М. Әуезовтің Құнанбайдың тарихи тұлғасын көркем образға айналдыру жолындағы ізденістері

Ұлы қаламгер М. Әуезовтің Абайдың әкесі Құнанбайдың тарихи тұлғасын «Абай жолы» роман-эпопеясында жан-жақты суреттеп, қыры мен сыры мол теңдесі жоқ типтік бейне етіп мүсіндегені белгілі. Құнанбай бейнесі романда басқа көркем бейнелерден биік тұрған тағылымы мол, бойында адамға тән жақсылық қасиет заманнан заманға үлгі боларлық, ұлттық сананы саналылықпен сақтап қалған тұлға. Оның Абайға жасаған әкелік борышы, қазақ үшін, бүкіл ұлтымыз үшін мақтан тұтарлық әке екендігі архив беттерін ақтарғанда айқын көрінеді. Балалардың дүниеге келуі мен өсуіне, олардың жастайынан бітім – болмысының жетілуіне көреген әке көп мән берген. Олардың рухани танымына бағыт берумен қатар, мінез – құлқының қалыптасуына қарай жағдай жасап, ақыл – кеңес беріп отырған. Көп әйел алған Құнанбай балаларының татулығына, бауырмалды болып өсуіне мүмкіндік жасап, бір әйелден туған баланы басқа әйелдерінің бауырына салып, әйелдерінің де ауыл мен ауыл арасында беделді, абыройлы ана екендіктерін көрсете алған.
Құнанбай образына қатысты тарихи шындық пен көркем шындықтың «Абай жолы» роман – эпопеясындағы бейнеленуіне байланысты архив деректеріне сүйене отырып, жаңаша пікір қалыптастыруға Ә. Марғұлан, Л. М. Әуезова, Т. Жұртбай айтулы еңбек сіңірді.
Кейіпкер Құнанбай мен тарихи тұлға Құнанбайдың өмірі, жеке басына қатысты оқиғалардың өзі өмір сүрген заманының тарихи шындығымен салыстыра талдау ұлы шығарманың түпкі көркемдік мақсатын терең түсінуге мүмкіндік береді. М. Әуезовтың өзі де бұл мәселеге ерекше көңіл бөлген. 1933 жылы жарияланған «Абайдың туысы мен өмірі» атты зерттеуінде: «Біздің мақсат – осы қарастырылатын адамдардың барлығының өмірін бізден алыс заманда, бүгінгі өмірімізден бөлек күй, бөлек шарт, бөлек тарихи дәуірде бүгінгіден бөлек болғандығын анық көрсету. Сондықтан біздің міндетіміз – қаралау емес, бүгінде анығын
Әдебиеттер тізімі:

1. Абай Құнанбаев. Шығармаларының бір томдық толық жинағы. Қазақтың Мемлекеттік Көркем Әдебиет Баспасы. Алматы, 1961
2. Қазақстан Жоғары мектебі. №2, 2003. Т. Жолдасова. Құнанбай бейнесі: Тарихи шындық пен көркем шындық. 210-215 бет
3. Қазақ тілі мен әдебиеті. № 10, 1999. 55-58 бет
4. Ізденіс. Пойск. № 4-5, 1999. Т. Жолдасова. Құнанбай және Оспан (аңыз бен ақиқат). 22-24 бет
5. Абай. №1, 2004. 2-11 бет
6. Қазақ әдебиеті. 7 сәуір, 2000
        
        М. Әуезовтің Құнанбайдың тарихи тұлғасын көркем образға айналдыру жолындағы
ізденістері
Ұлы ... М. ... ... ... ... тарихи тұлғасын
«Абай жолы» роман-эпопеясында жан-жақты суреттеп, қыры мен сыры мол теңдесі
жоқ типтік бейне етіп мүсіндегені белгілі. Құнанбай ... ... ... ... биік тұрған тағылымы мол, бойында адамға тән ... ... ... үлгі ... ... ... ... сақтап
қалған тұлға. Оның Абайға жасаған әкелік борышы, қазақ үшін, бүкіл ұлтымыз
үшін мақтан тұтарлық әке екендігі ... ... ... ... ... ... ... мен өсуіне, олардың жастайынан бітім – болмысының
жетілуіне көреген әке көп мән ... ... ... ... ... ... мінез – құлқының қалыптасуына қарай жағдай жасап, ақыл – ... ... Көп әйел ... Құнанбай балаларының татулығына, бауырмалды болып
өсуіне мүмкіндік жасап, бір ... ... ... ... ... ... ... де ауыл мен ауыл арасында беделді, абыройлы ... ... ... ... ... тарихи шындық пен көркем шындықтың ... ...... ... байланысты архив деректеріне
сүйене отырып, жаңаша пікір қалыптастыруға Ә. Марғұлан, Л. М. ... ... ... ... сіңірді.
Кейіпкер Құнанбай мен тарихи тұлға Құнанбайдың өмірі, жеке ... ... өзі өмір ... ... ... ... ... ұлы шығарманың түпкі көркемдік мақсатын ... ... ... М. ... өзі де бұл ... ерекше көңіл бөлген. 1933 жылы
жарияланған «Абайдың туысы мен өмірі» атты ... ... ... ... ... адамдардың барлығының өмірін бізден алыс ... ... ... күй, ... шарт, бөлек тарихи дәуірде бүгінгіден
бөлек болғандығын анық көрсету. Сондықтан біздің ...... ... ... білгісі келген жұртшылыққа Құнанбайдың дәл пішінін көрсету.
Бұл сөздің ... ... жайы деп ... ... ... көп таратып айтып
кетсек, солай болуына себеп ... ... да – осы ... ... - деп ... ... ... тұлғасын көркем образға айналдыру барысында
да оның «мемлекеттік адам» екендігіне ерекше мән беріп, жағымсыз кейіпкер
ретінде ... аса ... ... – трагедиялық бейне ретінде ... Абай мен ... ... ... ... ... ... көрсетті. Жазушының әуел бастағы шығармашылық нысанасын
оның 1940 жылы жазған ... ... атты ... ... ... ... кім ... білмесек, Абайдың кім екенін білу де қиын
болар еді. Бірі әке, бірі бала ... ... ... бір тарихи дәуірде
бірыңғай қоғамдық таптық жағдайда тіршілік ... ... ... сыртқы
әдісі, жолдары басқа – басқа болса да, ... бір. ... ... ... ... ... да жәрдем береді . . . Бұлардың қай –
қайсысы болса да – ... ... ... ... ұлы ... ... ... құлы да болған.»
Сондықтан да біз Құнанбайдың тарихи тұлғасымен жете танысып қана ... ... ... ... жан – ... ... мүмкіндік аламыз.
Төрт рет жазылды дейтін Абай өмірбаянының барлық нұсқасында да М.Әуезов
Құнанбай ... ... ... ... 1944 жылғы үшінші ... ... ... ... ... бұрын берген атадан бала үлгі алмайды»
деген ... ... ... ... ... Абайды жастайынан оқытып, өзіне
серік етіп, елді ... ... ... тұлғасы жайлы елден естіген
естеліктерін қайта – қайта қағазға түсіріп отырады. Ал 1950 ... ... ... ... қайшылығы көп болған. Ол - өз дәуірінің, феодалдық өз
тобының бел баласы. Ісі мен мінезінде заманының талай – ... ... ... . . . Осымен қатар көпшілігінің есінде қалған ... ... ... ... ... аға ... ... тұрғанда ұрыдан, алушы
шабаршыдан ел тыныш болған деседі.»
Құнанбайдың көркем бейнесін жасауда жазушы тарихтағы болған оқиғалар
мен оларға ... ... дәл сол ... ... ... ... Қодар жайлы әңгімелердің бәрін тәптіштеп баяндай ... ... ... кейбіреулері өзгертіліп, оқиғаның өрбуінің өзін
жібін жатқызып баяндап, Қодарды аянышты көрініспен суреттеген. Сондықтан
Абай ... ... ... ... ... ... ... пікірдер
келіп түсіп жатты. Көркем шығарма көркем бояулармен, сол романда айтылып
отырған негізгі ... ... ... ... бағыты мен өзінің
қиялынан туған ... ... етіп ... ... ... көрсету
үшін көркемдік әдіс – тәсілдерді пайдалана отырып, жазушының өз қиялымен де
өзгерістер туғызуы – заңды құбылыс. ... ... ... ... жасауда өзінің белгілі бір мақсатты қиялы, ... ... Абай ... ... ... ... ... аударылып, бағасын алып
жатқан кезде 1959 жылы М.Әуезов роман жайлы, оның жазылу ... ... ... ... ... еске ... менің есіме ең әуелі,
Қодарды жазалау ... ... ... ... бойынша бұл көрініс
кітаптағы орталық қақтығыстарға эмоциялық кілт ... тиіс еді. ... ... ... елге тарап кеткен (әсіресе, ... туыс ... ... ... ... Оған ... ... әділ жазаланған
болатын. Бірақ, тарихи материалдарды зерттеуге сын көзбен тереңдей ... ... шын ... ... ... мен ... ... мен оның
туыстарына тиісті жерді тартып алуға көз тіккенін ұқтым. Бұл факт маған
Құнанбайдың жаңа ... ... Бұл ... ... көрінісі: үш жыл
ауылда болмаған 13 жасар бала Абай туған ауылына оралады. Даланың ... иісі оның тұла ... ... ... жеріне деген салтанатты сезімін
оятады. Тап осындай сәтте өзінің ... ... ... қорқынышты көрінісі
баланың жанын улайды. Бұл жан жарасы өмір бойы жазылмайды. Абай ... бұл адам ... ... жерін тартып алмақшы болған Құнанбайдың
қулық пен сұмдыққа толы екені ақын өміріндегі драмалық бастапқы сәт болады.
Осы ... мен ... ... тарауларында әр оқиғаларды шиеленістіре
шешуге өзек болған осы Қодар мен бала ... ... ... ... ... ... ... мүмкіншілік берді,» - деп ортаға салды.
Шығармадағы көркем бейне - әке бала Абай алдында қорқынышты адам ... ... ... ... ... Ахат ... деректерінен бұл тарихи
тұлға туралы көп нәрсені меңгереміз. Құнанбай ... ... ... ... ... ... ... Тобықтыға би болған, хат
таныған адам. Халық Өскенбайды өте әділ ... ... ... ақ болса
Өскенбайға бар» деген халық аузында аңыз бар. Халық айтысына қарағанда, жат
жердің ... ... ... ... ... ... Құнанбайдың
шешесі Найман ішінде Матай руынан – Зере өте ... ... ... ... ... ... Өскенбайұлының өмірі жайлы
1804 жылы Құнанбай дүниеге келеді. Ол туғанда ірі, ... зор ... ... түс көреді. Ол түсінде: Өскенбай алтын сақаны үйіріп
отырғанын көреді. Анасы ол ... сақа – ... деп ... Оны бір ... ... ... өзі ... айтыпты: мен Құнашты бір күн
дәретсіз емізіп көргем жоқ және омырауымды тазалап жумай, бісміллә ... ... ... жоқ, - деп ... бірге туған бір әпкесі, бір
қарындасы болған. Құнанбайдың денесі өте ... ... бойы зор, ... бота көз, маңдайлы, қыр мұрын, сұлу ... ... зор ... өткір көзі ерлікке, басы ақылдылыққа сәйкестене біткен. Әкесі
молдадан оқытып, Құнанбай шала хат танып қалса да ... ... ... ...... ... өз талабымен хатты толық танып,
түрікше жазылған ... ... оқи ... ... кезінен бастап, Құнанбай өте ұғымды, зерек, алғыр, бір естігенін,
оқығанын ұмытпайтын болған. Ол ес біле ... ... ... ... ... оқиғаларды, биліктерді естіп, қазақтың өткір сөздерін, мақал –
мәтелдерін, тақпақтарын, батырлар, ... ... ... ... ... алатын болған. Жас күнінен шешендік өнерге, сөз тапқыш әдіске
бейім болады. Адамдық борышты қалай ақтау ... ... ... ... ерте ... орын ... Бұл сұрақты әкесіне, басқа ел адамдарына
талай рет қойса да, толық жауап ала ... ... Өз ... ... ... ... адал болу ... адам арын, адамшылығын сатпау керек деген
ақылын айтқан. Енді Құнанбай ... ... ... ... жақсы
көретінін, қандай адамды мақтап ... ... ... ел ... ... ... ел қорғаған ерлерді сүйетінін
аңғарған. Және елі үші ... ... ел ... ... елін ... - өнерге
бастаған адамдарды сүйетінін байқаған. Қайткенде туған елге, әрісі халыққа
адал еңбек еткен адам – адамдық ... ... шын ... ... ел ... ... ... қол жетпейтінін сезеді. «Батасыз ер
жарымас, баталы ер арымас», «Ер ... ер ... ... адам көр ...... ... арамдық – жамандық белгісі», «Көпті жамандаған
көмусіз қалар», «Көп өрт сөндірер, залым өрт ... «Көп ... ... ... ... шөл ... «Көптен үйрен, арсыздан жирен», «Тура биде
туған жоқ, туғанды биде иман жоқ», «Сайтандық ... ... иман ... ... сен де таза ... ... қолда, момынды қорға». Осыларды
Құнанбай ойына тоқып, ... ... ... қоса ... ... ... ... садаға, арымнан жаным садаға» - деп Құнанбай осы
сертін бұзбай ... ... ... ... ... ... ағатын «Хан өзені» деген
өзеннің таудан шыға беріс ... ... ... «Би биігі» деген
биіктің күнгей бетіндегі тастан салған қой қораның қасында ... ... Ол ... ... там ... білмеген. Тек қыста қойға бала тастан
қорған ... ...... ... ... ... ... боранға, қақаған
қызыл шұнақ аязға Құнанбайдың денесі әбден шыңдалып өскен.
Құнанбайдың әкесі Өскенбайға келсек, ол Найман ... ... ... ... Ағанас бидің қызы Күңкені айттырады.
Өскенбай көбінесе, ел ... ... ... ... Не ... ... ... барып, дау – шарды бітіреді. Осындай кездерде Өскенбайды
іздеп келген адамдардың дауларын Құнанбай тыңдап, ... ... ... екі жағы да риза болып қайтады. Сол билікті кексе билер ... деп айта ... ... ... ... би, мынау жуан, мынау аталы деп олардың
атақтарына, мансап, ... ... тек ... ағына қарайды.
Сондықтан, ел ... ... ... деп ... ... ... ... халық «Мырза» деп атаған. Оның екі түрлі жайты ... ... ел. ... бай болған жоқ, малы көп болған жоқ. Бірақ шын мұқтаж адамнан мал
аяп көрмеген. Тай – ... ... он екі ... енші алғанда, соларды
мінуге жарайтындарының бәрін аты жоқ ... ... ... ... ... ... ... беріп, жалаңаш адамдарға екі киімнің бірін
беретін болған, - дейді. Екінші мырзалығы: дауласып келген адамдарға ... ... ақыл ... таза ... аямайтын еді, - деседі.
Құнанбайдың уәдаға берік, ұстамдылығын, қайратты, ... ... ... ел аңыз ... – халық қамқоршысы (ерлігі жайында)
Өскенбай Құнанбайды 19 жасында үйлендіріп, өзі ... тас ... ... ... астындағы сайдың алдына қондырады. Өскенбай өзіне
біткен 30 шақты жылқысының 12 – сін Құнанбайдың еншісіне береді. Басқа ... аз ... ... енші ... жылы қыс ... ... ... ерте
март айында қолға келіп, сол жылқыларын Құнанбай жаяу ... Ол ... ... ішіне жаңа орналасқан, басқа Найман, Керей, Арғын, Уақ
сияқты елдерді Шыңғыстан ... ... ... ... ... ... ... Тобықты Найманмен жиі шабыса беретін.
Оның негізгі себебі: Шыңғыс ... ... ... ... ... ... ... қалмақтан босатып алғаннан кейін, ақтабан шұбырындыда Мұғаджар
тауына ауып кеткен ... руы көп ... ... ата ... ... келе
алмай жүргенде Шыңғыстың қалың ішіне Найман кіріп ... ... ... ... ... Уақ ... ... өзенінің бойын Арғын алып
қояды. Сөйтіп, Тобықты Шыңғысқа келген кезде Шыңғыс бос ... ... 4 ру ... ... жерін қайта алуға тура келеді. Әрине, орналасып
бауыр басып қалған ел жанжалсыз, ... бере ... ... алысып,
тартыс – дауласу – Кеңгірбайдың үлесіне тиеді. Сөйтіп, аяғында Тобықты
өзінің ата – ... ... қан – ... жанжал, ұрыс, шабыс арқасында
басқа елден ... ... ... ... ... ... ... басқа елдің шабындысынан құтылуға малын, жерін қорғауға сайысқа
түсетін, жаудан қорғайтын елге батыр керек.
Енді Құнанбай елін ... ... ... ел ... болуды, батырлықты
аңсайды. Ер жігіттің қанаты ат, ерге аты сай болу керек. Бірақ ... ... ... ат жоқ. Оған қуса ... ... ... ерге ... керек. Ол енді Өскенбайдың үйінде отырған жоқ, бөлек үй, шаңырақ иесі
болды. Елге жау ... ... ... ... ... ойына төңірекке атағы жайылған, алдына ат салмаған, өзінің
атасы Ағанас ... ... ... аты ... ... Мен енші ... бөлек
отау болғанымды айтып, атамнан торшолақ атты қалап сұрайын деп ойлайды. Осы
оймен Құнанбай аяқ артуға жарайтын қызыл бестіге ... ... екі ... ... ... Ағанас амандықты сұрап, еншіге 12 жылқы алғанын
естіп: «саған би бар ... ... ғой. ... ... ... ғой. Мал ... үйде болғаны жақсы емес пе, сен жоқ болсаң, онан
аласың, ал үлкен үйде мал жоқ ... ол ... ала ала ма?» - ... ... соң ... қайтпақ болады. Ағанас ертеңгі асты ішкен ... мен бас ... ... ... Мына Құнанбай енші алып, бөлек отау болып шығыпты. Қазір ... ... мен бір ... ... және ... мен ... ... екі
жақсы ат алғызып беріңдер, айдап қайтсын. Ел жайлауға шыққанда 100 қой мен
үйлерін артатын 6 түйе алып ... Ал, енді ... ...... бар
ма? – дейді. Құнанбай: «Мен ... мал ... ... атты қалап
келдім.» - дегенде Ағанас би: - «Мен ... атты ... одан ... ... соны ал» - дейді. Құнанбай: «Мен басқа ештеме қалап келгем жоқ» -
деп ... ... ... бәйбішесі: «Би, ол бір іші боқ, сырты түк
бір қара емес пе? Балаңыздан тор атты ... ... - ... ... ... ат аяп отырғаным жоқ. Өзін аяп отырмын. Қазір Тобықты ... ... ... ... жау ... бұл жауға аттануға шаппай отыра ала ма? Бұл
жауға шапса, осы тор ... ... Қара көре ... ат оны алып жауға
кіреді, не мұның бейнетіне, не ажалына себеп болады. Сондықтан, ... ... бере ... ... не алам десе де ... қақпаймын», - деп тысқа
шығады. Құнанбай да ... ... ... ... екі ... ... ... атына мінеді. Енесі көзіне жас іркіп, Құнанбайдың
маңдайынан иіскеп ... ... ... ... қала ... ... аса ... артынан Ағанас би шығып, торшолақ атты беретінін ... ... би ... өзің ауыл ... ... тойға мін. Бәйге
қос. Бірақ, ... ... ... ... ана ... ... ... - дейді.
Құнанбай тор атты жетекке алып, елге тартады.
Көктем туып, күн жылынып, жер ... ... кез. Қан ... екі саланы Қарабатыр және Әнет деген екі ру кедей ... ... күн ... соң ... ... бетіне көшіп қонған.
Бір күні таң қараңғысында тау жаңғырығып ... ... ... ... қазан айғайға ұласады. Дауысты естіген Құнанбай атып тұрып, сойылын алып,
атқа жайдақ мініп, ... ... ... ... ... сала – ... шапқан бірнеше адамдар қосылып, Шыңғыстың сыртқы биік жотасына
шығады. Бұл кезде таң ағарып, жер беті айнадай болып ... ... ... ... ... жау қарасы көрінеді.Сонда Отыншы ақсақал «Дәмелі,
аты әлді жігіттер іріктеліп жауды қуыңдар, бөгеңдер, арттарыңнан көп ... енді ... ... жоқ», - деген соң, аты әлді ер ... 20 ... ... жау ... ... береді. Сол топпен бірге
Құнанбай да шығады. Осы бір шайқаста Құнанбай қатты жараланады. ... ... ... жатқызып, жараның екі жағын кезектесіп ... тез – тез ... ... ішке ... ... ... Ішке қанды
жібермей, тез кезектесіп сорып төгуге жұрт тізіліп тұра ... ... ... ... ... айнып, құсып та жатады. Бұл кезде Құнанбай ... ... өңі ... өлер – ... ... ... жатады. Қан
әбден таусылған кезде, дайындап қойған ат қылын күйдіріп, ыстықтай жараның
аузына ... ... ... ... ... ... таңады.
- Күн жоғары көтеріліп, сәске болған кезде көзімді ашсам дейді Құнанбай
немересі Шәкәрімге – қаным кеуіп барады ... бір аяқ ... ... дем
алмай бір – ақ жұтып аз дем алып айналама қарасам, төңірегім толған ... ... жас, ... ... ... ... ... тілеп, менің жанымды қалдыруын сұрап тұр екен. Мен аздан соң ... ... тағы ішіп ... ... ... Сол ... жұрт «А, Құдай
ақсарбас, Көк қасқа жолына айттық» деп шулап, күңіреніп жылап жібереді.
Егер ел ... ... мен ... адам ... тілеуі көл болып, көптің
тілеуін Құдай қабыл қылып аман қалдым. Мен жаз бойы ... ... ... - ... сол жараланып қалған оң жақ емшегінің ... ... ... ... оң жақ ... астында бармақ басындай тыртық
орны болған. Құнанбай бұдан ... да, бала ... ... ... тап болып,
одан және елі болып, Құдайдан тілеп алып қалады.
Құнанбайға шешек шығып, өлім ... ... да ел іші ... ... аман алып қалады. Бірақ, аямай алуға келген ажал оның нұрлы
сұлу бетін аздап шұбарлап, сол жақ ... ... ... ала ... ... ... ... беті шұбар көзінде тарыдай ағы – оның қасиетін,
адамгершілігін, халқының сүю махаббатын кеміте ... ... ол ... ... ... ... ... белгісінің айғағы болып қалады.
Елінің екі ажалдан тілек тілеп алып ... ... ... ... ... қайрап жетілдіреді, халық оның абыройын көтеріп,
атағын жайып, ақылды, ... ... зор, ... ... деп
Құнанбай атын да атамай, үлкендер оған ... деп ат ... ... ... деп ... ... ... атағы өз елінен асып, басқа
алыс елдерге жайыла бастайды.
Әкесі Өскенбай қайтыс болып, бір ... соң ... ... үш ... ... ... қосып, ат шаптырып ас береді. Ташкент
– Бұхара ... ... да, ... елдер де сыйлық алып, елдеріне шеттен
қашып келген адамдарды «сен сақта, саған әкелген кісіміз» деп салт ... ... әкеп ... ... ... ... келген Қазақбай,
түбі шеркеш солдаттан қашып, керей, шүршіт ауылына сіңген ... ... ... ... әкелген құл демей, өз туысындай көріп, әйел
әперіп, алдарына мал салып, жер бөліп ... ... бар ... Мұндай әр рудан сіңгендердің саны көп.
Сол әкесі Өскенбайға ас бергенде Құнанбай үш ... ... ... ... ... ... кім ... танып, өзінің кім екенін
танытады. Осы ас ... ... ... ... ... ... бұл асты
да берген Құнанбай елі. Өзі жақсы көрген ел ... ... ... малын аяй ма? Әрине, Құнанбайдың өз елінде ... ... ... деуге болмайды. Құнанбайды көре алмай, алдынан шығып, жағасынан ... ... да ... ... ... ... адам болған. Ол балгерсіген бақсы құшынаштарға,
қисынсыз ырымдарға нанбаған. Пара ... пара ... ... ... ... жаны түршігіп жек көрген. Ол тек құдай мен көпке ғана ... деп ... ... зекет беруді білмейтін байларға малынан зекет
беруді орындатып, оларды нағыз нашар, ... ...... ... өлген мал етін, қан, безді жейтіндерді де тыйған. Тобықты ... ... ... ... ... оған сол өзінің аяғынан алған
туыстары көп болған. Ұрлығын жасата берген. Бірлі – жарым көнбеген ... дүре ... ... ... өз қолына ұстап жұмыс қылдырған. Бір
молда насыбай харам деп айтты деп насыбай атқандарды тотияйын езіп құямын
деп ... ... ... ... ... ... қыл, ... аулақ
жүр деп бұрын намаз оқымайтындарға да ... ... ... ... ... етіп көксеген Құнанбай өзінің күзегінен ең ... ... ... мал, азық ... беріп, айналасындағы қазақ балаларын, өз
балаларын оқытқан. ... ... ... ... ... деп аталып кеткен. Руы ноғай Мұхамед деген жоғары оқуы бар адам
болған. Онан кейін ... ... ... ... 1 рет ... ... мейіз, күріш және шығыс әдебиетшілерінің шығармаларын, түрік
тіліндегі кітаптарды, «Мың бір түн» ... арғы ... ... ... ... ... ... бұларға қоса ғибадат исламия,
тәпсір, мұхтасар сияқты ... діни ... ... ... ... бала ... күзектің орны бүгін бар. Ол қонысты «Ескі там» ... ... ... ... жаңа заң ... ... қалып, оның орнына аға
сұлтандар, старшындар сайланады. Құнанбай старшын, аға сұлтан болған адам.
Құнанбайды жұрт тек өз елінің ғана ... ... ... ... ... ойлап,
қазақ намысын жоқтайтын адамымыз деп ардақтайды. Кейбір адамгершілігі зор
төре тұқымдары да ... ... ... ... ... Ал, ... ... құмар төре тұқымдары Құнанбайды күндеп,
оның көзін жоғалту жағын қарастырады. Онымен қабат Құнанбайды жақтаушыларды
да бірге құртпақ болады. Жеңіп ... аға ... мен ... ... жақтаушылардың артына түсіп, Құнанбайдың өз елінен, өз қолтығынан жау
іздеді . . ... ... ... ... ұлы ... бірі – ... ... кезде ол кісі туралы әңгімелер көтеріліп жатыр. Әрине,
Құнанбайдың жақсы жағы ... Оны бай, ... ... ... ... деген сияқты неше түрлі кереғар пікірлер көп. Әлі де Құнанбайды
жамандаушылар болары ... ... «Ер ... – ел» ... ғой ... ... жақтайтын болса, халық анық жақсы адамын, өзі ... ... ... болса, түбінде жақсы адам бірлі – ... ... ... ... ... ... Құнанбай Өскенбайұлының өмір сүрген дәуірі, бұл дәуірге тіпті
жанаспайды. Сол дәуірдегі адамдарды осы дәуірдің қарауылынан қарап, ... ... ... ... әр ... өз ... ... сынаған жөн. Біз сияқты Тәуелсіз елдің жастарының алдында тұрған
міндет – ... ... да ... ... дәуіріндегі түрлі
әлеуметтік, саяси оқиғалардың ақ – қарасын анықтау. Ұлы тұлғалардың ... ... ... ... Сонда ғана қазақ халқының мәртебесі жоғарылап
қалары сөзсіз.
Әдебиеттер тізімі:
1. Абай ... ... бір ... толық жинағы. Қазақтың
Мемлекеттік Көркем Әдебиет Баспасы. Алматы, 1961
2. Қазақстан Жоғары мектебі. №2, 2003. Т. ... ... ... ... пен ... шындық. 210-215 бет
3. Қазақ тілі мен әдебиеті. № 10, 1999. 55-58 бет
4. ... ... № 4-5, 1999. Т. ... ... және ... ... ... 22-24 бет
5. Абай. №1, 2004. 2-11 бет
6. Қазақ әдебиеті. 7 сәуір, 2000

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әдеби дәстүр мен жаңашылдық, халықаралық әдеби байланыс17 бет
Тұлға бойында қорқынышпен мазасыздық күйлерінің туындау ерекшкліктері4 бет
Тұлғаның қорқынышы51 бет
Қазақ тіліндегі тілдік тұлға мәселесі56 бет
Қорқыт- қылқобыз өнерінің негізін қалаушы15 бет
«Абай жолы» романындағы Құнанбай бейнесі34 бет
Іскерлік ойындар6 бет
Білім беру жүйесіндегі инновациялык технологияның теориялык негіздері9 бет
Желтоқсан жаңғырығы5 бет
Кенесары хан7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь