Модифицирленген дифосфаттардың ингибиторлық қасиетін зерттеу

Мазмұны

беті
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1 Әдеби шолу
1.1 Конденсирленген фосфаттарға жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Модифицирленген фосфаттардың қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... .9
1.3. Жемірілу түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

2 Экспериментальді бөлімі

2.1. Материалдардың сипаттамасы және дәлелдеу әдістері ... ... ... ... 19

2.2 Құбыр суы ерітінділерінің құрамын зерттеу әдістері ... ... ... ... ... 20
2.3 Модифицирленген фосфаттың ингибиторлык қасиеттін зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26

3 Талдау нәтижелері
3.1 Натрий дигидрофосфатының синтезінің дәлелдемесі ... ... ... ... ... .27
3.2 Құбыр суы ерітіндісінің сапалық анализінің мәліметтері ... ... ... ...28
3.3 Модельдік жүйелердігі ингибиторлық қасиеттері ... ... ... ... ... ... 28
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
Кіріспе

Зерттеудің өзектілігі:Қазіргі таңда құбыр су жүйесіндегі болат темірлердің жемірілуі көптеп кездеседі. Осы жемірілуді тоқтату үшін поликомпонентті фосфатты ингибиторлар қолданылуда.
Дүние жүзілік тәжірибе бойынша бейорганикалық полимерлі фосфаттарды жемірілу ингибиторы ретінде қолданылуы жеткілікті, олардың құрылымы және олардың қасиеті мен құрамы мен құрылымының қасиеттері функционалды тәуелділігімен түсіндірілген.
Ингибитрлеу бұл белгілі жағдайларға байланысты жемірілу процессінен қорғау әдісі. Жағдайлары;болат маркалары, орта,температура, металл бетінің жағдайы, қысымы, термодинамикалық жағдай,оттектің қатынасы.
Ингибиторды құбыр су жүйесіндегі құбарларды қорғауға қолданған кезде оларға келесі санитарлық талаптар қойылады: түсі, иісі, дәмі, улы болмауы және т.б. негізгі параметрлерін сақтау қажет. Осыған орай шет елдерде жоғары концентрациясы 10-20мг/л санитарлық нормаға орай шектелінуінен аспайды. Осы заттардың улылығы концентрациясы 5 мг/л –ден аспауы керек,су қайнағанда ол лайланады,себебі полифосфат кальций монофосфатына ауысу процессі жүреді. Осыған орай құбыр суында полифосфат мөлшері 2 мг/л –ден аспауы керек. Ыстық су жуйесінде натрий полифосфаты тез ортофосфатқа ауысады. Ол ингибитор ретінде тиімсіз және бұл жағдайда жүйедегі жемірілу тоқтамайды.
Зерттеу жаңашылдылығы: Полифосфаттар әртүрлі модификаторлардың қатысында баяу ортофосфатка дейін ыдырап , ыстық су жүйесінде құбырда ерімейтін тұздар тұзіп, татану процессіне алып келеді. Осы жағдайда сілтілі металлдардың полифосфаты ингибитор ретінде аз тиімді. Олардың тиімділігін арттыру үшін полимерлі фосфаттар негізіндегі әр түрлі композициялар қолданылады.
Зерттеу маңыздылығы: Су жүйесінде негізінен шынылы полимерлі фосфаттар қолданылады. Су құбыры жүйесіне натрий полифосфатын қосықан кезде судың қызыл түске боялуы азайады, себебі үш валентті темірдің , яғни жемірілу өнімінің азайуына алып келеді. Егер су қозғалыста болса және аэрация жүргізген кезде онда фосфаттар мен өндеу жағдайында жемірілу жылдамдығы қолайлы мәнге дейін азайады.
Зерттеудің мақсаты:
Кейбір d – элементтерді қатынасында модифицирленген дифосфаттардың болат кесінділеріне ингибиторлық қасиетін зерттеу.
Зертеудің міндеттері:
1. Na2H2P2O7 бастапқы негізгі заттың синтезі және идентификациясы.
2. Құбыр суының сапалық анализі жүргізу
3. Na2H2P2O7 – d элементтерімен (Cr+3, Zn+2, Ni+2) модельдік жүйелерін алу.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1.Ван Везер «Фосфор и его соединения» . М.Издатгенмет, 1962-687с.
2.Корбридж Д. «Фосфор. Основы химии, биохимии, технологии». М.Мир. 1982.-679с.
3.Продан Е.А., Прдан Л.И., Ермоленко Н.Ф. «Триполифосфаты и их применение». Минск. Наука и техника, 1969.-533с.
4.Серазетдинов Д.З., Евтушенко Г.М., Стародубова Г.Г. и др. Исследование влияния состава стеклообразных фосфатов в системах КРО3 – М(РО3)2 на их полимерное строение и скорость растворения в воде // Известия АН Каз ССр. Сер.Хим. 1981, №3; с 1-5,
5.Арстанова Г.Ж., Бектуров А.Б., Тихонов В.В. и др. Поведение метафосфатов кальция, магний, железа и алюминия при нагревании в присутствии паров воды. // Известия АН Каз ССр. Сер.Хим. 1972, №1, с-3
6.Шлефер г.Л. Комплексообразования в растворах, Л-Л,: Химия, 1964,179 с.
7.Коржевников Г.В. Комплексообразование и гидролиз как конкурирующие прцесы в водносолевых системах. Ж.Коорд. химия. – 1992-Т-18 ВНП-8. с.803
8.Урих В.А. Образование и структура полифосфатных комплексов. Тез.докл. Всесоюзн.конф. Фосфаты – 87-Ташкент, 1987.
9.Ключников Н.Г. Неорганический синтез. – М.: Просвящение, 1988-240с.
10.Крупник Л.В., Рожнова Т.к. перспективы развития ингибиторных методов защиты от коррозии и обрастания водопроводных систем. Алма-Ата-1987,63 с.
11.Бергмен Дж. Ингибиторы коррозия. М-Л. 1966, 311 с
12.Розенфельд И.Л., Фролова Л.В., Гавадзе И.Н. Синергетический эффект при защите сталл от коррозии неорганическими ингибиторами в нейтральных электролитах// Защита металлов, 1980, Т 16, №2, с.133-136.
13.Рейзин Б.Л., Стрижевский И.В., щевелев Ф.А. Коррозия и защита коммунальных водопроводов. – М.: Наука, 1979, 398 с.
14.Розенфельд И.Л. Коррозия и защита металлов. М.: Наука, 1970, 448 с.
15.Брэгман Дж. Ингибиторы коррозии. М.: Л., 1966-311 с.
16.Антропов Л.И., Макушин Б.М., Панасенко В.Ф. Ингибиторы коррозии металлов. – Киев,: 1981, 181с.
17.Капралова В.И., Уланова Н.М., Шевченко Н.П., серзетдинов Д.З., Черняй А.И. Полимерные фосфаты и силикополифосфаты как ингибиторы механизме защитного действия полифосфатов и силикополифосфатов натрия в качестве ингибиторов коррозии стали. // Инв. НАН РК. Сер. Хим., 1995, №2, с.7-14.
18.Ковылянский Я.А., Дэхю А.Ю., Шереметова А.а. и др. Основные направления работ по защите от теплопродуктов систем тепловодоснабжения. (Сб. Применение покрытий для защиты коммуникаций и металлоконструкции.). М.: 1981, с,85-88.
19.Ланин С.М. Защита открытых систем тепловодоснабжения от внутренней коррозии и улучшение качества воды, используемой для горячего водоснабжения. // Теплотехника. – 1978. №2. с.62-66.
20.Улиг Г.Г., Реви Р.У. Коррозия и борьба с ней. Введение в коррозионную науку и технику. Перев. С англ. (Под.ред. А.Ш.Сухотина – Л.: Химия, 1989-Сер.Изд. США, 1985-456с.
21.Перока Н.М., Сергеев А.Н. Оценка гигиенических свойств некоторых фосфатов натрия. // гигиена и санитария. 1973, №9., с.19-20.
22.Балезин С.А. Об определяющих факторах коррозии и ингибирования.// Журн. Физич. Химии. 1973, Т-.47, №12, с.2961-2964.
23.ГОСТ – 2874-78. «Вода питьевая». М.: 1979, 179с.
24.Найманов Г.Г., Балиниченко О.И. выбор доз фосфатов для подавления коррозии стальных труб. // Водоснабжение и сан. Техника. 1985, №9, с11-12.
25.Эванс Ю.Р. Коррозия и окисление металлов. – Москва,1962.-856с.
26.Волков Л.Н. Оценка эффективности некоторых ингибиторов коррозии.// Водоснабжение и сан.техника. – 1985, №3,с.123
27.ГОСТ 9,502 -82. Ингибиторы коррозии металлов для водных систем метода коррозионных испытаний. – М.: - 1986г., 25с.
28.Накамота К. Инфракрасные спектры неорганических и координационных соединений. М.: Мир. 1966-441с.
29.Уланова Н.М., .Капралова В.И., Тапалова А.С., Калмаганбетова Р.В., Джусупбекова У.Ж. Ингибирование внутренней коррозии стальных трубопроводов неорганическими полимерными фосфатами.-
Алмата-Тараз, 19977.-41с.
30.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті
«Қорғауға жіберілді »
_________________кафедра
меңгерушісі ___________ Д.К. ... ... « ... ... ... ... ... »
Мамандығы 5В0111200
Орындаған
Ихсанғали Г .М.
Ғылыми жетекшісі
х.ғ.к., доценті
Ниязбекова А.Б.
Орал ... ... ... ЖӘНЕ ... МИНИСТРЛІГІ
М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті
Ихсанғали Г.М.
«Модифицирленген дифосфаттардың ингибиторлық қасиетін зерттеу »
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Мамандық 5В0111200
Орал 2011
Мазмұны
беті
Кіріспе--------------------------------------------------------------------
-------------4
1 Әдеби ... ... ... жалпы сипаттама ------------------------6
1.2 Модифицирленген фосфаттардың ... ... ... ... ... ... бөлімі
2.1. Материалдардың сипаттамасы және дәлелдеу әдістері----------------19
2.2 Құбыр суы ерітінділерінің құрамын зерттеу әдістері ... ... ... ... ... зерттеу --------------
----------------------------------------------------------------------------
-----------26
3 Талдау нәтижелері
3.1 Натрий дигидрофосфатының ... ... ... суы ... ... ... мәліметтері ---------------
28
3.3 Модельдік жүйелердігі ингибиторлық қасиеттері ... ... ... ... ----------------------------------------------
------38
Қосымшалар -----------------------------------------------------------------
----------40
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі:Қазіргі таңда құбыр су жүйесіндегі болат темірлердің
жемірілуі көптеп кездеседі. Осы жемірілуді ... үшін ... ... ... жүзілік тәжірибе бойынша ... ... ... ... ретінде қолданылуы жеткілікті, олардың
құрылымы және олардың ... мен ... мен ... ... ... ... бұл белгілі жағдайларға ... ... ... әдісі. Жағдайлары;болат маркалары, орта,температура,
металл бетінің жағдайы, қысымы, термодинамикалық жағдай,оттектің ... ... су ... ... ... ... оларға келесі санитарлық талаптар қойылады: түсі, иісі, дәмі, улы
болмауы және т.б. ... ... ... қажет. Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... аспайды. Осы заттардың улылығы концентрациясы 5 мг/л –ден
аспауы ... ... ол ... ... ... ауысу процессі жүреді. Осыған орай құбыр суында ... 2 мг/л ... ... керек. Ыстық су жуйесінде натрий полифосфаты тез
ортофосфатқа ауысады. Ол ингибитор ретінде ... және бұл ... ... ... ... ... ... модификаторлардың қатысында
баяу ортофосфатка дейін ... , ... су ... ... ... ... татану процессіне алып келеді. Осы ... ... ... ... ретінде аз тиімді. Олардың тиімділігін
арттыру үшін полимерлі фосфаттар негізіндегі әр ... ... ... Су ... негізінен шынылы полимерлі фосфаттар
қолданылады. Су құбыры жүйесіне натрий полифосфатын қосықан ... ... ... ... ... ... үш валентті темірдің , яғни жемірілу
өнімінің азайуына алып ... Егер су ... ... және аэрация
жүргізген кезде онда фосфаттар мен өндеу жағдайында жемірілу ... ... ... ... ... d – элементтерді қатынасында модифицирленген дифосфаттардың
болат кесінділеріне ингибиторлық қасиетін зерттеу.
Зертеудің міндеттері:
1. Na2H2P2O7 бастапқы негізгі заттың ... және ... ... суының сапалық анализі жүргізу
3. Na2H2P2O7 – d элементтерімен (Cr+3, Zn+2, Ni+2) ... ... ... ... ... ... ... кезіндегі
фосфор және темір мөлшерлерін химиялық және ... ... ... ... ... ... ... есептеу
7. Модификатор мен полифосфат анионының табиғаты мен қатынасы фосфаттардың
ингибиторлық қабілетіне байланысын қарастыру
Зерттеу ... ... ... металл коррозиясы ... ... ... көп ... ... ... бұл
қасиеті осыдан көп ... ... ... ... ... бұл процестің
механизмі әлі зерттелмеген , бірақ болжам ... ... және ... ... ... Бұл екі ... әлі аз зерттелген, ал қазір
күнде бар мәліметтерде теория мен практикалық ... ... ... бұл ... мақсаты Na2H2P2O7 тұздың құрамымен судың гидролиз
процесінде су ... мен ... (Cr+3, Zn+2, Ni+2) ... ... ... қарастырылады. Бұл тұздарды зерттеу ... ... ... ... ... ... пирофосфорда металл сутек
атомдарының орнын басуынан ... тұзы ... өнім ... қолданылады,
бұл тұздар көп зерттелмегендіктен алынып отыр.
Зерттеу жұмысының теориялық,әдістемелік, практикалық базасы:п
Полифосфаттардың ингибиторлық ... ... ... әдебиеттер
бойынша терең шолу ... . ... ... дейін органикалық
полифосфатты қосылыстар және бейорганикалық ... ... ... және ... қазақстандық, ресей
,шет ел авторларының еңбектерінде берілген. Модифицирленген фосфаттардың
ингибиторлық қасиеттерін зерттеу белгілі ГОСТ ... ... ... ... ... ... Қазақстан ... ... ... , ... ... ғылыми
зертханасында орындалды.
1 Әдеби шолу
1. Конденсирленген фосфаттарға жалпы сипаттама
«Конденсирленген фосфаттар» термині құрамында ... ... ... ... құралған полимерлі ... ... РО4 – ... ... және ... ... байланысқан:
О О О ... II II II
- O – P- O – P - . . . . - O – P - O - P – O -
I I I I
O (-) O (-) O (-) O ... ... ... ... ... үш негізгі типке
бөлінеді:
1) Сызықты ... олар ... ... ... ... РО4 –
тетраэдрден құралған, оттегі атодары ... ... ... ... Бұндай фосфаттардың жалпы
формуласы Мп+2РпО3п+1 немесе МпН2РпО3п+1; Ал қышқылдар Нп+2 ... ... ... ... ... п=(3+4) ... ... береді.
3) Тармақталған фосфаттар-ультра фосфаттар сақиналы комбинациясы бар,
аниондарының жалпы формуласы РпО(п+2)-3п+m/1≥m≤n./
Конденсирленген фосфаттардың құрамы және ... ... ... ... ол ... ретінде жоғары концентрлі фосфорлы
қобсытқыштар жасауға ... ... ... ... фосфаттардың бөлінуін
кейбір авторлар тізбекті ,циклді ,тармақталған деп ... ... ... ... ... және ... құрылымдық
бірліктерден тұрады, олар кристалды түрінде алынған болуы ... 7 < n ... ... ... пайда
болады және құрылымдық суреті күрделенеді.
Е.А. Продан три және ... сулы ... ... ... ... ... Р – О – Р байланысты сатыларда
жоғары қозғалыс болады, олар айырылуға бейім ... ... рН ... ... ... түзуші катиондармен сақиналы лиганттар ... ... ... ... ... түзеді, ал циклді трифосфатты лиганд
түзбейді.
Бобтельский Мордехай поликомплексті қосылыстардың ... ... ... ... ... ... ... кобальт, марганец және
мыс түзілуін зерттеген. Натрий трифосфат және көп ... ... ... ... рН ... нәтижесінде комплекс түзіледі;
бұл эффект магний, кальций, марганец және алюминий тұздарында көрінеді.
Комплекстін түзулуі келесі нұсқа ... ... + ... 4- + ... ... ... да болуы мүмкін – М(Р3О10)28-, МОНР3О2 8-, рН
төмендеу мүмкіндігі ... ... ... түзуіне тұрақты болады
және тұрақсыздық константасын есептеуге қолданылады. ... ... ... ... ... ... бұл жүйеге Сu2+ - HPO42- -
H2O pH< 6,0 H+ ортадан төменгі түзетулермен, lgβ= 9,4 + 0,2; pH< ... ... lgβ= 13,2 + ... * H2O ... ... координацияланбаған күйде
болады және ... ... ... ... байланысқан CuHPO4
* H2O бұл жоғары термиялық тұрақты ... ... оның ... ... ... мүмкін деп жорамалданған, ... ... бір жағы ... ... ол ... ион ... орналасқан, ал екіншісі
фосфатты иондар түрінде ... Бұл ... ... негізден
қышқылдық тұзға қарай ... ... = 2,1 * 10 ... * 10-25, ... H2O = 4*10 ... ... нәтижесінде процессте кешен түзеді: Fe3+
- P3O10 -5 – H2O және Fe3+ - P2O7 4-- - ... ... ... ... ... және ... үшін комплексті ионның, полифосфат ионның ... ... ... ... рН білу ... ... өзгеру мәндері 4-пен 7 аралығында болады,
яғни бұнда Ғе3+ - комплекстері ... ... ... ... ... ... - Н2О жүйесі үшін рН 7,0-8,0 кезінде оптикалық
тығыздығы максималды мәніне тең және тұрақты ... ... яғни ... ... ... ... ... әдіс бойынша – Е = 4226,98 моль
-1см-1 және графиктік түрде оның ... ... C=2,7 * 10-4 – 3,7 * ... ... негізінде – Ғе : Р2О105- қатынаста жай комплекс түзеді. ... өсуі ... – Ғе : Р2О10 5- = 1 : 2 ; Fe3+ - P2O7 4- - ... үшін комплекс құрамы анықталған 1:1 және константа молярлы жұту
коэфиценті; Кобр = (4,8 + 0,5) * 10-9 ; E = 4973,75 ... ... ... ... 1 ... ... яғни ... ион түзеді
[FeHP2O7]-, Fe3+ - P3O10 5- - H2O жүйесінде 2 комплекс ионы бар [FeP3O10]2-
және [Fe(P3O10)2]7-; Кахановский K4P2O7 – Mr(NO3)2 – H2O ... ... ... ... ... ... зерттеген. Бұнда төрт
кристалдық қосылыстар анықталды. P2O74- : Me2+ = 1,22 ; 0,67; 0,54; ... ... ... ... келесі қосылыстар түзіледі: Мп 2Р2О7 * 5
H2O; K2MnP2O7 * 3 H2O; K2Mn3(P2O7)2; ... * 26 ... ... кинетикалық мінездеме гидролитикалық айырылу
кезінде ... ... ... ... ... ... тұздардың гидролизінің жылдамдығына қарағанда артады. Осы жұмыста тағы
модифицирленген қоспаны дифосфатқа магний, кальций және ... ... ... ... ... белгілі, потенциометриялық ... ... ... нәтижесінде ерітіндінің рН өзгерген
сайын әртүрлі құрамды аниондар алынды, олар ... ... және ... ... кешен береді.
Әдебиеттерден алынған мәліметтер бойынша бұрыннан бастап жүргізілген
зерттеулер моно-, ди- және три- ... ... ... ... ... қатысты.
Қазіргі уақытқа дейін бейорганикалық полимерлік фосфаттың қорғаныш
әсерінің механизмі туралы бірдей ... ... ... өз ... ... ... фосфаттың қорғаныш
әсерінің механизмін қорғаныш қабаттың түзілуімен металдың беткі қабатын
жартылай немесе толығымен қаптауымен түсіндірді, ... ... ... ... ... ... жағдай жасады. Қабықтың зерттелуіне бұл
гипотезаның анодтағы 0,1 М монофосфаттың ... ... ... лазерлік спектроскопиялық, комбинациондық шашырауы, ... ... ... ... ... және Коэн айтулары бойынша, оттегінің қатысуымен натрий
ортофосфатының қорғаныш әсерінің ... ... ... ... ... әкеліп соқтырады. Оттегінің темір атомының беткі
қабатымен гетерогендік өзара ... жұқа ... ... ... γ – Ғе2О3 қабатының түзілуіне әкеліп соқтырады. Фосфаттың ролі ... ... ... ... ең ... кезеңінде нашар еритін
темір фосфатының қалыптасуы болады.
Болат және ... ... ... ... ... ... ... авторлар зерттеген. Электрохимиялық
зерттеулер, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... фосфаттық анионның қатысуы тығыз оксидтік қабаттың
қалыптасуына мүмкіндік жасайды, олардың ... ... ... ... ... Катодтың металдық қабатында мырыш (ІІ) оксиді
түзіледі, нәтижесінде металдың тотықсыздануын әлсіретеді.
Бірнеше зерттеушілер қатарының жоспарлауы ... ... ... ... олардың қорғаныш әсері шыны ... ... ... ... бетінің тұнбаға түсуіне ... ойы ... ... өзі ... ... ... ал ингибирлеу гидролиз өнімін – гидромонофосфаттар ... ... және ... ... ... ... қорғаныштық
қабатын түзуге әкеледі.
2НРO4²- + 3Са2+ + 2ОН- = ... + 2 ... + Ғе3+ + ОН- = FePO4 * ... ... ... қатарына қайшы келеді. Ерітіндіде 2500
мг/л натрий хлориді, гексаметафосфатының 100 мг/л және ... ... мл/л ... ... ақ ... сұр түсті жұқа ... ... ... байқалды, оның құрамы комплексті қосылысқа (NаН)ҒеСа(РО3)5*8Н2О
сәйкес ... ...... ... кристалдық
компонент темірдің дифосфатына сәйкес келеді. Қорғаныш әсерлердің механизмі
полимерлік фосфаттың құрамы арқылы анықталады деген ... ... ...... ингибитор болып табылады және коррозияның
тежелуі металдың ... ... ... ... ... жүзеге
асады. Құрамында суда ... ... FeHPO4 ... Трифосфат
ерітіндісінде гидромонофосфат анионының қатысуымен оның гидролизденуі
төмендегі реакция арқылы өтеді:
Р3О105- + НOН =HPO42- + HP2O7 ... ... ... ... ... ... анионы айырылады, темір катионының жақсы еритін тұзы
түзіледі, бұл металдардың еру ... деп ... ... ... ... тотығу-тотықсыздану, дигидромонофосфат
ионы гидроксид ионымен өзара ... ... ... ... ... + ОН- = HPO42- + HOH
O2 + 2H2PO 4- + 2e = ... ... ... ... ... өзара әрекеттескенде нашар
еритін темір гидроионофосфаты түзіледі, бұл оксид тетік қабықтың қорғаныш
қасиетін ... ... ... ... ... қарсы 5 мың
ингибиторлар белгілі [8,9,10]. Бірақ жұмыстың практика жүзінде ... ... және ... ... тек ... топ ... да
қолданады. Бұны алу себебіміз, бұл ингибиторлар суды антикоррозиялы
тазалауға ... ... және ... ... ... болмауы керек,
тмператураның әртүрлі әсері кезінде ... ... ... ... жағынан ақысы өтемді болуы керек. Осы қосылыстардың жиі
қолданылатыны бейорганикалық ... ... ең ... ... ... ... ... бастап және шыны тәрізді
полифосфаттарға дейін жылы су құбырларында 50 жылдан астам ... ... ... ретінде қолданылады.[12,13]. Суды дайындауда негізінен
шыны тәрізді ... ... ... ... Бірақ та
фосфаттардың құрамы туралы Nа2О / Р2О5 молярлы ... ... ... [13]. ... су ... ... ... кезде судың қызыл түске боялуынаң темір (ІІІ) ... ... ... ... ... ... Су тасымалданған кезде,
фосфаттарды қолдану оның ... ... ... ... ... ... елдерде 10 – 20 мг/л ... ... ... натрий полифосфаттары мен трифосфаттарын әркез тазалау
нәтижесінде таза ... ... ... әсер ... ... олар өндірістік судың физикалық қасиетіне әсер тигізбеу
керек және кумулятивті болмауы керек. Қалыпты жағдайда бұл ... ... ... ... суды ... оның ... 5мг/л аспау керек,
ал егерде асқан кезде су ... ... осы ... ... және ... ... түзіледі. Сондықтан ауыз суындағы
полифосфаттардың мөлшері 2 мг/л аспау керек, ал жылу жүйесінде 10-15 ... ... ... қасиеті төмен болады.[17,18]
Су құбырларын жемірілуден қорғау үшін ингибиторлық қосылыстар
құрылған, оған (%) : 90-1 ... ... ... ... ... ... ... марганец, кальций , циклогексафосфаттар
т.б); 90-1 мырыш ... ... ... ... және ... Суға рН- 6,6 - 7,5 ... және 10-100 мг/л шамасында
осы дайындалған қоспа құйылады. Құрамында (%) 43 ... ... ... ... ... ... 1,3 ... 2 тең. [19].
Полифосфаттар мен d элементтердің тұздарының ингибиторлық ... ... көп ... ... d – металдың қосылысы қорғаныш
қабаттарының түзілу ... ... және ... ... тоқтатады. d – элементті полифосфаттардың жетіспеушілігі, оның
суда еру ... ... ... ... ... ... арттыру үшін сілтілік металдардың оксидін ... ... ... ... Олар ... сақина құрап модифицирленеді.
Қазақстан Республикасында модифицирленген көп ... ... ... ... сол ... ғылыми тұрғыдан
дифосфат иондарының модифицирленген иондармен ... түзу ... ... және ... ... туралы тереңірек білу қажет.
Метал бұйымдарының беткі қабатын май дактарынан оксидтердің шаң-
тозаңнан, ... және т.б. ... ... ... ... ... ... оның үстін лакпен немесе сырмен бояп тастағанның өзінде де
коррозия ... ... ... ... да ... ... Жақсы оқшауланған тұрба өткізгіште тат дағы ... ... ... ... ... Газ ... ... топырақ ерітінділері
коррозияға ұшыратады, себебі үлкен апаттардың болуы әсерінен газ тұрбадан
ағып сыртқа ... да ... ... ... тазалау үшін әр түрлі
әдістерді қолданады: механикалық, химиялық, электрохимиялық және т.б.
Осы уақытқа ... ... әдіс – құм ... ... ... Кварц
құмының ағынын ауалы сығу арқылы тазартатын ... ... ... ... соқтығып, барлық лас заттарды тазартады. Бұл әдіс тиімді болғанымен
қазіргі кезде тыйым салды, себебі уақ кварц шаңдары бөлінбей таралады. ... ... алу ... ... ... ... соқтырады.
Металдардың қабатын тазалау үшін механикалық әдісте металл щеткаларын
қолданады. Ол жіңішке болат сымдардан жасалған. ... ... ... үшін хромдау, никельдеу, алтындау күмістеу, яғни металдв
басқа ... ... ... ... ... қабатын тазалау үшін наждак қолданылады. ... 60% ... 35% Ғе2О3 және т.б. ... тұрады. Наждакты
темірден және болаттан ... ... ... және ... ... ... татын кетіру үшін химиялық әдіс қолданылады. Ол үшін
метал қабатын ... ... ... бұйымының бетін көбінесе қалың
қабатты маймен, мазутпен, вазелинмен ... ... үшін ... ... ... ерітіндісі ретінде 5-10% NaOH
ерітіндісін немесе 2-5% Na3PO4 ... ... ... Na2Co3 ... ... ... ... сулы ерітінді қолданылады. Мысалы: ОП – 7,ОП – 10 несес
синтанол ДС – 10 және Н3РО4. Ерітінді құрамы:
а) Н3РО4 (p - 1,7 ... - 15-30 ... ... ДС – 10-5 ... ... тек ... ... тазалап қоймай, болат бұйымдардың бетінде
фосфаттық қабат түзіледі.
Ғе3(РО4)2 – 2 ҒеО – 4 ... ... ... қызметін атқарады.
Майсыздандыру үшін элктрохимиялық ванна қолданылады. Бұл ванналар
сілті ерітіндісімен толтырылып бұйымдарды ... үшін ... ... 5-6 ... ... ... бетіндегі оксид қабығы коррозия нәтижесінде ... ол оны әрі ... ... ... ... алюминийдің, магнийдің,
мырыштың бетінде түзілетін оксидтер тығыз болыды да оларды әрі ...... ... ... жиі ... ... оксид қабығын
түзеді. Мұндай қабықтың түзілуін – оксидтеу деп атайды. ... оқ ... ... ... ... коррозиядан қорғау
үшін оксидтеуді қолданады. Оксидтеу тек ... ... ғана ... ... сол ... қара немесе көк түс береді. Болат, темір
бұйымдарын, алюминий мен ... ... ... ... ... бұйымдарын екі әдіс ... ... ... және
коррозиялық.
Көбіне көп химиялық әдісті қолданады. Химиялық ... ... ... ... ... және ... қосу арқылы
жүргізіледі. Бұл мақсатта қолданылатын ерітінділердің ... ... ... 500г NaOH, ... 50г NaNО3 ... ... ... фосфаттау әдісі қолданылады. Металдың беткі
қорғаныш ... суда ... ... және марганец фосфатынан тұрады. Жабық
фосфаттау әдісі металдарды тек коррозиядан сақтап қана емес, оларға ... ... ... әр ... ... ... немесе болаттан
жасалған бұйымдарды қорғау үшін қолданады. Фосфаттау ... 3% ... ... ... ... ... яғни ... атты тұзды қолданады.
Оның құрамы: 3/6-50% P2O5, марганец тұзы – 14%, ...... көп ... ... суда ... 96-98 С температурада қыздырады. Содан кейін
ерітіндіні 30-40 С температураға дейін ... 2-3 ... ... 2-3 ... дейіңн қояды. Сүзеді, қайтадан 96-98 С
температурада қыздырады. ... соң ... ... үшін ерітіндіге 30-50
минут батырады.
«Мажеф» тұзының ыстық суда диссоцияциялануы:
M (H2SO4) → M2+ + 2HPO42- + ... H+ + 2 ... ... ... ... фосфаттау металдардың тотығуы арқалы
жүргізіледі және 2,3 орынбасушы ... ... ... түсуі:
Fe2+ + HPO42- → FeHPO4↓
Mn2+ + HPO42- → ... + PO43- → ... + PO43- → ... * 3H2O және FeHPO4 * 3H2O ... ... ... қабығы түзіледі.
Ыссы фосфаттаумен қатар «салқын» фосфаттау әдісі қолданылады. Сулы
ерітіндідегі құрамы:
1)H3PO4 – 90 ... Zn – 17-18 ... NаNO2 – ... NаOH – 10 г/л.
Қазіргі кезде салқындатылған фосфат ингибиторы қолданылады.
Болат бұйымдарын таттан жою үшін фосфатты – ... ... Оның ... ... 1л суда – Н3РО4 60мл, ZnO – 25г, ... NaPO4 – 10г, ... ... СaHPO4 – ... – 0,01г, ... – 1г, 0,05М бура – 5 мл ... ... татты коррозияға тұрақты қабатқа айналдыру. Бұл
ерітіндіні болат бұйымдарын ... үшін ... ... ... – 120мл, ZnO – 50г, ... – 01,01г ... – 1г, ВаО – 0,1г,
СаНРО4 – 0,1г, 10 мл – 0,05М бура етіріндісі, (NH4)3РО4 – ... ... ... ... ... ... су құбырынан
алынған сумен толтырылған станканға батырамыз. Бірнеше сағаттан ... ... ... Егер суға 0,5 % ... ... үлгілер бірнеше айға дейін жылтыр күйінде қалады, яғни (коррозияға)
жемірілуі ұшырамайды. Судағы металдардың ... ... ... ... ұзақ ... ... ... – бұл ингибитор. Практикада
бұйымдарысумен жанасады. Автомобиль двигательдері салқындату үшін ... мен бу ... ... су ... ... ... су мен ... суы металдардың коррозиясын күшейтеді. Сондықтан
коррозияны бәсеңдету үшін ингибитордың маңызы зор.
Қара және ... ... ... коррозиядан барлық ингибиторлар
қорғай алмайды. 4 стаканға судың ¾ ... ... ... 0,5 % ... 0,1 % NаNО2 қосамыз. 1 стаканға болат ... ... ... ... ... ... Қалған екеуіне (NН4)2СО3 және NаNО3
ерітіндісін қосамыз да біреуіне болат, екіншісіне мыс пластинкасын саламыз.
Келесі күні таза суы бар ... ... ... (ингибиторсыз) таттың
пайда болғанын, ал мыстың таттанбағанын көреміз. Ингибитор қосылған
стакандағы болат ... ... ... ал ... ... ... ... екі ингибитор болатты коррозиядан қорғайды да, мыстың
жауы болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... дұрыс қолдана білу керек.
1,5 % C6H5COONa (натрий бензолаты) және 0,1 % NaNO2 – бұл ингибиторлар ұзақ
уақыт ... ... және ... ... ... ... ... түрлері
Жемірілудің екі типі бар: химиялық және электрохимиялық.
Химиялық жемірілу металдардың электр тоғын өткізбейтін сұйықтармен және
қоршаған ... ...... ... Тотығу тотықсыздану
реакциясының жүруі негізінен металл атомары электрондарын ... ... ... ... ... ... ... галогендермен, күкірсутегімен әрекеттесіп
химиялық коррозияға ұшырайды.
Жемірілудің бұл түрін көбіне қозғалтқыштардың, газ ... ... ... ... ... ... ... өңдегенде химиялық жемірілу ... ... ... ... ... тез ... натрий немесе кальций металдарын алуға
болады.
Химиялық жемірілу механизмі металдардың электр тоғын ... ... ... ... ... жемірілу деп жүйенің ішінде
электр тоғы түзілу арқылы ... ... ... ... ... дымқыл ауада немесе электролиттермен жанасатын металдарда жүреді.
Техникада қолданылатын металдарда әр ... ... ... ... металдар электролитпен жанасқанда көптеген гальваникалық элеменнтер
жұмыс істеп активті металл беріп бүлінеді.
Екі түрлі металдың ... ... ... ... ... деп атайды. Электрохимиялық коррозия су немесе
электролиттердің қатысуымен ... ... ... мырыш және мыс пластикаларын ... ... ... ... ... тоғы түзіледі. Бұл процестің
жұмысы, яғни мырыш ... ... ... ионы ... ... де ... ... ал мыс пластинкасы өзгермейді де онда ... ... яғни ... ... ... ... анодтық процесс деп, иондардың разрядтануын – катодтық ... ... ... ... ... ... десе де ... Бірақ
кәдімгі техникалық металдарда үнемі әр түрлі қоспалар болады. Металдарда әр
түрлі қоспалардың болуы коррозия жүруіне қолайлы ... ... ... ... ал қоспа катодтық болады. Анодтық бөлік
ериді, ал катодтық бөлікте сутегі бөлінеді.
Темір немесе болат ... тұз ... ... ... түрлі
қоспалар металға қатысты алғанда олар катод бөлігінде, ал металдың ... ... ... ... ... хлор ионы ... ҒеСІ2 түзеді, ал катодқа
қарай сутегі ионы бағытталады. Катод бөлігінде ... ионы ... ... ... ... Сутек молекуласы ерітіндіден газ
көпіршіктері күйінде бөлінеді. Егер катодта оттегінің мөлшері ... ... ... ... беткі қабаты сутегімен қанығып
және металдың еру ... ... ... ... ... әсерінен металдардың коррозияға ұшырауын,
микроскопиялық гальваникалық ... ... ... ... ... катод қызметін металдардағы қоспалар атқарады.
Металдардың коррозияға ұшырауы тек ... ... ғана ... ... ... ... және әрбір бөліктегі ерітінді құрылымының
әр түрлі болуына да байланысты ... ... ... ... ... ... мыс ... құямыз, сол
уақыттан бастап мырыш ери бастайды. Мырыштың мыс купаросымен әрекеттесуі
мына ... ... ... + CuSO4 → ZnSО4 + ... ... мыс ... ... ионы электрондарды қосып алса, онда атом электроны
бейтараптанады. Егер атом ионы электрондарын ... ... онда бос ... + е → M+ ... атом ион ... ... М+ е – атом ионы.
Электролит ерітіндісі зарядтардың еріген иондары мен ... ... ... ... – су. ... ... ... және оң харядты иондарға қарай бағытталады.
Металл атомы ионның беткі қабатына полярлы су молеукуласымен әсер
етсек, онда ол ... ... оң ... ион ... ... гидраттанбағандықтан ерітіндіге өтпейді, олар металда қалып
теріс ... ... оның ... ... ... ... ... пластинканы шлифтеу және жалтырату арқылы, сосын
оксид ... азот ... ... әсер ету ... ... Осы
пластинкаға бірнеше тамшы К3[Fe (CN)6] ... ... ... ... ерігенін көрсетеді.
3 Fe2+ + 2K3[Fe (CN)6] → Fe3 [Fe (CN)6]2 + 6 ... ... еру ... ... ... болса, онда жемірілу
(коррозия) процесінің жүруін мына схема ... ... ... 4М+е + 4Н2О → 4М+ * 4Н2О + ... ... 4е- + 2 Н2О +О2 → ... ... схема бойынша жүрсе, яғни сутегі газ күйінде бөлінсе, оны
сутегі бөлінуінің жемірілуі деп ... ... ... металдардың
қышқылдарды еруінде байқалады.
Коррозия екінші схема бойынша жүрсе, онда оттегі сіңіріледі – оның ... ... деп ... Бұл ... сулы ... ... ... бөлім
2.1 Материалдардың сипаттамасы және дәлелдеу әдістемесі
Бұл экспериментті орындау үшін ... ... ... ... ... – NaH2PO4 (ч.д.а)
2. Натрий дигидрофосфаты – Na2H2P2O7 (ч.д.а)
3. Хром сульфаты – Cr2( SO4 )3 (ч.д.а)
4. Никель хлориді – NiCl2 (ч.д.а)
5. ... ... – Zn Cl2 ... ... нитратының кристаллогидраты – Ca(NO3)2 *4H2O
7. Алюминий нитратының кристаллогидраты – Al(NO3)3*9H2O
8. Алюминий хлоридінің кристаллогидраты – ALCL3* 6H2Oі
9. Хром (111) ... ...... Хром (111) ... ...... Мырыш сульфатының кристаллогидраты – ZnSO4*7H2O
12. Магний сульфатының кристаллогидраты – MgSO4*7H2O
13. Магний хлоридінің кристаллогидраты – MgCl2* 6H2O
14. Тұз қышқылы – HCl ( ... Азот ... – HNO3 ... ... ... – H2SO4 ... Темір (111) хлориді – FeCL3 (ч.)
18. Аммоний роданиді – ... ... ...... Аммоний метаванадаты – NH4VO3
21. Аммоний молибдаты – (NH4)6VO7O24*4H2O
22. Калий дигидрофосфаты – ... ... ... және оның идентификациясы
Сулы ерітінділердегі d-элементтермен комплекс ... суда ... ... ... және ... ... үшін алынды.
Зерттеу жұмыстарын натрий дигидрофосфат бастаап аламыз, себебі бұл зат
зертханалық жағдайда синтезделген. ... ... алу үшін ... ... процесі арқылы 160-220ºС температурада пеште
қыздырып алынады ... ... ... ... және ... ... ( ИҚС, РФА) арқылы дәләлденеді.
2.2 Құбыр суы ерітінділерінің ... ... ... ... ... ... құрамында болуы мүмкін катиондар мен
анионды анықтау үшін сапалық анализ жүргізілді.
Ca2+ катионына сапалық реакция
1. ... ... ... ... Ca+ катионын
анықтайды,сонда кристалды ақ тұнба түзеді.
CaCI2 - (NH4)2C2O4 → CaC2O4 ↓ + ... ... ... CaCІ2 ... 3 ... құйып, сірке
қышқылының ерітіндісін тамшысын тамызып, 3 ... ... және 1-2 ... ... құю ... Нәтижесінде кристалды ақ тұнба түзіледі.
2. Микрокристалдоскопиялық рекция кальций сульфатының Ca+ ... ... ... ... ... тұнба түзіледі. Сол кезде кристалдар
түзіледі. Бұл тәжірибені шыны әйнекте жүргізеді.
Жұмыс барысы: Шыны әйнегіне 1 ... ... ... , 2 н күкірт
қышқылын тамызып, жаймен қыздырады, тамшы жандарында ине тәрізді кристалдар
көрінеді.
Cr3+ катионына сапалық реакция
1. Сулы ... ... Cr3+ ... Cr(OH)3 көкшіл жасыл түсті
тұнба береді.
CrCI 3 + 3 NH4OH → Cr(OH)3 ↓ + 3 ... ... ... хром ... Cr(OH)3 ... ... + 3 NaOH → Cr(OH)3 ↓ + 3 NaCI
Жұмыс барысы: Пробиркаға 3-4 тамшы CrCI3 ерітіндісінен ,үстіне 10-12
тамшы 2 н ... ... ... қыздыру керек. Бірінші пробиркада хром
гидроксиді тұнба түзеді, ал одан әрі ... ... ... ... еріп
көкшіл-жасыл түсті масса түзіледі.
Zn2+ катиондарына сапалық реакция
1. Аммиак ... Zn2+ ... ақ ... ... ... ... ерітіндіде ериді, комплексті қосылыс ... + 2NH4OH → Zn(OH)2 ↓ + 2 ... ... және аммоний карбонатымен ақ түсті тұнба
түзеді.
2 ZnCI2 + 2NaCO3 + H2O → ... ↓ + 4 NaCI + ... ... H2S Zn2+ ... ақ түсті мырыш сульфидін түзеді:
ZnCI2 + H2S ↔ ZnS ↓ + 2 HCI
Жұмыс барысы: Пробиркаға 3-4 тамшы ... ... ZnCI2, оған ... ... ... CH3COONa және 5-7 тамшы күкірт сутек сулы
ерітіндісін ... ... ... ... ... ... натрий гидроксиді және аммоний гидроксиді NH4OH Fe3+
катионымен қою қызыл ... Fe(OH)3 ... ... + 3OH → Fe (OH)3
Жұмыс барысы: Пробиркаға 3-4 тамшы темір (ІІІ) хлоридін құйып, оған 3-
4 тамшы ... су және 2-3 ... ... құю ... ... 2 ... ... бірінші пробиркаға 5-7 тамшы аммоний
хлориді NH4CI, екіншісіне 4-5 тамшы тұз қышқылын құю ... ... ... (ІІІ). К4[Fe(CN)6] Fe3+ катионымен қою
көк ... ... ... ... Пробиркаға 2-3 тамшы темір (ІІІ) сульфатын, оған 3-4
тамшы дистилденген су, 1-2 ... ... ... ,2 ... калий
гексацианоферратын құяды. Нәтижесінде көк түсті тұнба түзеді.
3. ... ... NH4SN Fe3+ ... ... ... темір роданидін
түзеді.
Жұмыс барысы: Пробиркаға 2-3 тамшы темір (ІІІ) сульфатын,содан кейін
4 тамшы су және 2 ... ... ... ... сапалық реакция
1. Калий немесе натрий гидроксиді Mg²+ ... ақ ... ... тұнба түзеді, ол аммоний қышқылы мен тұздарда ериді.
Жұмыс барысы: Бірінші пробиркаға 4 тамшы магний тұзын, кейін ... ... ... ... ... пробиркаға 4 тамшы магний
тұзын және 4 ... су ... Одан ... екі ... да ... қосады.
2. Натрий гидрофосфаты Nа2НРО4 Mg²+ катионымен және аммоний хлориді
және гидрокидін қосқан ... ... ақ ... тұнба магний – аммоний
фосфаты MgNН4 РО4 ... + Na2HPO + NH4OH → MgNH4PO4 ↓ + Na2 SO4 + ... ... Пробиркаға 3-4 тамшы магний тұзын ,4-6 тамшы 2 н күкірт
қышқылын және 3-5 тамшы натрий ... ... ... кейін ерітіндіге
2 н аммиак ерітіндісін құйып, араластырады. Нәтижесінде кристалды тұнба
түзіледі
SO42- анионына сапалық ... ... ... ... SO42+ ... ақ ... тұнба түзеді:
BaCI2 + H2SO4 → BaSO4 ↓ + 2 HCI
2. Күміс нитраты AgNO3 SO42- анионымен концентрлі ерітіндіде ақ ... ... ... ... + 2 AgNO3 → Ag2SO4 ↓ + 2 ... ... Екі ... 3-4 тамшы натрий сульфаты құямыз,
біріншісіне 2-3 тамшы барий хлориді, ал ... 3-4 ... ... ... 2- ... сапалық реакция
1. Барий хлориді СО32- анионымен ақ түсті барий карбонаты тұнбасын
түзеді, ол қышқылда ериді:
BaCI2 + Na2СO3 → 2 NaСІ + ... ... AgNO3 СО32- ... ақ ... ... түзеді.
3. Көмірқышқыл тұздан қышқылды ығыстырады, одан көмірқышқыл газ
бөлінеді:
Na2СO3 + 2 НСІ → 2 NaСІ + ... ... ... 5-8 ... ... ... және оған 2
н тұз ... қосамыз. Нәтижесін бақылау керек. H2СO3 H2 О және ... ... ... ... ... ... РО43- анионымен ақ түсті барий гидрофосфатын түзеді:
BaCI2 + Na2НРO4 → BaНРО4↓ + NaСІ
2. ... ... ... анионымен сары түсті күміс фосфатын AgРО4
түзеді:
AgNO3 + Na2HPO4 → Ag3PO4 ↓ + HNO3 + 2 ... ... ... ... ... сары кристалды тұнба түзеді:
PO4³¯ + 3NH4+ + 12MoO4²¯ + 24H+ → ... ↓ + ... ... Пробиркаға 8 тамшы аммоний молибдаты (NH4)2MoO4 және
тамшы концентрлі азот қышқылын ... Бұл ... 2-3 ... натрий
фосфатын қосып, 40-50 ºС температурада кептіргіш ... ... ... ... ... ... ... Күміс нитратына AgNO3 СІ¯анионымен ақ түсті тұнба түзеді.
Тұнба ... ... бұл ... кешенді қосылыс тұзіледі [Ag(NH3)2] CI
CI ¯ + Ag+ → AgCI
AgCI + 2 NH4OH → [Ag(NH3)2 CI + 2 ... + 2 H+ → AgCI ↓ + 2 ... ... Пробиркаға 2-3 тамшы натрий хлоридін, оған 1-2 тамшы
күміс ... ... ... ... ... ... бойынша судың құрамындағы темірді анықтау
Көлемі 50 мл ... ... ... 50 мл ... суды ... 1 мл
концентлі тұз қышқылын, азғана аммоний персульфатының кристалдарын және 1
мл ... ... ... ... ... араластырады. 2 см кюветаны
қолданып, 490 нм ... ... КФК – 2 ... ... ... ... графикті қолдана отырып, судағы темір құрамы анықталады.
Калибрлі график құру.
Көлемі 50 мл болатын өлшегіш колбаға 1 мл құрамында 0,005 мг Fe3+ ... ... ... мөлшерін алып, оны дистелденген сумен өлшеміне
дейін жеткізеді.
|Калибрлі ерітіндінің |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... | | | | | | ... ... |0 |0,5 |1 |2 |3 |5 ... ... мл.| | | | | | |
|1 мг/л – дегі ... |0 |0,05 |0,1 |0,2 |0,3 |0,5 ... | | | | | | ... ... |0,002 |0,015 |0,023 |0,040 |0,062 |0,101|
Калибрлі ерітіндіге және ... ... 1 мл ... тұз қышқылын
және азғана персульфат кристалдарын қосып, араластырады. Сосын бірінші
колбаға 1 мл ... ... ... араластырып, оптикалық тығыздығын
өлшейді. Барлық колбадағы ... ... ... ... мән ... ... тығыздық пен Fe3+ ионының концентрациясы бойынша калибрлі график
құрылады.
Қолданылатын реактивтер: 1.Негізгі ... ... ... ... 1 л ... ... 0,8636 г теміраммонийлі ... ... суда ... 2 мл концентрлі тұз қышқылын қосады және өлшеміне
дейін дистелденген сумен жеткізеді. Осы ерітіндінің 1 ... 0,1 мг ... Осы ... 50 мл-н 1 л-ге ... дистелденген сумен жеткізіп, 1 мл
құрамында 0,005 мг темір болатын, жұмысшы ... ... ... ... ... ... ... 50 г аммоний немесе
калий роданидін 50 мл дистелденген суда еріту.
Фотометрия әдісі ... ... ... Р2О5 ... ... ... ... әдіс арқылы аз мөлшердегі фосфорды
анықтауды іс жүзінде ... ... ... ... ... осы ... өтетін жарық сәулесі тасқынының бір бөлігін бойына сіңіріп алу
қабілетіне ... ... ... ... ... интенсивтілігі мен ерітінді
концентрациясының арасындағы математикалық тәуелділік мына ... = J0 10 ...... ... ... сәулесінің интенсивтілігі
J – ерітіндіден шығатын жарық сәулесінің интенсивтілігі
E – қабат қалыңдығы 1 см ... ... ...... жұтып алу қасиетін сипаттайтын жұтылудың молярлық коэффициенті.
C – ... ... ...... ... қалыңдығы.
Бұл теңдеу практикалық мақсатта әдетте анағұрлым қарапайым түрде
қолданылады.
lg J0 / J = ... J0 / J ... ... деп ... D ... белгілейді. Сөйтіп, Бер
заңының қарапайым түрі мынадай болады.
D = ECL
Бұдан шығатын қорытынды: ... ... ... ... және ... ... ерітінділердің қабаттары бірдей мөлшерде
болған жағдайда, ... ... ... зат концентрациясына
графикалық тәуелділігі координата бастауы арқылы өтетін түзу ... ... ... ... гөрі фотоколориметрмен өлшеген ыңғайлы.
Онда жарық энергиясын электр энергиясына айналдыра алатын фотоэлементтер
бар. ... ... ... ... ... ... пайда болатын ток күшіне пропорционал.
Қазіргі уақытта біздің елімізде колориметрдің бірнеше типі шығарылады,
олар концтрукциясы мен ... ... ... жөнінен бір –
бірінен өзгеше. Олардың ішіндегі ең ...... ... КФК – 2. ( ... ... ... – ванадий комплексі бойынша анықтау.
Ортофосфат – ионын анықтау ... сары ... ... ... ... ... фосфат құрамдас ерітінділерін
салыстырмалы түрде алып ... ... ... өлшеуге негізделген. Бұл
әдіс құрамында 70% P2O5 бар ... ... үшін ... ... ... ±1%, ... түсі ... сағатта тұрақты.
Ерітіндідегі заттың концентрациясын анықтау қисық калибровкамен жүзеге
асырылады. Ерітінділердің сериясын белгілі концентрация бойынша ... ... ... ... ... ... ... нәтиже
бойынша оптикалық тығыздықты ... ... ... ... тұрғызылады, ординат осі бойынша – оптакалық тығыздық.
Фотометрияны 440 нм тең ... ... ... ... ... жұту ... қалыңдығы 10 мм № 3 светофильтрде
өлшейміз.
Аммоний метаванадаты, 0,25 % ерітінді (NH4VO3 0,01 г ... ... 500 мл ... суда ерітеміз, 20 мл азот қышқылын қосып, ... 1 ... ... ... ... 5% ... ( 50г ... 0,01 г дейінгі
дәлдікпен өлшеп, 50ªС – дағы 500 мл суға ... ... ... дейін сумен жеткізіп, филтрлейміз).
Фосфатқа реактив: Азот қышқылының (1:2) ... ... және ... ...... ... ... дигидрофосфатының стандартты ерітіндісі, А реактиві ( 1,9175г
KH2PO4 1л өлшегіш колбада дистелденген суда ... 10мл ... ... да, ... ... сумен жеткізіп, араластырады. 1мл А ерітіндісінің
құрамында 1 мг Р2О5 бар).
Калибрлі график құру:
Көлемі 50 мл ... алты ... ... ... 1, 2, 3, 4, 5,
6 мл ... дигидрофосфатын құямыз, оған сәйкес 1, 2, 3, 4, 5, 6 мг ... ... ... ... ... 10 мл сумен толтырамыз да, 25 мл
фосфатқа реактив ( А ) ... ... ... ... ... ... 5 ... өткен соң оптикалық тығыздығын өлшейміз. Калибрлі графикті 3 нүкте
бойынша тексереді, мысалы 1,5; 1,75: 2,0 мг Р2О5. ... ... ... 10 – 35 ( С ... ... керек.
Анализ барысы:
Көлемі 100 мл болатын өлшегіш колбаға фильтрат ... ... ... ... қатар Р2О5 – ті өлшеу әдісімен анықтау кезінде де алады
), сәйкесінше 0,7 – 1,75 мг Р2О5 20 мл ... суда ... ... 25 ... ... ... өлшеміне дейін сумен ерітеміз.
Есептеу.
Құрамындағы Р2О5 массалық үлесте ((( Р2О5 ( ... ... ... ( m1 * 100 * 100/m2 *V * 1000 (
m1 - Р2О5 ... ... ... ... ... ... - ... заттың массасы, г
V – анализге алынған ерітінді көлемі, мл.
50 мл колбаға 5 мл зерттелетін суды ... оған 1 мл ... ... аммоний персульфатының кристалдарын қосып, араластырып және оған
1 мл калий немесе ... ... ... Араластырған соң КФК -2
приборында оптикалық тығыздығын өлшейді, 2 см кюветалар және 490 нм толқын
ұзындығы ... ... ... салу үшін ... 50 мл ... ... мг * Ғе³+ ... 1 мл құйып, оны дистилденген сумен сызығына
дейін құю керек.
|Ерітіндінің реттік саны |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... |0,5 |1 |2 |3 |5 ... | | | | | | ... концентрациясы, |0 |0,05 |0,1 |0,2 |0,3 |0,5 ... | | | | | | ... ... |0,005 |0,012 |0,035 |0,38 |0,045 ... ... 1 мл ... тұз қышқылын қосып, оған бірнеше
персульфат түйіршіктерін салады. Араластырып, ... ... 1 мл ... ерітіндісін құйып, оптикалық тығыздығының мәнін жазып алады.
2.3 Модифицирленген фосфаттардың ингибиторлық
қасиетін зерттеу
Зерттеу бөлме температурасында жүргізілді. СТ-4 ... ... см ... ... алып , алдымен ... ... ... ... ... 500 мл ... ... көлеміндей
капрон жіппен байланды.
1:5, 1:7, 1:9 қатынастағы Cr+3, Ni+2 , Zn+2 иондары мен модифицирленген
фосфаттан тұратын ... ... ... ... ... ... суға ... ерітінділер құбыр суынан дайындалады, орташа көрсеткіштері:
қаттылығы – 4,4 мг-экв/л, сілтілігі – 3,0 ... рН – ... ... ... ... жемірілу
жылдамдығын уақыт бойынша массаларынын өзгеруне карап, мына формула бойынша
есептейді:
υкорр= ( mO – m )*1000 / S * t; ... * ... mO – ... ... дейінгі салмағы, г.
m – тәжірибеден кейінгі жемірілу қабаты алынғаннан кейінгі
салмағы, г.
S – кесінді ... ... ... ... ... ... тәулік.
Болат пластина бетінде жемірілу қабатының түзілу ... ... ... түз = ... / S * t; мг/см2 * тәулік.
Мұндағы , mкор.қаб - ... ... ... ... қабатың массасы,
мг
S және t жоғарыда көрсетілген ... ... ( Z, % ) ... ... ... = ∆m - ∆m1 * 1OO% / ... ∆m –ингибитор жоқ ерітіндідегі болат темірдің коррозия мөлшері, г.
∆m1 ... ... бар ... ... ... ... мөлшері,
г.
3. Талдау нәтижелері
1. Натрий дигидрофосфатының синтезінің дәлелдемесі
Бастапқы зат ... ... ... ... ... термостатта 24 сағатта термиялық дегидратация процесі
жүргізілді. Таза Na2H2P2O7 зат алынған туралы ...... ... ИК – спектроскопиялық әдіс [кесте 3.1 сурет 1 қосымша А]
2. РФА – рентгенофазалық әдіс [кесте 3.2 ... 2 ... ... ... мәліметтер әдебиеттегі мәліметтермен салыстырылып
сәйкес келді.
Зертханада жүргізілген химиялық ... ... ... ... нитратымен (AgNО3) тексерген кезде ақ тұнба түзілді.
Кесте 3.1 Синтездеп алынған заттың жазықтар арасындағы
арақашықтықтың интенсивтілігі
|Na2H2P2O7 ... ... ... ... ... |I/I0,% ... |I/I0,% ... |10 |6,86 |10 ... |4 |5,82 |5,45 ... |6 |5,63 |6,81 ... |35 |5,06 |37 ... |45 |40,47 |57 ... |8 |3,674 |8,63 ... |16 |3,490 |21,36 ... |55 |3,437 |92,7 ... |10 |3,311 |15 ... |25 |3,287 |33,63 ... |70 |3,09 |100 ... |100 |2,934 |100 ... |2 |2,809 |3,18 ... |25 |2,747 |39,09 ... |25 |2,721 |39,54 ... |6 |2,621 |7,27 ... |20 |2,291 |40,90 ... |8 |2,252 |15,90 ... |14 |2,179 |7,27 ... |8 |2,137 |9,09 ... |8 |2,025 |8,07 ... |16 |1,848 |16,36 ... 3.2 ... ... ... ... ... жолағына қатынасы |v, см ... |3408 |
| |3328 |
| |3120 ... (P-OH) |1620 ... (P-OH) |1288 ... (O-P-O) в гр. |1160 ... |1120 ... (O-P-O) в гр. |896 ... | ... ... |752 ... |736 ... ... |624 ... ... суы ... сапалық анализінің мәліметтері
Құбыр суының құрамына сапалық анализ жасаған кезде темір Ғе3+ ... Mg2+, ... Са2+, , хром Сr³+, ... Zn2+ ... ... SO42- , карбонат CO32-, хлор CI¯, фосфат PO43- аниондары анықталды.
[кесте 3.3]
Кесте 3.3 Құбыр суында анықталған катиондар мен аниондар мөлшері
|Химиялық ... ... , мг/л ... ,мг/л ... |350 |355 ... |500 |484 ... |0,3 |0,345 ... |5,0 |5 ... |0,5 |0,45 ... |3,5 |3.2 ... |30-140 |55 ... |10-185 | 35 ... Модельдік жүйелердегі ингибиторлық қасиеттері
Алынған натрий дигидрофосфатына оның ингибирлеуші ... ... әр ... d- ... ... Cr+3, Ni+2 , Zn+2, тұздары ... NiCI2, ZnCI2 ). ... жүйе ... ... - ... суы ... ... (Cr+3, Ni+2 , Zn+2)
тұрады. Модельдік жүйеге болат ... ... ... процессі
қарастырылды. Салыстырма ретінде ингибиторсыз таза құбыр суында жемірілу
процессінің өтуін қарастырдық.
Жаңа ... ... ... ала ... ... болат темір
кесінділерін СТ – 4 салынды. Тәжірибе 24 тәулікке қойылды, әр үш күн сайын
темір және ... ... ... ... ... әдіс арқылы жемірілу процессі жылдамдылығы, жемірілу
процесінде өнімдердің түзілу жылдамдылығы және ... ... ... ... - Cr2(SO4 )3 - су ... концентрациясының тәулік сайын өзгеруі [cурет 3.1 кесте 1 ... және ... ... . [cурет 3.2 кесте 2 қосымша Б] ... 6-шы ... ... ... ... ... 6-шы
тәулікте төмендеп. 1:5, 1:7 қатынасында темір және фосфор концентрациялары
9 тәуліктен кейін төмендеп, коррозия ... ... 9 ... ... ... ... 1:5, 1:7 ... қарағанда 1:9
қатынасында коррозия бірінші тоқтаған.
Сурет 3.1 Na2H2P2O7-H2O–Cr2(SO4)3 жүйесіндегі темір концентрациясының
тәулік сайын өзгеруі.
Сурет 3.2 ... ... P2O5 ... ... ... ... ... ... 6 ... 1:7 ... 9 тәулікте
1:5 қатынасында 15 тәулікте төмендеді. ... ... ... ... ... ... 6 ... кейін жемірілу процессінің тиімділігін
дәлелдейтін фотосуретте коруге ... . ... 3 ... 3 ... А ]
Сурет 3.3 Na2H2P2O7-H2O-Cr2(SO4)3 жүйесіндегі болат ... ... ... ... ... ... су жүйесі.
Темір және фосфор концентрациялары жемірілу процессінен кейін өлшенген
мөлшерілері [сурет 3.4, 3.5 , ... 4, 5 ... А] ... ... ... ... ... қатынастары неғұрлым жоғары болғанда
соғұрлым ... мен ... ... ... ... төмендейді.
Сурет 3.4 Na2H2P2O7-H2O-NiCl2 жүйесіндегі темір ... ... ... ... 3.5 ... ... P2O5 концентрациясының тәулік
сайын өзгеруі.
мг/л
t
Коррозия жылдамдығы 1:9 ... 6 ... 1:5, 1:7 ... ... бастап төмендей бастайды. 1:5 қатынасында 1: қатынасына
қарағанда жақсы төмендегенін көруге болады. [сурет 3.6 кесте 6 қосымша ... 3.6 ... ... ... ... тәулік
бойынша коррозия жылдамдығының өзгеруі.
мг/л
t
ZnCl2 - Na2H2P2O7- су жүйесі
.
Темір және фосфор концентрациялары ... ... ... ... ... 3.7, 3.8 , кесте 7, 8 қосымша А] берілген. Молельдік
жүйедегі ... ... ... темір мен фосфордың
концентрациясы жемірілу процесі төмендей түседі.
Сурет 3.7 ... ... ... ... ... ... 3.8 Na2H2P2O7-H2O-ZnCl2 жүйесіндегі P2O5 концентрациясының тәулік
сайын ... ... 1:9 ... 6 ... 1:5, 1:7 ... ... ... төмендей бастайды. 1:5 қатынасында 1: қатынасына
қарағанда жақсы төмендегенін көруге болады. [сурет 3.9 кесте 9 ... ... 3.9 ... ZnCl2 ... ... ... ... коррозия жылдамдығының өзгеруі.
мг/см2 *тәу.
t
Модифицирленген жүйелерде статикалық жағдайда ... ... ... ... ... ... суда ... салыстырма ретінде металдың жемірілу жылдамдығын
қарастырылды. Қорытынды нәтижелері ... ... 3.10 3.11 ... ... ... ... ... фосфаттардың
қорғаныш қабілеті төменгі концентрацияда аз байқалады. Бұл ... да тән. Ал ... 1:9 ... ... қабілетінің
дәрежесі арта түседі. Хром, никель, цинк қатарындағы ингибитрлік қасиеті
солдан оңға ... ... 78% ... [ ... 3.10, 3.11, 3.12, кесте
10 ,11,12 қосымша А ]
Сурет 3.10 ... ... су- тұз ... ... кесінділерінің
тәулік бойынша қорғаныштық қызметінің өзгерісін салыстыру
мг/см2 *тәу.
t
Сурет 3.11 Натрий дифосфаты- су- тұз жүйесіндегі болат кесінділерінің
тәулік бойынша қорғаныштық қызметінің өзгерісін ... ... 3.12. ... ... су- тұз ... болат кесінділерінің
тәулік бойынша қорғаныштық қызыметінің өзгерісін салыстыру
мг/см2 *тәу.
Коррозия өнімдерін зертеу нәтижесінде металл пластинканың бетіндегі хромның
қатынасындағы ... ... ... және ... ... Ал никель мен
мырыштың қатынасындағы түзілетін қабат аморфты және металл пластинкасынан
жеңіл алынады [сурет 3.13 , ... 3 ... А, ... 13 ... Б ]
Сурет 3.13 Натрий дифосфаты- су- тұз жүйесіндегі болат кесінділерінің
коррозия өнімінің өзгерісін салыстыру
мг/см2 *тәу.
t
Коррозия ... ... ... есептелінді және мәліметтері кесте
13 қосымша Б көрсетілген.
Темір мен ... ... ... онда ... ... ... қабық түзіледі деп болжаймыз. ... ... ... ... ... төмендеп, қорғаныштық қабілеті жоғарылайды.
Қорытынды
Модельдік жүйенің пайдалану кезіндегі ерітіндінің рН-ы коп өзгермейді.
Еңгізілген Р2О5 және ... ... ГОСТ қа сай ... ... жүйесіне енгізгенде меаллдың еруінің анодты
процессінің тоқталуы байқалды. ... ... ... ... түзілуі
мүмкін , олар металлдың антикоррозиялық қасиетін арттырып , ... ... . ... ... , Ni+ 2, Zn+2 ... түзілген қорғаныс қабатының аморфты , Cr+3 тұзы бар жүйедегі
тұзбен салыстырғанда. ... мен ... ... қор қаб құр ... не ортофосфаттан түруы мүмкүн .Қорытындылап айтқанда :
1. Синтезделген зат – ... ... ... әдіспен және рентгенофазалық әдістер арқылы және
химиялық әдіспен ... және ... ... ... ... ... ... .
2. Құбыр суының сапалық анализі жүргізілді.
3. Na2H2P2O7 – d элементтер (Cr+3, Ni+ 2, Zn+2) модифицирленген ... 1: 7, 1:9 ... ... ... ... ... ... процесіндегі фосфор
және темір мөлшері химиялық және физикохимиялық әдіспен анықталды.
5. Коррозия ... ... үшін ... ... ... Қорғаныштық қабілетін есептеу нәтижелері бойынша қорғаныштық қабілеттері
мына ... ... Cr3+ 1:9 (78%) > Ni2+ 1:9 (68%)84 > Zn2+ 1:9 ... Модифицирленген бейорганикалық полифосфаттардың ингибиторлық қабілеті
модификатордың мен полифосфат ... ... және ... ... ... Везер «Фосфор и его соединения» . М.Издатгенмет, 1962-687с.
2.Корбридж Д. «Фосфор. Основы химии, биохимии, технологии». ... Е.А., ... Л.И., ... Н.Ф. ... и ... Минск. Наука и техника, 1969.-533с.
4.Серазетдинов Д.З., Евтушенко Г.М., ... Г.Г. и ... ... ... ... ... в системах КРО3 –
М(РО3)2 на их полимерное ... и ... ... в воде ... АН Каз ССр. Сер.Хим. 1981, №3; с 1-5,
5.Арстанова Г.Ж., Бектуров А.Б., Тихонов В.В. и др. ... ... ... ... и ... при ... ... паров воды. // Известия АН Каз ССр. Сер.Хим. 1972, №1, ... г.Л. ... в ... Л-Л,: ... 1964,179
с.
7.Коржевников Г.В. Комплексообразование и гидролиз как конкурирующие
прцесы в ... ... ... ...... ВНП-8. с.803
8.Урих В.А. Образование и структура полифосфатных ... ... ...... ... Н.Г. ... синтез. – М.: Просвящение, 1988-240с.
10.Крупник Л.В., Рожнова Т.к. перспективы развития ... ... от ... и ... ... ... Алма-Ата-
1987,63 с.
11.Бергмен Дж. Ингибиторы коррозия. М-Л. 1966, 311 с
12.Розенфельд И.Л., Фролова Л.В., ... И.Н. ... ... защите сталл от коррозии неорганическими ингибиторами в ... ... ... 1980, Т 16, №2, с.133-136.
13.Рейзин Б.Л., Стрижевский И.В., щевелев Ф.А. Коррозия и ... ... – М.: ... 1979, 398 ... И.Л. ... и защита металлов. М.: Наука, 1970, ... Дж. ... ... М.: Л., 1966-311 ... Л.И., Макушин Б.М., Панасенко В.Ф. Ингибиторы коррозии
металлов. – ... 1981, ... В.И., ... Н.М., ... Н.П., ... ... А.И. Полимерные фосфаты и силикополифосфаты как ингибиторы механизме
защитного действия ... и ... ... в ... ... ... // Инв. НАН РК. Сер. Хим., 1995, №2, ... Я.А., Дэхю А.Ю., Шереметова А.а. и др. ... ... по ... от ... систем тепловодоснабжения.
(Сб. Применение покрытий для защиты коммуникаций и металлоконструкции.).
М.: 1981, с,85-88.
19.Ланин С.М. ... ... ... ... от внутренней
коррозии и улучшение качества воды, ... для ... // ... – 1978. №2. ... Г.Г., Реви Р.У. ... и ... с ней. ... в
коррозионную науку и технику. Перев. С англ. (Под.ред. А.Ш.Сухотина – Л.:
Химия, 1989-Сер.Изд. США, 1985-456с.
21.Перока Н.М., ... А.Н. ... ... ... ... ... // ... и санитария. 1973, №9., с.19-20.
22.Балезин С.А. Об определяющих факторах коррозии и ... ... ... 1973, Т-.47, №12, ... – 2874-78. ... ... М.: 1979, 179с.
24.Найманов Г.Г., Балиниченко О.И. выбор доз фосфатов для ... ... ... // Водоснабжение и сан. Техника. 1985, №9, с11-12.
25.Эванс Ю.Р. Коррозия и окисление металлов. – ... Л.Н. ... ... некоторых ингибиторов коррозии.//
Водоснабжение и сан.техника. – 1985, №3,с.123
27.ГОСТ 9,502 -82. ... ... ... для ... систем
метода коррозионных испытаний. – М.: - 1986г., 25с.
28.Накамота К. Инфракрасные спектры неорганических и ... М.: Мир. ... Н.М., ... В.И., Тапалова А.С., Калмаганбетова
Р.В., Джусупбекова У.Ж. Ингибирование внутренней ... ... ... ... ... ... А
Сурет 1
Қосымша А
Сурет 2
Қосымша А
Сурет 3
Қосымша Б
Кесте 1 Na2H2P2O7- H2O – Cr2 (SO4)3 жүйесіндегі темір ... ... ... , ... ... |3 |6 |9 ... | | | ... Cr2 |0,292 |0,327 |0,313 ... | | | ... Ni CI2 |0,382 |0,313 |0.352 ... ZnCl2 |0,45 |0,433 |0,329 |

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аморфты алмазтектес көміртекті қабықшаның электронды қасиетінің модификациясы38 бет
Генетикалық модифицирленген өнімдер7 бет
Жасөспірімдердің мінез акцентуациясы мен қасиетінің даму ерекшеліктері22 бет
Заттың электромагниттік қасиетін кванттық механика Бор теориясы, Томсон моделі16 бет
Киім жылу беру қасиетіне дизайнның әсері5 бет
Киім матасының жылу беру қасиетіне дизайнның әсері7 бет
М.Шаханов – халқымыздың ұлттық қасиетін қастерлеуші ақын61 бет
Модифицирленген цеолитқұрамды катализаторда с6 -c14 парафиндерді сутексіз өңдеу43 бет
Органо–минералды композицияларды алу және сорбциялық қасиетін бағалау81 бет
Терінің тауарлық қасиетінің қалыптасуына әсер ететін факторлар. Былғары және тондық – мех тері шикізатының түрлері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь