Гидросфера

Кіріспе:
Гидросфера туралы жалпы түсінік
Негізгі бөлім:
Судың булануы
Судың қасиеттері
Гидросфераның құрамдас бөліктері
Қорытынды:
Соңғы жылдардағы зерттеулер
Гидросфера – жердiң сулы қабаты. Оған теңiз және мұхит сулары, құрлық сулары (өзендер, көлдер, батпақ, тоғандар, мұздықтар) жер асты сулары, сонымен бiрге атмосферадағы су буы жатады.
Жер – күн жүйесiнiң ең сулы планетасы. Судың негiзгi қоры мұхиттар мен теңiздерде 97% болады, және олар жер бетiнiң 70% - тең көп бөлiгiн алып жатқан дүниежүзiлiк мұхитты түзедi. Дүниежүзiлiк мұхиттың орташа тереңдегi 4000 м. Теңiз және мұхит суларында көп тұздар ерiген, сондықтан теңiз суының дәмi тұзды-қышқылды және iшуге жарамсыз. Дүниежүзiлiк мұхиттың суы буланса, оның құрамындағы тұз мұхит түбiн 60 м қабатта, ал жердi 45 м қабатта жауып қалатын едi. Теңiз суында бiз тағамға пайдаланатын ас тұзы бар, ол суға тұзды дәм берiп тұр. Ал қышқыл дәмдi магний тұздары бередi. Бiр литр теңiз суында шамамен 35 г тұз бар. Судың тұздылығының тiрi организмдер тiршiлiгiнде үлкен маңызы бар. Тұщы және тұзды су қоймаларының өсiмдiк немесе жануар дүниесi бiр-бiрiнен қатты ерекшеленедi, өйткенi барлық организмдер тұзды суда тiршiлiк ете алмайды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. Оспанова Г.С, Бозшатаева Г.Т «Экология»
2. Оқулық – Алматы: Экономика 2002 ж.
3. Бродский А.К «Жалпыэкологияныңқысқаша курсы».Оқуқұралы – Алматы: Ғылым 1997 ж.
4. Мұқаұлы С, Үпішев Е. «Табиғаттыпайдалануэкономикасы». Оқуқұралы – Алматы: Экономика 1999 ж.
5. Сағымбаев Ғ. «Экология негіздері». Оқулық Алматы Республикалықбаспакабинеті 1995 ж.
        
        Гидросфера
Гидросфера - жердiң сулы қабаты. Оған теңiз және мұхит сулары, ... ... ... ... ... ... ... жер асты сулары, сонымен бiрге атмосферадағы су буы жатады.
Жер - күн жүйесiнiң ең сулы ... ... ... қоры ... мен теңiздерде 97% болады, және олар жер бетiнiң 70% - тең көп бөлiгiн алып жатқан ... ... ... ... ... ... тереңдегi 4000 м. Теңiз және мұхит суларында көп тұздар ерiген, сондықтан теңiз суының дәмi тұзды-қышқылды және iшуге жарамсыз. Дүниежүзiлiк мұхиттың суы ... оның ... тұз ... ... 60 м қабатта, ал жердi 45 м қабатта жауып қалатын едi. Теңiз суында бiз тағамға пайдаланатын ас тұзы бар, ол суға ... дәм ... тұр. Ал ... дәмдi магний тұздары бередi. Бiр литр теңiз суында шамамен 35 г тұз бар. ... ... тiрi ... тiршiлiгiнде үлкен маңызы бар. Тұщы және тұзды су қоймаларының ... ... ... ... ... қатты ерекшеленедi, өйткенi барлық организмдер тұзды суда тiршiлiк ете алмайды.
Құрлық суларының ... ... ... ... олар тұщы және iшуге жарамды. Оларда да тұздар бар, ... суда ағып ... тау ... ... ... өзендер мен көптеген көлдердiң суларында 1 л - де 1 г - нан аз ... бар, ... су ... тұщы дәм ... ... ... салыстырғанда құрлық суы гидросфераның 3% су мөлшерiн алып ... ... тұщы суға өте ... ... ... оны ... ... қажет.
Жерасты сулары жер қыртысында орналасады. Олар тау жыныстарынан ағатын жаңбыр, өзен, көлдер, су қоймаларының суларынан ... ... ... тұщы ... мұзды болады. Олар өте таза, iшуге пайдаланады, әсiресе өзен мен көл аз жерлерде. ... ... ... ... ... ... табиғи жиналуын айтады. Оларда су қатты түрде болады. Мұздықтар ауа температурасы төмен жерлерде - тау басында, Антарктида да ... ... ... ... ... ... ... 4-5 км жетедi. Мұздықтарда тұщы судың үлкен қоры бар. Тұщы және ... су ... су буы, ... ... болады. Ауада үнемi су буы бар. Бiз оны көрмеймiз. Бiрақ жоғарғы биiктiкте су буынан ... ... Олар су ... немесе мұз кристаллдарына айналуын келесi сабақтан бiлесiз.
Судың жер бетiнде алатын орны ... Оның ... ... ... жауын-шашын түседi, гидроэлектростанциялар, фабрика мен заводтар жұмыс жасайды, сусыз ... мен ... ... ете ... Адамдардың суға табынуы тегiн емес, оны бағалады, зерттедi, ... мен ... ... - ... сулы қабаты. Оған теңiздер мен мұхиттар, құрлық суы, жерасты сулары, атмосфераның су буы жатады. Су ... ... ... ... ... ... бола ... Суда минералды тұздар ерiген, сондықтан солардың құрамына қарай тұщы ... ... ... ... Су ... ... ... - су қоймасынан ылғалдың атмосфераға өту әдiсi, табиғаттағы ең үлкен процесстердiң бiрi. Су Дүниежүзiлiк мұхит, көлдер, ... ... су ... ... ... Суды өсiмдiктер көп мөлшерде буландырады. Булану кез келген температурада да жүредi. Жаңбырдан соң сулар жазда да, суық күзде де ... ... олар ... тез ... жел ... ... тездетедi. Шомылып судан шыққанда, ыстық күнде салқындықты сезесiз. Булану адам немесе жануарлар өмiрiнде ... роль ... ... немесе адамды қызып кетуден сақтайды.
Табиғатта керi процесс те өте кең тараған: су ... ... ... - конденсация. Егер ыстық суы бар стаканды жауып қойсақ, бiраз уақыттан соң ... ... су ... байқалады. Су буының конденсациясымен күнделiктi өмiрде кездесемiз. Ауа суыған кезде, ауадағы су буы шөптерде, жапырақта ... ... ... ... су ... ... ... - бұл шықтың түсуi. Бұлттар су буы конденсациясының нәтижесiнде түзiледi. Жер бетiнiң немесе су қоймасының ... ... су буы ... суық ... ... су ... тұратын бұлттарды түзедi. Егер ауа температурасы төмен болса, су тамшылары қатады. ... ... қар, ... ... жауады.
Гидросфера (гр. һуdor -- су, spһаіrа -- шар) -- 1) жер ... су ... ... ... ... топырақтағы, жер бетіндегі), мұхиттағы және атмосферадағы, яғни жер шарындағы барлық сулардың жиынтығы. Оны ... мен ... суы, ... ... -- ... ... бөгендер, мұздықтар, сондай-ақ литосфераның жоғарғы бөлігіне сіңетін жер асты суы, атмосферадағы ылғал құрайды. Гидросфера жер бетінің шамамен 71%-ын алып ... ... ... 94%-ын мұхиттар мен теңіздер құраса, 4%-ы жер асты суларының, шамамен ... мен ... ... ... ... мен Гренландия), 0,4%-құрлықтардағы жер үсті суларының (өзен, көл, батпақ) үлесіне тиеді. Оның жалпы көлемі 1370,3 млн км3, бұл ... ... 1/800 ... ғана ... ... ... таужыныстардың басым көпшілігі Гидросфера мен литосфераның жапсарында қалыптасады. [1] Аздаған мөлшердегі су атмосфера мен тірі ағзаларда шоғырланған. Су массаларының барлық ... су ... ... бір ... екінші түрге өтеді;
2) жердің теңіз, мұхит, көл, өзен, мұздықтар мен жер асты суларынан тұратын қабығы, солардың жиынтығы. Гидросфераның орташа ... 3,8 ... ... ... ең терең тұсы 11 км-ден асады (Тұнық мұхиттағы Мариан ойысы -- 11022 м).[2]
Гидросфераның ластануы -- ... ... ... мол ... ... олардың өзен, су қоймалары, көлдер мен теңіздер, мұхиттар мен жер асты ... ... су ... ... ... бұзуы.
Гидросфера -- Жер шары суларының жиынтығы, агрегаттық күйіне (сұйык, қатты және газ) қарамастан, химиялық ... ... суды ... Жердің сулы қабығы. Ылғал айналымы процесінде судың барлық турі бірінен екін- шісіне өтеді. Гидросфера мұхиттардың, ... ... жер асты және жер үсті ... ... ... ... мөлшері атмосфера мен тірі организмдерде болады. Көбінесе Гидросфера деп жер бетінің 71%-ын құрайтын ... мен ... ғана ... ... ... 96%-ын ... мен ... 2%-ға жуығын жер асты сулары, шамамен, 2%-ын мүздар мен қарлар (негізінен, Антарктида мен Гренландияның), 0,02%-ын құрлықтың жер үсті сулары (өзендер, ... ... ... ... су ... ... Жер ... барлық химиялық түрдегі ,яғни сұйық, қатты, бу түріндегі суды алып жатыр.
Жер бетіндегі бүкіл гидросфераның көлемі-1,39 млрд .км.3
Жер ... ... су ... %.Бұл ... ... сулары б.т.Жер бетіндегі тұщы су мөлшеріне 2,6% тиесілі.Бұлар негізінен мұздықтарда шоғырланған.Сондықтан қазіргі таңда тұщы су ... ... ... ... бірі ... ... Су Жер бетінің 86 %-ін:71 %-мұхиттар болса, 15 % ... ... ... ... су ... ) алып ... ... жаралу тегін, судың географиялық қабықшалармен байланысын зерттейтін ғылымды - гидрология деп атаймыз.Гидросфера - ... ... су, ... дегенді білдіреді.Жер шарыныњ су ќабатын гидросфера деп атаймыз. ... ... ... ... асты ... жер беті сулары жатады. Гидросфера-сұйық,қатты,газ тәрізді күйінде тәуелсіз ... ... ... бүкіл суды қамтитын Жердің су қабығы. Жер - Күн системасының ең сулы ... ... ... ... ... ... ... тұтастай қамтыған.
Гидросфераның пайда болуы туралы түрлі пікірлер ... ... ... ... пікірі мынау: ол бойынша жер бетіндегі су жермен бірге пайда болған деген және жер ... ... ... атмосфера-магма заттарының балқуынан пайда болды деген пікірлер болды. Осыдан соң жер бетін түгел Мұхит басып,ол мұхит таяз, минералданған, жылы ... ... ... өткен сайын оның суы тереңдеп ,көлемі қысқара бастайды. Жауын-шашын ... Жер ... тұщы ... көзі ... ... ... ... жорамал бар. Магадан судың бөлінуі қазір де кездесетін құбылыс. ... ... ... ... ... ... ... және судың өзге элементтермен (географиялық қабықтың ) әсерін -гидрология ғылымы зерттесе, дүние жүзілік мұхитты-океонология ғылымы ... ... аса ... ... Су ... ... қарапайым қоспасынан пайда болады.Жер беті жағдайында тек су ғана 3 ... ... ол Жер ... ... қабықтарының барлығында кездеседі.
1.Жылу қабылдағышы. Су-Жер бетіндегі ең жылы денелердің бірі болып табылып,жазда мұхиттардың, өзендердің, ... ... ... Күннің сәулелерін өзіне жұтып, қыста сол жылуды өзінен шығарып Табиғатта су 3 күйде кездеседі: қатты, газ, сұйық және ... ... ... ... ... ... немесе өзінің әсерін тигізеді.Табиғи судың маңызды қасиеттерінің бірі-оның бір күйден екінші күйге ауысуы.Судың ... ... ... ... буға ... жєне керісінше будан сұйыќ қ мүмкін жєне ол температураға ... ... су ... ... ... 1000 С - та ... 00 - та ... Судың тағы бір ерекше қаситеттерінің бірі-ол судың әрдайым ... ... су ... ... ... ... ... Судың тұздылығы %0-промиллмен белгіленеді. Судың келесі қасиеті-судың жылу өткізгіштігімен жылу сиымдылығында болып табылады. Су қоймаларын қыздырғанда араластыру бастр роль атқарады. Мұз ... да гөрі аз жылу ... ие бола ... суды ... ... сақтайды. Судың тағы бір ерекшелігі оның молекулаларлық құрылысымен олардың өзара орна ласу ерекшеліктерінде болып табылады. 1 см 3 ... суда 00С ... ... ... ... көлемі.Жер бетінің ауданы - 510 млн.км2болса,осы көрсеткіштің - 361 млн ... су алып ... ... 71% ... әлемдік мұхит алып жатыр. Құрлықтың үлесі-149 млн.км2.
Гидросфераның жалпы көлемі 1454·327 200 ... ... ... су қабыршағынан төмендегідей сулар бөлінеді. Дүние жүзілік мұхит суы-1370 00 0000 км3,жер асты суы - 60000 000 ... ... 000 км3, ... ... сулар: мұздықтар-24 000 000 км3, көлдер-230 000 км3,өзендер-1200 км3 және ... су 14 000 км3 .Осы ... ... ... бір ... екінші күйге тез ауыса алатын қабілетімен ерекшеленеді.
Физикалық қасиеттері мен құрамына қарай олар үшке ... 1) ... ... ... мен ... 2) ... ... мен мұздықтар; 3) жер асты сулары (шекаралық сулар). Олар жер ... ... ... ... ... -- 1,8 млрд. км3. Оның көпшілігі (1370 млн. км3) -- мұхит сулары, ал жер асты суларының ... -- 400 млн. км3. Бұл ... ... да табиғи ерітінділер болып саналады. Сондықтан да олардың әрқайсысы азды-көпті мөлшерде минералданған сулар түрінде кездеседі. Құрлык сулары көбінесе тұщы, ал ... пен ... ... ... (35 г/л ... 3,5%) ... келеді. Олардың тұрақтылыры еріген заттардың мөлшері мен шөгінді ... ... ... ... ... ... суларының көпшілігі атмосфералық сулар есебінен құралады. Олардың құрамында ... ... өте аз ... ... сулар мен мұхиттық суларда кездесетін тұздардың химиялық құрамы өзіндік ерекшеліктерімен ажыратылады. Оларды құрайтын иондардың мөлшері бір-біріне кері ... ... ... -- ... ... ... суында- -- МPound2+
Барлық сулар бір-бірімен өте тығыз ... ... ... ... ... ... ... қатысады. Күн энергиясы әсерінен сулар буланып бұлттар түзіледі. Олар жер шарының түкпір-түкпіріне таралып, атмосфералық сулар түрінде жер ... ... ... Олардың кейбір бөлігі қайтадан буланып ауа қаба-тына ұшып кетеді де, ал көпшілігі өзендер мен ... ... мен ... барып қосылады. Жаңбыр мен қар суларының белгілі бір мөлшері жердің топырақ қабатына сіңіп жер асты ... ... ... әр ... бұлақтар түрінде жер бетіне шығып жатады. Олар ағын суларға қосылып, өзен суларын молайтады немесе буланып ауаға ұшып ... ... ... ... ... ... гидросфераны құрайтын барлық сулар бір жүйеге бірігіп, атмосфера, жер кыртысы және биосфера қабаттарымен ... ... ... Әр түрлі химиялық реакцияларға араласады, Сондықтан да гидросфера жер бетінде жүріп жатқан геологиялық әрекеттердің орталыгы және ... күші ... ... -- Жер су ... ол ... ... ... түспеген аймақтардың барлығын (сұйық, қатты және бу түріндегі) қамтиды. Гидросфераны a құрамдас бөліктерін зерттейтін ғылымды гидрология деп атайды. ... ... ... ... екі ... ... мұхит пен онын бөліктерін зерттейтін мұхиттану және ... ... ... ... ... жіктеледі.
Гидросфераның жалпы көлемі, шамамен, 1,5 млрд км3. Бұл орасан мол су массасының тек 2,5%-ы ғана тұщы су, ... ... ... мұхит пен құрлықтағы ащы сулар құрайды. Тұщы сулардың басым бөлігі мұздықтарда шоғырланған. Гидросфераның құрамдас бөліктері мен олардағы су ... ... ... -- Жер шарындағы ең көп ... ... зат, ... ... жөнінен сутек оксиді (Н2О) болып табылалы. Оның өзіне тән қасиеттері бар, бұл ... ... ... ... ... ... зор.
Біріншіден, су қалыпты жағдайдың өзінде үш бірдей күйде бола алады. Судың бір күйден екінші ... ... ... бір ... жылу ... (булану, қар мен мұздың еруі) немесе бөлініп шығады (конденсация, судың қатуы). Мысалы, 1 г суды буландыру үшін жұмсалатын жылу 1 г ... ... ... ... 7 ... ... болады.
Екіншіден, басқа заттармен салыстырғанда су қатқан кезде көлемін ұлғайтады. Таза су қалыпты қысым жағдайында +100°С-та ... ... ... ... ... ... және олардағы су көлемі:
Дүниежүзілік мұхит 1 370 000 000 км3
Жерасты сулары 60 000 000 км3
Топырақ ылғалы 82 000 км3
Мүздықтар 24 000 000 км3
Көлдер 230 000 ... 200 ... су 14 000 ... 454 327 200 ... ... ... ... күрт артып, бастапқы сұйық күйіндегі көлемінен 10%-ға жуық ұлғаяды. Табиғатта судың ... ... ... ... ... бар. Су айдындарының бетін жалған мұз судың төменгі қабаттарының одан әрі салқындауына жол бермейді. Өйткені, су қатқан сайын ... бола ... су ... ... бастап қатар еді. Мұндай орасан мол мұз жаз кезінде еріп үлгермес еді, мүның өзі қоршаған ортаға, судағы тіршілікке кері әсерін ... ... ... су ... болғандықтан табиғатта таза күйінде болмайды, яғни оның құрамында еріген күйде азды-кепті ... ... ... Суда ... ... ... яғни тұздылығы әркелкі болады. Судың тұздылығын бір литрдегі грамм есебімен (г/л), ... (%) және ... (%о) ... ... тұздылығы артқан сайын, қату температурасы төмендей береді. Сол себепті тұздылығы жоғары болатын ... ... ... ... аяздарда да қата қоюы қиын. Ал мұхит жағдайында беткі ... су қату ... ... ... артып, теменге батады. Осының нәтижесінде мұхиттың неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Төртіншіден, су баяу жылынып, баяу суиды. Бұл судың жылу сыйымдылығының өте ... ... ... ... жылу ... ... қарағанда 5 есе, темірмен салыстырғанда 10 есе жоғары. Ал ... ... ... жылу сыйымдылығы 3 мың есе жоғары. Яғни, 1 см3 суды 1°-қа салқындату барысында 3 000 см3 ауаны 1°-қа ... ... жылу ... ... ... ғаламшарымыздағы алып жылу жинақтағыш ретіндегі рөлі судың осы маңызды қасиетімен ... ... ... су ... ... ... ... климаттың орнайтындығы да осыған байланысты.
Судың аталған ғажайып қасиеттері Жер шарында тіршіліктің пайда болып, ... және ... ... ... ... байланысты су географиялық қабықта жүріп жатқан проаегкряа маңызды рөл ... су ... оның ... ... күші ... ... атмосфераны қамтитын үздіксіз айналымын Дуниежузілік ылғал деп атайды. Күн жылуы әсерінен теңіздер мен ... ... ... ... пен ... буландырушы сфераға бөлініп шығады. Су айналымында ауа алғалдығылығы: ауа массалары ... ... ... ылғалдық апарып жеткізеді. Жаңбыр күйінде жер бетіне қайта су ... ... ... ... ... ... оның артық бөлігін қайтадан бу күйінде атмосфераның Құрлық өзендері өз суын теңіздер мен мұхиттарға ... ... ... өз ... ... Ал ... мен ... су атмосфераға түсіп, айналым тұйықталады.
Дегенмен соңғы жылдардағы зерттеулер су айналымының төмендігін дәлелдеп отыр. Өйткені, атмосфераның ... ... күн ... ... ... пен ... иондарына ыдырап, ғарышқа өтіп кетеді. Ал жанартау атқылаулары барысында жердін ішкі келетін су (шамамен, ... 130 млн т) ... ... осы ... ... ... ... ұлғайып келеді деген болжам бар, өйткені мантиядағы су мөлшері 20 млрд км3 (гидросфера ... 151 ... деп ... ... табиғат құрамбөліктерін қамтитын айналымы миллиондаған жылдар бойы тоқтаусыз ... Жыл ... ... ... ... ғана ... ... (4-кесте).
Су айналымы литосфера, гидросфера мен атмосфераны бір-бірімен байланыстыру арқылы географиялық қабықты қалыптастырды. Осы шарының жаңа ... -- ... ... ... ... ... Су айналымының табиғаттағы айрықша рөлі мұнымен ғана тоқталмайды. Ылғал айналымы барысында ... ... қоса ... ... бір ... булануға жылу жұмсалса, екінші бір жерде ылғалдың конденсациялануы барысында, керісінше жылу бөлініп шығады. Бір жыл ... су ... ... келетін жылудың 25%-ға жуығы қатысады. Сонымен су мен жылуды тасымалдау арқылы су айналымы Жер шарының табиғат ... ... ... рөл ... ... ... шаруашылық әрекеті елеулі түрде ықпал етуде. Ормандардың ... ... зор ... ... пайда болуы, батпақтарды құрғату мен шөлдерді суландыру, жасанды алып бөгендердің құрылысы, шаруашылық мақсатта пайдаланылатын су мөлшерінің күрт ... Жер ... ... яғни ... ... ... жүру барысын өзгертуде. Өйткені, су айналымын үздіксіз тізбек түрінде елестетсек, сол ... бір ... ... ... тізбектегі өзгерістерге себепші болады.
Адамның шаруашылық әрекеті нәтижесінде өзен суларының жылдық ... ... ... ... сулар өндірілген өнім құрамына еніп немесе қалдық су күйінде ... ... ... ... ... тусуі қиындайды. Өндірістік және тұрмыстық қалдықтармен ластанған сулар табиғаттағы су айналымының нәтижесінде гидросфераның барлық дерлік бөлігіне ... ... ... ... ... үшін ... ... емес, ластануы басты проблема деген пікір айтуда.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Оспанова Г.С, Бозшатаева Г.Т
2. ... - ... ... 2002 ... ... А.К ... - ... Ғылым 1997 ж.
4. Мұқаұлы С, Үпішев Е. . Оқуқұралы - ... ... 1999 ... ... Ғ. . ... ... ... 1995 ж.
Жоспары:
Кіріспе:
Гидросфера туралы жалпы түсінік
Негізгі бөлім:
Судың булануы
Судың қасиеттері
Гидросфераның ... ... ... ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Атмосфера, гидросфера және литосфераның ластануы12 бет
Гидросфера туралы16 бет
Гидросфера туралы мәліметтер3 бет
Гидросфераның ластануы10 бет
Гидросфераға антропогендік факторлардың әсері5 бет
Табиғаттың ластануы: атмосфера, гидросфера, литосфера және оны болдырмау28 бет
Альфа кенорны бойынша ұңғыманның түп аймағына әсер ету әдістерін талдау ( ҚСЖ )67 бет
Антропогендік ластанудың негізгі көздері15 бет
Антропогендік әсерлер10 бет
Арман мұнай-газ кен орны80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь