Салық ұғымы және оның әлеуметтік – экономикалық мәні

Жоспар:

Кіріспе

1.Салық ұғымы және оның әлеуметтік . экономикалық мәні ... ... ...3
1.1 Салық механизмін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10

2.Салықтың түрлері
2.1 Жанама салық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2 Корпорациялық табыс салығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
2.3 Жеке табыс салығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19

3.Қазақстандағы 1992,1995,2002 жылдардағы салық жүйесіндагі
өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
3.1 Қазақстан Республикасындағы салық саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
3.2 Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003.2006 жылдарға арналған бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс.шаралар жоспары ... ... ... ... ... 30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32 бет

Пайдаланған әдебиеттер:
Кіріспе

Салықтар – кез келген өркениетті мемлекеттің кіріс көзі. Әлемдік тәжірбие көрсетіп отырғандай салық пен несие қаржы жағынан реттеуді ұштастырып нарықтық экономиканы басқарудың анағұрлым тиімді түрі болып табылады. Салықтардың мемлекет қазынасын толтыруға бағытталған қызмет құралы ретінде орны өз алдына, уақыт өткен сайын оның шаруашылық салаларына ықпал жасауға және өндіріс пен ғылыми- техникалық прогрессті дамытуға ынталандыруға икемді экономикалық реттеуші тұрғысындағы маңызы айқын аңғарылады.
Қазіргі жағдайда салықтардың маңызы мен рөлін мемлекеттік органдарды қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету шеңберінде ғана бағалауға болмайды. Макроэкономикалық реттеуде олардың маңызы барған сайын орта түсуде . Қазақстан тарихында тұңғыш рет Салық кодексі жасалғанда барлық маңызды сәттер барынша ескерілді. Салыққа қатысты заң актілеріне ортақ методалогиялық және тұжырымдамалық негіздері еліміздің аумағын да берегей салық тәртібін қолдануды және барлық салық қатынастарын реттеуді қамтамасыз етуде. Әлемдік тәжірбиеде қолданылып жүрген салық салу принциптеріне және республика экономикасының даму деңгейіне жете назар аударылды. Салықтардың саны қысқартылды, салықтың анағұрлым маңызды түрлеріне бірегей ставка белгіленді, бюджетпен есеп айырысу жеңілдетілді.
Салықты жетілдіру ұзақ даму жолынан өткен көптеген елдерге қарағанда, экономиканы жедел орнықтыру және дамыту қажеттігі ескеріле отырып Қазақстанда қоғамның талабына жауап бететін және нарықтық экономиканың жағдайына икемделген салық жүйесін жасауды шұғыл қолға алды.
Салық салынатын нысандарды және нақты пайданы айқындауда халықаралық тәжірбиеде қолданылып жүрген принциптерді пайдалануға жол ашу мақсатында өнімнің өзіндік құнына әсер ететін шығындардың жүйесі қайта қаралып, түпкі нәтижені көрсететін баланстық пайда ұғымы енгізілді. Жылдық жиынтық пайданы анықтаудың жолдары белгіленді. Нақты пайдаға ғана салық салынуы үшін салықтық есеп жүйесі қолданыла бастады.
Республика экономикасы шетелдік инвестицияны тарту барған сайын ұлғая түсуіне байланысты Салық кодексінің бір тарауы халықаралық салық салу мәселесін қарады.
Қазақстанның 2030 жылғы дейінгі даму стратегиясында болашақтағы мемлекетіміздің енгізгі байлық көзі шикізатты, соның ішінде ең біріншіден мұнайды экспорттау болып табылады. Осыған сай сәйкес, салық жүйесінің алдында тұрған маңызды мәселелердің бірі шикізатты экспорттаушылар салынатын салықтардың тиімділігін арттыру.
Пайдаланған әдебиеттер:

1.Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы. Алматы. 2005ж (209-259бет)

2.Ермекбаева Б.Ж. Жалпы мемлекеттік салықтар .
Алматы.Экономика,1997ж. (3-11бет; 17-22бет)

3. Қазақстан Републикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің Актілер жинағы .№36. Астана, 2004 (65-6ет)

4. Қазақстан Республикасының Кодексі. Алматы, 2004ж

5. Егемен Қазақстан.№79 5-сәуір 2003жыл (1бет)

6. Казахстанская правда № 2001г.

7.Статистический ежегодник Казахстана . Алматы 1999г (344 бет).

8.Статистический сборник. Госкомстат России. Москва, 1999г (492бет)

9. « Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы»
Алматы.БИКО,2002ж

10.Сейсенова А. Налоговая политика РК и социальная защита. Саясат 2003г №1 (64-69 бет)

11. Челекбай А. Буртанова Б. Налоги и штрафы как источник решения государственных проблем. Аль- Пари 1998г (39-41бет)

12.Статистический ежегодник Казахстана 1999г №10 (344бет)

13.Статистический бюллетень №12 (60), желтоқсан 2003ж.

14. Статистический бюллетень №1 (61), қаңтар 2004ж.

15. Интыкбаева С.Ж. Фискалды саясат. Алматы, Қаржы- Қаражат 2002ж
        
        Жоспар:
Кіріспе
1.Салық ұғымы және оның әлеуметтік – экономикалық мәні ....... ... ... ... ... ... ... ... ... Жеке ... ... ... салық жүйесіндагі
өзгерістер..................................................................
........................……….20
3.1 Қазақстан ... ... ... ... ... ... жылдарға арналған
бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары .............…….30
Қорытынды..................................................................
...........................32 бет
Пайдаланған әдебиеттер:
Кіріспе
Салықтар – кез ... ... ... ... ... Әлемдік
тәжірбие көрсетіп отырғандай салық пен несие қаржы жағынан реттеуді
ұштастырып ... ... ... анағұрлым тиімді түрі болып
табылады. Салықтардың мемлекет қазынасын ... ... ... ... орны өз ... ... өткен сайын оның шаруашылық салаларына
ықпал жасауға және өндіріс пен ғылыми- техникалық ... ... ... экономикалық реттеуші тұрғысындағы маңызы айқын
аңғарылады.
Қазіргі жағдайда салықтардың маңызы мен ... ... ... ... ... ету шеңберінде ғана бағалауға
болмайды. Макроэкономикалық реттеуде олардың ... ... ... ... . ... ... тұңғыш рет Салық кодексі жасалғанда барлық
маңызды сәттер барынша ескерілді. Салыққа қатысты заң ... ... және ... ... ... ... да ... тәртібін қолдануды және барлық салық қатынастарын реттеуді қамтамасыз
етуде. Әлемдік ... ... ... ... салу ... және
республика экономикасының даму деңгейіне жете назар аударылды. Салықтардың
саны қысқартылды, салықтың ... ... ... ... ... ... есеп айырысу жеңілдетілді.
Салықты жетілдіру ұзақ даму жолынан өткен ... ... ... ... орнықтыру және дамыту қажеттігі ескеріле
отырып Қазақстанда қоғамның ... ... ... және ... ... ... ... жүйесін жасауды шұғыл қолға алды.
Салық салынатын нысандарды және ... ... ... ... ... ... принциптерді пайдалануға жол ашу
мақсатында өнімнің өзіндік құнына әсер ... ... ... қайта
қаралып, түпкі нәтижені көрсететін баланстық пайда ұғымы енгізілді. Жылдық
жиынтық пайданы анықтаудың жолдары белгіленді. Нақты ... ғана ... үшін ... есеп ... ... ... экономикасы шетелдік инвестицияны тарту барған ... ... ... ... ... бір ... ... салық салу
мәселесін қарады.
Қазақстанның 2030 жылғы дейінгі даму ... ... ... ... көзі ... ... ... ең біріншіден
мұнайды экспорттау болып табылады. Осыған сай сәйкес, салық ... ... ... ... бірі ... экспорттаушылар
салынатын салықтардың тиімділігін арттыру.
1. Салық ұғымы және оның ... ... ... ... – бұл мемлекет біржақты тәртіппен заң
жүзінде белгілеген, белгілі бір мөлшерде және ... ... ... және ... ... ... ақшалай төлемдер.
Салықтардың экономикалық мәні олардың өзінің функциялары мен ... ... ... үшін ... жұмылдыратын ұлттық табыстың бір бөлігі
болып табылатындығында.
Салықтар қаржының бастапқы ... ... ... ... ... пайда болды және мемлекеттің өмір сүріп,
дамуының негізі болып ... ... ... ... ... ... ... мен әдістері өзгерді, игерілді, мемлекеттің қажеттілектері ... ... ... тауар-ақша қатынастарының ах-уалына
әсер ете отырып, олардың ... ... ... ... құрылымының өзгеруі, өркендеуі әрқашан салық жүйесінің қайта
құрылуымен, жаңаруымен қабаттаса ... ... ... ... қоғамдық-экономикалық құрылысы мен
саяси іс-бағытына қарамастан ұлттық мемлекет ... ... ... ... қайта бөлудің басты қаржылық құралы, мемлекеттің кіріс-терін
және бюджеттің кірістерін қалыптастырудың шешуші көзі болып ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік- экономикалық мәні,олардың түрлері мен рөлі қоғамның
экономикалық құрысымен, ... ... және ... ... ... ... ... салық-тарды төлеу- ... ... ... ... ... ... Конституциясының 35-ша бабында:заңды түрде
белгіленген салықтарды, алымдарды және өзге де міндетті ... ... ... әрі ... ... табылады,- деп жазылған.
Салықтарда ежелден салық жүктемесін (салық ауыртпалығын) бөлудің ... ... ... ... қағидаты.
2) «қайыр көрсерту» (төлем қабілеттілігі) қағидаты.
Алынған игіліктерге және төлем қабілеттігіне ... ... ... салық мөлшерлемелерін белгілеуге және ... ... ... өзгеруіне саяды.
Салықты ұтымды ұйымдастырудың классикалық қағидаттарын бұрын
А. Смит ұсынған еді. Олар мынаған ... ... ... әрқайсысының табысына сәйкес алынуы тиіс
(әділеттілік қағидаты);
2)салықтың мөлшері мен оны төлеу мерзімі алдын ала және дәл ... ... ... ... салық төлеуші үшін неғұрлым қолайлы уақытта және
әдіспен алынуы тиіс(қолайлылық қағидаты);
4)салықты алудың шығындары өте аз ... тиіс ... ... ... пайдалану салық салудағы зорлық-зомбылықты жоқ ет-
ті, бұл процеске реттемелеуді енгізді және А.Смитке «салықтар- оны ... ... ... емес, бостандықтың нышаны»деп ... ... ... ... ... кейінгі даму барысында қағи-
даттардың тұжырымдамалары дәлденді, толықтырылды.
Тұңғыш рет Қазақстан Республикасында заңнамалық деңгейде ... ... ... баянды етілген.Қазақстанның салық заңнамасында соны-мен
бірге ... және ... ... ... да міндетті төлемдерді төле-удің
міндеттілігі, салық салудың айқындығы, әділдігі, ... ... және ... ... ... қағидаттары негізде-леді
Салық төлеуші салық заңнамасына сәйкес салықтың міндеттемелерін то-
лық ... және ... ... орындауға міндетті.
Салықтар және бюджетка төленетін басқа да міндетті ... ... ... ... ... салық төлешінің салықтық міндеттеме-лері
туындауының, орындалуының және тоқтатылуының барлық негіздері мен ... ... ... ... ... салық салу жалпыға бірдей және міндетті болып табылады.
Жеке сипаттағы салық жеңілдіктерін беруге тыйым салынады.
Қазақстанның салық ... оның ... ... ... ... қатысты бірыңғай болып табылады.
Салық салу мәселелерін реттейтін нормативтік-құқықтық актілер ... ... ... ... ... түсетін салық түсімдерінің сипатты ерешелігі олардың сан
алуан қоғамдық қажеттерге кейін иесіз пайдаланылуы болып табылады.Осысымен
салықтардың мемлекет, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... жарналардан, төлем аударымдарынан айырмашылығы болды;
бұған әлеуметтік сақтандыруға ... ... ... ... ... бюджеттен тыс қорларға төленетін жар-налар мен ... ... бір, ұзақ ... ... ... ... және ... өзіндік құнынан, табыстан (пайдадан), еңбекке ақы төлеу ... және ... ... ... ... мәні мен ... олар атқаратын
функцияларын толық ашыла түседі. Жалпы қаржы ... ... ... ... ... ... есте ... жөн,
сондықтан қаржыға қатысты салықтардың функцяларын қаржының ... ... ... ... ретінде қарастырған жөн.
Қазіргі кезде салықтар фискалдық, реттеуші және қайта бөлу ... үш ... ... Бұлардың әрқайсысы осы қаржы категория-сының
ішкі белгілері мен өзіндік ерекшеліктерін білдіреді.
Фисклдық функция ... ... тән ... ... ... ... қор ... Өйткені салықтар мемлекеттік бюд-
жеттің кірістерін ... ... ... ... –мәдени шар-
аларды жүзеге асыруды қамтамасыз етеді.
Салықтардың реттеуші функциясы мемлекеттің экономикалық ... ... ... болады. Ол ұлттық шаруашылықтың дамуына
қабылданатын ... ... ... ... ... салықтардың
нысандарын таңдау, олардың мөлшерлемелерінің, алу ... ... мен ... ... Бұл реттеушілер қоғамдық ұдайы
өндірістің құрылымы мен үйлесіміне, қорлану мен тұтыну ... ... ... бөлу ... арқылы түрлі субъектілер табысының бір бөлігі
мемлекеттің қарамағына өтеді. Бұл функцияның іс- әрекетінің ... ... ... салықтардың алатын үлесі арқылы анықталады; ол ... ... ... ... бұл үлес 1997 жылы – 19,7% ... 1999 жылы – 17,4% , 2000 жылы – 22,6%, ... -22,2%
болды(салыстыру үшін Украинада -29%, Ресейде – 33,3%).
Мемлекет салық саясатын – салық саласындағы шаралар жүйесін қоғамның
оның ... ... ... мақсаттар мен міндеттеріне
қарай әзірленген экономикалық саясатқа сәйкес жүргізеді.
Нарықтық қатынастардың қалыптасу ... ... ... ... ... ... қоғамдық қорлары арқылы
халықтың нақты табыстарының едәуір бөлігін қалыптастырудың өзін ақта-маған
қағидатынан бас ... ... ... Бұл ... ... ... ... уәждемелік механизмі арқылы халықтың
еңбекке жарамды бөлігінің табыстарын айтарлықтай арттыруға мүмкіндік
жасайды. ... ... ... ... ... ... ... тиімді және берік әлеуметтік қорғалуы қамтамасыз етіледі.
«Салық» ұғымымен «салық жүйесі» ұғымы тығыз байланысты. Мемле-кетте
алынатын салық түрлерінің, оны құру мен ... ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттің салық жүйесін
құрайды.
1991жылғы дейін, яғни КСРО ыдырағанға дейін елде көбінесе экономи-
каны ... ... ... ... , ... ... мемлекеттік
реттеуге сәйкес келетін салық жүйесі қызмет етті.Бюджеттің басты кіріс көз-
дерінің бірі ... ... ... ... ... ... және ... алу бағаларын қолдануға және мемлекеттік реттеп отыруға бағыттал-ған
болатын. Қазақстан ... ие ... ... ... ... ... ... сәйкес республикада жаңа салық жүйесі қалып-
тасты.
1991 жылғы желтоқсанның 25-інен бастап біздің елімізде тұңғыш ... ... ... ... Ол ... ... салық жүйесі
туралы» заңға негізделді. Бұл заң салық жүйесін құрудың ... мен ... ... ... ... түсу ... белгілеген
алғашқы құжат еді. Осы заңға сәйкес Қазақстанда 1992 жылғы қаңтардың ... 13 ... ... ... 18 ... салықтар мен алымдар
енгізілді.
Қазақстан Республикасының Үкіметі 1995 жылдың басында салық рефо-
рмасының ұзақ ... ... ... онда ... салық жүйесі
мен салық заңнамасын бірте- бірте халықаралық салық салу қағидат-тарына
сәйкестендіру көзделді. Осыған байланысты « ... және ... ... да міндетті төлемдер туралы» 1995 жылғы сәуірдің 24- інде ... ... заң күші бар ... ... Енді ... ... меғн ... едәуір қысқартылып, олардың саны небәрі 11 ... ... ... 1995 ... сәуірдің 24-індегі
заң күші бар жарлығы Қазақстан Республикасының 1999 жылғы ... ... №440-1 ... ... заң ... ... Осы ... аралықтар-ында
Президент жалықтарымен және толықтырулар енгізілді.
Салықтардың, олардың төлеушілердің, салықтарды алу әдістерінің, сал-
ық ... ... ... ... ... әжеп-теуір
күрделі үлгілері болуы мүмкін.
Барлық өркениетті елдерде салықтардың ... ... әр ... ... бойынша жіктеледі:
салық салу объектілері бойынша;
салықты алатын және салықтан жиналған сомаға билік ... ... ... ... экономикалық белгісі бойынша.
Салықтарды салу объектісі бойынша, олар тура және ... ... ... ... – салық төлеушінің кірісі мен мүлкінен тікелей төлеген
салықтар. Олар өз кезегінде нақты және жеке ... ... ... салық төлеушілердің мүлкінің (меншігінің) кейбір түрлеріне (үй,
жер, ... ... ... және ... ... Жеке тура ...... адамдар мен заңды ұйымдардың табыстары мен ... ... ... ... ... ... – жеке ... салу әрбір төлеушінің
жеке табысы мен мүлкін де, оның қаржы жағдайын да ... ... – баға ... ... ... түрінде белгіленген
салық төлеушінің кірістері мен мүлкіне байланысты емес ... ... ... ... ... ... акциздер жатады. Жанама
салықтарға сондай-ақ ... ... ... түсетін түсімдер де
(кеден баждары түріндегі, экспртқа және импортқа салынатын ... ... ... ішкі ... ... ... бағасы мен олардың
фактуралық құнының айырмасы) жатады.
Жанама салықтар мемлекеттің фискалдық мүдделерін ... ... ... баға белгілеудің процесіне жағымды ... ... ... құрылымына әсер етуі мүмкін.
Жанама салықтар салудың мәні салықтың тауар бағасына (немесе қызмет-
тің тарифіне) қосылатындығында, ... Бұл ... ... ... ... ... ... төлейді, алайда тұтынушы мен
мемлекет ... ... ... ... ... және оған ... ... органға қарай орталық (жал-
пымемлекеттік) және ... ... ... тәртібіне қарай барлық салықтар жалпы және мақсатты ... ... ... салықтар тиісті деңгейлердегі бюджеттерде шоғырландырылады және
жалпымемлекеттік қажеттіліктерді қаржыландыруға пайдаланылады. Мақсатты
(арнаулы) салықтардың нысаналы ... ... және ... ... ... қаржы базасын құруға арналады.
Объектінің экономикалық белгілері бойынша табысқа салынатын салық-
тар ... ... ... ... ... ... салық
салынатын кез келген объектіден алған табыстарынан алынады. Тұтынуға
салынатын ... – бұл ... ... ... тұтыну кезінде
төленетін шығынға салынатын салықтар.
Салық салу объектілерін есепкеалу және оларды бағалау ... ... ... алудың мынадай төрт әдісі қолданылады: кадастрлық*, салық тө-
леушінің мағлұмдамасы бойынша, табысты алу ... ... ... ... жағдайда салықты есептеу мен оны алу, ... салу ... ... ... ... ... ... (жер салығы, ... ... ... отырып, олардың тізімдемесі негізінде жүзеге ас-
ырылады.
Мағлұмдамада салық төлеушілер табыстың ... ... ... шегерімдерді көрсетеді және салық сомасын есептеп, ... ... ... ... ... ... ... салық кезеңіне
сәйкес тапсырып отырады. Мәселен, корпорациялық табыс салығын, жеке ... ... ... салынатын салықты және жер салығын төлеушілер
( ... ... ... қолданатын заңды тұлғаларды қоспаған-да)салық
органына олар бойынша мағлұмдаманы есепті салық кезеңінен кейін жылдың 31-
інші наурызына ... ... ... ... мағлұмдаманы мынадай салық төлеуші-лер:
төлем көзінен салық салынбайтын табыстары барлар;
тұлғын үй салу мен ... ... үшін ... ... ... қоспағанда салық жылында 2000 айлық есептік көрсеткіштен жо-ғары
сомаға біржолғы ірі ... ... ... ... ... тыс жерлерден табыстар алатын жеке
тұлғалар;
Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерлердегі шетел банктерінде-
гі шоттарда ... бар жеке ... ... ... жемқорлыққа қарсы күрес туралы
заңнамалық актілеріне сәйкес мағлұмдама беру жөнінде міндеттеме ... ... ... депутаттары, судьялар табыс ете-
ді.
Салық төлеушілен салық ... ... ... ... ... ... жазбаша өтініш алған жағдайда уәкілетті мемлекеттік орган
салық мағлұмдамасын табыс ету ... екі ... ... ... ұзар-
туға құқылы. Бірақ салық мағлұмдамасын тапсыру мерзімін ұзарту салық ... ... әдіс ... ... ... ... ... ұйымның, мекеменің
бухгалтериясы одан салықты табыс алынған жерде есептеп, ұстайды.
Төртінші ... ... ... ... сан ... ... патент негізінде төленеді. Патент- арнаулы салық режімін қол-
дану құқы-ғын куәландыратын және салық сомасының ... ... ... ... ... екі ... қолданылады:
1) кассалық ;
2) есептеу әдісі.
Кассалық әдіске сәйкес ... мен ... ... ... ... ... ... жөнелту мен кірістеу және ол бойынша жасалынған ... ... ... ... алынады.
Есептеу әдісі бойынша табыстар мен шегерімдер ақы ... ... ... орындау, қызмет көрсету, тауарарды өткізу және кіріс-ке
алу мақсатымен тиеп жіберу мезетінен бастап есепке алынады.
Бұл әдіс салық ... үшін ... және оны ... барлық
төлеушілері қолдануға қабылданған.Төлеушілер үшін оның кемшілігі – сал-ық
төлемдері жеткізіліп тіпті уақытында төленбеген жағдайда да аударылуы ... ... ... ... ... ... ... жүйесі салықтардың, алымдардың және
баждардың ... ... ... реттейтін құқықтық нормаларды және
салық ... ... ... ... ... ... сипатындағы алымдардың
тізбегі мыналарды қамтиды:
1.Салықтар
1.Корпорациялық табыс салығы.
2.Жеке табыс салығы.
3.Қосылған құнға ... ... ... пайдаланушылардың салықтары мен арнаулы төлемдері.
6.Әлеуметтік салық.
7.Жер салығы.
8. Көлік ... ... ... ... салық.
10.Экспортқа шығарылатын шикі мұнайға салынатын рента салығы.
11.Қазақстан Республикасының жасалған келісім ... ... бөлу ... ... Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркегені үшін алынатын алым.
2.Жеке кәсіпкерлерді мемлекеттік тіркенегі үшін ... ... ... ... және ... ... ... тіркегені үшін алым.
4.Радиоэлектрондық құралдарды және жилігі жоғарғы құралдарды
мемлекеттік ... үшін ... ... ... мен тіркемелерді мемлекеттік тіркегені
үшін алым.
6.Теңіз, өзен кемелері мен шағын көлемді кемелерді ... үшін ... әуе ... ... ... үшін ... ... мемлекеттік тіркегені үшін алым.
9.Автокөлік құралдарының Қазақстан Республикасының аумағы арқылы жүру
алымы.
10.Акциондардан алынатын алым.
11.Елтаңбалық алым.
12.Жекелеген қызмет түрлерімен айналысу құқығы үшін ... ... және ... хабарларын тарату ұйымдарына радиожиілік
спектрін пайдалануға рұқсат беру үшін ... ... ... үшін төлемақы.
2.Жер бетіндегі көздердің су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақы.
3.Қоршаған ... ... үшін ... дүниесін пайдаланған үшін төлемақы.
5.Орманды пайдаланғаны үшін төлемақы.
6.Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды ... үшін ... ... пайдаланғаны үшін төлемақы.
8.Кеме жүзетін су жолдарын пайдаланғаны үшін төлемақы.
9.Сыртқы(көрнекі) жарнаманы орналастыру үшін төлемақы.
4.Мемлекеттік баж.
5.Кеден төлемдері:
1.Кеден бажы.
2.Кеден алымдары.
3.Төлемақы.
4.Алымдар.
Салықтардың және ... ... ... да ... төлемдердің
сомасы «Бюджет жүйесі туралы» заң мен тиісті жылға арналған респуб-икалық
бюджет туралы ... ... ... тиісті бюджеттердің кірісіне
түседі.
Салық жүйесі өзінің құрамына мемлекеттік салық ... ... ... аудандардағы, қалалардағы және қалалардағы
аудандардың салық комитеттерін қамтиды.Салық службасы органдары ... ... ... ... да ... төлемдердің толық түсуін, мін-детті
зейнетақы жарналарының толық және дер ... ... ... ... ... ... ... салықтық міндеттеме-лерін
орындауына салықтық бақылауды жүзеге асырады.
«Салық» және «салық салу» ұғымдарын ажырата білген жөн: бірінші ... – бұл ... және ... ... ...... – құқықтық механизмді пайдалана отырып салық төлемдерін өндіріп алу
(есептеу және алу) ... ... ... ... ... ... салық қатынастары ысандарының элемент-
ерін, яғни салық түрлерінің нақты аттарын, ... ... ... мен ... ... тәсілдерін қамтитын салық механизмін
құруға және оның ... ... ... ... ... ... ... тұратын арнаулы нұсқаулық қолданылады.
Қазақстан Республикасының қазіргі салық жүйесі салықтарды ... ... ... ... ... ... ... элементтері арқылы
салық тәртібін белгілейді.
Негізгі салық элементтеріне мыналар жатады:салық субъектісі, ... ... ... ... ... ... ... салық
мөлшерлемесі, үлес(квота), салықпұл, салық жеңілдіктері, ... ... мен ... салық төлеушілер мен салық органдарының
міндеттіліктері мен ... ... ... ... ... ... ... үшін санкциялар және басқалары.
Салық субъектісі немесе салық төлеуші. Ол – ... және ... ... төлеуші тұлға, алайда нарық механизмі арқылы салық
ауыртпалығы басқа тұлғаға – салық салынушыға ... ... ...... салық ауыртпалығы түсетін жеке тұлғалар,
түпкілікті салық төлеушілер, яғни ... ... ... ... ... салу | | ... түрлерінің| | Салықты болжамдау |
|қағидаттары | ... | |мен ... |
| ... | | ... ... мен |
|элементтері | ... |
| ... ... |
| ... | | ... ... ... ету | | |
| | ... |
| ... | | ... | | ... ... ... | |бақылау | ... ... ... объектісі. Мүлік пен іс-әрекеттер ... ... және ... ... объектілер болып табылады, олардың болуына байланыс-ты
салық төлеушінің салықтық ... ... ... ... ... – салық салу объектісі мен салық салуға
байланысты объектінің құндық, заттық немесе өзге де ... ... ... ... тиіс ... және басқа да міндетті
төлемдердің сомасы анықталады.
Салықтың негізгі базасы мыналар болып табылады:
табысқа ... ... ... ... ... ... мен жеке
табыс салығы жатады;
тауарларға салынатын ... Олар ... ... ... ... баждарын қамтиды;
капиталға салынатын салық. Оған жер салығы, мүлікке салынатын салық
және басқалары жатады;
Салық мөлшерлемесі. ... ...... ... ... салық есептеулерінің шамасын білдіреді. Ол салық базасының өл-шем
бірлігіне пайызбен немесе абсолюттік сомамен белгіленеді.
Салық салу практикасында мөлшерлемелердің ... ... ... ... ... Олар табыс көзіне қарамастан сал-
ық салу бірлігіне абсолюттік сомада ... ... ... ... ... метріне);
үйлесімді салық мөлшерлемесі. Олар салық объектісіне (оның мөлшерін
саралауды есепке алмай) бірдей пайыздық қатынаста іс-әрекет етеді;
прогрессивті ... ... Бұл ... ... ... ... артуына қарай өсіп отырады. Нәтижесінде салық төлеуші
салықтың үлкен абсолюттік сомасын ғана емес, сонымен ... оның ... ... ... ... ең ... ... көп тұл-ғаларға
ауыртпалық түсіреді;
регрессивті салық мөлшерлемесі. Олар табыстың өсуіне қарай төмен-
дейді, және табысы көп ... ... ... келеді, ал табысы аз адам-
дардың иығына ауыртпалық ... ... ... ... мен ... да ... төлемдерге
қатысты белгіленген уақыт кезеңі салық кезеңі деп түсініледі, ол аяқталған
соң ... ... ... және ... төленуге тиісті слықтар мен басқа
да міндетті төлемдердің ... ...... бір ... ... ... ... жеңілдіктері – заңнамаға сәйкес төлеушілерді слықтан ... ... ... ... жеңілдіктеріне мыналар жатады:
салық салынбайтын минимум – салық салудан толық босатылатын са-
ық объектісінің ең аз бөлігі;
табыстың есептелген ... ... ... ... ... – халықтан алынатын табыс салығы бойынша; күр-делі
қаржыларға, әлеуметтік объектілерді ұстауға, ... ... ... ... ...... ... салық бойын-ша және
т.т.);
салық салынатын табыстың құрамына кіріктірілмейтін сома ( мыса-
лы, ... ... ... ... халықтан алынатын табыс ... ... ... ... ... жеке ... мен ... санаттары үшін
салық мөлшерлемесін төмендету.
Салық жеңілдіктеріне ... ... ... ... ... ... бойынша бересіні есептеп шығару да жатады.
Жеңілдік кезеңі – салықтар бойынша заңмен ... ... ... ... ... төлеушілер мен салық органдарының құқықтары мен міндетті-
ліктері – ... пен ... ... ... ... ... ... – салық службасы органдарының салық заңнама-
сының орындалуын, жинақтаушы зейнетақы қорларына ... ... ... және ... ... ... бақылау мынадай нысандарда жүзеге асырылады:
салық төлеушілерді тіркеу есебі;
салық салу объектілері мен салық салумен ... ... ... ... түсімдерді есепке алу;
қосылған құнға салынатын салықты төлеушілерді есепке алу;
салық тексерістері;
салық төлеушілердің қаржы- шаруашылық қызметінің мониторингі;
фискалдық жады бар бақылау-касса ... ... ... ... ... ... ... және акциздік
пос-тыларды белгілеу;
мемлекет меншігіне айналдырылған мүлікті есепке алу, бағалау және
сату тәртібін сақтауды тексеру;
уәкілетті органдарға бақылау жасау.
Кедендік ... ... өз ... ... ... ... шекарасы арқылы тауарлардың өтуімен байланысты
төлеуге тиіс салықтарды және ... ... ... да ... алу ... ... бақылауды да міндетті төлемдерді өндіріп алу
жөніндегі салықтық бақылауды Салық ... және ... ... ... ... ... салық төлеуші және оның қаржы- шаруашылық қызме-ті
туралы салық службасы органдары алған кез ... ... ... ... заңнамасын бұзған салық төлеушілерге олардың жасырған ... ... ... ... алу, бұзу ... ... немесе еселенген көлемде айыппұлдар, бюджетке төленетін төлем-
дер мерзімін ... ... үшін ... ... ... қолданылады.
2. Салықтар түрлері
2.1 Жанама салықтар.
Жанама салықтар – ... атап ... ... немесе тарифке
үстеме түрінде белгіленген салықтар, олар ... ... ... ... ... ... ... Жанама салықтар мемлекеттің
фискалды мүдделерін білдіреді. ... ... ... баға ... ... ... ықпал жасауы және тұтыну құрылымына әсер етуі мүмкін. Бұдан
басқа, салық төлеушілер үшін ... тура ... ... өсуі ... бірге тұтынуға салынатын салықтар болып табылатын ... ... ... ... құнға салынатын салықты пайдаланудың
көбірек артықшылығы болады, өйткені: олардан ... ... ... ... аз ... олар еңбекке деген ынталандырмларды
аз қысқартады; тапшылықтың жоқтығы жағдай-ында, ауыстырушы ... ... ... қоса ... ... ... ... қалады;
салықтың жасырымдылығын қамтамасыз етеді және т.с.с.
Алайда тұтынуға салынатын салық өсуінің кемшіліктері де бар, ... ... ... және ... ... ... ... Бірақ бұл салықтардың оң нәтижесі олардың теріс әсерін жауып кетеді.
Егер баға ... ... ... ... ... шығыстары да өсетін болса,
онда бұл салықтардан түсетін түсімдер бағаның ... ... ... Бұл
әлеуметтік бағдарламаларды іске асыруға қаражаттар алуға мүмкіндік береді.
Бюджет жүйесіне инфляцияға қарсы автоматты ... ... ... салу жүйесінде ортақ заңдылықтың болатынын есте ұстау қажет:
экономиканың ... ... ... ... ... экономиканың басқа секторларындағы тоқырауда – салық салуды тұтынысқа
объективті қайда бағдарлау ... Осы ... ... ... ... ... ... кейде халықтың жұмыспен қа-мтылуының
төмендеуінің нәтижесінде оны әлеуметтік қолдауды ... ... ... ... оның тіршілікті қамтамасыз ететін салаларын
қолдауға жұмсалатын ... ... ... ... ... ... көп тұтынатындарға ауыстырудың қаж-еттігі пайда болады.
Бөлгіштік процестегі белгілі бір теңестіруге жанаа салықтардың өзіндік әлеу-
меттік ... ... ... Дүниежүзілік тәжірбие мұндай практи-
каны қолдап отырады.
Жанама салықтардың ішіндегі ең маңыздысы 1992 жылы ... ... ... салынатын салық – ҚҚС болып табылады. Салық төлеуші мемлекетке
оны төлеу нәтижесінде шеккен шығысының орнын ... ... ... және ... ... сатып алушыға аударады. Салық салу
объектісі материалдық шығындарсыз өндірілген өнім ... бар ... ... саналатын қосылған құн болып табылады: қосыл-ған өнімге кешенді
шығыстар, мысалы, жарнамаға жұмсалатын және басқа ... ... ... бұл салықтың ерекшелігі – оның салық ... ... ... түскен бүкіл түсім-ақша емес, тек салық салынатын айна-
лым мен салық салынатын импортты қамтитын ... құн ... ... ҚҚС ... ... ... елдерінде, соның ішінде Еуро-па
экономиукалық одағының 17 елінде пайдаланылады. Бұл салықтың артық-шылығы
мынада: біріншіден, ол жаңа құн ... орын ... ... ... ... ... ... төлеушілер үшін де есеп-теудің
салыстырмалы қарапайымдылығымен ерекшеленеді және ... ... ... ... ... ... деңгейіне қарамастан
мемлекет бюджетінің кірістерін қалыптастырудың сенімді және ... ... ... қазіргі кезде Қазақстан Республика-сының бюджет
кірістерінің аса маңызды көздерінің бірі ... ... ... ... ... жалпы сомасында бұл төлемнің үлес салмағы
21,8% құрайды.
Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер ... ... ... (Салық кодексі) бойынша қосылған құн-ға
салынатын салық деп тауарларды ( ... ... ... ... ... ... ... қосылған, оларды өткізу бойынша салық
салынатын айналым құнының бір бөлігін ... ... ... ... ... ... импорты кезіндегі ау-дарымды
айтады. Салық ... ... ... бюджетке төленуге тиісті ҚҚС
сатылған тауарлар (жұмыскер, қызмет көрсету) үшін есептелген ҚҚС сомасы мен
алынған ... ... ... ... үшін ... ... ҚҚС сомасы
арасындағы айырма ретінде анықталады. Соңғыда ... ... ... ... ... ... ... сәйес салық са-лынатын айналым және
салық ... ... ... ... салу ... ... ... төлеушінің тауарларды (жұмыстарды, қыз-меттер көрсетуді) ... ... ... ... салынатын ай-налым болып табылады, оған
Салық кодексіне сәйкес қосылған құн салығын-ан босатылған және өткізу ... ... ... табылмай-тын айналым қосылмайды.
Салық салынатын айналым мөлшері, оған қосылған құн салығын ... ... ... ... ... мен ... негізге ала отыр-ып,
өткізілетін тауарлар ... ... ... құны ... ... ... ... (жұмыстардың, қызметтер көрсетудің) құны
қандай бір өзгеріске түскен жағдайда, салық салынатын айналым мөлшері ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
мағлұмдамалануға тиісті, Қазақстан аумағына әкелінетін немесе әкелінген та-
уарлар қосылған құн ... ... ... ... ... болып табылады. Салық салынатын импорт мөлшеріне кеден ... ... ... ... ... ... ... салынатын салықты қоспағанда, Қазақстан ... ... ... ... және ... ... басқа да міндетті төлемдер
сомалары қосылады.
Тауарларға қатысты ... ... ... ... ... ... ... сатуды, тиеп жөнелтуді,
тауар экспортын, тауарды тегін беруді, жарғылық капиталға жарна ... ... ... қызметтерге жалақы есебінен тауар беруін);
тауарларды төлем мерзімін ... ... тиеп ... ... лизингіне беруді;
комиссия шарттары бойынша тауарларды тиеп жөнелтуді;
қарызды төлемеген жағдайда кепіл берушінің кепіл ұстаушыға кепілге
қойылған ... ... ... ... ... үшін ... ... тауарды басқа мақсат-
қа пайдалануын;
қосылған құнға салынатын салықты дербес төлеуші болып табылатын ... ... ... ... ... тауар жөнелтуін
білдіреді.
Жұмыстарды, қызмет көрсетулерді өткізу бойынша айналым кез келген
жұмыстарды орындауды ... ... ... ... ... олардың те-гін
орындалуын, сондай-ақ тауардың өткізуден өзге ... үшін кез ... ... ... ... ... – көп ... тауарды өндіру мен
өт-кізудің әрбір ... ... ... ... ол ... ... қозғалысы-
ның өткен стадияларындағы барлық алымдарды қосып алады, бірақ мемле-кетке
тек осы тауардың өндірушісі тауарды өндіру мен өткізу ... ... ... ... салық түседі.Сөйтіп, салықты өндіріп алу механизмі
баға құрамындағы салықты дәйекті және тұрақты қордалану ... ... ... бермейді:баға салық салудың бір дүркіндігі
Есепке жатқызылған ҚҚС-ты ... ... |Қ | ... | ... алудың, |Қ | ... ... ... |С | ... ... ... | | | | ... | | | | |
| ... құн ... ... ... ... |Таза |компонент|ң қосылған|бойынша |
|аударым|ақы |табыс(пай|тер |құнға ... ... ... | ... ... |
| | | | ... | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| ... | ... | |
| ... ... |
| ... ... |
|Дайын- ... ... ... |
| ... ... |
| ... ( ... ... шектерде ЖЖТ-ны алумен |
|байланысты шығыстар) |
| ... ... ... ... салынатын табысты түзету |
|Залаларды ауыстыру (-)|
| ... ... ... ... 20% 15% 10% 5%
| ... ... | ... ... ... ... ... | ... ... ...... ... ... ... көзінен салық салынатын
табыс және Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... ... таза табысы корпорациялық табыс салығы
салынатын объектілер болып табылады.
2.3 Жеке табыс салығы
Бұл ... ... ... ... (2001 ж. ... – жеке
тұлғалардан алынатын табыс салығы) барлық салық төлемдерінің 9% алады.
Салық салу объектілері бар жеек ... ... ... ... Салық салу объектісі төлем көзінен салық салынатын табыстар мен
төлем көзінен салынбайтын табыстар болып табылады.
Салық мөлшерлемесі баспалдақты үдеме бойынша ... ... 5 ... 30 ... ... белгіленген (кестені қараңыз).
Дивидендтер, сыйақылар мен ұтыстар түріндегі табыстарға 15%
мөлшерлеме, адвокаттардың және нотариустардың ... 10% ... ... ... ... ... салынатын табыстарға мыналар жатады:
қызметкердің табысы;
біржолғы төлемдерден алынған табыс;
жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... ... түріндегі табыс;
стипендиялар;
жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша табыс.
Жеке табыс ... ... ... ... ... салынатын табыс сомасына 5 |
|көр-сеткішке дейін ... ... ... ... ... ... есептік |
|көр-сеткіштен 40 ... ... ... салық сомасы+одан асатын|
|есептік көрсеткішке дейін ... ... ... ... есептік |40 еселенген жылдық есептік ... 600 ... ... ... ... сомасы+ одан |
|есептік көрсеткішке дейін ... 20 ... ... ... ... есептік |600 еселенген жылдық есептік ... және одан ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... 1992,1995,2002 жылдардағы салық жүйесіндегі өзгерістер
Қазақстан Республикасының 1991 жылдың 25-желтоқсанында қабыл-данған
« Қазақстан Республикасындағы ... ... ... Заңы, тәуелсіз
Қазақстанның салық ... ... ең ... бастамасы болып табылды. Бұл
еліміздің экономикасын реформалаудағы күрделі ... ... ... ... ел ... бұрын болмаған жаңа құбылыстар іске аса
бастады. Оларды атап айтсақ: шаруашылықты жүргізудің ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер
мен мемлекет арасындағы ... ... ... ... т.б.
Осы заң бойынша салық төлеушілер мен салық қызметі органдарының
құқықтары мен ... ... және ... ... да ... байланысты қызметтері, құқықтары мен міндеттері
айқын бекітілді.
Қабылданған Заңға сәйкес 1992 жылдың бірінші ... ...... ... салықтар;
11 – міндетті түрде төленетін жергілікті салықтар мен алымдар;
18 – ... ... мен ... енгізілді.
Салықтар негізін пайдаға салынатын салық, табыс салығы, ... ... ... және ... құрады.
Қазақстан Республикасының салық жүйесін құруда ең алғашқы тарихи
құжат болған жоғарыда көрсетілген. ... ел ... ... мен алар орны ... өмірге келген әрбір жаңа ... ... ... кемшіліктер де бұл Заңда да тыс қалмаған сияқты.
Яғни Қазақстан ... ... ... салық жүйесінде бірқатар
шешуін таппаған мәселелер, кемшіліктер мен жетіспеушіліктер аз емес.
Әрине, бұл кемшіліктердің түрлі себептері де бар. ... ... ... салық жүйесін құрғанда елімізде жиынтықталған ғылыми немесе практикалық
тәжірбие болған жоқ. Салық қызметі органдары да, салық төлеушілер де ... ... ... ... ... еместігі көрінді. Еліміздің
алғаш қабылдаған салық жүйесінде біз жоғарыда ... ... ... ... ... ... принциптері сақталмады. Сондықтан бұл
салық жүйесінің нарықтық ... ... ... ... ... ... Ең бастысы салық жүйесінің өндірісті дамытуға ешқандай
ықпал етпеуі, бюджет кірісін құраудағы өз ... жете ... ... ... көзі ... ... ... емес, керісінше тұтыну болып табылды.
Салық санының көптігі, айналымды анықтаудың қиындығы, шектен тыс
дәлелсіз берілген салық жеңілдіктері, салық ... бір ... ... ... ... ... салық салудың негіздерінің тыс қалуы және
т.б. кемшіліктер салық жүйесінің одан ары қарай ... ... ... ... ... 1995 жылдың басында салық реформасының ұзақ
мерзімде концепциясын қабылдады. Бұл құжатта, ... ... ... заңдылығын бірте-бірте халықаралық салық салу ... ... ... ... ... концепцияны іс жүзіне асырудағы бірінші ... ... ... 24.04.95 жылы ... Заң күші бар ... бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Жарлығы ... ... ... 1995 ... ... шілдесінен бастап
жаңа салық жүйесі іске қосылды. Бұл жаңа салық жүйесі ... ... ... ... ... ... халықаралық тәжірбеге мейлінше
жақындатылған.
Енді бұрын қызмет еткен 42 ... ... мен ... саны
едәуір қысқартылып, жалпы салықтар мен алымдар саны 11-ге ... ең ... түрі ... ... ... ... яғни ... табыстан салық алынатын болды.
Салық салудың негізгі принциптері сақталып, салық салуда
қарапайымдылық, ... ... ... біршама өз шешімін
тапқан.
Қазақстан ... ... 1995 ... ... ... Заң күші бар ... Республикасының кейбір
заң актілеріне өзгерістер мен ... ... ... ... ... 1-қаңтарынан бастап салық жүйесіне бірқатар өзгерістер енгізді.
Енгізілген өзгерістер мен толықтырулардың ... ... ... ... ... салынбайтын минимумды анықтауда, ең төменгі жалақы
орнына есептік көрсеткіш енгізілген;
- ... ... ... ... ... ... ... табыс салығын 20 проценттік ставка бойынша ... ... ... ... ... ... ... нормадан асқан жалақыға жұмсалған шығындарға салық салынады;
- жер қойнауын пайдаланушылардың ... ... ... ... ... Бас салық инспекциясынан салытық экспертизадан
өтулері тиіс.
Салық жүйесінің бір орында, ... ... ... ... Ел ... ... ... қатынастарға көшу жолында
қалыптасатын іс-тәжірбиелер, экономикасы дамыған ... ... ... салық жүйесі де өзгеріп, дамып, бара-бара
жақсара түсуі тиіс.
Қазастан ... ... ... ... ... ішіндегі жалпы мемлекеттік салықтардың үлес салмағы
(5-кесте)
| ... ... ... |
| | | ... ... ... ... ... | | | ...... |100 |100 |100 ... ... | | | ... ... ... |64,1 |68,5 |70,8 ... ... меғн ... |35,9 |31,5 |29,2 ... жылы ... ... енгізілуі қазақстандық салық заңнамасын
дамытудың маңызды кезеңі болады, ол салық саласындағы ... ... бір ... арттыра отырып, алдындағы жылдары құрылған салық
жүйесінің тұжырымдамалық негіздерін нығайта ... ісі ... ... ... ... және жүйе-
лейтін, қоғамдық қатынастарды реттейтін, кеден рәсімдерін оңайлатуға және
сонымен бір мезгілде тиімділігін арттыруға мүмкіндік ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Кеден кодексі
қолданысқа енгізілді.
Салық кодексін қолданудың оң ... ... ... өсуі және ... ахуалды жақсарту үшін жағдайларды
қамтамасыз ету мақсатында салық ... ... ... ... ... отыр.
Қолданыстағы салық заңнамасының ережелері жеке тұлғалардың та-
быстарын ресми емес айналымнан ... ... ... ... ... жаңартуға инвестициялар салу үшін оңтайлы жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... жоқ, бұл
ғылымды көп қажет ететін және жоғарғы технологиялы өндірістердің ... ... кері әсер ... ... ... ... салу ... одан әрі жетілді-
ру қажет.
Мақсаттары
Республикада жүргізілетін салық саясатының ... ... одан әрі ... ... ... ынталан-
дыру, төлем қабілеті бар сұранымды арттыру үшін ... ... ... ... ... ... ... салық бойынша ставкалардың регрессивті шәкілін және
табыс салығы бойынша неғұрлым ... ... ... ... құн салығының ставкасын төмендету;
ғылыми және инновациялық қызметті көтермелеу, оның ... ... құн ... ... өндірістерді дамыту үшін экономикалық жағдайлар жасау.
инвестициялардың өсуін көтермелеу мақсатында ... ... ... ... ... ... әкімшілігін жүргізуді автоматтандыру процестерін дамыту;
шағын бизнесті дамыту және ауыл шаруашылығы тауар өндірушілер
үшін ... ... ... ... ... режимдерді нормаларының
әдіснамасы мен оларға әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... шаралар салық салу деңгейін
нақты төмендетуге мүмкіндік береді, бұл ... өсу ... одан ... ынталандырады.
Мемлекеттік бюджеттің кірістерін ұлғайту, кәсіпкерлікті дамыту
үшін қолайлы ... ... ... ... ... ... ... базаны кеңейту есебінен жүргізілетін болады.
3.1 Қазақстан Республикасындағы салық ... ... ... ... ... ... ТМД
республикалары сияқты қысқа мерзімде мемлекеттік салық жүйесіне заң шығару
базасы айналуына мәжбүр болды. ... ... ... 1992 ... жекелеген екі тармағы бар: біріншісі (1993-1995жж) жаңа ... ... ... ... ... және ... (1996-1998жж)
салық жүйесін өзінің мақсатын құру мен ... ... ... ... ... және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... ... сәуірде бұл процессте бірінші
кезең аяқталды. Бірақ бұл заң қатаң бәсеке білдірмеді, керісінше өзгертулер
мен ... ... ... ... жылжытуы бағытталды, ҚР
Перзиденттінің Жарлығы мен Заңдары бойынша 1999жылға дейін осы ... және ... ... ... да ... төлемдар туралы»
«Заңға енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар» Үкімет ұсынған ... 16 ... ҚР ... ... ... заң өндірістің
дамуына бағытталған және кәсіпорынның инвестициялық іс-әрекетінің ұлғаюына
жаңа Салық Кодексінің ... ... ... ... саналуына болады.
Қазақстанның салық жүйесі өзінен нені көрсетеді? Экономикасы
нарықтық ... ... ... елде ( бұл экономикасы дамушы
және дамыған немесе постсоциолисттік ... ... ... 2 ... ... ( ... бюджетке қаржыны жұмылдыру) және ... ... ... ... ... және экономикалық
қызметтің басты бағыттардағы салық жеңілдіктері арқылы).
Сонымен салықтардың экономикалық табиғатында қайшылықтар бар, ол
мемлекет – салық ... ... ... жеке ... ... ... ... мөлшерлемесі артқан сайын, мемлекеттің бюджет қаржыларын
шоғырландыру артта, онда әлеуметтік бағдарламаларда көбейеді. ... ... ... ( ... ... беру немесе медициналық қызмет көрсету,
мемлекеттік әлеуметтік ... және ... ... ... ... ... ... практика көрсеткендей, экономикасы дамыған
елдердегі ЖІӨ-нің жинақтаудың салмағы төмендеуде. ... даму ... ... осы ... қолдануға болады, мемлекеттік бюджеттің салық
жасаулары есебінен өсуі , өндірістік емес ... ... ... ... ... ... ... көп. Ал салықтың жинақтау
қызметі мемлекеттің халық шаруашылығының басты ... ... ... ... ... ... – ТМД елдерінің ішіндегі салық саясатын экономика өсіруге
және бұрыннан дайындалған стратегия шеңберінде қолданған ел болып табылады.
Бұл ұлттық экономика ... ... ... ... ... жеткенін көрсетеді( 1999жылы тіркелген заңды тұлғалардың 18% ғана
мемлекеттік мәртебеге ие). Бұл ... ... ... ... инвестицияларды көбейту емес, оның экономиканы реттеудің басты
механизмі және салық саясатын ... ... ... ... механизмі
ретінде қолдану(мысалы: мақсатталған жеңілдіктер қолдану)
Қазақстан Республикасының салық саясатының басты бағыттары:
- азаматтарды ... ... ... ... ... ... әскери, экономикалық, саяси);
- өндірістің басты салаларын дамыту;
- салық мөлшерлемесін көтеру арқылы емес, ... ... жеке ... ... ... көбейту арқылы бюджет табыстарын
қалыптастыру.
Қазақстан Республикасының территориясында 17 салық түрі ... ... ... және ... бөлінеді. Жанама ... ... ... тікелей байланысты емес) ҚҚС және
акциздер жатады. Қазақстан Республикасындағы басқа ... ... ... және де олар ... ... мүлікке немесе табысқа ... (бұл – ... ... ... салық, әлеуіметтік салық, жер салығы,
мүлікке байланысты салық түрлері, пайдалы қазбаларды қолдануға салық және
т.б.)
1998жылы ... ... 70% ... түсімдері есебінен, 90%
мемлекеттік меншік және салықтық емес түсімдерден құралды. ... ... ... ... ... жеке тұрғындарды қамту жөнінен, жене
тұрғындарды қамту жөнінен мыналар үлкен орын ... жеке ... ... салығы;
- заңды тұлғалардан табыс салығы (немесе бөлінбеген пайдаға салынған
салық);
- қосымша құн салығы(ҚҚС)
- ... ... ... ... мен ... ... ... түскен салық салымдарының қанша пайызын құрайтынын салыстырайық (6-
кесте).
Қазақстан мен Ресей ... ... ... ... ... ... (%). 6-кесте
|Салықтар түрлері | ... | ... ... ... және де | 100 | 100 ... ... | 12 | 13 ... ... | 18 | 18 ... | 40 | 29 ... ... | 12 | 24 ... | 18 | 16 ... ... ... табысты ҚҚС береді, негізінен осы ҚҚС
төлемдері өндіріс саласымен байланысты. Ресеймен салыстырғанда қоғамдық
тұтыну ... ... ... ... ... ... ... таралған) бізде екі есе аз. Бұл (басқа ... ... ... ... ... нарықтық өзгерістер жолында алға
шыққанын байқатады. Егерде Ресейде қызмет көрсету саласы қоғамдық ... ... ... ... ... ... онда ... бұл
сала нарықтық негізге ауыстырылға, яғни мемлекеттік емес ұйымдар қоғамдағы
жергілікті халыққа қызмет ... ... ... ... ... ... ... салық болып есептеледі және Қазақстанның әрбір тұрғыны өзінің табыс
көлеміне қарамастан оны жыл ... ... ... ... барлық
салық жинақтары бойынша іріктемелі тәсілді қолдану байқалады. Жеке ... ... ... ... ... бар ... ... санының
көптігі анықталды. Табыс салығын алуға ... ... ... ... және ... ... ... берілген. Салық
салынатын табыс сомасының 5% ... ... ... ... ... ... ... табыс үлесі жиынтық табыстан аз болады, ал әлеуметтік
қорғалмаған ... ... ( ... ҰОС ... және т.б.)
көбірек. Бұларды салыстыру үшін: Ресейдегі табыс ... ... ... 12% ... ... 13% ... Қазақстан
экономистерінің есептері бойынша жылдық табыс 680$-дан кем емес ... ... одан ... ... 10%, ал ... ... 3000$ ... болса 30% алынады.
Н. Назарбаев Үкіметпен бірге «« салық туралы»заңға толықтырулар мен ... ... ... ... ... ... айтты: Қазақстан
тұрғындарының 53% – 5%-дан төлейді, ал 40%-10% ... Тек 7%-ы 20-30 %-дық ... ... ... үшін Ресейде жағдайлары төмен азаматтарға табыс салығының
минималды мөлшерлемесін азайту жөнінде ешбір сұрақ талқыланбауда, ... ... ... ... мөлшерлемесі 15% өсіруі туралы сұрақ
талқыланады). Қазақстандағы Салық Кодексінде ... ... ... ... деңгейі жөнінде әлемдік стандартқа жақындау.
Қазақстанның салық жүйесінің нарыққа бейімделуі неден байқалады?
Нарықтық реформада 2001 ... 1 ... ҚҚС ... 16-%-ға және
әлеуметтік салық мөлшерлемесін 26%-дан 21%-ға кемітуі. (2)
Пезиденттіміз Н.Назарбаев былай деді: « Салықтың ... ... ... ... және ... ... ... әкеледі»
Бұл шарадан ЖІӨ-нің өсетіні күтілуде. ... ... ... үшін ... бюджеттің қаржыларын шоғырландырайын
деген жоқ, керісінше, салықтың фискалды ... ... ... ... қорын өсіруге ұмтылуда. Осы ... ... ... салаларын дамытуда инвестициялап жатқан кәсіпкерлерге
салықтық жеңілдіктер қызмет етуде. Мұндай жеңілдіктер заңды тұлғаларға тек
« тікелей инвестициялауды мемлекеттік ... ... ҚР ... ... және
мемлекеттік уәкіл органдардың заңды тұлғалармен ... ... ... ғана ... ... Республикасының нарықтық
өзгерістерге әсер ететін салықтың негізгі түрлерін сипаттаймыз.
Заңды ... ... ... ... алынатын
салық тікелей салық болып табылады. Ол ... ... ... ... меншігіне әсер етеді. Бірақ Қазақстандағы пайдаға
салынатын салыққа берілген жеңілдіктер ... ... ... ... ... ... балансына әсер ете алады. (
жинақтау қоры – тұтыну қоры). Пайдаға ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптеріне беріледі. Мысалы: халық шаруашылығын
жаңа салаларында ашылған ... ... 5 жыл ... салығынан
босату жеңілдіктері беріледі.
ҚҚС – жаңа салық ... ... Ол ... ... ... ... әсер ... бірақ оның көлемі өндірілген товар немесе
қызметтің бағасында жатады. Бірақ ұл жердегі ... ... ... ... немесе қызмет өндіруден түскен пайда және ... ... ... ... ҚҚС ... төлейді және
мемлекеттік бюджетінің негізін құрайды – 40%-ға ... ... 20 % - 16%-ға ... 2 фактарға байланысты мүмкін:
Біріншіден ҚР-ның ... ... ... ... бюджеттің табысының салмақты бөлігін осы ... ... 1998 жыл – 40% ... Осы ... ... ... ... ынталандыру және негізгі
қорларының жаңаруына көмектесті. Қазақстанда ҚҚС-тың мөлшерлемелері-нің
төмендеуі арқылы ... ... ... ... дамыған елдеріндегідей
болды. (1990 жылы Ұлыбританияда ҚҚС -15%, Германияда -14%, Францияда –
18%). ... ... ... ... өндірістің басты салаларына және кіші
бизнестің ... ... ... ... ... де берілген.
Мысалы: электрондық БАҚ толығымен бұл салықты төлеуден босатылған.
Әлеуметтік салық тікелей ... ... ... оны ... ... көлеміне байланысты төлейді. Бұл салықта мемлекеттің салық
салымының әлеуметтік және нарықтық бейімделуінің моделдерінің ... ... ... ... ... қамту және жәрдемдесу қорының
жиынынан – еңбекке төлеу қорының 2%, медициналық сақтандыру ... ... ... ... 15% және ... ... ... Ресейде бұл салық 2000жылы 38,6%-дан 2001жылы 35,6% төленді. Бұған
кіретіндер: медициналық сақтандыру ... 3,6%, ... ... ... зейнетақымен қамтамасыздандыру 28% құрайды.
Бұл салықтың көмегінен ... ... ... ... зейнетақымен қамтамасыздандыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... кері әсер етуімен қатар
еңбекті төлеу қорының кемуіне әкелді.
Қазақстан және ... ... ... ... ... екі мемлекеттің салық саясатыда қызықты әрекеттер
байқалады.(Салыстыру үшін АҚШ-тың да ... ... ... АҚШ, Қазақстанның мемлекеттік бюджет
шығындарының құрылымы . 7-кесте
|Мемлекет, жыл|Барлық ... ... ... |
| ... ... ... |қоғамдық |
| | | | ... ... | | | | ... |100 |37 |34 |11 ... |100 |44 |8 |13 ... | | | | ... |100 |22 |29 |16 ... |100 |36 |22 |13 ... | | | | ... |100 |33 |14* |16 ... |100 |29 |14* |15 ... ... ... (8%), және субсидия мен тағы басқа көмеке
(6%)
Қазіргі таңда Қазақстанда экономиканың ырықтандыру нысаны өтуде.
Осы кезде халық ... ... ... минималды көлемге кемиді.
Экономикалық қызметке ... ... ... ... көлемі 1996жылмен салыстырғанда 1999 жылы 22% кемиді. (3%-дан 8%-
ға жалпы бюджет шығыны өсті). Мемлекет ... өмір ... ... көп ... бөледі. Мысалы: алдағы көрсетілген период ішінде әлеуметтік
қажеттілікке жұмсалған мемлекеттік бюджет шығыны 7%-ға өсті. (37%-дан 44%-
ға жалпы бюджет ... ... ... салық саясаты социалистік елдер
үшін жақсы бейімделген ... ...... ... толығымен
жекешелендіру, интерактивті әдістер мен қуатты шаралар блогы ... ... ... ... ... ... басқару.
Осы көрсеткіш Ресей мен салыстырғанда Қазақстанда 1999 ... ... ... және ... ... ... ... жүзеге асты, сонымен қатар Қазақстан Ресейге қарағанда қызмет
көрсету саласын ... ... ... ... яғни ... ... есебінен жүргізілген қызмет көрсетудің ... ... осы ... бір ... ... Бұл туралы
Қазақстандағы үй шаруашылығына жұмсалған шығындардың құрылымының ... 1990ж ... 1999ж ... ал ... осы ... ... жұмсалған шығындардың үлесі 12%-14% дейін өсті. Экономикалық
дамыған елдер, мысалы, АҚШ немесе ... 60% ... ... ... ... жөн, ... таңда Қазақстан
Республикасының мемлекеттік бюджетінің құрылымы экономикасы ... ... ... ... ... ... ... жағынан экономикасы дамушы елдерге ұқсайды. ... ... ... ... мақсаты бюджет шығындарын өсіру емес
(ондай шығындар ... 1999ж 21,6% ... ... ... ... – 28% ... –та 39%) оны ... маңызы бар қызметке қолдану.
3.2Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003-2006жылдарға арналған
бағдарламасын іске асыру жөніндегі
ІС-ШАРАЛАР ЖОСПАРЫ
|№ | ... ... ... ... ... |
| | | ... ... |
|1 | 2 | 3| 4 | 5 ... ... ... мен ... СА,|2003жылғы |
| |салық салу ... |ӘдМ, ІІМ, |IV ... |
| ... ... ... ... | |
| |мемлекеттік тізімін ... беру |АШМ, ... | |
| ... ... есеп |ЖРА, ҚДА | ... | | | | |
| | | ... |2004жылғы |
| |Есеп-бақылау ... ... | ... |
| ... | | ... |ің ... ... |Үкіметі | | |
| ... ... ... | | |
| ... ету ... ... ... |
| | | | ... ... |Республикалық |Нормативтік | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... көбейту |жо-басы |ККМ, ИСМ, ... ... | | | ... |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... |кесімдердің | | ... ... ету ... | ... |
| | | | ... |
| | | | | |
| ... ... ... ... ИСМ , | |
| ... мен айналымын |құқық-тық |АШМ | |
| ... ... ... | ... |
| ... ету ... | | ... | | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ауыл ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... арнайы салық|жо-басы |ИСМ, ЭМРМ, | |
| ... ... |БҒМ ... |
| ... мен | | ... |
| ... ... | | | |
| | | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... арнайы | | | ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ынта-ладыруды | | | |
| ... ... және | | | |
| ... ... басқа| | | ... |да ... ... | ... ИСМ, ... |
| |туралы» Қазақстан | ... ... |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| |мен ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... |ЭБЖМ, ИСМ, | |
| | ... |БҒМ ... |
| ... ... |жобасы | ... |
| ... ... | | ... ... ... | | | |
| ... толық-тырулар| | | |
| ... ... ... | | |
| ... сы ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| | ... ... | | |
| ... және | | | |
| ... ... | | |
| |мен ... | ... ... | |
| ... ... | ... ИСМ ... |
| ... мен | | ... |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| |мен ... ... ... ... | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| | | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... салық | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... мен| | | |
| ... енгізу | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | ... ... ел ... жаңа ... - ... даму
жолына түскенімен, әлі де болса қоғамның дамуындағы нарықтық экономиканың
философиялық дүние ... ... ... қалыптастуы. Қазіргі
бюджеттік мәселелерді шешу және деңгей аралық бюджеттік ... ... үшін ... ... ... ... ... бекіту
жүйесін жетілдіру қажет. Басты мақсат – оларды бюджеттік жүйе деңгейлері
арасында негізгі тарату.
Қазіргі ... және ... ... ... экономикалық даму
деңгейлерді жедел күрт дифференциалдау кезінде олардың юджеттерін «бір
салық – бір ... ... ... ... ... ... ... Кейбір қаржыларды қайта таратылу ... ... және ... ... артта қалған аумақтар жойылуға мәжбүр
болады.
Қандай да болмасын мемлекеттің салық саясаты екі қызметтен тұрады.
Біріншісі фискалды қызмет ... де ... ... ... кез ... өмір сүру үшін қажеттілігі өте маңызды нәрсе. Екіншісі реттеуші
қызмет әркімнің , мемлекеттің өмір сүруі үшін ... ... ... ... болсын, аса қызықтырытын мәселесі болып табылады.
Салық – халық несібесі. Бюджет байлығы салық түсіміне тіреліп тұр.
Бұл – ел экономикасына әсер ... ... ... ... ... ... ... толық
көлемде уақыттылы жинау – басты міндет. Салықтардың толық көлемде уақыттылы
аударылуы және алуы ... ... ... ... ... ... төлеуші мен оны жинаушы салық төлеу процесінде қарым-
қатынасқа түседі. Бұндай ... ... ... өзара тиімді әрі
объективті болса, соғұрлым салықтың жинау деңгейі жоғары болады.
Мысалы, Ресейдің ... ... ... ... болсақ, Ресейде
біздегідей емес, талап қатаң.Әрі салық салынатын базаның саны да көп.
«Қазақстанда қазіргі ТМД ... ... ең ... ... ... деп ... ... тегін айтқан жоқ.
Салық саясаты Қазақстан Республикасында дамыса, халықтың әл-
ауқаты жақсаратыны сөзсіз. Заңдылықтарға ... ... ... ... ... – басты міндет.
Бүгінгі таңда Қазақстанның қолында экономикалық өсудің жоғары
қорынын қамтамасыз ететін серпінді ... келе ... ... ... және химия кешендері бар. Сонымен бір мезгілде біздің алдымызда
экономикалық ... ... ету, ... ... жоғары
технологиялы және ғылыми қамтымды өндірістерді, өндірістік инфрақұрылымды
және агроөнеркәсіп секторын ілгерілете дамыту ... аса ... ... азайған сайын, жеке инветициялар көбейе түседі дегенлі даусыз ақиқат
санауға әбден болады.
Сондықтан да мен Үкіметке жекеленген салықтардың пәмін одан әрі
кеміту туралы ... ... ... ... 2004 ... 1 ... бастап:
- қосылған құнға салынытын салықтың пәмін 16-дан 15 пайызға дейін
кеміту;
- жұмыс берушілердің регрессивтік шәкіл бойынша ... ақы ... ... ... ... салықты 20-дан 7 пайызға
дейін сақтау арқылы оның пәмін ... жеке ... ... ең ... ... 30-дан 20 пайызға дейін
кеміту қажет деп санаймын
Үкіметке шағын бизнес субъектілерінің оңайлатылған ... ... ... оңды ... ... ... ... тапсырамын.
Пайдаланған әдебиеттер:
1.Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы. Алматы. 2005ж (209-259бет)
2.Ермекбаева Б.Ж. Жалпы мемлекеттік салықтар .
Алматы.Экономика,1997ж. ... ... ... Републикасының Президенті мен Қазақстан ... ... ... .№36. ... 2004 ... Қазақстан Республикасының Кодексі. Алматы, 2004ж
5. Егемен Қазақстан.№79 5-сәуір 2003жыл (1бет)
6. Казахстанская правда № ... ... ... . ... 1999г (344 ... ... ... России. Москва, 1999г (492бет)
9. « Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы»
Алматы.БИКО,2002ж
10.Сейсенова А. Налоговая политика РК и ... ... ... 2003г ... ... Челекбай А. Буртанова Б. ... и ... как ... ... ... Аль- Пари 1998г ... ... Казахстана 1999г №10 (344бет)
13.Статистический бюллетень №12 (60), желтоқсан 2003ж.
14. ... ... №1 (61), ... ... ... С.Ж. ... саясат. Алматы, Қаржы- Қаражат 2002ж

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық және оның түрлері. салық ұғымы және онын әлеуметтік-экономикалық мәні22 бет
"Адам" ұғымы, адам мәселесі9 бет
"Алдын ала тергеудің аяқталуы."70 бет
"қабылданған шешімді орындаудағы ұйымның функциясы"6 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет
«Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы»18 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
ААҚ «Гедеон Рихтер» компаниясының тарихы мен дамуы24 бет
Абайдың әдеби ортасы және ақындық мектебі34 бет
Авторлық сана – мәтіннің базалық ұғымы56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь