және т.б. ... ... ... ашып ... ... ... құрылымын білдіреді.
Гендер тұжырымдамасының негізгі идеясы айырмашылықтарды жойып,
теңдікті қалыптастыруға бағытталмайды, ол өз ... ... ... ... жеке тұлғаның дамуын шектейтін кедергілерді жоюға
бағытталған.
Гендер түсінігін дүниеге әкелген әлеуметтік ақиқат шындық. ... ... ... айырмашылығы болғандықтан, оларға жынысына қарай әр
түрлі әлеуметтік ... мен ... ... ... ... бейтарап қалмайды, сондықтан әлеуметтік жіктелуге әсер
етеді. Барлық ... ... ... ... әлеуметтік жағдайы
бойынша төменірек орын алады. Барлық мәдениеттерде әйел баланы тәрбиелеуге
және үй жұмысын ... ... ал ... ... ... етуге тиісті екені жүктеледі.
Гендерлік теңдік дегеніміз ол – екі жақты ... ... бұл ер мен ... ... Ер мен әйелдің тең құқықтары мен тең
мүмкіндіктері. Ешкім де ешкімге ... ... ... адам ... – тек ... ... ... көрсететін ұғым.
Гендер еркектер мен әйелдердің арасындағы ... ... ... айырмашылықтарды сипаттайды. Әлеуметтік – мәдени сындар әйелдер мен
еркектердің ... ... мен ... ... ... бұлар белгілі бір уақытта нақты жағрапиялық орын
алатын қоғамда пайда болған. Жыныс ... ... ... ... ... анықтайды, солардың негізінде адамдар әйелдер
мен еркектер деп бөлінеді. Жыныс пен ... ... ... таза ... ... ... ... мен еркетердің мінез –
құлқының ... ... мен ... әсер ... гендерлік
зерттеулерде қаралады. Мінез – құлықтың жыныстық ерекшеліктері әлеуметтік –
мәдени ортада әр ... ... ... Бұл әр ... ... ... ... Гендерлік қатынастар – даму нәтижесінің,
яғни ... ... ... ол ... ... ... кезінде
жыныстық тегіне қарамастан, ер адамдар әйелдердің ... мен ... ... қол жеткізуін білдіреді. Ал ... ... ... мен
әйелдердің іс жүзіндегі тең құқылығына қол жеткізу іске ... ... ... Бұл ... пен өмірдің барлық жағдайларында
орын алатын құндылықтардың мәселесіне жатады. Егер жеке және ... ... ... мен құрылымы кемсітушілікке негізделетін
болса, онда оларды түбегейлі зерттеу және қайта қарау керек. Әйелдер ... ... ... ... мен ... ... ... үшін қажетті пікір – таластар мен зерттеулерді жүргізу талаптары бүгін
күн тәртібіне қойылды.
Гендер ойтұжырымы феминизм қозғалысы арқылы ... ... жылы О. де Гуж ... және ... құқы ... декларация»
және Т. фон Гиппель «Әйелдердің азаматтық құқын жақсарту ... ... ... ...... ... шектеуге
қарсы теория, феминистік және суфражизм қозғалыстарын ... ... ... ...... ... ... үшін күреске, ал
суфражизм - әйелдердің ... ... ... үшін ... қозғау
берді.Американдық зерртеуші Б. Фриденнің еңбегінде ... ... ... ... ... ... көрсетті. Бұл Батыс
Еуропада ер адамдардың үстемдігін орнататын бүкіл әлеуметтік ... ... алға ... яғни жаңа ... ... Тіпті жыныстық қатынастардың саяси салаға қатысы барын және
биліктің қалыптасуына ықпал ... ... ... ... ... белсенділігін саралайтын болсақ,
әйелдер негізінен білім алуға, сайлауға қатысуға және сайлануға, еңбек
етуге және ... тең ... алу ... үшін ... ... ... ... ғасырдың басында ғана әйелдер көптеген жетістіктерге жетті: ... және ... ... ... және әлеуметтік құқықтарға ие
болды.
Әйел мәселесі көптеген шетел тарихшылары, философтары ... ... өз ... ... ... болып есептеледі. Бірақ
феминизм идеясы Ш. Фурье, А. Сен-Симон, Ж. ж. ... Ф. ... ... ...... еңбектерінде жалғасын тапты. Сондықтан
әйел қозғалыстары Ұлы Француз көтерілісі барысында орын алған деуге ... ... ... теңдік үшін күресіне арналған алғаш ... ... ... ... ... пайда болды. Дегенмен 1791 ... ... ... ... ... бермеді, Осыған байланысты,
сол жылы ... ... 1789 ... ... мен ... ... үлгісімен Олимпия де Гут ... ... мен ... ... ... Онда ... сяси және әлеуметтік
теңдігін толық қабылдау шарты мазмұндалды. Бірақ 1793 жылы ... ... де Гут ... асылды.
Гендерлік сааясатты жүргізу өркениетке бет бұрған кез келген
мемлекетте бар. Ал оның ... – ең ... ... ... ... ... ... алшақтығын болдырмау, әйелдердің қызметте ілгерілеу
мен экономикалық салада тепе – теңдігін қамтамасыз ету, аналарды әр ...... ... және тағы да басқа мәселелермен айналысу болып
табылады.
Сонымен, «Гендерлік ... ... пе, жоқ па?» ... ... ... ... көтеріліп қалады. Пікірлер әрқилы болғанымен,
біз өркениеттен тыс қала алмаймыз. Қоғам дамуы бұл ... күн ... ... еске салып тұрады. Жалпы, қазақ әйелінің тұрмыс халінің
жақсарғаны отбасына ғана емес, өзіне де қуат берер. Әрине, әр ұлттың салт ... өз даму ... бар. ... те, ... ... ... тұрмыс та
түзелуі тиіс.
Қазіргі таңда гендерлік саясатты іске асыруда скандинав елдері,
әсіресе Швеция алға ... Онда ... 52 ... ... 49 ... әйелдер. Қорғаныс министрінің әйел болуы да - ... ... Ол ... ... ... ... гендерлік баланс қатал
сақталады.
Қазақстан Республикасында ілгері дамыған елдер қатарында тарихи
қалыптасқан ерлердің ... ... болу ... ... ... ... біршама ілгерілеуі байқалады. Әйелдердің жағдайы
жөніндегі IV Бүкілдүниежүзілік конференцияның ... 1995 жыл) іс – ... іске ... ... ҚР Үкіметінің қаулысымен «Қазақстан
Республикасында әйелдердің жағдайын жақсарту жөніндегі ұлттық іс – қимылдар
жоспары» ... ... ... саяси - өмірдегі белсенділігі мен
рөлін арттыру үшін мүмкіндіктер жасау және пәрменді тетіктер ... ... ... 12 ... ... бұл жоспардың маңызы зор
болды.
1998 жылы Қазақстан «Әйелдерге қатысты дискриминацияның ... жою ... БҰҰ ... ... және оның ... бекітті. Осы конвенция шараларының орындалуы жөнінде еліміз есеп
беріп отырады. Сонымен бірге «Әйелдердің саяси ... ... ... құрған әйелдің азаматтығы туралы» конвенцияларды, Халықаралық еңбек
ұйымының «Әйелдер мен еркектерді бірдей бағадағы еңбекте тең ... ... ... 2003 жылы ... ... саясат тұжырымдамасы», ал 2005 жылы «Қазақстан Республикасында
2006-2016 жылдарға арналған гендерлік теңдік стратегиясы» ... ... ... мәселесіне құқықтық негіз жасалған.
Тәуелсіздік жылдар арасында Қазақстанда әйелдердің құқықтарын
қорғау және олардың мәртебесін ... ... ... ... жүйесі қалыптасты. Осы үрдіс ұдайы дами және жетілдіріле түсуде, ... ... ... барлық салаларындағы қызметі барған сайын
пәрменділігі мен тиімділігін арттыруда.
Әйелдердің жағдайларын жақсарту ... ... ... ... үшін үкімет құрылымдардың күш – ... ... ... ... ... мен ... істері жөніндегі ... (1998) және 1999 жылы ... ... ... жағдайларын жақсарту жөніндегі іс - әрекеттердің ... ... ... ... ... Бұдан басқа, әйелдердің жағдайларын
жақсарту жөніндегі мәселелерін шешуге бүкіл қоғамды ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі
жұмыста үкіметтік емес ұйымдар орасан үлкен рөл атақарады. Бүгінгі таңда
елімізде 8 мыңға жуық үкіметтік емес ұйым (ҮЕҰ) ... ... ... ... жуығы - әйелдер ұйымы. Сондай – ақ Қазақстандағы әйелдердің үкіметтік
емес ұйымдарының ... да бар. ... ҮЕҰ ... ... ... ... шағын бизнеске қолдау көрсету, құқықтық және ... ... ... ... ҮЕҰ әйелдерге қатысты ... ... ... ... ... елдегі кризистік орталықтар желісін
белсенді түрде дамытуда. 2003 жылы ... ... саны 38-ге ... ... отбасыларға, әйелдер мен балаларға заңдық және психологиялық
көмек көрсетеді.
Соңғы жылдарда отбасы және ... ... ... ... ... комиссияның, оның аймақтық бөлімшелерінің,
отбасының, ... мен ... ... ... ... ... үкіметтік емес ұйымдардың бірлескен жұмысы ... ... ... ... арттыру үшін Ұлттық комиссия электронды желі құрды және
ол тиімді жұмыс істеп келеді, желі Комиссияны оның ... ... ... емес ... ... ... – ның ... қатысты кемсітушіліктің барлық нысандарын
жою туралы» Комитеттің ұсыныстарын іске ... ... ... ... ... мен ... ... қол жеткізу мәселелерінде
кешенді саясат пен институттық ... ... ... ... гендерлік
саясат іске асырылып келеді. Гендерлік саясат - ... ... ... ... ... қол ... ... мемлекеттік және
қоғамдық қызмет. «Ол еліміздегі гендірлік ... ... ...
ерлер мен әйелдердің билік құрылымдарына теңгерімді ... ... ... экономикалық тәуелсіздігі, өз бизнесін дамытуы ... ... ... үшін тең ... ... ... ... мен міндеттердің тең жүзеге асырылуы үшін жағдайлар
жасауды, жыныс нышаны бойынша зорлық – зомбылықтан азат болуды айқындады»
Гендерлік ... ... ... ... ... ... ... балалар мен жастарды зорлық жасамайтын мінез – құлыққа оқып ... ... ... ... ... ... ... назар аудартады. Есептің мемлекеттік құрылымдар, қоғамық
ұйымдар мен саяси партиялар үшін пайдасын тигізетіні сөзсіз, ол ... ... ... қол жеткізуге септігін тигізеді.
2. Гендерлік теңсіздік
Социологияда гендер мәселесі әр түрлі тұрғыда қарастырылады,
жыныстың биологиялық және ... ... ... ... ... ... айрықша назар аударылады .Егер қандай да бір ерекшелікті
айқындау ... ... онда оны ... ... ... ... деп ... Егер ерекшеліктер табылмаса, ерлер
мен әйелдер арасында түбірлі айырмашылықтар ... ... ... ... жыныс гендердің аталған ... ... ... түжырым жасауға болады .
Гендерлік айырмашылықты және теңсіздікті түсіндірудің негізгі үш
көзқарасы қалыптасқан. Бірінші көзқарасын ... ... ... еркектер мен әйелдердің мінез – құлқы ... ... ... Яғни ... айырмашылықтарды табиғи мәнді
жайттар анықтайтынын ежелгі қауымда ... ... ал ... ... ... ретінде алады. Еркектердің соғысқа
бейімділігі ... түп ... ... ... келіспейтіндер еркектердің жаугершілігі мен
жаулаушылық ... ... ... ... ... тұратынын тілге
тиек етеді. «Табиғи айырмашылықтар» ... ... ... ... тұжырым хайуанаттардың мінез – құлқына сүйеніп қана ... ... ... тарихи мағлұматтарды келтірмейді. Ал оның мәдени
негізін айтуға болады. Мысалы, ... бала ... ... аңшылықпен айналысу немесе соғысқа қатысу мүмкіндігі ... ... аса ... зерттеулер әйелдер мен ... ... ... ... себептерін анықтай алмады. Биологиялық бейімділік
арқылы ...... ... ... ... әлеуметтік
өзара әрекеттесудің ықпалымен санаспайды.
Қоғамдық ғылымдарда гендерлік ... ... ... ... ... ... ... себептер бар:
Функционалдық теория. Т. Парсонстың ... ... ... ... ие, яғни отбасының қалыпты қызмет етуіне
жағымды жағдай жасайды, мұнда әке рөлі – ... ... мен ... ... ... ... материалды жағдайын ұстап тұру); ал ана
рөлі – экспрессивті (отбасындағы қарым – ... ... ... ... қолдау). Бұл теориядағы әйел рөлі оның бала туу мен ... ... ... ... ... ... теңсіздік басты топ (ерлер)
және бағынышты топ (әйелдер) арасындағы араздықпен шартталған. ... ... ол ... ... ... және ... сондықтан оларға сексуалды қысым жасауымен байланыстырады. Оның
ойынша, қазіргі уақытта, әйел ... екі ... ... ... ... 2. ... алмасу үшін пайдаланылатын
жекеменшік ... ... ... ... ... түп – ... ... еркіндігіне мүмкіндік бермейтін капитализмнің өзінің құрылымынан
көреді. Осы ... ... ... ... ... ... екінші
сектор бөлінеді. Қажет болғанда, әйелді отбасына қайтару ... ... ... ... ... Н. ... гендерлік айырмашылықтар
гендерлік идеалдардың және гендерлік идентификациялаудың ... ... ... деп тұжырымдаған.
Феминистік теория:
1. либералды (шектелген) феминизм қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық
және заңгерлік реформалар негізінде әйелдер мен еркектердің теңдігіне ... ... ... ... ... әйелдерді қанау – капиталистік
қатынастардың жемісі, ... ... жою ... ... ... ... ... радикалды феминизм әйелдер дискриминациясының себебін қоғамдағы
патриархаттың ... мен ... ... заманғы мәдениеттің андроцетризмінде
көрді.
Гендерлік айырмашылықтардың ... ... ... ... ... ... Бұл ... рөлдерді
әлеуметтік мәнді жағдайлардың ықпалымен ... ... ... ... ... ... биологиялық жынысты иеленеді, ... ... ... ... ...... ... ұрпақ
өзінің жынысына сай келеді деген әлеуметтік мөлшерлерді және күтулерді
игереді.
Гендерлік ... ... ... ... ... ... Бұл ... бойынша гендірлік теңсіздікті
тудыратын себеп, ол – еркектер мен әйелдерді қоғамдағы әр ... ... ... ... ... әлеуметтендіруді ұл балалар ... ... ... меңгеруі ретінде қарайды. Осы рөлдерге сәйкес
еркектер ержүрек болып, ал әйелдер – нәзік ... ... Ұл ... ... сөздер мынандай: «Ұл бала жыламайды!» деп жұбатады ... ... ... деп ... ... «Сен қыз ... қуыршақ
ойнайтын!» деп ұрысады. Сондықтан ұлдар мен қыздар өз мінез – ... ... ... ... ... өседі. Егер гендерлік
әдеттер биологиялық жынысқа сай келмесе, онда бұл ... ...... ... ... пайда болған.
Ең бастысы, гендерлік бағдарлауды адамдар енжар қабылдамайтынын
естен шығармау керек. Адамдар белсенді әрекет етуші күштер ретінде ... үшін ... ... ... ... ... ерекшеліктер – белгілі дәрежеде әлеуметтік ықпал жасаулардың
нәтижесі. Қоғам әр түрлі ... ... ... ... ... Ата – аналар ұлдар мен қыздарға әр түрлі ... ... Бұл ... ... ... мен телебағдарламалар арқылы білінеді.
Ертегілер және балаларға арналған кітаптар мен ... ... ... шытырман оқиғалы кейіпкерлерді ойнаса, әйелдер енжар, күтуші, үйде
отыратын болып көрсетіледі.
Қазіргі қоғамда ... ... ... ... ... саласы:
Гендерлік стереотиптің кең таралғандығынан, бәсекелестік күресте
әйелдер жиі жеңіліске ... яғни ... ... ... ... ер ... ... қамтамасыз етіледі;
Кәсіпкерлікпен айналысу мүмкіндіктері тым шектелген;
Әйелдердің жұмыспен қамтылуының жалпы құрылымы пирамида формасына
ие: қызметтің әлеуметтік статусы ... ... ... бұл ... саны соншалықты төмендейді;
Әйелдердің жалақысы ерлердің жалақысының 65 %-н құрайды.
Осылай, жыныс адамдардың биологиялық ажыратылуының ... ... ... ... ... болып табылады, яғни әлеуметтік
кеңістіктегі индивидтің орнын анықтау мен өзін - өзін анықтауының ... ... ... жынысты биологиялық себептелінген ақиқатты да, ал
гендер ... ... ... екенін де қабылдамайды. Бұл көзқарас
бойынша жыныс пен гендерді әлеуметтік ықпалдың өнімі ретінде ... ... ... ... ... ықпалында болып, әр түрлі
амалдармен қалыптастырылады және өзгереді. Сонымен гендерлік рөлді ... ... - ... ұстанатындар жыныстар арасындағы
айырмашылықтардың биологиялық ... бар ... ... ... ... ... қоғамның ықпалы мен мәдени мазмұнмен
толықтырылады. Ал жыныс пен ... ... шарт ... ... ... айырмашылықтардың биологиялық негізін жоққа шығарады.
Бұлардың ... ... ... ... ... ... қабылдануынан болады және ... ... ... көрсетеді. Ежелгі қоғамдарда
ержүректікті қалыптастыруға бағыттап, дене күшін қалыптастыратын ... ... дене ... ... Көшпенділер садақ ату, қылыш пен
найзаны, тағы ... ... ... өнерлерді меңгерген. Ал кейбір
қоғамдарға әйел – жауынгерлерді – ... ... ... ... бағдарлауды адамдар енжар қабылдамайтынын
естен шығармау керек. Адамдар белсенді әрекет етуші күштер ретінде рөлдерді
өздері үшін ... ... ... ... көрсеткендей,
гендерлік ерекшеліктер – ... ... ... ... жасаулардың
нәтижесі. Қоғам әр түрлі арналар ... ... ... ... Ата – аналар ұлдар мен қыздарға әр түрлі ... ... Бұл ... көркемделген кітаптар мен телебағдарламалар арқылы білінеді.
Ертегілер және ... ... ... мен киноларда ерлер белсенді,
қауіпті, шытырман оқиғалы ... ... ... ... күтуші, үйде
отыратын болып көрсетіледі.
Гендерлік әлеуметтендірудің пәрмені зор. Гендер тағылғаннан
кейін қоғам жеке адамдардан «әйелдер» және ... ... ... етуән
күтеді. Бұл күтулер күнделікті өмірде іске асырылады және ұдайы өндіріледі.
3. Әйел мәртебесіне исламның ықпалы.
Адамзат өзінің ... даму ... ... ... ... қандай
да бір жоғары күштің алдын-ала белгілеп қойған жолы еместігін, жалғыз ... ... ... ... Адамның, қоғамның тандау қүқығы бар және
көпшілік діни және ... ... ... сүйенеді.
Қазіргі уақытқа дейін жыныстардың өзара қарым-қатьшасын
үйлестірудегі, әйел теңдігіндегі мүсылман ... ... ... ... ... жоқ. Мүхаммед пайғамбарымыздың өз
отандастарының салтына қияс әйелдер теңдігі үшін ... ... ... бәрі біле ... Үлы ... және араб үлтының біріктірушісі
ретіндегі Мүхаммед пайғамбар өз ілімінде бәдәуилердің ... ... ... ... қүдайтануын синтездеуге қолы жетті. Ислам
өркениеті деп аталатын бірегей ... ... ... ... болды.
Мұсылман діні келгенге дейін Араб түбегіндегі жұрттар әйел
баласын аса қадірлей қоймаған.
Қараңғылық, зұлымдық пен ... ... ... әйел ... ... бейне бір заттай саудаланып, зинақорлық ашықтан - ашық
жасалатын. Шөл ... ... ... ... ... қыз ... ... сұмдық санайтын. Әйелі босанған сәтте нәресте қыз болса, ешкімге тіс
жармастан, көрсетпестен тірідей ... ... ... терең құдыққа
лақтырып жіберетін. Дүниеге келген мезетте өлтіре алмаса, ... ... ... ... ... киіндіріп, қонаққа апаратын кісіше сәндеп ертіп
шығатын. Сол бетімен айдалаға апарып, алдын ала ... орға ... ... ... ... да ... ... кері
оралатын. Өйткені, тайпалардың руаралық қырық пышақ қақтығысына ... ... ... ... ... сақтай алмауынан бүтін тайпаға
таңба таңылған. Сондықтан одан ... жолы қыз туса ... ... деп ... Әрі оны іске ... ... бұл сөз жоқ надандық. Ислам
әйел затын осыдан құтқарды. Оларды өлтіру ... қате ... ... ата-бабадан бері келе жатқан мұрагерлік құқына әйелдің де үлесі бар
екенін нақтылап ... ... ... ер мен әйел ... ... ... ... Бұл әдептер - Құран аяттары мен сахих хадистер ... әйел ... ... жән ... ... ... орын
алады. Әйел қамқорлық пен күтіп ұстауды қажет ететін бағалы зат ... Осы ... оның ар - ... сұлулығын қорғаудың бірнеше
жолдары көрсетіледі. ... әйел мен ... ... ... ... сай ... ара ... көрсетті, және оларға
қоғамда белгілі бір рөлдер ... ... ... ... түйеде келе
жатқан бірнеше әйелді көрді. Жолшыбай ... өте тез ... ... әйелдерге ыңғайсыздық әкелетінін ұмытып кеткен. Сонда пайғамбар:
«Сен хрусталь қобдишаларды апара жатсын, олармен абай бол» ... ... ... ... оған ... ... ... үлкен қамқорлық көрсетіп, оған ... орын ... ... әйел ... мен ... ... арсыздықты
болдырмау мақсатын ғана ұстанады. Бұл жоспарда Ислам ... ... ... ... ... оны арсыздықтың өзеніне түсуден
сақтайды. Сонымен қатар Ислам әйелді ... ... көз ... ... ... ... ризашылығы болмаса әйел баласын
күштеп ... ... ... ... ... неке қиылмайды. Оған
бәтуа беруге ... құқы жоқ. ... ... ... әйелдің күйеуіне
бағынышты болуын талап етеді. Өйткені, әйелді ... мен ... ... ... Күнделікті тіршілікке қажетті қаржы табу,
соғысқа бару, отбасын асырау түгелдей ... ... Ал, ... ... ... оның мінез-құлқы, қарым-қатынасы ислам
тәлімдеріне сай болуын қадағалайды.
Құранда: «Олармен (әйелдермен) жақсы ... ... - ... .Бұл - ... әйел ... ... зор ... Ислам осылай
әйел затын барлық ауыртпалықтан ... ... еш ... ... ... ... болмайды, дейді. Бүгінгі батыс демократиясы бізге түсіндіріп
қойғандай, бұл әйелді ... ... Атам ... ... ... ... үйдің шегесі» - деп бекер айтпаған ғой. Олар да ... ... ... де ... ... ислам әдебін қаламайды деп түсініп, ... ... бас ... онда ... ... ... болғаны.
Не жойылып кетеміз, әйтпегенде, дінсіз қауымға айналамыз. Қазіргі заманда
қыз баланы ислам этикасына сай тәрбиелеу өте ... ... ... діні ерлер мен әйелдерді теңестіріп, бірдей құқық берді.
Әйелдер еркін дем алып, өзінің қасиетті ... ... ... ... ... ... ... әйелдерге құрметпен қарауға үндеді. Тірідей
қыздарын көметін тағылық қағиданы ... ... үш қыз бала ... ол ... ... деп есептейді. Мұндай көзқарас әлбетте, әлемде
тыныштық пен берекет, бақыт болып, ұрпақтың ... ... ... игі әсер ... ... ... мен ... тек тең құқықты ғана
емес, бірін-бірі ... ... ... ... ... мен ... ... бірдей мейір-шапағатқа ие болады.
Ислам діні отбасының бұзылмауына ерекше мән береді, ... ... ... ... ... неке ... ерекше орын
алады. Өйткені кішкентай сол отбасынан қоғам құрылады. Отбасы нық, әрі ... ... да ... тұрмыс орнайды. Ер мен әйел адамзаттың ұрпақ
тарататын негізгі факторы. Олар бір-бірінсіз өмір ... ... ... ... ұшырайды. Жер бетіндегі тіршілік жоғалып, өшіп-сөнеді.
Рухани тұрғыдан бұл ... ... ... ... «Ердің де өзіне
тән тиісті міндеттері әйелдердің де өзіне тиісті міндеттері бар. Міне, осы
тиісті міндеттерін ... ... ... онда ... та, өмір мәні де ... ... Құранда. Яғни, жақсы істер үшін әйел де, ер азамат та
бірдей сый ... ... ... әйел ... киімдерін тек күйеуіне,
әкесіне немесе қайын ... ... ... өгей ... ... мен
ағаларына ғана көрсетуіне болады».
Исламда ерлер мен әйелдер қарым – ... ... пен ... ... ... – тұрыс пен киімде көрініс
алады. Кең таралған пікірге қарамастан, нақ мұсылмандар әйел ... және оның ... ... ... ... кезде кептеген шешілмеген проблемалардың болғанына қарамастан,
әлемде әйелдердің жағдайы жақсарған
Гендерлік ... құру ... ... ... ... ... ... табылады.
Қорытынды
Сонымен,қорыта келгенде «Гендерлік саясат қажет пе, жоқ па?» деген
сауал арагідік қазақ ... ... ... ... ... біз ... тыс қала ... Қоғам дамуы бұл сұрақтың күн
тәртібінен түспейтінін әрдайым еске салып тұрады. ... ... ... ... ... ... ғана емес, өзіне де қуат берер. Әрине,
әр ... салт – ... өз даму ... бар. ... те, ... дамыған
сайын тұрмыс та түзелуі тиіс.
”Гендерлік саясат” деген түсінік бұрындары көп айтыла бермеуші еді.
Уақыт өтіп, қазіргі кезде көп ... ... ... ... мен пікір
алмасулардың біріне айналды. Ол да болса демократиялық ... ... ... ”Гендерлік саясат” деп айқай салып, биліктегі
нәзікжандылардың үлесін ... ... ... жоқ сыңайлы.Неге?
Себебі, біздің елімізде гендерлік саясатқа қарағанда гендерлік
мәселелер күрделеніп тұр (әйелдің қасиетінің төмендеуі немесе төмендетілуі,
т.б.). Ол ... ... ... ... ... ... ... екенін ескерсек, алдымен, гендерлік ... ... ... ... ... ... ... жөн сияқты.
Қоғам болып әйелдің отбасы мен қоғамдық өмірдегі ... ... ... оның ... ... ... ... ойлайсыз?
Гендерлік саясат, негізінен, әйелдердің теңқұқылығын тек ... ... ... ... ... ... де қамтамасыз етуі
керек. Алайда, Қазақстанда жүргізіліп отырған гендерлік саясаттан, ... ... ... жаңғырықтары естіліп жатады. Сондықтан да
гендерлік саясат пен гендерлік мәселелер деп екі бөлуімізге тура ... ... ... діні ... мен ... ... бірдей
құқық берді және әйел мен еркектің физиологиялық және психологиялық
ерекшеліктеріне сай ... ара ... ... және ... ... ... рөлдер жүктеді.
Гендер тағылғаннан кейін қоғам жеке адамдардан ... ... ... ... ... күтеді. Бұл күтулер күнделікті өмірде іске
асырылады және ұдайы өндіріледі.
Әдебиеттер ... ... Ә. Х. ...... ... Шәмшәтұлы И., Дәкенов М., Дәуіт Д., Күнхожаев Н. ... ... ... ... М. Избранные произведения. – М.,1990.
4. Социология. Оқулық. – Алматы, 2002.
5. Қарабаев Ш.К. Әлеуметтану ... Оқу ...... ... 2007.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек пен жұмысбастылық66 бет
Білім беру жүйесінің құрылымы мен принциптері8 бет
Гендерлік лингвистиканы зерттеудің теориялық аспектілері9 бет
Гендерлік психология саласының мақсат-міндеттері, пәні, объектісі.4 бет
Жартышарлардың ассиметрия мәселесі. Cөйлеу кезіндегі сол (доминант) және оң (субдоминант) жартышарлардың рөлі3 бет
Жетекші әйелдердің психологиялық ерекшеліктеріне жетекшілік қызметтің әсері54 бет
Жеткіншектердің девиантты мінез- құлқындағы гендерлік айырмашылықтарды зерттеудің теориялық негіздері36 бет
Отбасындағы гендерлік тәрбие37 бет
Швед “моделі”7 бет
Қазақ және ағылшын тілдеріндегі мақал-мәтелдердің гендерлік сипаты6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь