Қазақстан Республикасының экологиялық проблемалары

Қазақстан Республикасының экологиясына жалпы шолу
Негізгі экологиялық мәселелер
Экологиялық проблемаларды шешу жолдары
Халқымыз табиғатты анаға теңеген. Өйткені табиғатта тіршілік өсіп-өнеді. Өзіндегі барды адамға, жан-жануарға, өсімдікке берген. Табиғатта басы артық ештеңе жоқ. Табиғат сырын терең білмей, оған немқұрайлы қарау үлкен апатқа соқтырады. Бір кездерде табиғатты бағындыруды мақсат тұтып, ормандар аяусыз балталанды, аң-құстар шамадан тыс ауланды, жер жөн-жосықсыз жыртылып, топырақта эрозия пайда болды. Соның салдарынан бүгінгі таңда адам баласына ядролық апаттан гөрі экологиялық апат аса үлкен қауіп төндіріп отыр.
Бізді экологиялық апатқа душар еткен адам санасының эрозиясының нәтижесі.
Экология деген сөз "тіршілік ету мекені, өмір сүретін орта" туралы ғылым дегенді білдіреді. Алғаш рет 1886 жылы "экология" терминін атақты неміс биологы Эрнест Геккель ғылымға енгізген және "Экология - табиғат пен тірі ағзалардың өзара қарым-қатынасын зерттейтін ғылым" деген анықтама берген. Бүгінде тәуелсіз Қазақстанда ғана емес, бүкіл әлем алдында экология мәселелері тұр. Адам ақыл-ойының нәтижесі алып ракеталар, атом станциялары, зауыттар, т.б. ғылыми прогресс жетістіктері өмірімізді байыта, жеңілдете түсумен қатар қауіп-қатер туғызуда. Осының бәрі экологиялық сананың жеткіліксіздігінен, адамдардың болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершілігін жете сезінбеуінен. Адам өміріне экологиялық зардаптардың әсер ете бастауы олардың қоршаған ортаға жыртқыштықпен қарауының салдары.
        
        Қазақстан Республикасының экологиясы
Халқымыз табиғатты анаға теңеген. Өйткені табиғатта тіршілік өсіп-өнеді.
Өзіндегі барды ... ... ... ... ... басы артық
ештеңе жоқ. Табиғат сырын терең білмей, оған немқұрайлы қарау ... ... Бір ... ... бағындыруды мақсат тұтып, ормандар аяусыз
балталанды, аң-құстар шамадан тыс ауланды, жер жөн-жосықсыз ... ... ... ... ... салдарынан бүгінгі таңда адам баласына
ядролық апаттан гөрі экологиялық апат аса үлкен қауіп ... ... ... ... ... ... адам санасының эрозиясының нәтижесі.
Экология деген сөз "тіршілік ету мекені, өмір сүретін орта" туралы ... ... ... рет 1886 жылы "экология" терминін атақты неміс
биологы Эрнест Геккель ғылымға енгізген және "Экология - ... пен ... ... ... зерттейтін ғылым" деген анықтама берген.
Бүгінде тәуелсіз Қазақстанда ғана ... ... әлем ... ... тұр. Адам ақыл-ойының нәтижесі алып ракеталар, атом станциялары,
зауыттар, т.б. ғылыми прогресс ... ... ... ... қатар қауіп-қатер туғызуда. Осының бәрі экологиялық сананың
жеткіліксіздігінен, ... ... ... ... ... ... Адам өміріне экологиялық зардаптардың әсер ете ... ... ... ... қарауының салдары.
Бүгінде санасында сәулесі бар әрбір адамды туған жердің табиғатының тағдыры
толғандыруы керек. Ауылдық жерлердегі экологиялық, санитарлық, эпидемиялық
жағдайдың ... ... ... ... ... отыр. Адамдар
ядролық жарылыстардың зардабын әлі де тартуда, рак, өкпе, қан аздығы, ... қан ... ... ... ... ... ... ауыратындар
көп.
Радиациялық заттар қоршаған ортаға ... ... ... ... жасап сынау кезінде таралады. Радиацияның шамадан артық мөлшері
ағзада қатерлі ... ... ... ... болуына әсер етуде,
Семей аумағында қазір 700 мың га ... ... жер бар. Оның ... ... ... ... Сонымен бірге, табиғи ортаға ... ... күн ... ... немесе жасанды жолмен-
флюорография, теледидар экраны, сағаттардың шағылыс циферблаттарынан т.с.с.
туындайтын сәулелер де адамға әсер ... - ... ... ... өсімдіктер жылына ауа қабатына 400
млн. тонна оттегін бөліп шығарады. Жылына бір адам тыныс алу үшін 173 ... ... ... ... ... ... ... улы газ бен
шаңнан тазартады. Өсімдіктер ... ауру ... ... ... зат бөліп шығарады.медицинада алатын орны үшан-теңіз. Сондықтан
әсімдіктің қызметін бірде-бір жетілген механизм атқара алмайды.
1989 жылы ... ... ... ... қозғалыс құрылды. Олжас
Сүлейменов басқарған бұл қозғалыс ... ... ... ... ... сүру ... талап етуіне жол ашты. Халықты дүние ... ... ... ... бітеу үшін көтерген "Невада-Семей" козғалысын бүгінде       
білмейтін адам жоқ. 1991 жылы 29 ... ... Н. Ә.   ... ... полигонын   жабу  
туралы жарлыққа қол қойды. Бүгінгі   таңда   Қазақстандағы экологиялық  
жағдайдың  ... ... ... Арал мен ... Бұл  ... қана ... емес әлем ... алаңдатып отыр. Аралды  құтқару
мәселесіне тек эколог ғалымдар ғана ... елім ... ... азаматтар
атсалысуда. Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың назарында әрқашан экологиялық
проблемалар тұр. ... ... ... ... қоры құрылды.
Дүние жүзіндегі ең беделді ұйымдардың бірі.
ЮНЕСКО тарапынан халықаралық кеңес болып ... ... ... ... ... ... эколог ғалымдар қатысты.
Егер нақты шара қолданылмаса барынан, байлығынан ... өлі ... ... ... ... ... ... заттармен, техногенді қалдықтарымен ластауда
Қазақстанның мына кәсіпорындары ерекше зиян тигізуде: ... ... кен ... Өскемен қорғасын - мырыш комбинаты,
Зыряновск ... ... ... ... заводы, Жамбыл фосфор
заводы, Балқаш тау-кен комбинаты, Жезқазған тау-кен комбинаты, ... ... ... энергетикалық комплексі, Қарағанды металлургия
заводы, "Фосфор" Шымкент ... ... ... ... ... жұмыс істеп турған кәсіпорындарды тазалау қондырғыларының
сапасы мен тиімділігі 30%-дан аспайды. Өндіріс сарқынды ... ... Орал т.б. ... суы ... жөнінен нормативтік
көрсеткіштерден әлдеқайда асып түседі.
Пайдалы қазбалардың ішінен республикаға ең ... ... және ... зиян ... ... ... кендері,
түсті металлургия, ал микроэлементтерден қорғасын, хром оксиді, ... ... ... ... ... ... күйінде, басқа елдерге жө-
нелтіліп, дайын өнім мен қымбат бұйымның тиімділігін ... ... ... ... ... ... шикізат өндіретін орындардың зиянды
қалдықтары мен бүлінген су, ауа, ... ... ... ... ... ... әсері
60% шамасында. Ол әсіресе тау-кен өнеркәсіп орналасқан ... ... ... ... ... ауру түрлерінің өршуіне ықпал
етуде. Арал өңірінің ... Арал ... ... аумағынан асып,
бүкіл планетаның бас ауруына айналып отыр. Оны сауықтыру бағытында ... бес ... ... ... Өзбекстан, Түркіменстан
Президенттері бірнеше рет     ... ... ... ... ... ... келтіру жобаларына қолдау білдіру түралы шаралар
айқындалды.
Арал   ... ... ... ... ... ... ... 60 жылдардың басында 60 текше шақырым су берсе, 1980 ... ... ... ... 4   текше   шақырым   су беріп келеді. Ал ... ... беру үшін ... ... 40-45 текше шақырым су керек.
Аралдың бұрынғы 66000 шаршы ... су ... ... не   ... 25   шаршы шақырымға   жуық   су   айдыны   қалып отыр. Бір
кездері арнасынан асып - ... ... алып ... ... жыламсырап ағады.
Теңіз ұлтанынан ұшқан тұзды шаң ... ... ... ... суық ... ... сайын қатерлі де қорқынышты сипат алып барады.
Экологиялық апат аймағында отырған ел ең алдымен ауыз су ... ... ... қоса Арал ... ... тұрғындарды да құтқару
керек. Өйткені елді мекендердің тек 15-20%-ы ғана таза су ішіп ... ... ... ... ... ... қайшы келетін ауыз суды
пайдалануда. Соның өзінде, ауылдық жерде су бір ... бір ... ... ... ... оның шамамен 200-400 литрге жетіп отыр. Мұның ... ... ... өршуіне, өңір халқының денсаулығына кері ... Олар бір ... Арал ... көтерілген тұзды тозаңның астында
жатса, екінші жағынан Байқоңыр ғарыш аймағының қасіретін бастан өткізуде.
Соның салдарынан тұрғындар ... ... ... қан ... ... бауыр
және басқа қауіпті аурулардың көрсеткіші республикада жоғары болып тұр.
Мысалы, Арал ... ... ... облысы көлемінде бір ғана
туберкулез ауруымен науқастанған адамдардың жалпы саны 19,5 мың.   ... ... ... ... ... ... осы ... тұрғындарының  
қал-ахуалын жақсарту,жер асты суларын  кеңінен  пайдалану арқылы тұщы ... ... су ... ... жүргізу,    "Көкарал" бөгеті  
құрылысын   аяқтап, кіші Аралды сумен ... ... ... ... ... ылғалдылығы 18%-ға төмендесе, ауа-
райының жылы кезеңі бір айға дейін қысқарды. Бұл өлкедегі бұрынғы ... ... ... 85-і қалды. Егер "Көкарал" бөгеті ... ... ... ... ... ағып барып үлкен айдынға жайылып бостан
-босқа ... ... ... еді. Кіші теңізге Сырдария суын көбірек
жеткізу ... ... шешу ... ... аймағына айналған тағы бір өлке ол - ... ... ... ... ... ... қай түкпіріне үңілсеңіз де,
әртүрлі зымырандардың сынығынан аяқ алып жүру қиын. ... ... ұшу ... ... ... құлаған бөлшектері. Зымырандардың
отын құрамында хлорлы қосылыстар жиі кездеседі. Аспаннан от жалынға оранып
түскен қалдықтар 3-4 ... ... ... өртеп, тып-типыл етіп
кететіндіктен, ұзақ ... ... қу ... айналған бұл жерлерде ештеңе
өспейді. Байқоңыр ғарыш аймағының аумағында зымыран бөлшектері ... ... ... және ол 105 мың ... км-ден асады. Олар төмен құлдилап келе
жатқанда, сұйық отын ретінде қолданылатын дептил төгіліп, шашылып ауаны,
жер мен суды ... Одан ... ... ... сол төңіректе 130 елді
мекеннің үстін себелеп ... ... ... зымыран ұшырылған
кезде ауаның ластануы 100 мың ... ... ... тең. ... ... бір ... ... кезде оның отынынан ауаға тасталатын
зиянды зат мөлшері 300 тоннаға жетеді. Мұның бәрі ең ... ... әсер ... ... ... ... жылдары әсіресе Ұлытау
ауданының тұрғындары арасында жүйке, қатерлі ісік аурулары, қан ағару, ... ... ... бала туу, ... ... ... ... өнеркәсібін тиімді дамытпау әсерінен табиғи ортаға орасан зор зиян
келіп отыр. Ең ... ... АҚ ... бір ... ... ... қондырғысын көшіру кезінде 100 га жер бөлініп,
кезінде ауаға 18 мың ... ... улы зат ... ... ... Үкімет енжарлығын пайдаланып,ауаға 80 мың тонна улы зат ... ... ... Бұл көрсеткіш халық арасында түрлі аурулардың көбеюінің
басты себебі ... ... ... ортаның ластанбауына адамдардың терең
түсінігі керек. Елімізде тұрақты экономикалық қатынас ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінше өзімізде
өндірсек, біріншіден, елге жұмыс табылады, екіншіден, экологиялық таза өнім
жасауға ұмтыламыз және табиғи ортаға зиян ... ... ... ... мен ... ... кітап»  Қорықтар мен қорықшалар
Жүздеген жылдар бойы шаруашылық мақсаттар үшін ағаштарды кесуге, құстарды,
сүтқоректілерді, балықтарды ... ... шек ... ... жер бетіндегі өсімдіктер түрлерін, кәсіптік жануарлар санын күрт
азайтты. Кейбір түрлер ... ... ... ... ... мен жануарлардың табиғаттағы, ... ... ... ... ... Жас ... ... оларды сақтап, қорғауға баулып, тәрбиелеген.
«Ер - елдің көркі, орман-тоғай жердің көркі», «Бір тал ... он тал ... - ... ... дана - ... шығады». «Қорада малың болсын, көшеңде
талың болсын». «Тау бұлағымен көрікті, бұлақ кұрағымен көрікті». ... — мал, өзен ... - ... «Нар - ... ...... «Мал
өсірсең - қой өсір, өнімі оның көл-көсір» деген сияқты мақал-мәтелдер бұған
толық дәлел.
Қазакстан ... ... ... ... ... мен
қанаттанған пырақ бейнеленген. Бұл - туған жерімізге ... ... ... мен ... әлемін қадірлеп құрметтеуден
туындаған.
Халқымыздың өз ұрпағын, табиғатты аялап, сақтауға тәрбиелейтін алуан түрлі
кұралдары бар. Солардың бірі - ... ... ... «Көк шөпті жұлма,
таптама», «Көктемде жан-жануарға тиіспе», ... ... ... ақ ... ... ... ... кездесетін және жойылып кету қаупі бар өсімдіктер мен
жануарлар түрлерін қорғау мақсатымен ... ... ... ... рет 1978 жылы ... Онда ... ... сиреп бара жатқан
түрлері тіркелді. Екінші басылымы 1991 жылы, үшінші басылымы 1996 ... ... ... 16 ... бақалардың 3 түрі, жорғалаушылардың
40 түрі ... ... ... ... «Қызыл кітабы» 1981
жылы жарық көрді. Бұл кітапта гүлді өсімдіктердің 304 түрі сипатталған. 
Қорықтар. Елімізде өсімдіктері мен ... әр ... ... қорғалатын
тұтас табиғи аймақтар - қорықтар ұйымдастырылған:
1. Алматы мемлекеттік қорығы (Іле Алатауы).
2. Ақсу - ... ... ... (Талас Алатауы).
3.    Барсакелмес мемлекеттік қорығы (Арал теңізінің ... ... ... ... ... жануарлары (ақбөкен, ... ор ... ... ... ... және ... көшірілген.
4.   Қорғалжын   мемлекеттік қорығы (Ақмола облысының 
су-батпақты аймағы).
5.   Наурызым    мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қорығы (Оңтүстік Алтай).
7.   Үстірт корығы (Маңғыстау).
8.   Батыс Алтай корығы (Шы-ғыс Қазакстан).
9.    Алакөл қорығы ... ... ... баска өсімдіктер мен жануарлардың ... ... ... 62 ... 5 ... ... (Алтынемел, Баянауыл, Көкшетау, Іле
Алатауы, Қарқаралы) және ... ... ... ... ... кор емес. Адам игілігіне пайдалану, ... ... ісі ... ... ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
Адамзаттың экологиялық проблемалары21 бет
Арал, Балқаш, Каспийдің экологиялық проблемалары8 бет
Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс9 бет
Еліміздің экологиялық проблемалары11 бет
Каспий өңірінің экологиялық проблемалары.Жаңа Өзен кен орының топырақтарының мұнаймен ластануы19 бет
Маңғыстау өлкесінің экологиялық проблемалары15 бет
Радиация және Қазақстанның экологиялық проблемалары11 бет
Судың экологиялық проблемалары5 бет
Қазіргі уақыттағы глобальды экологиялық проблемалары13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь