С. Сейфулиннің «Тар жол тайғақ кешу» романындағы күрескер ақынның бейнесі

МАЗМҰНЫ
Кіріспе 3
1 Сәкен Сейфуллин . Қазақ әдебиеті төрінде үлкен орын алатын қоғам қайраткері 6
1.1 Сәкен Сейфуллиннің қысқаша өмірбаяны жайлы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2 Сәкен Сейфуллиннің құнды еңбектері 9
2 Сәкен Сейфуллиннің «Тар жол тайғақ кешу» романы 15
2.1 Азаттықты аңсаған күрескер ақын 15
2.2 С. Сейфулиннің «Тар жол тайғақ кешу» романындағы күрескер ақынның бейнесі 18
Қорытынды 25
Пайдаланған әдебиеттер 27
Кіріспе
Жұмыстың өзектілігі. XX ғасырдың басында қазақ жазба әдебиетінде Абайдың ағартушылық, демократтық бағытын, ақындық өнерде ашқан соны сүрлеуін әрі қарай жаңғырта, замана талабымен үйлестіре жалғастырушы қаламгерлердің А. Байтұрсынов ұйытқы болған аса қуатты шоғыры қалыптасты. Соған өзіндік таным-түсінік, керкемдік қолтаңбасымен келіп қосылған жас талант Сәкен Сейфуллин не бары 4—5 жылда әдебиеттегі төңкерісшіл бағытты бастаушы әрі көрнекті мемлекет қайраткері дәрежесіне көтерілді. Оның шығармашылық және азаматтық тағдырында халықтың бостандығы мен жарқын болашағын социализммен байланыстыра қарауы шешуші рөл атқарады. Осы жолда аянбай еңбектенген әмбебап талант барлық жанрда тамаша туындылар беріп, әдебиетке жаңа образдар, тың тақырыптар, түр мен өрнектер әкелді. Сөйтіп, ол қазақтың кеңес дәуіріндегі әдебиетінің негізін салушы және сол платформаға кірген қаламгерлердің серкесі болды[1].
Жұмыстыі жалпы сипаттамасы. Қазақ кеңес әдебиетінің негізін қалаушы жалынды ақын, айбынды күрескер, қоғам қайраткері Сәкен Сейфуллиннің өмір жолы мен өнерпаздығына көз салғанда қазақ тарихының ұлы өзгерістерінің көп қырларын аңғарамыз.
Сәкен қайраткерлігіне бір арнадан қарап, бір жүйеде баға беру дұрыс болмайды. Қазақтың мақтанышына айналған азаматтың өр тұлғасынан талай өнер үлгілері тарамданады.
Коммунистік партия мен Кеңес өкіметіне сеніп, оның жолын әділдік, теңдік жолы деп ұққан Сәкен басшылық тарапынан саясатты бұрмалаушылық көрген тұста, өзінің ой сезімін іркіп қалмағандығына тарих тағылымы біздің көзімізді жеткізді. Ол әрқашан пікірін ашық білдіріп отырған.Ол «ұлттардың өзін-өзі билеуі» деген Ленин қағидасына құлай сенген. Қазақстанда ұлт өкілдерін «ұлтшылдықпен» айыптап, қорытқысы келгендерге ашық наразылық білдірген. Бұған дәлел-оның 1923 жылы Ярославскийге жазған хаты. Ол Қазақстан үкіметінің басшысы боп жүргенде қазақ тілін мемлекеттік тіл етіп жариялау, мемлекеттік іс қағаздарын қазақ тілінде жүргізу, қазақ тілінде кітаптар, газет журналдарды шығаруды ұлғайту мәселлерін көтерген.
«Қырғыз» аталып келген ұлттың «қазақ» екенін дәлелдеген де – осы Сәкен Сейфуллин. Ол 1923 жылы «Қазақты қазақ дейік, қателікті түзетейік» деген мақала жазды . Мақаласында ол: «бүгінге шейін қазақты орыстар киргиз деп келеді,… киргиз дегенде бір түрлі менмендік қиянатпен, қорлаған мазақпен айтатын» -деп ашына жазады.
1923 жылы 9 маусымда «Кеңсе істерін қазақ тілінде жүргізу керек» деген атақты мақаласын жариялады. Айтып –айтпай не керек…осы күнгедейін өз тіліміз өзімізге бұйырмай келе жатқандығы бәріңізге аян.
Голщекин саясатына ашық қарсы шыққан да- осы Сәкен.
Ақыры 1937 жылы 25 ақпанда Алматы түрмесінде кеше өзі орнатысқан, болашағына риясыз сенген өкіметтің қолынан атылған да- осы Сәкен.
Сәкен ең алдымен өзінің өмір сүрген дәуірін жырлап, оны қастерлеудің оңтайлы жолдарын таба білген жаңашыл ұлы тұлға. Құдай берген дарынын сәулелендіруге сазгерлігі едәуір демесін жасап, сал-серілігі ажарлай түскені тағы бар. Сәкеннің өзімен қатарлас қанаттас болған қоғам және мемлекет қайраткерлерінен бір ерекшелігі оның ұлы ақындығында. Ал ақындығының ең мәнді сыры жаңашыл реформаторлығында. Жаңашылдықтың ең негізігі арнасы өмір сүрген замананың образын жасауында. Ақын жазушылар қай-қайсысы болмасын өз заманының образын жасауға талпынады, бірақ ондай дүние кез-келгеннің маңдайына жазылмайтын бақыт.
Өзінің ақындық талантының үлкен бөлігін қоғамдық өзгерістердің жаңашыл сипатын ашатын саяси тенденциясы басым азаматтық әуенге арнағанмен, Сәкен поэзияда лирик ақын есебінде де әдебиетімізде елеулі орын алады[2].
Пайдаланған әдебиеттер
1. Қазақ әдебиетінің тарихы. 3 том 1967 жыл
2. С.Қирабаев Сәкен Сейфуллин, 1962
3. Смалов Е. Ақын және революция, 1964
4. Қ.Мумалиев, Стиль және өнер ерекшелігі,1996
5. З.Ахметов, Казахское телосложение, 1965
6. М.Қаратаев Мировозрение и мастерство,1960
7. Ә.Тәжібаев Өмір және поэзия, 1998
8. Т.Кәкішев, Октябрь өркені, 1956
9. Х.Әдібаев, Уақыт және суреткер, 196
10. Сәкен Сейфуллин Шығармалар, алты томдар, 1966
11. Сәкен Сейфуллин, тар жол тайғақ кешу романы, 1977
12. Қазақ әдебиетінің тарихы Үшінші том, 1979
13. С.Қирабаев, Қазақ әдебиеті,1989
14. Қ. Жұмалиев, Стиль өнер ерекшелігі, Алматы
15. Б.Наурызбаев, Дәуір суреткері, Алматы
16. Ә.Тәжібаев Өмір және поэзия, 1998
17. Т.Кәкішев, Октябрь өркені, 1956
18. С.Қирабаев Сәкен Сейфуллин, 1962
19. Смалов Е. Ақын және революция, 1964
20. Қ.Мумалиев, Стиль және өнер ерекшелігі,1996
21. З.Ахметов, Казахское телосложение, 1965
22. М.Қаратаев Мировозрение и мастерство,1960
23. Ә.Қоныратбаев, Шеберік сырлары, Бишкек
24. Т.Нұртазин, Әр жылдар ойлары
25. Қазақ әдебиеті, Оныншы сыныпқа арналған оқулық
26. Қазақ әдебиетінің тарихы. 3 том 1967 жыл
27. С.Қирабаев Сәкен Сейфуллин, 1962
28. Смалов Е. Ақын және революция, 1964
29. Сәкен Сейфуллин, Тар жол тайғақ кешу романы, Алматы
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе 3
1 Сәкен Сейфуллин - Қазақ әдебиеті төрінде үлкен орын алатын ... ... ... ... қысқаша өмірбаяны жайлы..........................................6
1.2 Сәкен Сейфуллиннің құнды еңбектері 9
2 Сәкен Сейфуллиннің ... ... ... ... ... С. ... ... күрескер ақынның бейнесі 18
Қорытынды 25
Пайдаланған әдебиеттер 27
Кіріспе
Жұмыстың өзектілігі. XX ғасырдың ... ... ... әдебиетінде Абайдың ағартушылық, демократтық бағытын, ақындық өнерде ашқан соны сүрлеуін әрі қарай жаңғырта, замана талабымен үйлестіре ... ... А. ... ... ... аса ... ... қалыптасты. Соған өзіндік таным-түсінік, керкемдік қолтаңбасымен келіп қосылған жас ... ... ... не бары 4 -- 5 ... ... төңкерісшіл бағытты бастаушы әрі көрнекті мемлекет қайраткері дәрежесіне көтерілді. Оның ... және ... ... ... ... мен ... болашағын социализммен байланыстыра қарауы шешуші рөл атқарады. Осы жолда ... ... ... ... барлық жанрда тамаша туындылар беріп, әдебиетке жаңа образдар, тың тақырыптар, түр мен өрнектер әкелді. Сөйтіп, ол қазақтың кеңес дәуіріндегі ... ... ... және сол платформаға кірген қаламгерлердің серкесі болды[1].
Жұмыстыі жалпы сипаттамасы. Қазақ ... ... ... ... жалынды ақын, айбынды күрескер, қоғам қайраткері Сәкен Сейфуллиннің өмір жолы мен өнерпаздығына көз ... ... ... ұлы ... көп ... ... қайраткерлігіне бір арнадан қарап, бір жүйеде баға беру дұрыс болмайды. Қазақтың мақтанышына ... ... өр ... талай өнер үлгілері тарамданады.
Коммунистік партия мен Кеңес өкіметіне сеніп, оның ... ... ... жолы деп ұққан Сәкен басшылық тарапынан саясатты бұрмалаушылық көрген тұста, өзінің ой сезімін іркіп қалмағандығына тарих тағылымы ... ... ... Ол ... ... ашық ... отырған.Ол деген Ленин қағидасына құлай сенген. Қазақстанда ұлт өкілдерін айыптап, қорытқысы келгендерге ашық наразылық білдірген. ... ... 1923 жылы ... ... хаты. Ол Қазақстан үкіметінің басшысы боп жүргенде қазақ тілін мемлекеттік тіл етіп жариялау, ... іс ... ... ... ... ... тілінде кітаптар, газет журналдарды шығаруды ұлғайту мәселлерін көтерген.
аталып келген ұлттың екенін дәлелдеген де - осы ... ... Ол 1923 жылы ... ... ... . ... ол: -деп ... жазады.
1923 жылы 9 маусымда деген атақты мақаласын жариялады. Айтып - ... не ... ... өз ... ... ... келе жатқандығы бәріңізге аян.
Голщекин саясатына ашық қарсы шыққан да- осы Сәкен.
Ақыры 1937 жылы 25 ... ... ... кеше өзі ... ... риясыз сенген өкіметтің қолынан атылған да- осы Сәкен.
Сәкен ең алдымен өзінің өмір сүрген дәуірін ... оны ... ... ... таба ... ... ұлы ... Құдай берген дарынын сәулелендіруге сазгерлігі едәуір демесін жасап, сал-серілігі ажарлай түскені тағы бар. Сәкеннің өзімен қатарлас қанаттас болған қоғам және ... ... бір ... оның ұлы ... Ал ... ең ... сыры жаңашыл реформаторлығында. Жаңашылдықтың ең негізігі арнасы өмір ... ... ... жасауында. Ақын жазушылар қай-қайсысы болмасын өз заманының образын жасауға талпынады, бірақ ондай дүние ... ... ... бақыт.
Өзінің ақындық талантының үлкен бөлігін қоғамдық өзгерістердің жаңашыл сипатын ашатын саяси тенденциясы басым азаматтық әуенге арнағанмен, Сәкен ... ... ақын ... де ... ... орын алады[2].
Сәкен лирикасы тақырыптық және жанрлық сыр-сипаты жағынан әр алуан. Ол туған даланың табиғатын, өлмес ... ... ... ... ... ... ақын ... сезім күйін қоғамдық өмірмен тығыз байланыста көрсетті. Бұған дәлел -оның төңкерістен бұрын жазған өлеңдері.
Зерттеудің мақсаты мен ... ... ... ... - ... әдебиеттегі, Сәкен Сейфуллин шығармашылығының көркемдік жүйесіне ғылыми ... ... ... ... үшін ... ... мынандай басты міндеттерді шешу алға ... ... төл сөз ... ... жанрлық және көркемдік деңгейін анықтау. Осы мақсатты жүзеге асыру үшін мынадай міндеттерді шешуге талпыныстар жасалды:
- Сәкен шығармашылығына тән ортақ ... пен ... ... ... ... ... ... шығармаларының тек поэзия құдірет - күшінің ... мен ... ... ... ... ... Сәкен шығармаларында мол көрініс табатын шеберлік тұғыры - тіл ... ой ... ... ... ... ... ұлттық тіл байлығын құбылтуы, қолданудағы көркемдік бейнелеу ерекшеліктеріне назар аудару;
- Ақынның ... өмір ... ... ... ... адам ... жасаудағы көркемдік жүйе шеберлігін сараптау;
Зерттеу жұмысының ғылыми ... ... ... ... жүйе ... ... ... зерттелмеген. Зерттелсе де белгілі ... ... ... не әлденеше авторлардың айналасында қарастырылатын. Бұл ... ... ... әрі нысанды мақсатта жүргізілді. Сондықтан курстық жұмыстың ғылыми жаңалығы ... ... ... ... ... шығармашылығының сүйенген үш тағаны, байланған үш ... бар. Оның ... ... ... да ... ... ... бүкпесіз де қарапайым сыршылдығы. Екіншісі - асқақтық яғни ... ... ... ... елеп ... ... жасап, күрделі қорытындылар шығаратын сыншылдық көркемдеу жүйесі. Үшіншісі азаматтығы - қоғамдық әлеуметтік мәселелерді, күллі тыныс - ... ... ... ... ақын ... ... ... аясында көркемдік ой - санаға қозғау салып, ұлттық рухтың ... мен ... ... ... ... орны Мұқағали поэзиясы мысалында ғылыми тұрғыдан тұжырымдалады.
- Көркемдік - поэзия үшін жырдың ... әсем ... ... адам ... ... ... Жүйе - бір ... түскен арна, тоғыз ағыстың тоғысуы.
Зерттеу тәсілдері: Зерттеу ... жазу ... алға ... ... мен ... ... үшін өлең - ... көркемдік жүйелерге, ұлттық белгілерге, образдардың сұрыпталу ... мен ... ... ... ... ... ... назар аударылып, кешенді әдеби талдау әдіс-тәсілдері қолданылды.
Зерттеу нысаны ... С. ... ... толғау, поэмалары негізгі материал болды.
Зерттеу жұмысының құрылымы. Жұмыс кіріспеден, екі ... ... ... тұрады. Жұмыстың соңында ... ... ... ... ... ... - ... әдебиеті төрінде үлкен орын алатын қоғам қайраткері1.1 Сәкен Сейфуллиннің ... ... ... ... ... ... ... ж.), қазақ кеңес әдебиетінің негізін қалаушы жалынды ақын, айбынды күрескер, қоғам қайраткері. 1905 ж. ... ... ... ... 1909 ж. Ақмоладағы екі сыныпты приход мектебіне ауысып, оны тәмамдағаннан кейін қалалық училищеде оқуын жалғастырады. 1913 ж. Омбының оқытушылар ... көп ... ... ... ... ұлы ... ... Жұмабаевпен үш жыл бірге оқиды. Қазақ жастарының көмегімен 1914 ж. атты ... ... ... ... мақсатын көздеген қоғамының сол қанатын басқарды. Омбы жұмыскерлерінің өмірімен танысып, Феоктист Березовский сияқты революционер жазушымен жақын болуы Сәкеннің ағартушы-демократтық ... ... ... ... жасаса, 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалысы күрес жолын тандау қажеттігін сездіреді. Омбы полициясының қара тізіміне 1914 ж. іліккен Сәкен ... ізін ... ... ... қарамастан 1916 жылғы санақ алу жұмысына қатысуы, Бұғылы ауылында бала оқытуы, Ақпан төңкерісі кезінде қала ... ... ... ... ... бел ... Акмолаға келе сала ұйымын ашуы, 1917 ж. ... ... ... ... түсіндіруі, Қазан төңкерісін қуанышпен қарсы алып, қалам мен қаруды тең ұстауы әшейінгі жастық желігі емес еді. ... ... ... ... совдепінің президиум мүшесі және халық ағарту комиссары ... ... ... туын көтерді, таптық сыңай танытты. 1918 жылдың маусымында тұткынға алынып, атаман Анненковтың азап вагонында ... ... ... ерлік көрсетуі, түрмеден қашып шығып Түркістан өтуі, Кеңес өкіметі қайтадан орнағаннан кейін ... ... ... ... ... ... ... араласуы азамат ақынның өнегелі өмірінің айшықты белестері. 1920 ж. ... ... ... ... ... ... атқару комитеті президиумының мүшесі болды. Оқу халық комиссарының ... ... ... ... ... жүргенде 1922 ж. Халық комиссарлары кеңесінің төрағалығына сайланды. 1922 ж. 1915 жылдан бері жазып, , , (Орынбор), ... ... әр ... ... өлендерінен құралған жинағы, 1917 ж. жазылған мен тұңғыш революциялық (1920 ж.) пьесалары жеке кітап ... ... ... С. ... 1917-1925 жылдар арасында Қазақстан көлемінде өткізілген ірі науқандар, мәнді ... ... ... ... мен ... ... 1925 ж. ... Халық ағарту институтының директоры, 1926 ж. Қазақ өлкелік партия ... ... ... ... ... ж. ... Қазақ педагогика институтының (Қазпедвуз) директоры кызметін атқарып, 1929 ж. күзде Алматыдағы Қазақ ... ... ... ... 1934 ж. ... ... журналистика институтының профессоры болды[3].
1927-28 ж. ... мен ... ... ... ... Ұзақ ... журналының редакторы болды. Әдебиет пен мәдениет ісіне басшылық ететін талай ұйымдардың жетекші ... ... 1934 ж. ... ... ... ... ... сөз сөйледі. Орыстың данышпан ақыны А.С. Пушкиннің қаза болғанына 100 жыл толуын атап өту жөніндегі одақтық комитеттің мүшесі және ... ... ... ... ... Қазақ халкының тарихында, әсіресе әдебиетінде үлкен белес жасаған атты роман-эссесін 1922 ж. бастап, тарихи шындықтың бетіне кірбің ... ... ... ... ... 1927 ж. жеке кітап етіп шығарды. Бұл екі арада (1924 ж.), жинақтары мен (1926 ж.) атты ... ... ... ... ... ... ... тырнақалдысы болған хикаяты 1927 ж. жазылса, жинағы 1928 ж. шықты. Қазақ әдебиетінің классикалық ... ... ... 1925-1929 жылдар аралығында жазылды. Өзі өмір сүрген заманына (1925 ж.), (1933 ж.), (1935 ж.) ... ... ... ... аштықты, партияның, әсіресе кәрі райкомның жүргізіп жатқан саясатының қателігін әшкерелеген дастанын жариялады. Бұлар күрескер ақынның поэзия ... зор ... ... ... 1922 ж. ... әнгімесін 1935 ж. хикаятқа айналдыруы, қазақ интеллигенциясының қоғамдағы ... ... ... ... ... ... (1932-34 ж.) және ... даму белестерін баяндаған атты публицистикалық хикаяты, сол кездегі идеологиялық идаспакпен өнделіп, толықтырылған екінші -- 1936 жылғы ... ... ... ... ірі ... еді. Жаңа ... өрге ... жалынды ақынның шығармашылық еңбегінің жиырма жылдығы 1936 ж. аталып, зор құрмет көрсетілді. Қазақ жазушыларының ішінен ... рет ... ... Ту ... марапатталған да Сәкен болды. Бейімбет сияқты ұлы дарынды кеңестік әдебиеттің даңғылына түсіруде Сәкен ... орны ... ... ... ... ... газетіне жауапты хатшылыққа алдырды. Шолпан Иманбаеваны әдебиетіміздің қызыл гүліне айналдырған, ... ... ... көйлек жолдасы Сабыр Шариповтың журналынын әр санында шашырап жатқан қолымен көшіріп, ... етіп ... да ... ... ... ... ... жинаудың арқасында ғана 1925 ж. қазақ жазушыларының тұңғыш шығармашылық ұйымы ҚазАПП-ты -- қазақ пролетар жазушылары ассоциациясын ... ... ... ... ... ... қалаушы екені дау туғызбайтын ақиқат. С. Сейфуллин -- ірі мемлекет қайраткері. ... ... пен ... ... ... республика басшыларының бірі болганын, ең бір шешуші сәтте жан-тәнімен жұмыс істеп, басқалармен халқының терезесін тең ету жолында ... ... де ... шығара алмайды. С. Сейфуллин әрбір іс-әрекетінде осы арманын жүзеге асыруға талаптанды. С. Сейфуллин -- үлкен коғам қайраткері. Бұл -- ... ... ... ... ... ... ... ұлын аспанға көтереді, қадірлейді. Осының бәрі бір Сәкеннің бойынан табылуы тарихтағы ете бір ... сәт. ... ... ... пен ... даңқты өмір өткелдерінде аударып-төңкеріп алмай өтуіне С. ... ... ... ... ... айта ... кіршіксіз адалдығы, қандай күйге түссе де өкінбейтін табандылығы, бір ... ... ... ... да ... арлы ... ... рунд кені төңірегіңце апдалузит кездеседі[4].
Табиғатынан дарынды жаратылған мөлдір қара көз, толқынды шашты, қырмұрын, қайратты ұлдарын Сейфолла мен Жамал азан айтып ... ... ... ... ... еркелетіп Сәкен атап кеткен. Сөзге шешен, домбырашы, саятшы, аңшы Сейфолланың көп ... ... ... ... болашақ ақынның өр, қайсар, әділ болып өсуіне әсер етеді. Еркелікті білмейтін, орынсыз күлкіге, жылауға жоқ ... бала ... ... ... ... ... Ауыл молдасынан тілін сындырып, арабша хат танып, қисса-хикаяны өзі оқи алатын деңгейге жеткен Сәкенді ,,Орысша тіл үйрен, орысша оқу ... деп ... ... ... ... ... ауылдан кетіп, Кенішке келген Сәкен бір орыстың сиырын бағып, пешке тас көмір жағып, су әкеп, әр түрлі жұмыстар істей жүріп, ... сол ... ... бір жыл орысша тіл үйреніп, екі жыл зовод мектебінде оқиды. Кеше ата ана ... ... ... бала, бүгін кісі есігінде. Кеше кеш жатып, кеш оянған ұйқыдағы жайбарақат ауылда ... ... ... ... ... завод, балғаларды дүрсілдете соғып, көк темірді сағызша илеген ұсталар, есе, теңдік ... ... ... ... жұмысшылардың арасында. Жеті қат жер астындағышыңырауға түсіп, көздеріғана жылтырап, шаршап шалдығып шахтадан шығып келе жатқан кеншілер, сан ... ... ... тас ... ... ... ... үйлер, ауыр тұрмыс, тартысты өмір суреттері алғыр, зере есті бала ... ыза, ... ... ... ... олар ... көптеген шығармаларына арқау болады.
Сәкеннің жан жақты білім алуы, ... ... ... ... ... ... ... оның Ақмолада приходская школада, қалалық училищеде, Омбы мұғалімдер семинариясындаоқыған жылдарымен тығыз байланысты. Тырнақ алды ... ... ... ... өлең ... ... жас дарын қазақ фольклорын, Абай шығармаларын, орыс, ... ... ... ... ... ... журналына хабар, сын, мақала, бірнеше өлең бастырады. 1914 жылы жиырмажастағы семинаристСәкен Сейфулиннің атты ... ... ... ... ... шығады. Өзі секілді семинария бітірген сол тұстағы қазақтың жас ... ... ... де ... жолын Сілеті Бұғылы деген жерде ауыл мұғалімі ... ... ... ... астан кестенің шығарған 1916 жыл оқиғалары, әсіресе әлемді дүр сілкіңдірген 1917 жылдың алапат толқыны Сәкен өмірінде оқытып, қазақ ... әр ... ... ... ... ... әлі балалық арылмаған жас ақын ақпан революциясы болып, патша құлатылғаннан кейін, Ақмолаға келеді. Тартыстың бітімсіз күресі аз уақыт ішінде романтик ... тез ... ... оның ... ... қолың да тигізбей, әлеумет қайраткері, саяси күрескер етіп шығарады. Сәкен Сейфуллин түрлі қызметтер атқара жүріп, қазақ ... ... ... дін ... ... бұрынғы дәулет, байлық, әкімшілік билік иелерін тізгіңдеу, кедей кепшік, жұмысшы жалшыға күш беру, әлеуметтік іске тарту секілді сан алуан саяси ... ... ... 1917 жылы ... ... 1918 жылы Ақмола жастарының күшімен сахнада қойылды.
Басқа да революционерлермен бірге Сәкен қол, аяғы шынжырланып Колчак түрмесінде ... аш ... ... ... көріп Анненковтың азап вагонының тауқыметін тартады. Тоғыз айға созылған бұл тамұқ ... ер ... ақын 1919 жылы ... ... Омбы ... ... қашып шығып құтылады. Мыңдаған шақырым жаяу жалпы, арып ашып жүріп, ол ақыры Түркістан өтіп, Әулиеата ... ... ... ... ... ... ...
1920 жылы Қазақ Автономиялы Республикасы құрылғанда, Сәкен Сейфуллин Қазақстан ... ... ... ... ... жер, су ... ... ал Кеңестер съезінде, 1922 жылдың қазанында Қазақстан Комиссарлар Кеңесінің төрағасы етіп ... ... ... ... ... ... ... КСРО көлемінде шешілетін күрделі саяси, әлеуметтік, шаруашылық мәселелерді талқылауға қатысады. газетінің журналының ... ... С. ... ... ... ... басында тұрды. 1925, 1937 жылдар арасында Жазушылар одағында, басқа да орындар да басқыншылық қызметтерде бола ... ... оқу ... ... ... Кең ... ... қайраткері, адал, шыншыл ақын С.Сейфуллиннің даңқы алысқа тарады[6].
1.2 Сәкен Сейфуллиннің құнды еңбектері
Оқу бітірген соң, елге келіп, ... ... ... Көп ... 1916 ... ... көтерілісі бұрқ ете түскенде, ақын халық жағына шығады. Оған іле-шала патшаны тақтан түсірген ақпан ... ақын ... ... ... ... елі ... ... бодандықтан құтылады деп сенеді. Ол дереу Ақмолаға келіп, жаңа заман жолындағы күреске бел шешіп араласады. Өршіл ақын, екі тілге ... ... ... насихатшы, алғыр да жігерлі, оның үстіне тұр-тұрпаты да айта қаларлықтай келісті бұла жігіт тез көзге түсіп, ... ... ... Коммунистік партияның бастауымен халық бостандық альш, кедей-кепшік қалың бұқара теңдікке жетеді, әділдік орнайды деп ... ... ... ... ... өкіметін жақтап шығады. Ақмолада кеңес өкіметі уақытша құлап, қамауға алынған Сәкен атаман Анненковтің "азап вагонында" ... ... 9 ай ... әрең қашып шығады. Кектемгі лайсаңда аш-арық, ауру ақын 500 шақырым жерді жаяу өтіп, еліне келеді, онда тұрақтай алмай, ол кезде ... ... орын ... ... ... партия, кеңес органдарының жұмысына көмектеседі. Қым-қуыт, дүрбелеңді заман шындығы мен романтикасын көрсеткен "Асығып тез аттандық", ... "Кел, ... ... ... "Біздің жақта", "Қашқынның аулы", "Жас қазақ марсельезасы", т.б. әсерлі өлеңдері мен "Бақыт ... ... -- сол ... ...
... ақын аллегориялық тәсілмен көркем ой айта білген, мәңгілік махаббатты жырлаған. Бас аяғы жұп ... ... ... ... ширақ сюжеті, жымдасқан композициясында назар аудару керек. Алдымен Арқадағы құмы маржан, суы күміс, ... көк ... шайы ... жасыл құрақты айна көлдің суреті беріледі. Лирикалық кейіпкер анда ... ... ... ... еді. ... ... ... сұқсыр,қасқалдақ, үйрек секілді көлді мекендеген құстар сәнді болғанымен, бұл мекеннің ... ... бере ... ... ... көлде жаңаша, әсем тіршілік пайда болады. Қос аққудың махаббат мейрамы басталады. Ақын бұл құбылыстыкөз алдыңызға дәл ... ... ... ... ... ... гармония, табиғаттың тамаша жаратылысы айдын көл, оның бетіндегі шашақты толқындар, суда қалқи жүзе жүріп, сүйіспеншілік ләззатымен балқыған қос аққу ... бәрі ... ... ... Қамыс арасында тығылып тұрып, сұршамерген бір аққуды атып алады. Сөйтіп қас қағымда ... ... ... ... ... ... мерт қылады. Жалғыз қалған екінші аққудың қиналысын ақын кең толғап, ақыры оның өзін өзі биік көктен тастап жіберуін үлкен трагедиялық ... ... ... бірі тірлік ете алмайтын аққу құстардың қасиетін ақын үлкен символдық идея, махаббат ... ... ... ... ... бейнелейді[7].
Сәкен Сейфуллин өз шығармашылығында азаматтық позицияны бірінші қатарға қойған, өнердің әлеуметтік, тәрбиелік мәнін аса ... ... ... ... ... ... қол ықпал жасауды ойлаған жазушы. Оның барлық ... ... ... бір ерекшелігі өз заманының, уақыттың көкейкесті, актуальді мәселелерін көтеріп, соларға көркемдік идеялық ... ... ... ... көп ... ... ... ақын өзі бұрыннан да әр>> сәтімен қолданған, аллегориялық әдіспен Қазақстандағы коллективтендіру кезінде кеткен үлкен ... ... ... ... ... ... ащы ... жасырмай айтады. Ақын мен Қызыл аттың айтысына құрылған бұл туындыны қазақ поэзиясындағы ең уытты әлеуметтік сатира ... ... ... ... ... ... ... сыналады, кей жерлерде аштық кеселінен адам шығындары болғанын патриот ақын жасырмай айтады. ... ... ... өмірдің трагедиялық қайшылықтарын ашық айтып, дәл бейнелеп, болашақ бағдарларды көрсетуге мүмкіндік беретін, әр ... ... ... ... тәсілдерді пайдаланды.
Жаңа дәуірдің лирик ақыны ретінде Сәкен өз ... осы ... ... мен ... дамытушы болды.Сәкеннің табиғат туралы өлеңдері қазақ кеңес әдебиетінде табиғатты жырлаудың жаңа ұстанымын қалыптастыруға ықпал ... ... әсем ... ... ... сұлу ... осы күнге дейін оқырман ұғымында Сәкен есімімен сақталып келеді. Бұл ... ақын ... ... ... ... сұлу ... мен адал ... бірлікте алып жырлауда Сәкеннің поэмасының ерекше маңызы бар. Үлкен гуманистік идеяны уағыздайтын романтикалық сарындағы махаббат туралы -- бұл ... ... шын ... ... ... ... талғамына жауап беретіндей деңгейде дүниеге келді. лирикалық поэма дейміз, себебі мұнда бір мезеттік сәт қана ... Қос аққу ... ... ... ... ... қаныпезер сұр мерген біреуін атып алып, сыңарын қайғы-қасіретке батырады. Шын ғашықтық сезімнің қуатты күші жалғыздық пен өмір сүре алмайтынын ... ... ... аққу сұр мергеннің алдына асапаннан құлдилап келіп құлайды. Сүйгеніне қош деп қанатын бір қағып ... көз ... ... ... осы ... ... гуманистік идеясы шын сезімді, достықты қадірлеуде, сұлулықты сүюде жатыр. Лирикалық поэманың көркемдік қуаты күшті, әсері мол болды.
20-жылдардың екінші жартысы Сәкенге де, оның ... да ... ... өзі бұл ... деді.
1929 жылғы жинағында Сәкеннің лирикалық дүниелерін сынап-мінейді. Тек Сәкендер ақталғаннан ... ғана ... ... мен ... мен ... ... өзіне тиісті орын алды.
Сәкеннің поэмалар шоғырына көз салғанда 1925 жылдары басталып, 1928 жылы Ташкентте аяқталған, 1929 жылы басылып ... ... ... ... ... орны ... ерекше.
Поэмадағы лирикалық кейіпкер-Көкшетау. Барлық оқиға , , айқын суреттеліп, ... ... ... ... Адақ пен тұтқын қыз бейнелерінің өзі де, Көкшетау образын ашып, күшейте ... ... ... ... табы жігер-күшін
Жасамақ жер-дүниеге жаңа пішін.
Жоқ қылып қайғы, қасірет, жарлылықты
Жертобын ... ... адам ... ... Бұл тұста ақын табиғаттың сұлу көркін халықтың еңбегімен байланыстырады. Поэмадағы терең романтикалық образдар, қазақтың елдігіне атын ... ... ... мен ... ... ... ... суреттеуі-қазақ совет поэзиясының қалыптасу процесін өткеріп, енді өркендеу процесіне көше ... ... және ... ... ... ... ... тарайтын тарих пен табиғат көрінісінің қазақ әдебиетіне,поэзиясына бергені де, дарытқаны да ерекше. Туған жерді ... ... ... ... да ... ... ... қалмаққа шабуылын, одан алып қайтқан орасан олжаларын нақты образбен көрсету үшін қолға ... ... ... ... ... қылып алады. Бұл тарихи шындық болар, ал болмаған күннің өзінде ... ... ... ... ... ... жасау үшін керек амал. Сондықтан қолға түскен қалмақ қызын талайлардың аузының суын ... ... ... қана ... бүкіл қазақ тамсана, құмарнлана оқитын дастанға айналдырды.Ол адам таңданарлық әсем арна ... ... ... қызы ... ... өз ... пиғылын байқайын деді ме, әлде өнерлерін сынайын деді ме, әйтеуір таңдауды қызға береді. Қыз ... ... ... деп ... ... үш шарт ... ... бірінші шарты бойынша Оқжетпес аңызы туған. Оны ақын айшықты жырымен өрнектеген. Екінші шарты бойынша Жұмбақтас жыры туды.
Үшінші шарттың қойылуымен поэманың ... ... Қыз өз ... ... сырлы жұмбаққа айналдырғанда, даңғой батырлардың ақылы жетпейді. Сана жарысынан ұтылып,елдің намысы кетіп бара жатқанына шыдамаған Адақ деген ер жігіт Абылайдан ... ... ... ... ... ... Әсіресе ақыл санаға жүк түсіретін жұмбағын шешуі жиналған жұртты ... ... ер ... емес, ел намысын ардақтауды мақсат тұтқан. Поэманың негізгі идеялық желісі елдің ішінен шыққан ... Адақ ... ... де, ... де, ... да ... ... көрсетпек болған.Сәкен поэмасында , , , ... тек ... ... ... қана қоймай, олардың жаны бейнесін сөзбен салып берді. Сонда әсем көрініске көз қуанады, қызықты хикаялар жаныңды баурайды.
Жағалай тау мен ... ... ... ... ... айна,
Ойнайды сол айнадан жүзін көріп,
Кеш болса сансыз жұлдыз, ... ай ... ... ... лирикасы. Сәкен аңызды баяндағаны болмаса, әрбір қимыл, іс-әрекетке мән дарыта ... Ол көз ... ... ... оқушыға сөз[10] қасиетімен танытады, сүйсіндіреді. Автор құдды бір деп пейзаждық галерея жасап қойған секілді.
Мына суреттеуге қараңызшы:
Үйшік бар әлгі ... ... ... ... ... деп:
Көрсеңіз тәрізді іші дым кірмеген[11].
Әрине, ақынның қазақ ... ... ... ... ... ... пен сұлулықты, керемет ажарлы сөз бояуын, таң қалдырар керемет образды, оқыс ... ... ... ... мен ел ... ... мен ... жарыса дәріптеген деген пікірлердің шығуы заңды. Дегенмен ... ... ... 1923 жылы ... ал ... ... 1925 ... бастап, 1928 жылы аяқтағанын білеміз. Олай болса, Мағжан уақыт факторы жағынан ұтқандығын байқаймыз. Мағжан Сәкен ... ... сыр мен ... толы ... жауап болады деп ойлаған жоқ шығар, ... ... жан ... іш ... жыр ... қамшылап, шығармашылық бәсекеге шақыруы дау туғызбасы анық. Екі ... ... өз ... ... өз ... екендігі көзге анық көрінеді. Шығармашылық бәсеке арқасында әдебиетіміздің көркем шығармаға байып, тағы бір ұлы олжалы болғанына қуанамыз.
Сәкеннің көңіл күйі лирикаларының ... атты ... ... орын ... Адамдар арасындағы адал достық пен сезім тазалығын шерткен бұл шығармада ақын адамның рухани дүниесін биік құздың басына тығылған ... сыр ... ... ... бірі сол ... ... ... сыр сандықты аша алмайды. Оны жан сырын терең ұғынған адал достар ғана аша алмақ. Сыр сандығын ашып, адам ... сым ... ... ғана дос ... сыры ... ойға ... мазмұнды түрмен ашу сияқты ізденістерді дамыта келіп,
сылқым сылдыры ойнақы ... бар ... ... ... ашып ... ... қара сырласым.
Сым пернені басып қара,
Басып қара жырласын[12].
Өлеңді өрнектеуі де ... ... үшін тың ... болумен қатар сөздердің сазы көңіл қошын тез тауып еріксіз би билеткендей.
Сәкеннің ізденістері осындай өлең ... ... ... ... ... ... ... тигізді.,
Сәкен сөз құдіретін еркін меңгерген суреткер.
Қара жерден аспан асып ұшайық,
Жерді, аспанды біріктіріп құшайық.
Аспан жерді қуыршақтай қапсырып,
Алып қолға ырғап-шайқап ... -- бұл өлең ... ... образ ақынның қиялының ұшқыр екенін дәлелдейді. Аспандағы қызыл жұлдызды жердің сәніне айналдыру ниетінің өзі өрелі болса, жер мен ... ... ... сөз ... ... көрінісі[13].
Бұл айтылғандар Сәкеннің лириканың шекарасын батылдықпен кеңейте алғанын, оны тек нәзік сезімнің көрінісі түрінде қалдырмай, оған азаматтық әуен, ойлы ... бере ... ... , ... ... ол ана мен бала арасындағы сағынышты сезімге жаңа қызметшісі- баланың салиқалы ойын қосады. Ол сағынып, деп үгіттеген анасына ... ... Бұл ... ескі өмір ... көп ... ... өмір үшін күреске тәрбиелеген ана мен күрескер, жаңа қоғам иесі баланың нақты образдары жасалған. ... ... ... ақын ... ізгі ... ... айнымас достықты, ана деген қасиетті сезімдерді қастерлеуші болды
Мұхтар Әуезов ол туралы былай деген: , -- деген ... ой ... ұлы ... ... түсініп әдебиеттегі орнын айна-қатесіз белгілейді.
Демек, өмір шындығына негізделген шығарманың қайсы болса да, қандай деңгейде жазылса да елеусіз қалмайтындығын ... Бұл енді ... ... ... шын ақындық қуатпен жазылған шығармалар, әсіресе поэма-дастандар қазақ поэзиясына Сәкеннің қосқан інжу-маржандары еді. Сол туындылардың қадір-қасиеті ... ... ... ... береді, жаңа ұрпақпен табыса береді[14].
2 Сәкен Сейфуллиннің романы
2.1 Азаттықты аңсаған күрескер ақын
Адамзат тарихында қилы-қиямет оқиғалармен, дүбірлі даму ... ... орын ... ХХ ... басы ... ... еш, тұзы сор қазақ халқы үшін де сындарлы кезең болғаны белгілі. Осындай талма тұста, шешуші ... ұлт үшін ... ... үздік үлгісін көрсеткен алтын айдарлы арыстарымыздың қатарында Сәкен Сейфуллиннің есімі бұл күнде зор ілтипатпен аталады.
Сондай аумалы-төкпелі, аласапыран кезеңде халқының жоғын ... ... ... аузы алты ... ... ... қарсы бас көтерген қазақ азаматтарының іс-әрекеттерін ұлт азаттығы үшін күрес деп бағалаған жөн. Басым көпшілігі ... ... ... ... елді оятып, жаңаша өмірге, еркіндікке, елдікке тарту, әлбетте, оңай бола қойған жоқ. ... ... ... ... ... да өктем патша өкіметі назарына бірден ілігіп, қатты қысым көрді. Көптеген арыс азаматтар жауапқа тартылып, түрмеге жабылды. Елге ... ... ... ... ... орын ... сол кездері қазақ даласын басқару орталықтары болған Омбы, Орынбор, Санкт-Петербург мемлекеттік мұрағаттарында күні бүгінге дейін сақталған құжат-қағаздар айғақтайды. ХХ ғасырдың ... ... ... көріп, қазақ даласына жаумай жасын түскендей әсер еткен Сәкеннің өлеңдеріне қатысты қозғалған өндірістік іс құжаттарын Омбы ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мұрағат үйлерінде ұлтымыздың тарихына қатысты көптеген ... ... ... Оған ... ... жаз ... ... университетінің мұражайында болғанымызда көзіміз тіпті қаныға түсті. Сол зерттеу, іздену жұмыстарының нәтижесінде дүниеге келген, халқымыздың тұғырлы тұлғалары Ж.Ақбаев, ... ... С. ... т.б. ... мұрағат материалдарына сүйеніп жазылған мақалалар шоғыры оқырман олжасына айналып үлгерді (, , т.б.). Көзі ... ... ... ... ... алуда.
Көзі ашық, көкірегі ояу, қабілеті кемел азаматтың кейінгі өмірінде кеңінен өріс алған белсенді, әлеуметтік, саяси шығармашылық қызметі, міне, осы ... ... ... XX ... ... ... бері өз ырқы өз ... шығып, телімге түсіп кеткен қазақ халқының томаға-тұйық қалыптан оянып, бас көтере бастаған шағы. Әлеуметтік-саяси жағынан алғанда, бұл ... ... ... ... ... отаршылықты күшейтіп, шаруашылық жағдайы онсыз да оңала алмай жүрген панасыз елге ... ... ... ... ... жағдай сол кездері көздері ашылып, сана-сезімдері оянып, ... ... ... ... ... ... қатарлы, озық ойлы азаматтарына қозғау салды. Олар адамзаттың тарихи көшінен қалтарыс қалып, тымырсық жатқан елдің тығырықтан шығар жолын іздестіріп шарқ ... ... таза ... ... ... ... соң барып саяси сипат алған бұл қозғалыс патшалық биліктің саяси дағдарысқа ұшырауы, елдің түрлі ... ... ... ... халықтар арасында ұлт-азаттық, либералдық-демократиялық тұрғыдағы сана-сезімнің ояна ... ... анық ... ... дәрежесінде бой көрсетті.
Міне, осындай тарихи ахуалда, жас ұрпаққа ... ... ... Сәкен сияқты көңілі сергек, көкірегі ашық жас ақынның халықтың тағдырына байланысты саяси-әлеуметтік мәселелерден тыс қала ... ... еді. Осы ... жасы ... ... ... ... тынымсыз ізденіс үстінде болып, көңілге түйгенін де, күн сайын көре жүріп, өзгеге айтқысы келген жан сөзін де жұрт жүрегіне қонымды өлең ... ... ... Алланың берген сыйындай арда өнер -- ақындық дарынымен де таныла бастаған-ды. Қысқасы, өрелі ой мен өршіл талап өн ... ... ... ... жас ... ... ... рухани өріс іздеді, ұлы мақсаттар мен асыл мұраттар жолында құлаш сермейтін кеңістікке қарай асықты.
Сәкен Сейфуллин романымен (Қызылорда, 1927) қазақ ... ... ... ... С. Сейфуллин өзінің жеке бақылау-бағамдауына және нақтылы сенімді деректерге сүйене отырып, ... ... және ... мен Азамат соғысына тікелей қатысушы жүздеген адамдар ... ... ... суреттеген. Автордың деректер мен оқиғаларды бейнелеудегі айқын саяси ұстанымдары және қарама-қарсы лагерьлердегі адамдар әрекеттеріне баға берудегі таптық көзқарастарына ... С. ... ... ... ... ... тарихы бойынша күні бүгінге дейін ең жиі пайдаланылатын деректеме болып ... ... ... ... ... ... тақырыпқа барған тұңғыш роман-эссе -- . Шығармада 1916-1919 жылдардың оқиғалары қамтылады.
Әрине, таптық ұстанымға сүйенген ... ... ... ... ... бір ... бүгінгі көзқарасқа көп ретте қайшы келетіні де рас. -- ең ... ... ... факт және ... ... жол, ... ... тайталас күресте шынығып, кемелденген азамат ақын 20-жылдардың 1 -жартысында ірі ... ... ... ... ... көрінді. 28 жасында Қазақстан үкіметінің басшысы, Бүкілодақтық Атқару Комитетінің мүшесі болды. Сонымен қатар өршіл ақын жаңа дәуірді ... ... ... ... ... болмаған образдар мен түрлер, сөз оралымдарын әкелген шығармашылығымен жаңа бағыттағы әдебиетке көшбасшы болды.
Қазан төңкерісі тұсындағы аумалы-төкпелі кезең шежіресі іспеттес ... "Тар жол, ... ... оның ... кесек туындысы болып табылады. Өмірінің соңғы он шақты жылында ғылыми-зерттеу, оқытушылықжұмыстарымен айналысты, Қазақстан Жазушылар одағында, газет-журнал редакцияларында алқа мүшесі болды. 1933 жылы ... ... Леон ... ... соң, ... ... түрлі өзгерістер байқалады. 1936 жылы республикада қазақ қаламгерлері арасында тұңғыш рет С. ... ... ... 20 ... ... кең ... атап өтіліп, ақын Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталады.
Бірақ кеп ұзамай 37 жылдың нәубетінде өзі құрған Кеңес үкіметінің ... жан ... ... мен ... ... есіл ер 44 ... опат болды. Ақын 1956 жылы толығынан ақталды[17].
романы. Жанрлық ерекшеліктері. Қазақ әдебиетіндегі ерекше туындылардың қатарында Сәкен ... ... да ... ... тараулары 1922 жылдан бастап журналында жарияланған бұл шығарма тұңғыш рет 1927 жылы жеке кітап болып ... 1936 жылы ... ... рет ... әзірленгенде, автор оны елеулі өндеуден өткізген. Осы ... ... рет ... басылды. Туынды орыс тілінде аударылды. Жазушы шығармаға арнап жазған ... алғы ... ... ... автор осы алға қойған жазушылық міндетін түгел орындап шыққанын көреміз.
Халықтың азаттығын көксеген ... ел ... ... өр ... ақын С. ... ... ақындық өнерге құмартып өсті. Асқан дарындылығына қалың жұртшылық бас иген. Сәкен тек от ... сөз ... ... ғана ел ... ... жоқ, сонымен бірге, өзінің батырлығы, даналығы мен ... ... да ... ... Ол ... ... болып жататын келеңсіз құбылыстар мен келелі істерді өлеңдеріне арқау еткен.
Сәкен шығармалары - өз дәуіріндегі еңбекші бұхара өмірінің рухани - ... ... ... қозғалысының шындық бейнесі.
деген романында Сәкен сол өмірдің әрбір кезеңдерін тарихи оқиғаның ... ... етіп ... Кейбір көріністері баяндау, суреттеулері тарихи фактылармен тығыз байланысты болып отырады. Бір қарағанда осы мен ... ... ... тіпті тарихи жыр өлеңдер тобына жатқызуға да болатын тәрізді. Бірақ бұл өз алдына жеке ... ... ... мәселе. Өйткені, ауыз әдебиетіндегі белгілі бір түр саналатын тарихи өлеңдер (лиро-эпикалық жыр емес, қысқа өлеңдер) бізде әлі ... ... ... бұл ... ... ауыз ... ... тарихи өлеңдерімен байланысы барлығы айқын. Бірақ айырмасы қайсы деген сұрақ - әуелі ауыз ... ... келе ... ... ... өзін жеке ... етіп талдауды керек етеді. Сондықтан, оны басы ашық қалдырамыз.
Сәкен Ресей отаршылдығының барша ауырлық тауқыметін ... ... оның ... зорлық зомбылығын басынан өткеріп, ғұмыр кешкен адам. Азаттық үшін күрес Сәкеннің бүкіл өмірінің мазмұнына айналды. Ұлттың ... мен ... ... ... Сәкен жеріне жеткізе жырлаған әйгілі ақын. Ол поэзияда қандай дара болса, проза өнерінде де сондай дара[18].
Қазақты ұлт ретінде даралап, тарих ... ... ... ... ... келіп жартасты соққан ақжал толқыны Сәкен тәрізді. Егер, ... ... ... үрдісін кең аяда тарихи құбылыс ретінде елестетер болсақ, онда Көне Түркі ескерткіштерінен Қорқыт пен ... ... ... бен Қазтуған, Ақтамбердіге дейін жалғасып, ақыр аяғында Сәкенге келіп тірелетін жорық жырауларының ... ... ... ... ... үнін анық ... болады. Сол Сәкен заманы көшпелілер рухының айының батып, күнінің тұтылған кезі. ... да, ... ... ... ... Сәкен болмысымен түйінделеді. Бұдан былай өнер қоғамдық құбылыстарды реттеушілік міндетінен айрылып, эстетикалық алданыш болуға көшкен. Сәкеннің әрі ... әрі ... әрі ... әрі ... ... осындай тарихи әлеуметтік сұраным болған.
Сәкен шығармашылығында бостандық пен әділдікті, халық көсемдерінің батырлығын қалың халық бұқарасына паш ету ... ... Оның ... ... ... ... тым жақын болды.
Ақын өлендерінің негізгі тақырыбы -- теңдік пен бостандық, әділдік үшін ... ... ... ... ... болып келеді де әрқашан жігерлі асып-тасып жатқан асқақ рухпен көмкеріледі, оған көне ... ... ... ... ... пайымдаулар сабақтасып отырады.
Сәкен ақын - ұлт ... үшін ... ... тұлға ретінде біздің Тәуелсіздігіміздің бастау көздерінің бірі ретінде саналады. Сондай қоғам қайраткерлігімен бірге, өзінің ... ... ... арқылы бар өмірін туған халқының мұңын жоқтауға арнаған ардақты ақын.
2.2 С. Сейфулиннің романындағы күрескер ақынның ... ... аты ... идеяны ашуда образдық, символдық рөл атқарса, жеке тарауларға берілген аттарда саяси, көркемдік дәлдік бар.
романының алғашқы ... 1922 жылы ... ... Бұл - ... ... ерте ... көрсетеді.
Шығарма Омбы семинариясын бітіріп, 1916 жылы Ақмола уезіне келіп, Бұғылы еліндегі ауылдық мектепке мұғалім болып тағайындалған жас ... ... оқу ... ... ... ... өтіп ... санақ жұмысына қалай орналасқанын баяндаудан басталады. Туындыдағы барлық негізгі сюжетті ақынның өзі ... ... не өзі ... ... не өзі ... ... жүйесі құрайтындықтан, шығарманың автобиографиялық, тіпті мемуаралық сипаты сезіліп тұрады. Мұнын үстіне Қазақстан өміріндегі аса маңызды ... ... ... күрделі тартыстар, дәлірек айтқанда, 1916 жылғы ұлт азаттық қозғаласы, төңкеріс жылдарының көрінісі, нақты дерекпен, объективті тұрғыда көрсетілгендіктен де бұл ... ... ... ... мол. Әр ... ... ... түрлі қоғам қайраткерлерінің дүние танымын, мақсаттарын, заман шындығын дәл беру үшін жазушы тарихи деректерді, ... ... ... ... ... ... алып ... Ондай көркемдік тәсілдер шығармаға көсемсөз, журналистика элементтерін ендірген. Осындай жайттар тарихи мемуаралықроман деуден гөрі, деректі саяси ... ... ... ... негіз береді[19].
Тар жол, тайғақ кешу
Ажалға толы вагондар, барақтар, ату жазасын күту. Лагерь. Оның өмірінде бұл оқиға ... ... Тек 20 ... ... ... өзгерді. Бастысы, ол кезде дуалдың ар жағында жағында жау бар еді. Ал, ... кім? Ол ... ... еді, 20 жыл ... Жаңа ... ескі ... Сәкен Сейфуллиннің мұражайы. Ундервуд, партия қайраткері Мирзоян сыйлаған, атаулы сағат және Еңбек туы ... - ату ... ... ... ... ... таяқ, күнқағар. Өткен өмірінде қолданған қарапайым заттары жалынды революционердің азапты жолындағы үнсіз куәгерлеріне айналған ... Қар ... тұр, ... ол оны ... қаға ... ... ... пальтосын да дұрыстай алмайды. Ол енді еш нәрсені түзете алмайды.
Бірінші тарау
Дуалдың арғы ... ... ... ... ... жыл, ... ақгвардияшылар көтерілісі - Совдеп билігі тақтан ... Ол ... ... ... ... наркомда қызмет етті, алайда тек мектептермен айналысып қоймай, маскүнемдік, барымта, қалың малмен ... ... ... ... күйеуге тиген әйелдерге ажырасуға да ерік береді. Тұтқынға алынардан бір ай бұрын оның пьесасы сахналанды. Болашақ жолы - ... ... еш ... әрі ... ... жолы ... өз еркі. Ұсақ дүние болмайды, . Бұл оның құрғақ сөзі емес, өмірлік ... ... ... жеті ай, оның екі айы ... ... тұтқындарды концлагерьге аттандырды. Жетпіске жуық конвоир, бәрі сенімді колчактықтар, деп жазды Сәкен ... ... та ... еш ... жоқ. ... ... мен гусарларынан ел шошыды, қайтпас қайсар әрі қанішер деп атады. 18 жылдың ... ... ... ... ... Әскери тұтқындарға арналып алғашқы дүниежүзілік соғыста жабдықталған концлагерьде - барақтарды вагондарға алмастырды. Қайтадан ... ... ... > деп ... деп жазды Сейфуллин[20].
Екінші тарау
Беймәлім жаққа сапар

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сәкен Сейфуллиннің «Көкшетау» поэмасының танудың технологиясы. мектепте дастан оқыту мәселесі10 бет
«Абай жолы» романындағы тарихи шындық эволюциясы7 бет
«Абай жолы» романындағы Құнанбай бейнесі34 бет
«Масғұд» поэмасындағы Абай бейнесі7 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Абай жолы романындағы Абай бейнесі8 бет
Абай жолы романындағы антропонимдер38 бет
Ауыл шаруашылығы нарығының жалпы бейнесі11 бет
Ақын және домбыра. Поэзиядағы домбыра бейнесі7 бет
Ақынның шығармашылық өмірбаяны171 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь