Атмосфералық ауаны қорғау. Ластағыш заттектердің түрлері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ
1. АТМОСФЕРАЛЫҚ АУАНЫ ҚОРҒАУ
2. ЛАСТАҒЫШ ЗАТТЕКТЕРДІҢ ТҮРЛЕРІ
3. ӨНЕРКӘСІПТІК ЛАСТАНУ
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ

Атмосфералық ауа – бұл ғаламшардың (планета)өмірі, жердің азоттан, көмір қышқыл газынан, озоннан, гелийден тұратын газ қабаты.
Биологиялық процесс үшін оттегінің маңызы өте зор, ал көмірқышқыл газы фотосинтез процесіне өте қажет. Адам тамақ ішпеуге бар, бірақ тыныс алмай өмір сүре алмайды, себебі адам организмінде оттегі қоры шектеулі. Ол 2 – 3 минут қана тыныс алуына жетеді, ал бес минут өткен соң, ауа келмегендіктен адам организмінде орнына келмейтін процесс басталады, ми қабаты жұмысын тоқтатады, биологиялық өлім келеді.
Атмосфералық ауаның әр түрлі зиянды заттармен былғануы, адамдар органының ауруына, оның ішінде тыныс мүшелерінің ауруына әкеліп соғады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Экология (оқулық) - Алматы, 2008 - ISBN 9965-32-223-6
        
        1. АТМОСФЕРАЛЫҚ АУАНЫ ҚОРҒАУ
Белгілі бір ортада сол жерге тән емес, жаңа физикалық, химиялық және
биологиялық ... ... ... бұл ... табиғи орташа көпжылдық
деңгейден жоғары болуын ластану деп атаймыз. Атмосфераның ластануы табиғи
(жанартаулар атқылауы, орман ... ... ... ... ... (өнеркәсіптер, жылу энергетикасы, ауыл шаруашылығы) жағдайда
жүруі мүмкін.
Атмосфераның табиғи жолмен ... ... ... ... ... мың жанартау бар, олардың 500-ден астамы белсенді), тау
жыныстарының үгітілуіне, шаңды дауылдардын ... ... ... ... ... ... ... аспанға көтерілуі мен ауадағы
сулы ерігінді ... ... ... ... ... ... Атмосфераны табиғи жолмен ластайтындарға
аэропланктондар, яғни, әртүрлі ауру қоздыратын ... ... ... өсімдіктердің тозаңдары, сонымен қатар космос шаң-
тозаңдары ... ... шаңы ... ... ... ... ... Секундыша атмосфера арқылы үлкен ... ... ... ... 200 ... жуық ... ауа ... өтіп отырады да, 60-
70 км биіктікте көбісі жанып ... ... ... бойынша тәулігіне
жер бетіне 1018 кішігірім метеориттер түседі.
Жыл сайын жерге 2-5 млн тонна космостық шаң түсіп отырады. Табиғи ... ... ... ... ... ... жатады. Ол ауада қалқып
жүретін радиустары 10−16-10−5м ... ... ... төменгі қабаттарын шаңмен ластайтын көздердің ... ... мен ... да ... ... ... атап ... болады. Атмосферадағы
шаң буды суға айналдырумен қатар, күн радиациясын тікелей сіңіреді және
тірі организмдерді күн ... ... ... ... ... көп ... ... сутектің, аммиактың, көмірсутектерінің, азот
оксидтерінің, көміртегі оксиді мен диоксидінің және т.б. ... ... ... ... ... ... ... табиғаттың
алапат құбылыстарының қосатын үлесі айтарлықтай. Мысалы, орта есеппен
жанартаулардың атқылау нәтижесінде ... ... 30 - 150 ... ... 30 - 300 ... ұсақ дисперсті күл тасталып отырады. Тек ... ... ... ... (1997 ж.) ... ауаға 20 млн
тонна күкірт ... ... ... атқылағанда атмосфераға
бірқатар химиялық ластағыштар - сынап, мышьяк, қорғасын, селен түседі. ... ... ... да ... көп ... ... ... ғалымдардың айтуынша, қазіргі кездегідей ауа райының ыстық
болуы шамамен 55 млн жылдай бұрын да ... ... ... ... аумағында геологиялық авария болып, жанартау лавалары үлкен мұнай
қабаттарынын астына енген. Нәтижесінде атмосфераға 2 млн ... ... ... ... ... Сол ... осы жағдай неге адып келгені,
қанша уақытқа созылғаны белгілі. Атмосфералық ауадағы сол шаңды күлдер 200
ООО жылға созылған еді. ... ... ... 20 жыл ... атмосфераға
тағы да осындай мөлшерде ластауыштар бөлінетін болады.
Атмосфералық ... ... ... көздеріне өнеркәсіптік
кәсіпорындар, көлік, жылу энертетикасы, тұрғын үйлерді жылыту жүйелері,
ауыл шаруашылығы және т.б. ... . Тек ... ... ... ... әсер етіп ... мынадай негізгі түрлерге белуге болады:
шикізат, ... ... ... ... ... ... Атмосфераға таралатындар: газ, бу, ауа ... ... ... діріл, электромагнитті өpic, жарық ,
ультракүлгін және ... ... және т.б. ... ... химиялық құрамы отын-энергетика ресурстарының ... ... ... ... оларды өңдейтін технологияға
байланысты болады. ... ... 52 Гт ... ... 90%-ын ... қышқыл газы мен су буы құрайды (бұлар әдетте
ластағыштар қатарына кіргізілмейді). Техногенді ... ... ... ... ... ... олардың ішінде ең ... ... ... ... ... ... бөлшектер
(шаң, түтін, күйе), көміртегі оксиді, ... ... азот ... ... күкіртті сутек, аммиак, хлор, фторлы сутек жатады.
Ғалымдар, экологтар ғана емес, жұмысы ... кен ... ... ... - ... өндіру кезінде бөлініп шығатын газдарды ... ... ... көтеріп жатыр. Үкімет теория жүзінде ... ... ... ... бері ... ... алғашқы жобалардың бірін
бекітіп, мүмкіндігінше жақын арада іс жүзінде қолға алынатынын да ... ... жағу ... ... ... энергетикалық ресурстардан
қағылып отыр. Мұнан басқа бұл газ ластаушылардың бірі ... ... ... әсер ететін қуатты көздердің бірі. Соңғы ... ... ... ауаны ең қатты ластайтын көздерге, әсіресе,
күлі көп шығатын көмірлерді пайдаланатын жылу ... ... ... келді. Экономикалық дағдарыс кезінде қалада амалсыздан көнтеген
өнеркәсіп орындары тоқтап қалды. Алайда қала ... ... мен азот ... ... ... саны күннен-күнге көбейе түскен
автокөліктер есебінен болды. ... ... ... көп ... ... - күкіртті газ (күкіртті ангидрид). Зерттеулер өкпе
паталогиясы мен атмосфералық ауаның ластануының ... ... ... екенін көрсетеді. Күкіртті ангидридтің мөлшерінің көбеюі бронхиалды
астма мен созылмалы ... ... ... алып ... ... ... атмосфераны ластайтын негізгі көздер -
автокөліктер, транспорттың басқа түрлері және өндіріс орындары. ... ... ... ... атмосфераға жыл сайын 25,5 млрд.
тонна көміртегі оксиді, 190 млн ... ... ... 65 млн тонна азот
оксиді, 1,4 млн тонна ... және ... ... ... ... ... қосылыстары, сондай-ақ қатерлі ісік
ауруын тудыратын канцерогенді заттар бөлінеді. Ең таза ауа ... ... ... ауа ... ... ... ... бетімен салыстырғанда
10 есе, кішігірім қалаларда 35 есе көп. Ал ... ... ... ... ... ... Мұнда шаңды қоспалар мұхитпен салыстырғанда 200
еседен аса көп. Лас ауа ірі ... 1,5-2 км ... ... созылады.
Бұл лас тұман жазда күн сәулесінің 20%, ал қыстың күні онсыз да күн сәулесі
аз болғандықтан жартысын Автокөліктерден бөлінетін ... ... ... 4 ... ауа ... 800 кг ... оксидін, 40 кг азот оксидін және
200 кг-дай әртүрлі ... ... ... Автокөліктерден
бөлінетін газдар - 200-дей заттардың Қоспалары. Мұнда отынның толық және
жартылай жанған өнімдері - ... ... ... моторы жай
айналымда, жылдамдық алар кезде және кептелісте ... ... ... көп ... Осындай жағдайда отын толық жанбайды да, лас
ауа 10 есе көп ... ... ... ... ... ... С02 - 2,7% болса, жылдамдықты түсірген жағдайда - С02 3,9%-ға, ал
жай ... ... - 6,9% ... ... II ... IV ... ... қарағанда салмағы ауыр, жердің ... ... ... ... ... ... ... нәресте С02-ын анасынан көп жұтады. ... ... ... бірі - ... ... газ құрамында
көп кездесетін қорғасын және оның бейорганикалық түрдегі формалары. Ауадағы
қорғасын ... ... ... оның ... адам ... да ... ... қанның оттегімен қанығуы нашарлап, ферменттердің белсенділігі
төмендейді. Ал бұл өз кезегінде зат ... ... ... ... Сондай-ақ II валентті СО-да қандағы гемоглобинмен қосылып басқа
мүшелерге оттегінің жеткізілуін қиындатады. Транспорттан бөлінген газдардың
құрамында одан ... иісі ... ... ... болады. Мұнан басқа бөлінген лас ... ... ... жанбауынан ыдырап бітпеген көмірсутектер болады.
Негізінен этилен қатарына жататын гексан мен ... ... ... ... ... бір бөлігі құрамында шайырлы заттары бар ... ... Егер ... моторы нашар жұмыс істейтін болса
бөлінетін шайырлы заттар мен қара ... ... де ... көп болады.
Мұндай жағдайда машинаның артынан будақтап қара ... ... ... ... ... ... ... бейорганикалық қорғасын да бөлінеді. 1 литр бензин құрамында 1 гр
тетраэтилқорғасын болады. ... ... ... ... ... Тетраэтилқорғасынның жануы кезінде бөлінген
қорғасын қосылыстары бүкіл планета атмосферасына таралады. Соңғы 100 жыл
ішінде Гренландия ... ... ... 5 есе, ал ... еріген
қосылыстарының мөлшері соңғы 20 ... ... 10 ... көбейген.
Атмосфераға бөлінетін қорғасыннын 86% автокөліктерден бөлінеді.
Аэропорттарда ұшақтардың қонған және ... ... де ... ... көп ... Мысалы, «Боинг» ұшағының ұшуы кезінде
бөлінген зиянды заттардың мөлшері бір мезетте оталған 6850 ... ... ... ... ... тең.
Алматы қаласында атмосфераны ластаудың 20% жеке секторлар мен жылу
энергетикалық жүйелердің еншісіне тисе, 80% - ... ... ... ... ... ... мен ... толық жанбауынан
шыққан өнімдердің мөлшері бензинмен жүретін ... ... ... ... ... ... ортаға жағымсыз әсерін төмендету - тұрақты
қоғам ... ... ... ... ... ... ... аз
жұмсайтын автокөліктер үлгілері жасалып, бензинді сұйылтылған газға
алмастыру, бензиннің ... мал ... ... ... ... майларын
пайдалану қолға алынуда.
2. ЛАСТАҒЫШ ЗАТТЕКТЕРДІҢ ТҮРЛЕРІ
Ластағыш заттектердің ... ... ... ... ... ... ыдырауы арқылы пайда болған  өнімдердің ... ... ... ... әр ... ... ... мөлшеріне
байланысты. Ластағыштардың  атмосферада таралуын анықтайтын ең негізгі
параметрге  олардың ... ... ... ... ... ... ... өзі немесе шығарындылар үш түрге бөлінеді:
* әлемдік көлемде ластайтындар — кай ... ... да  ... ... ... тарайтын кабілеті барлар,  атмосферада көп уақыт
бойы  (бірнеше жыл немесе айлар)  сақталатьн шығарынды (тастанды) ... ... ... ... ... ... мерзімі бір айдан жоғары
радионуклидтср);
* аймактық. (региондьқ) көлемде ластайтындар (бірнеше мемлекеттердің
территориясы ... бір ... ... ... бөлігі кіруі мүмкін) —
үлкен аймақты ... ... оның ... осы ... ... тез ... ... ластанудың іздік мөлшерде жан-жаққа
таралып, шектеулі уақыт (әдетте бірнеше ... бойы ... ... заттектер (күкірт пен азот оксидтсрі, пестицидтер,
ауыр металдар);
* ... ... ... (бір жердің шеңбсрінен  аспайтын) —
атмосферада аз уақыт қана сақталатын шығарынды  ... (ірі ... ... сутек және басқа заттектер, сонымен қатар жоғарыда
келтірілген түрлердің  өкілдері, мысалы, аласа ... ... ... т.б. ... түрлі көздерден шығарындының шығу ұзақтығына байланысты олар ... бір ... ... бөлінеді. Апатты жағдайлардағы шығарындылар бір
дүркінділер тобына ... ... газ ... ... мен
аэрозольдар түтін мұржалары, аэрациялық шаң тартқыштар және әр түрлі
желдеткіш қондырғылары ... ... ... ... ... ... көздер биік (Н > 50 м), орта ... (Н = 10-50 ... (Н = 2-10 м), жер ... (Н < 2 м) ... ... ... ... мен концентрациясы көздердің биіктігіне
байланысты келеді.
Атмосфера табиғи жолмен және адамның ... ... ... ... жолмен ластануы жанартаудың атқылауына (жерде бірнеше
мың жанартау бар, олардың ... ... ... ... тау жыныстарының
үгітілуіне, шанды дауылдардың тұруына, орман өрттеріне (найзағай түскенде),
теңіз ... ... ... көтерілуі мен ауадағы сулы ерітінді
тамшыларының ... тірі ... ... ... ... ... ... аэропланктондар, яғни әртүрлі
аурулар қоздыратын бактериялар, ... ... ... ... ... ... катар атмосфераны ластайтындар
қатарына космос шаң-тозаңын жатқызуға да болады. ... шаңы ... ... ... пайда болады. Секундына атмосфера арқылы
орасан жылдамдыкпен ... 64 км/с ... 200 ... жуық ... ... өтіп ... 60-70 км ... көбісі жанып үлгереді.
Ғалымдардың болжамына сәйкес тәулігіне жер ... 10/18 ... ... ... ... ... ... жаркыншактардан да сактайды. Жыл
сайын жерге 2-5 млн. т космостык шаң түсіп отырады. ... шаң да ... ... ... ... жатады. Ол ауада қалқып ... ... м. ... ... ... ... ластайтын 
көзердің, арасында шөлді дала мен басқа да сусыз даланы ... ... ... шаң буды суға ... ... күн ... сіңіреді және тірі ағзаларды күн сәулесінен қорғайды.
Заттектердің биологиялык. жолмен ыдырауы көп ... ... ... көмірсутектерінің, азот оксидтерінің, көміртектің
оксиді мен диоксидінің және т. б. ... және ... ... ... ластануға табиғаттың алапатты қүбылыстарының қосатын
үлесі ... ... ... орта ... ... ... жылына атмосфераға 30-150 млн. т газ және 30-300 млн. т ... күл ... ... тек ... (Филиппин) жанартауы атқылаған
кезде (1997) атмосфера ауасына 20 млн. т ... ... ... ... атмосфераға бірқатар фитопатогендік  ативтілігі
жоғары химиялық ластағыштар — сынап, мышьяк,  қорғасын, селен ... ... ... салдарынан да атмосфера көп мөлшердегі шаңмен ... ... 1915 ж. ... ... өрті 1,5 млн. км2 ... қамтып, одан
шыккан түтін 6 млн. ... жуық ... ... ластанудың антропогендік (жасанды) көздеріне өнеркәсіптік
кәсіпорындар, көлік, жылу энергетикасы, түрған  ... ... ... шаруашылығы, т. б. жатады. Тек өндірістік кәсіпорындардың ғана
қоршаған ортага әсер етіп ... ... ... ... бөлуге болады:
шикізат, материалдар, құрал-жабдыктар, отын, электр энергиясы, ... ... ... таралатын шыгарындылар (газ,  ... ... ... шу, инфрадыбыс, ультрадыбыс, діріл,
электромагнитті ... ... ... ... ... ... және т. б. ... ластайтын компоненттердің химиялык қүрамы
отын-энергетика ресурстарының түріне, ендірісте қолданылатын шикізатқа,
оларды өңдейтін технологияға ... ... ... ... ... ... балқыту, оны құрышқа қайта өңдеу кезінде де
атмосфераға лас түтін көп ... 1 ... ... балқыту кезінде 4,5 кг
шаң, 2,7 кг күкіртті газ, 0,5-0,1 кг ... ... ... қоса
қоршаған ортаға біраз мөлшерде ... ... ... ... ... ... шайырлы заттар бөлінеді. Түсті металлургияда
атмосфераны шаңмен, газбен ластау көзі болып ... ... ... ... ... ... ... қорғасын және т.б. заттар
бөлінеді. Электролиз арқылы ... алу ... де ... ... ... және ... фтор ... бөлінеді. 1 тонна
алюминий алу үшін электролиздердің түрі мен ... ... 33-47 ... ... оның 65% ... ... тарайды.
Қазақстан территориясында түсті металлургия үш аймақта - ... және ... ... ... ... ... ... Жоңғар Алатауы мен Қаратауда кездеседі. Түсті металлургияның
өнеркәсіп орындарында Менделеев ... ... 74 ... Түсті металдарды өндіру үлкен мөлшердегі энергияны қажет етеді.
Сондықтан Мұндай өндіріс орындары ... ... ... ... ... ... көзі ... терриконниктер - жыныстарда
өздігінен жануынан ұзақ ... бойы ... мен ... жануы жүреді.
Нәтижесінде күкіртті газ, көміртегі оксиді, шайырлы ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі атмосфералық ауаға
көмірсутектер, күкіртті ... және ... да иісі ... ... ... каучук заводтарынан ауаға - стирол, дивинил, толуол, ацетон,
изопрен және т.б. ... 90-шы ... ... ... ... Қазақстанның Каспий өңіріндегі тек Мұнай өндіретін орындарынан
жылыша ... 184 ООО ... ... зиянды заттар бөлінеді. Ал қазіргі
кезде Мұнай өндіретін кен орындарының саны да, өндіретін Мұнайдың ... ол ... ... түсті. АҚШ-та қоршаған ортаны ластағаны үшін заңды
тұлғалар мыңдаған ... айып пұл ... ... ... ... айып пұл ... одан ... есе аз. Сондықтан-да инвесторлар
сүзгілерді орнату, ауыстуру және ... ... ... ... ... оған қарағанда айып пұл төлеуді жөн санайды.
Құрылыс материалдары өнеркәсібінде цемент және ... ... ... де ... ортаға зиянды шаңдар бөлінеді. Мұндай шаңдар
негізгі ... ... - ... ... ... ... ... өндеу кезінде бөлінеді.
Химия өнеркәсібі (пластмасса, майлайтын материалдар, тұрмыстық химия
заттары және т.б.). Бұл өнеркәсіп саласынан ... ... ... адам
организмі үшін қауіптілердің бірі. Химиялық өнеркәсіптерден қоршаған ортаға
IV валентті көміртегі оксиді, IV ... азот ... ... ангидрид,
аммиак, күкіртті сутек, хлорлы, фторлы қосылыстар және т.б. бөлінеді.
Ірі күкірт қышқылды цехтар Жезқазған мен ... мыс ... ... қорғасын-мырыш комбинатында, Ақтөбе және Жамбыл
суперфосфат заводтарында салынған.
Атмосферада күкіртті газдар ұзақ сақталмайды. Ауа райы құрғақ жағдайда
2-3 аптадан, ... және ... ... болған жағдайда бірнеше
сағаттарға дейін сақталады . ... ... ... ... фотохимиялық еакциялардың әсерінен тотығып H,SO4 ерітіндісін
түзеді. Сөйтіп Бұл қосылыстың қауіптілігі арта түседі- күкіртті ... ... ... жел ... көшіп сульфатты формаларға ауысады. Олардың
көшуі желдің жылдамдығы 10 ... ... 750-1500 м ... ... ... таралуы 300-400 км қашықтыққа дейін жетеді.
Күкіртті қосылыстар адамдар мен жануарлардың тыныс алу жолдарына ... ... ... ... ... ... бұзылуына әсер
етіп әтижесінде фотосинтез процесі нашар ... өсу ... ... ... төмендеп, ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімі азаяды.
Атмосфералық ауа құрамында ... көп ... ... таттануын
(коррозия) үдете ... ... ... ... ... ... ... аудандарда, ауылды жерлермен
салыстырғанда темір 20 есе, ... 100 есе тез ... ... ... - ... және ауыл шаруашылығының еңбек өнімділіғін арттыратын, халықтың
әл-ауқатын көтеріп, дамуына ықпал ... ... ... күш. ... ... - ... барлау және өндіру, тасымалдау, тарату
және пайдаланудан ... ... ... ... ... отын
өнеркәсібі (Мұнай, газ, көмір) және халық ... ... ... ... ... ... ... мен өнеркәсібінің дамуына республикадағы мол
табиғи байлықтар себеп болып отыр. Мысалы, Қарағанды көмір ... қоры 51 млрд ... ... ... ... қоры бай ... және ... металлургия комбинатының салынуымен Карағанды көмір
бассейншің маңызы арта түсті.
Сонымен қатар энергетиканың қоршаған ... ... ... ... ... ... қоспалардың болуымен, жылу
қалдықтарымен ластауда да үлесі көп. Бүкіл пайдаланатын ... ... ... ... ... Қалған білігі (75%) өндірістік,
тұрмыстық жылуға, транспорт, металлургия, химиялық процестер үлесіне ... ... ... ... 25 млрд ... аса ... ... қоршаған ортаға әсері отынның түріне байланысты.
Қатты отынды жақ ... ... ... толық Жанбаған отынның күлді
бөлшектірімен бірге күкіртті ангидрид, азот оксиді, фторлы қосылыстардың
кейбір қоспалары бөлінеді. Кейбір жағдайларда отын ... ... ... улы ... ... кездеседі. Мысалы, Донецк антрацигтерінің құрамында
аз мөлшерінде мышьяк кездессе, Екібастұз көмірі ... — бос ... ... ... ең көп ... ... ... Кейбір
мамандардың айтуы бойынша көмірдің қоры 400-500 жылға жетеді. Көмірдің
Мұнайдан тағы бір ... ол ... жүзі ... біркелкі таралған және
Мұнайға қарағанда арзан. ... КСРО ... ірі ... елдің шығысында орналасты, мысалы Екібастұз, Канск-Ачинск кең
орындары. Ашық әдіспен ... ... ... ... бір ... кен ... ... келетін. Мұндағы көмірдің қоры шамамен 9
млрд тонна деп саналады. Алайда Бұл кең ... ... ... күл ... (50% ... ... ... торфты (шымтезекті) кеңінен
пайдаланудың қоршаған ортаға тигізетін жағымсыз жақтары көп. Біріншіден, ... ... ... сол жердің топырақ жабыны мен ландшафтының
өзгеруіне алып келеді. Жергілікті жердегі ... су ... және ... сапасын төмендетіп, ол жерде ... ... ... де ... ... ... оны ... және тасымалдау кезінде де
экологиялық мәселелер туындайды.
Сұйық отындарды (мазут) жақ қанда атмосфералық ... ... азот ... ... жанып бітпеген отын өнімдері, ванадий
қосылыстары, натрий тұздары бөлінеді. ... отын ... ... ... ... ретінде көп жерді алып жататын, жел тұрса ... ... күл- ... ... Алайда сұйық отын экономикалық тұрғыдан
қымбат болғандықтан тиімсіз. Д.И.Менделеев айтқандай, Мұнай жағу - ... ... ... ... газ. Көмірді табиғи газбен ауыстыру еңбек өнімділігін арттырып,
шығын азайып өнімдердің (металл, ... ... ... ... ... ... экологиялық ахуалын жақсартады. Сондықтан соңғы кезде
көмір мен Мұнай өнімдерінің ... ... газ көп ... Егер көмір
жақ қан кезде атмосфераның ластануын 1 ... деп ... ... - 0,6, ... ... ... - 0,2-ге тең. Табиғи ... ... ... ... ... ... ... бірақ
көмірмен салыстырғанда мөлшері 20%-ға төмен.
Электроэнергетиканың негізін жылу электр станциялары құрайды. ... ... ... ... 70 % ... Жылу станциялары жалпы
өнеркәсіптен бөлінетін зиянды ... 29%-ын ... Олар ... ... айналасына, биосфераға айтарлықтай әсер етеді. Әсіресе,
сапасы төмен отындармен жұмыс жасайтын ... ... аса ... ... 1 сағат ішінде 1060 тоннасы жағылған ... ... 34,5 т ... ... 99%-ға ... ... 193,5 т күл, ал [мұржалары арқылы атмосфераға 10 млн/м3
түтінді газдар бөлінеді. Жылу ... ... ... ... ... жаңбыр суының құрамындағы ванадий, никель фтор, фенолдар
және ... ... су ... ... судың сапасына, су организмдерінің
тіршілігіне әсер ... ... ... алып ... ... да ... ... көбеюі нәтижесінде судың химиялық құрамы
өзгеріп, ол өз ... ... мен су ... ... ... санына және су айдындарының өздігінен тазару процестерінің ... ... ... алып ... ... ... ... қызған пармен қозғалысқа келетін турбиналардың
көмегімен энергия береді. Турбиналарды үнемі сумен салқындатып отыру ... жылу ... су ... ... ... жылынған су
бөлінеді. Ал ірі жылу станциялары мен АЭС-тер ... ... ... ... Олар 80-90 м3/сек жылы суларды бөліп шығарады. Су ... ... ... ... гидротермиялық режимі бұзылып
судың «гүлдеуіне» алып келеді. Суда газдардың еру ... ... ... ... ... ... барлық химиялық және ... ... ... ... ... ... қышқылдығы өзгереді,
жеңіл тотықсызданатын заттардың ыдырау жылдамдығы артады және фотосинтез
процесінің жүруі төмендейді.
Кең байытатын, ... ... ... және ... ... ... ... аз немесе қалдықсыз технолоғияға көшіру,
автокөліктерден, ұшақтардан, жылу ... ... ... ... ... ауыр металдар, Фенолдар және т.б. зиянды заттардың ... асып ... ... ... ... негізгі шаралары
болып табылады. [1]
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1.  Экология (оқулық) - Алматы, 2008 - ISBN 9965-32-223-6
КІРІСПЕ
Атмосфералық ауа – бұл ғаламшардың ... ... ... ... ... ... гелийден тұратын газ қабаты.
Биологиялық процесс үшін оттегінің маңызы өте зор, ал көмірқышқыл ... ... өте ... Адам ... ... бар, ... ... алмай
өмір сүре алмайды, себебі адам организмінде оттегі қоры шектеулі. Ол 2 – ... қана ... ... ... ал бес ... ... соң, ауа ... организмінде орнына келмейтін процесс басталады, ми қабаты жұмысын
тоқтатады, биологиялық өлім келеді.
Атмосфералық ауаның әр ... ... ... ... ... ... оның ... тыныс мүшелерінің ауруына әкеліп соғады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Атмосфераның экологиялық жағдайын жақсарту бұл –дүние жүзілік мәселе
болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... табиғи негіздерін, дүние жүзілік экологиялық тұрақтылығын
айтарлықтай дәрежеде бұзды, ... ... ... ... ... ... ... ортаның жағдайы едәуір нашарлады. Оны
белгілі француз океонологы Жак Ив Кусто былай деп сипаттады: “Бұрын
табиғат адамды қорқытатын, енді адам табиғатты ... ... ... мен
аудандар да экологиялық жағдайы қатты шиеленісіп, ластауынан келетін
әлеуметтік, эстетикалық және басқа түрлі шығындарды былай қойғанда,
экономикалық шығынның өзі ғана жылына ... ... ... Оның ... ... ... ... те туды. Бұл
адамдарға тек қазіргі ғана емес, болашақ ... ... ... беті ... ... проблемасы – ғаламдық проблема, міне,
осыдан “Жер тек қана біреу” деген ұранды Біріккен Ұлттар Ұйымы кездейсоқ
ұсынбаған ... ... өзі ... ... ... ... ... кеңейтілген бағдарламасы болып табылатын маңызды құжат
“Табиғатты қорғаудын бүкіл дүниежүзілік стратегиясы” қабылданды. Бұл
проблеманы шешудін басты жолы – адамдардын ... және ... ... қалыпты экологиялық дамуды айналадағы ортаны бүкіл адамзаттың және
әрбір адамнын ... ... ... ... етіп ... ғасырды түсініп, XXI ғасырға аяқ басайық.”
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1. АТМОСФЕРАЛЫҚ АУАНЫ ҚОРҒАУ
2. ЛАСТАҒЫШ ... ... ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кеңқияқ мұнай кен орының бу-жылулық өндеу арқылы игеру әдісі57 бет
Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орны50 бет
Өзен мұнай-газ кен орны72 бет
Атмосфераның құрылысы мен газдық құрамы25 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
2010-2012 жылдары аралығында атмосфералық жауын-шашынның химиялық құрамының өзгеруі46 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
Автомобильден шыққан газбен ауаның ластануы15 бет
Алматы қаласы атмосфералық ауасының ластану жағдайы22 бет
Алматы қаласынан шығарылатын зиянды заттектердің қоршаған ортаның экологиялық жағдайына әсері77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь