Оқыту психологиясының негіздері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ОҚЫТУ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1 Оқыту процесінің мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Оқыту теориясының негізін қалаушылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.3 Оқыту процесінің қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10

2. ОҚЫТУ ПСИХОЛОГИЯСЫНЫҢ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ...12
2.1 Оқытудың психологиялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.2 Оқыту психологиясының құрамдық бөліктері ... ... ... ... ... ... ..16
2.3 Оқыту психологиясының қозғаушы күштері ... ... ... ... ... ... ... 22

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Кіріспе

Бүгінгі таңдағы өркениетті отыз ел қатарына қосылуды мұрат тұтқан тәуелсіз Қазақстан Республикасының қоғамы болашақ түлектерді жедел өзгерісті дүниеде өмір сүруге дайындау қажеттігінен оқу-білімдену жүйесіне жаңа да күрделі талаптар қоюда. Ал мұндай дайындық балада әрқилы ғылыми салаларға тән біршама білім-біліктер жиынтығын қалыптастырумен ғана шектеліп қоймастан, оның бойында жоғары шығармашыл және икемшіл тұлғалық мүмкіндіктерді дамытуға бағытталған нақты істерді қамтуы тиіс. Соңғы жылдарда жалпы және орта білімді гуманизациялау мен гуманитаризациялау ниеті айқын әрі мақсатты бағыт ала бастады. Ал бұл ұлағатты мақсаттың тиімді іске асуы бала тәрбиесінің қайнар көзі бастауыш мек- тепке тәуелді болатыны айдан анық. Адамға табиғаттан беріл- ген ізгілікті мүмкіндіктердің 80% осы бастапқы оқу кезеңінде қалыптасатынын ғылым дәлелдеп отыр. Қазіргі таңда психологияның алдыңғы міндеттері қоғам дамуының бағдарламаларын анықтайды. Еңбек өнімінің дамуы, техника мен технологияның дамуына білім беру мен денсаулық сақтау жүйесін жақсарту, осының барлығы адамға қатысты мәселелерді ғылыми зерттеуді талап етеді. Жан-жақты дамыған тұлғаны қалыптастыру мемлекеттің ең басты міндеттердің бірі.
Өмір сүру барысында дамитын тұлғаның ерекшеліктерін меңгеретін білімнің көлемі мен сипаты, қызығушылығы, кез келген ортада қарым-қатынасқа түсе білуі, зейін қасиеттерінің жоғарғы деңгейде болуы, адамгершілік қасиеттері, осылардың барлығы адамның белгілі бір жағдайға еркін жауап қайтаруына белсенді және мақсатты түрде әсер етеді.
Студент тұлғасының қарым-қатынас үрдісіндегі зейін қасиеттерінің жоғарғы деңгейде болуы студенттердің оқуда, еңбекте, қоғамдық өмірде белсенділігін дамыту жолдарын ашуға мүмкіндік береді.
Курстық жұмыстың өзектілігі: Психологияның аса маңызды мәселелерінің қандайы болмасын, басқа ғылымдармен байланыспай шешілуі мүмкін емес. Психиканың пайда болуы мен дамуын зерттеу үшін биология, генетика, антропология, білімдері мен әдістерін қолдану қажет; психофизиологиялық проблема- ларды шешу үшін нейрофизиология, нейроанатомия, нейрохимия, меди- цина әдістерін тартуды талап етеді; психикаға орай биологиялық және әлеуметтік жағдаяттар байланысы проблемасы әлеуметтік, биологиялық, психологиялық білімдердің басын қоспай мүлде шешілмейді. Осылайша, психологияның басқа ғылымдармен, ғылым салаларымен ара қатынас түрлерін шексіз жалғастыра беруге болады. Өз кезегінде, психологиялық зерттеулер нәтижесінде алынған деректер психологиямен сыбайлас пәндер үшін өте қажет.
Сондықтанда жан-жақтан келіп, жаңа әлеуметтік ортаға бейімделудегі студенттердің оқыту-тәрбиелеу процесін тиімді ұйымдастыру үшін, олардың қарым-қатынастағы зейіндерінің деңгейлерін анықтау өзекті мәселелердің бірі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Психология. Оқу құралы. Түркістан, 1998 ж. 94 бет;
2. Психология негіздері. Оқу құралы. Түркістан, 2000 ж. 120 бет;
3. Жантану негіздері. Дәрісбаян жинағы. Алматы, Дәнекер, 2001 ж. 360 бет;
4. Жалпы психология. Дәрісбаян жинағы. Алматы, Дарын, 2003 ж. 340 бет;
5. Жалпы психология. 1001 тест. Алматы, Дарын, 2004 ж. 96 бет;
6. Жалпы психология. Дәрісбаян жинағы. Алматы, Заң әдебиеттері, 2004 ж. 350 бет;
7. Жалпы психология. 1001 тест. Алматы, 2004 ж. 120 бет;
8. Жалпы психология. Дәріс тақырыптарын шұғыл тексеру тестілері. Кентау, 2005 ж. 62 бет;
9. Психология негіздері. Оқу-анықтамалық құрал. Кентау, 2005 ж. 104 бет;
10. Психология негіздері. Оқу-анықтамалық құрал. Алматы, Заң әдебиеттері, 2007 ж. 120 бет.
11. Столяренко Л.Д. Основы психологии Ростов-на-Дону: Феникс 2005. сс.150-156, 639-640.
12. Джакупов С.М., Абдрахманова Р.Б., Жұбаназарова Н.С., Тәжібаев Т.Б. Эксперименттік психологияның негіздері. Алматы: 1998. сс. 19-35, 36-39.
13. Алдамұратов Ә. Жалпы психология Алматы, 1996
14. Доценко Е.Л. Лекции по курсу «Психология общения».
15. Бап-Баба С. Жалпы психология. Алматы, 2006.
16. Бап-Баба С. Психология негіздері. Оқу-анықтамалық құрал. Алматы, 2007.
17. Богословский В. т.б. Жалпы психология. – А., Мектеп, 1980, 13 тарау.
18. Омаралиева Қ., Смак Қ. Психологиядағы қарым-қатынас мәселесінің өзіндік рөлі.
19. Педагогикалық және жас ерекшелігі психологиясы. / Ред. басқарған А. Петровский. – А., Мектеп, 1987.
20. Оразбекова А.А. Отбасы психологиясы. – Алматы, 1997
21. Тәжібаев Т. Жалпы психология. – Алматы, 1993.
22. Мухина В.С. Мектеп жасына дейінгі балалар психологиясы. – Алматы, 1986.
23. Жарықбаев Қ. Психолоия. – Алматы: Білім, 1993.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Психология пәнінен
Тақырыбы: Оқыту психологиясының негіздері
Тексерген ___________________
Орындаған __________________
Мазмұны
|Кіріспе..............................................................| 3|
|............................................3 | |
| |5 |
|1 ... ... ... |5 ... |7 ... ... ... |10 ... ... |12 ... ... ... негізін |12 ... |16 ... ... ... |22 ... |
| |28 ... Оқыту психологиясының негіздері...............................12 | |
|2.1 Оқытудың психологиялық |30 ... | ... ... ... ... | ... | ... Оқыту психологиясының қозғаушы | ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | ... | |
| | ... таңдағы өркениетті отыз ел қатарына қосылуды мұрат тұтқан
тәуелсіз Қазақстан Республикасының қоғамы ... ... ... ... өмір сүруге дайындау қажеттігінен оқу-білімдену жүйесіне
жаңа да күрделі талаптар қоюда. Ал мұндай дайындық ... ... ... тән ... білім-біліктер жиынтығын қалыптастырумен ... ... оның ... ... ... және икемшіл тұлғалық
мүмкіндіктерді дамытуға бағытталған нақты істерді қамтуы ... ... ... және орта ... ... мен гуманитаризациялау
ниеті айқын әрі мақсатты бағыт ала ... Ал бұл ... ... іске асуы бала тәрбиесінің қайнар көзі бастауыш мек- тепке тәуелді
болатыны айдан анық. ... ... ... ген ... 80% осы ... оқу кезеңінде қалыптасатынын ғылым
дәлелдеп отыр. Қазіргі ... ... ... ... ... бағдарламаларын анықтайды. Еңбек өнімінің дамуы, техника мен
технологияның ... ... беру мен ... ... ... ... ... адамға қатысты мәселелерді ғылыми зерттеуді талап етеді. Жан-
жақты дамыған ... ... ... ең ... ... ... сүру барысында дамитын тұлғаның ерекшеліктерін меңгеретін
білімнің көлемі мен сипаты, ... кез ... ... ... ... ... ... жоғарғы деңгейде болуы, адамгершілік
қасиеттері, ... ... ... белгілі бір жағдайға еркін жауап
қайтаруына белсенді және мақсатты түрде әсер ... ... ... ... ... ... деңгейде болуы студенттердің оқуда, еңбекте, қоғамдық өмірде
белсенділігін дамыту жолдарын ашуға мүмкіндік ... ... ... ... аса ... ... ... басқа ғылымдармен байланыспай шешілуі мүмкін емес.
Психиканың пайда болуы мен ... ... үшін ... ... білімдері мен әдістерін қолдану қажет; психофизиологиялық
проблема- ларды шешу үшін нейрофизиология, нейроанатомия, ... ... ... ... талап етеді; психикаға орай биологиялық және
әлеуметтік жағдаяттар ... ... ... ... білімдердің басын қоспай мүлде шешілмейді. Осылайша,
психологияның басқа ғылымдармен, ... ... ара ... ... ... беруге болады. Өз кезегінде, психологиялық ... ... ... ... сыбайлас пәндер үшін өте қажет.
Сондықтанда жан-жақтан келіп, жаңа әлеуметтік ортаға бейімделудегі
студенттердің ... ... ... ... үшін, олардың
қарым-қатынастағы зейіндерінің деңгейлерін анықтау өзекті мәселелердің
бірі.
Курстық жұмыстың мақсаты: ... ... ... қарастыру.
Курстық жұмыстың міндеті:
✓ оқыту процесінің мәнін ашу;
✓ оқыту теориясының негізін қалаушылардың еңбектеріне шолу жасау;
... ... ... ... оқытудың психологиялық негіздерін қарастыру;
✓ оқыту психологиясының құрамдық ... ... ... психологиясының қозғаушы күштерін қарастыру.
1 Оқыту туралы жалпы түсінік
1. Оқыту процесінің мәні
Оқыту – оқу мақсатын (бiлiмдендiру ... iске ... ... ... реттестiрiлген қызметi, ақпарат жеткiзу
(информирование) тәрбиелеу, игерiлген ... ... ... ... iс- ... ... ... – мұғалім мен оқушылардың белгіленген мақсатқа ... ... ... ... ... ... ... арнайы ұйымдастыру. Оқыту процесі – мұғалім мен оқушының бірлескен
іс-әрекеті.Көбіне оқыту деп мұғалім мен ... ... ... жетуге
бағытталған іс-әрекетін айтады. Оның барысында жеке тұлға ... ... ... Дәстүр бойынша оқыту екі бөліктен тұрады – оқыту ... алу. ...... мазмұнын алу процесі. Дәстүрлі оқытуда білім алуға
қарағанда оқыту басым ... оқу ... ... баса ... ... ... ... аударылмайды.
«Оқыту – үйрету және білім алу» деген парадигманың ұзақ тарихы бар. Ол
әлі сақталуда. ... ... ұзақ ... ... ақпарат беретін негізгі
тұлға болып келді. Осы кезге дейін ... ... ... терминдері жиі
қолданылады.Білім, іскерлік, дағды оқушыға бере салатын зат болмағандықтан
оқыту мәнін нақты ашпай, ... ... ... бере ... ... «Өзара іс-әрекет барысында білім қалай меңгеріледі, даму,
тәрбие ... ... - ... ... ... ... ... Әрине
мұғалім мен оқушы оқыту процесінде өзара әрекет жасайды, оның негізі, ...... ... таным іс - әрекетін оқушылардың атқаруы
нәтижесінде мәліметтерді меңгеруі, ... ... ...... ... ... ... дағдыларды меңгеруі,
шығармашылық қабілеттерін дамыту, адамгершілік, эстетикалық ... ... ... үшін ... ... ... іс-
әрекетті ұйымдастыру және ынталандыру іс-әрекеті.
Оқыту процесі – екі жақты ... ... ... ... ... ... ... тарапынан тарапынан оқушы іс-
әрекетіне ... ... ... ... ... ... маңызды міндеттері: Оқушылардың танымдық белсенділігін
ынталандыру. Оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру. Ақыл-ойды, ұғымталдықты,
қабілетті, дарындылықты дамыту.Осы процесте оқушылар ... ... ... жасауға үйреніп, жақсы мен ... ... ... ... ... ... Ол мынадай бөліктерден тұрады:
мақсат, міндет, мазмұн, нәтижелері, оны бағалау. ... беру деп – ... ... жайында ғылымда жиналған білім жүйесін жеке адамның меңгеруін
және оны өмірде тиімді етіп ... ... ... ... ...
білім мазмұнын, оқыту әдістерін және оқытуды ұйымдастыруды ғылыми тұрғыдан
негіздеу. Дидактика «Нені оқыту керек?» «Қалай оқыту ... ... ... жауап береді. Осы сұрақтардан басқа да ... ... ... ... оның заңдылықтары қандай?», «Кімдерді оқыту керек?», «Не
үшін оқыту керек?» және «Қайда оқыту керек?». Осы сұрақтарға ... ... ... ... педагогикалық тәжірибені зерттеп, қорытындылап,
мектептің тәжірибесіне енгізумен айналысады. Әрбір мұғалім дидактиканы ... ... ... ... ... ірі тәжірибелік міндеттерді
теориялық білімсіз шешу мүмкін емес.
Оқыту - ... ... ... мiндеттерiн) iске асыруға
бағытталған, ақпарат беру, тәрбиелеу, бiлiмдi түсiндiру және тәжірибелік
қолдануды қамтамасыз ... ... рет- ... ... ... - ... дағдылану және игерiлген тәжiрибе ... жаңа ... және ... ... пайда етiп, бұрын қалыптасқанды өзгерiске
келтiретiн оқушының өзіндік ... ... Оқу – ... ... ... ... мен ... арасындағы өзара ықпалды реттестiрiлген
iс-әрекет. Бұл ұстаз бен шәкiрттің ... ... екi ... Оқу –
бұл ғылыми бiлiмдер, қажеттi iс-әрекет тәсiлдерi, эмоцио- налды-құндылықты
және қоршаған ... ... ... ... бағытталған
мұғалiм басшылығында оқушылардың арнайы ұйымдастырылған iс-әрекетi. Оқу
бары- сында бала ... Жүйе ... ... ... ... ... 1) мақсат; 2) мазмұн; 3) әдістер; 4) ұйымдастыру ... ... Осы және ... да кей- бiр ... ... тоқталайық.
Бiлiмдену - оқу барысында игерiлген бiлiм, ептiлiк, дағдылар мен ... ... Бiлiм - ... ... ... бiлдiретiн идея-
лар жиынтығы немесе қоршаған дүниенің бала санасында түсiнiктер, сұлбалар,
нақты бейнелер ... ... ... – игерiлген бiлiмдердi
тәжірибеде қолдану тәсiлдерiн (жолдарын, әрекет түрлерін) ... ... ... ... дәрежеде жетiлiп, автоматтық күйге түскен ептiлiктер. Мақсат
(оқу, ... – оқу ... қол ... ... ... ... болашақ . Мазмұн (оқу, бiлiмдену) – оқу үдерiсiнде шәкiрт
игеруi қажет ғылыми бiлiмдер, ... мен ... ... және ... ... ... ... Ұйымдастыру – дидактикалық үдерiстi
белгiлi заңдылықтарға орай ... ... ... ... ... ... үшiн бұл үдерiстi қажеттi формаға ... ... – оқу ... ... оның iшкi мәнi, ... касы және мазмұнының сыртқы қоршамы. Оқу
формасы ең алдымен сыныптағы оқушылардың санымен, оқу уақыты және ... оның iске ... ... т.б. ... Әдiс – оқу
мақсаттары мен мiндеттерiнің орындалу (iске ... ... ... ... ... ... ... қолдауы. Оқу үдерiсiнде құрал ретiнде
педагогтың дауысы (сөзі), оның шеберлiгi, оқулықтар, сынып ... ... ... ... (оқу өнiмi) – оқу барысында, оқу үдерісi салдары-
нан, көзделген мақсаттың iске асу ... ... ... ... өз пәнi ... iске қосылатын заңды- лықтарды зерттейдi, оқу
үдерiсiнің барысы мен нәтижесiне не- гiз ... ... ... мақсаттар мен мiндеттердің орындалуын қамтамасыз етушi
әдістер, ... ... мен ... белгiлей- дi. Осының
арқасында ол екi басты функцияны ... 1) ... ... ... 2) ... ... ... құралдар дайындау).
Дидактика барша пәндер бойынша және оқу iс-әрекетiнің ... ... оқу ... ... Зерттелушi болмысты қамту
шеңберiне байланысты дидактика ... және ... ... ... ... зерттейтiн пәнi: оқыту мен оқып үйренудi оларды туындатқан
жағдаяттарымен әрi оларды орындау ... және ... ... жетiлетiн
нәтижелерiмен бiрге анықтау. Жекелен- ген (нақты) дидактика оқыту
әдістемесi деп ... Ол ... оқу ... ... ... ... мен әдістерiн қарастырады. Әр оқу пәнi өз әдістемесiне ие.
Бастауыш мектеп дидактикасы да ... ... тән ... ... ол ... ... мәселелерiмен шұғылдана отырып, кiшi мектеп
жасындағы оқушылардың ... ... ... теориясының негізін қалаушылар
Оқыту теориясының негізін қалаушылар: Я.А.Коменский, И.Г.Песталоций,
Ж.Ж.Руссо, К.Д.Ушинский, В.Сухомлинский, А.С.Макаренко, т.б. ... ... ... ... чех педагогы Ян Амос Коменский (1592 - 1670).
Оның 1632 жылы шыққан «Ұлы Дидактика» ... ... ... ... сынып-сабақ жүйесі туралы жазылды. Ол ... ... ... оған жету жолы – ... беру және оқыту деп санады. «Көп емес,
өмірге ... ... ... шақырып, оны түсіндіру үшін жаттығу,
тәжірибелік әдістерді қолдануды ... ... ... ... ... пайдалылығын дәлелдеді. Я.А.Коменский ... ... ... жүйелілік және сабақтастық, жаттығу ... ... ... ... ... жүйесін терең
зерттеді. «Жақсы ұйымдастырылған мектеп ... ... ... ... жүйесінің бөліктерін атады. Олар:оқушыларды мектепке белгілі ... ... ... ... ... одан ... ... бөлу; әр сыныпқа бөлме беру; күніне 4 сабақ ... ... ... ... ... ... ... тәртіп; бір сабақтың
ұзақтығы бір сағаттан ... ... ... ... ... ... жаңабілімдерді түсіндіреді, жаттығулар орындатады. Бұл қазіргі
аралас сабаққа ұқсайды. Я.А.Коменский ... ... ... ... ... ... 3 ... бөлген: басы, жалғасы, соңы. ... ескі ... еске ... ... үй ... ... ... түсіндіреді.
Я.А.Коменский «Мұғалім – сабақты ... оның ... - ... Оқушының өз күшіне ... ... ... ... сүюге
тәрбиелеу, үй жұмысы туралы да мәселелер ұлы ... ... ... ... экскурсияны кең қолданып, оны білім берудің
маңызды құралы деп санаған.
Иоганн Генрих Песталоций (1746-1827) ... өз ... ... ... деген еңбегінде дамытып оқыту принциптерін ұсынып,
бастауыш мектептегі оқыту әдістерінің негіздерін қалады. ... ... ... ... – білім негізі. Одан әрі нәтиже – дерексіздік.
Білімді ... ... ... Сөз, сан, шама – ақыл ... оның
негізі, оқытудың қарапайым құралдары.Жаратушы балаға күш береді. Ол баланы
дамуға итермелейді. «Көз көргісі келеді, құлақ естігісі, аяқ ... ... ... ... жақсы көргісі, ми ойланғысы келеді»-деген. Осы
тұжырымдарға ... ... ... ... ... сурет салуға үйрету, содан
кейін жазуға үйрету тәсілдерін ... ... ... ... алған әсерлерін талқылатуды қолданған. Оның пікірінше «заттар
мен құбылыстарды бақылаған баланың ойы ... ... ... ... ... ... анық ... оны реттейтін оқыту арқылы
жиналатын білім қоры, өйткені ол ақыл-ой жұмысын туғызады. Бірақ ... беру ... ... ... ... ... Ол үшін ... балаға сөйлеу, ... ... ... ... ... ... ... екендігін дәлелдеген.
Ұлы педагог көрнекілік әдісін Я.А.Коменскийге қарағанда терең жазып,
ақыл-ой жұмысына керектісі еңбек пен тәжірибе деген.Жан Жак ... ... ... ... тәрбие туралы» (1762ж.) деген еңбегінде халыққа
білім беруді, әр адамды дамытуды, баланың белсенділігін ... ... ... ... өмірмен байланыспағаны, кітап тілімен көп сөйлегені үшін
сынады. Руссо ... ... ... оқыту теориясын
ұсынды. Бұл тұжырымдамаға сәйкес ... ... ... ... ... оның қажеттіліктері мен қызығушылықтарын ескеруге шақырады.
Оның оқыту мен бала ... ... бала ... ... күшін дамыту, еңбекке дайындау сияқты идеяларынң педагогиканың
дамуы үшін маңызы зор болды. Ұлы орыс ... ... ... ... басқа тілде оқыту баланың табиғи күші мен қабілтін
әлсіретеді, сондықтан оны ана тілінде оқыту керек ... ... ... ... ... бағыттарын, жеке пәндердің мазмұнын анықтауға көп
үлес қосты. Халық шығармашылығы – ... ... ... көмектеседі. Зейінді жаттықтыру, есте сақтауды ... ... ... беріктік принциптері, оқытудың түрлі
әдістері баланың берік білім ... ... ... ... ... ... Оқушылардың
дүниетанымын қалыптастыру үшін оларға терең білім керектігін, әр пәнді
басқа пәндермен және ... ... атап ... ... ... ... бірлігі арқылы жекелеген пәндер арасында байланыс ... ... ... политехникалық оқуды қолдап, оқу жоспарына жалпы
техникалық пәндерді енгізуді ұсынды. Ол оқуды өнімді еңбекпен ... ... ... ... ... оқу ... оқытуды құптады. Ол сол кезде қолданылған дальтон-жоспары, жобалау
әдісі сияқты әдістеріне қарсы шықты.
Василий Александрович Сухомлинский ... ... ... ... ... деп ... Оқытудың табыстылығы мектептегі
мұғалімдердің рухани өміріне, ... ... ... ... Сонымен қатар өнімді еңбек, зерттеу жұмыстары, эксперимент
жүргізу, құбылыстарды, әдебиеттерді өз ... ... ой ... ғасырдың 80-жылдарының аяқ кезінде ынтымақтастық педагогикасы
одан әрі дамыды. Оның негізгі идеялары:
Сабақ үстінде оқушылармен ... ... ... ... ...
баланың оқуға деген ықыласын ояту, оны ... ... ... ... ... ... ... оқыту. Ынтымақтастық педагогикасының бір принципі –
оқушыларды қорқытпау, еркін ... өз ... ... ... қою ... ... сабақтарының дәстүрліден
айырмашылығы – балалармен ынтымақ, ... қиын ... ... ... ... ... пәндік, сөздік ақпараттарға алуан
түрлі нұсқауларды (сызба, ... т.б.) ... Олар ... ... ... алгоритмдік формаларын дамыту құралы.
Өз еркімен таңдау идеясы. Владимир Федорович Шаталов оқушыларға ... ... ал олар ... ... ... идеясы. Сабақта, алда өтетін тақырыптарға уақыт беріледі.
Ірі блоктар идеясы. Оқулықтың 3-4 тарауы бір ... ... ... ... ... Александрович Амонашвили балаларды
өздерінің іс-әрекеттерін бағалауға және пікірлерін айтуға үйретеді. Оның
оқушылары жолдастарының ... ... және ... ақыл – ой жұмысы. ... ... ... ... ... деген құштарлық, биік мақсатқа жетуге деген
құлшыныс бар.
Жеке тұлғалық тұрғы. Жаңашыл мұғалімдердің сабағында әр ... ... ... деп ... мұғалімнің өзіне деген адал ниетін көреді.
1.3 Оқыту процесінің қызметтері
Оқыту процесінің өзіне тән қызметтері бар. Олар ... ... ... ... ... ... ... білім беру қызметі - бұл адам баласына білім байлығымен
қаруландыру, оны өз бетімен білім алуға, ... пен ... ... ... ... ... толық игеру үшін оған қойылатын талаптарды
ескерген жөн. Олар:
білімнің толықтығы – оқу ... ... үшін ... іс-
әрекетті іске асыру;
білімнің түсініктілігі – оқушылардың өз бетімен ізденіп, ... ... – жаңа ... алу үшін ... ... ... ... мүмкіндігін жасау.
Оқытудың тәрбиелік қызметі – оқытудың тәрбиелік ықпалы жайындағы
Я.А.Коменскийдің, И.Ф.Гербарттың, Ф.АДистервектің, Н.И.Пироговтың ... ... ... ...... ... мақсатсыз құрал деп
тұжырымдады. Әлемнің екінші ұстазы аталған Әл-Фараби ... ... қас жауы ... » деп, ... ескертті. Білім беру мен тәрбиелеу
тұтас әрекет екендігін ... ... ... ... ... да сол екі негізге байланыстырып құра білді.
М.Дулатов «Оқытудағы мақсат жалғыз құрғақ білім үйрету емес, білім
мен ... ... ... беру ... екендігін баса айтып, оқу мен
тәрбиенің бір ... ... ... ... дәлелдеді.
М.Жұмабаев көру, есту, сипау, иіскеу, бұлшықет сезімдері арқылы
әдепке, әдемілікке, сымбаттылыққа, талғампаздыққа ... ... ... ... ... ... ... ақылы ересек адамдарға
қарағанда төмен екендігіне байланысты тәрбиелік іс-әрекетке тәлімді тәсіл
қолдана білу ... ... ... ... ... ғылыми теориялар мен ережелердің
оқушылардың дүниетанымы мен ... ... ... моральдық
нормаларды, мінез-құлықты игеруін қамтамасыз етеді. Оқыта отырып тәрбиелеу,
оқушыларды өмірге, ... ... ... ақыл –ой ... ... ... қалыптастырады.Мектепте оқушыларға теориялық білім
беру тәрбие процесімен тығыз байланыста өткізіледі.
Оқытудың ... ... ... ...... ... ... Оқушының тілі, ақыл-ойы, сенсорлық және қозғалыс аймағы сезімі,
ерік-жігері, қажеттіліктері, ... ... ... – жеке ... ... Л.С.Выготский (1896-1934) тұжырымдаған психологияның маңызды
заңдарының бірі – ... ... ... ... ... білім
мазмұнына баланы дамытатын ... ... ... ... ақыл-ой жұмысын кезең бойынша ... ... ... ... оқыту әдісі баланы дамытуға
бағытталған.
Оқу ...... ... ... ... және ... иге-
руге бағытталған ерекше үдеріс түрі. Оқу әрекеттері ұйымдасқан формада
арнайы білім мекемелерінде іске асып ... ... ... ... ұйымдастырылмаған күйде, басқа әрекет түрлерімен қабаттаса, оның
қосымша нәтижесі ретінде атқарылуы мүмкін. Оқу ... ... ... ... тек ... ... дамуының құралы ретінде қызмет етеді.
Қалаған іс-әрекет түрі сияқты оқу ... де ... ... ие ... ... ... ... (әрекет, амал (опера- ция), шарт-
жағдайлар, қажеттер, ... ... Оқу ... ... ... ... орайласуы оның даралықты сипатын
береді. Аталған іс-әрекет түрлері әлеуметтік-тарихи даму барысында ... ... ... ... әр кезеңде тұлғаның жас деңгейі мен даму
ерекшеліктеріне байланысты жетекші іс-әрекет түрі алға ... ... тек ... ... ... оқушыны әр жақты дамытуға,
алдымен ақыл-ойды дамытуға бағытталған.
Сонымен оқыту процесінің міндеті ... ... ... және ... ... ... жүзеге асады.
2 Оқыту психологиясының негіздері
2.1 Оқытудың психологиялық негіздері.
Психологияның аса маңызды мәселелерінің қандайы болмасын, ... ... ... ... емес. Психиканың пайда болуы мен
дамуын зерттеу үшін ... ... ... ... ... ... қажет; психофизиологиялық проблема- ларды шешу үшін
нейрофизиология, нейроанатомия, нейрохимия, меди- цина ... ... ... ... орай ... және әлеуметтік жағдаяттар
байланысы ... ... ... психологиялық білімдердің
басын қоспай мүлде шешілмейді. Осылайша, ... ... ... ... ара ... ... ... жалғастыра беруге болады. Өз
кезегінде, психологиялық зерттеулер нәтижесінде ... ... ... ... үшін өте ... және педагогика байланысы ежелден келе жатқан, дәстүрлі
қалыптасқан құбылыс. Барша ғұлама педагогтар адамның ... ... тума ... мен ... ... ... тұлғаның
психикалық іс-әрекеттері және дамуына орай тетік- тер мен ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығын алға
тартты.
Оқыту мен дамудың өзара ... ... ... психологияның
өзекті мәселесі болып отыр. Я.А.Коменскийдің еңбегінен бастап, оқытудың
ғылыми негізін іздестіру ... ... ... ... оқушының жеке
мүмкіндіктері мен олардың жасының даму ... ... ... дамыта оқытудың ғылыми негізін іздестіру басталған.
Бұл мәселеге орыс педагогикасының негізін салушы К.Д.Ушинский де назар
аударған. Ол ... ... ... ... атты ... ... ... жас
ерекшелігі кезеңіндегі негізгі психологиялық даму ерекшеліктерін айта
отырып, баланы оқытудың ең ... ... ... мен ... деп ... мен ... арақатынасы жәніндегі мәселе одан бергі уақытта
да, өзектілігін жойған жоқ. Оны психология ... ... ... ... де зерттей отырып, оқыту мен ... ... ... ... тәсілдерін ұсынды:
— оқыту мен даму бір-біріне тәуелсіз екі түрлі процесс;
... ... ... оқыту мен даму процесінде ... ... ... оқыту мен даму екі түрлі салыстырмалы процесс;
— оқыту дамудан кейін жүріп отыруы мүмкін, сонымен қатар дамуды ... ... оның ... ... да ... ... мен ... арақатынасы мәселеснің шешімін түрлі
зерттеушілер әртүрлі тәсілдермен іздестіреді:
— Д.Б.Эльконин мен В.ВДавыдов ... ... ... іздестіру
керек деи есептеді;
Н.А.Менчинская, Д.И.Богрявленская, Е.А.Кабанова-Миллер ... және ... ... ... ... ... жетілдірудің көмегімен арттыруға болады деп дәлелдеді;
— Б.Г.Ананьев, А.А.Люблинская ... ... ... арту ... мән ... Л.В.Занков оқытудың дамытушылық әдістеріне ең бірінші, оқыту
процесінің өзін жетілдіру арқылы қол жеткізуге ... деп ... ... ... ... ... ... ақыл-ой
әрекеттерінің кезеңді қалыптастырудың әсерін зерттеді;
— Т.В.Кудрявцев, А.М.Матюшкин оқытудың дамытушылық әсері педагогикалық
әрекетттер мазмұнында проблемалы оқытудың ролін арттырғанда ғана ... және ... ... ... ... ұғымдардың әрқайсысы жөніндегі түсінік нақтылана түсті.
Жалпы қолданысқа төмендегі ұғымдар енгізідді: — даму — бұл ... ... ... тұлғаның сандық және сапалық өзгерісінің
кәріпісі;
— оқыту — қоғамдық-тарихи тәжірибені мақсатты ... ... және ... меңгеруді ұйымдастыру процесі
— Оқыту мен тәрбие беру ... ... ... ... ... ұлттық психологияны сипаттайды.
Тәрбиеленетін де, оқытылатын да адам ... ... Ол ... әдетте ұлттық сана мен ... ... ... ... және еркінің ерекшелігін адамдардың басқа бір ... ... мен ... ... ... идеялық
ерекшеліктері тән болатын қандай да бір ... ... ... ... ... мен ... мазмұнын тікелей
байланыстырады, сондықтан олар белгілі-бір ... ... ... ... ... ... ... детерменизм
ұстанымы.
Екіншіден ұлттық сана және ... ... ... ... ... ... ... идеалмен сәйкестігі нақты өмір мен ... ... ... ... ... ... ... бейімделген мүмкіндіктерді педагогикалық әсерде
дамыту ұстанымы.
Оқыту процесі дидактикалық жүйелер деп ... ... ... Дидактикалық жүйе оқытудың мақсатына жетуге
қызмет ететін, біртұтас құрылымды жасайтын элементер ... ... ... ... ... ... ... процестердің,
оқытудың әдістері, құралдары, формаларының және оның ... ... ... тұжырымдамалар-дан үшеуін бөліп алу
қажет: дәстүрлі, педоцентристикалық және ... ... ... ... жүйесіндегі басты родді білім беру, мұғалімнің іс-
әрекеті атқарады. Оны ... ... ... ... ... және немістің ... ... ... ... ... басты рөл оқуға баланың іс-
әрекетіне беріледі. Бұл тәсілдің ... ... ... ... мектебі, В.Лайдың XX ғасырдың басындағы
педагогикадағы реформа кезеңінің теориясы жатыр. ... ... ... баланы қазіргі мемлекеттің талабына үйрету және ... ... ... ... ... ... ... керек деген ұғымына
сөйкес «азаматгьіқ тәрбие» тұжырымдамасын жасады. В.Лай тәрбие мен ... ... әсер ету мен ... оған ... ... сызу, ән-күй,
би сабақтары, түрлі ауызша және жазбаша жұмыстар мен ... ... ... ... ... ... ... «әсер ету» формуласына негізделген «әрекеттегі
педагогика» тұжырымдамасын ... ... ... жүйе, екі жақтылы оқыту мен оқу — оқытудың іс
әрекетін ... ал ... ... ... ... пәнін
құрайды деген тұжырымдамадан негіз ... ... ... ... ... ... ... бағдарланған тұжырымдаманы (Л.В.Занков,
З.И.Калмыкова, Е.Н.Кабанова-Миллер) және ... ... ... (Г.А.Цукерман, В.В.Давыдов, Д.Б.Элъконин, С.А.Смирнов)
еректпе атауға ... ... ... ... ... ... ... ұстанымдар құрайды.:
— қиыншылықтың жоғарғы деңгейіңде оқыту;
— бағдарламалық материадды оқытудың жоғарғы қарқындылығы;
— теориялық ... ... ... ... ... оқу ... ... барлық оқушыларды дамыту мақсатына бағытталған жүйелі жұмыс жүргізу.
З.И.Калмыкованың ... ... ... ... ... ойды ... оқыту дамытуы болып есептеледі. Тиімді
ойды оқып білім алудың негізі деп ... ... ... ... ... сырттайғы көрінісі — жаңа білімді өзбетінше ... оны ... ... білу деп ... Мұндай ойдың негізгі
көрсеткіштері:
— ойдың жеке ... ... тыс ... таба ... ... байланыстардың пайда болуының жылдамдығы және дамуы;
— мәселенің ұғымдылығы, оның әдеттегіден тыс ... ... ...... ... ... ... бірлігіңде пайда
болатын ассоциациялық идеялардың саны.
З.И.Калмыкованың дәлелдеуі бойьшша, дамудағы оқыту ... ... ... ... асуы ... оқытудың мәселелігі;
ө) оқьггудың жекелігі және даралығы;
б) ойлаудың түрлі ... ... және ... ... дамуы;
в) ақыл-ой әрекеттерінің тәсілдерін қалыптастыру;
г) есте сақтау әркеттерін арнайы ұйымдастыру.
Е.Н.Кабанова-Миллердің тұжырымдамасы, озі оқу жұмысының тәсілдері деп
атаған, ойлау ... ... ... Оқу ... ... ... ... байланысын ашуды
бақылауды, зерттеліп отырған құбылыстың сипаттамасын ... ... және ... белгілерін ажыратуды кіргізеді.
Е.Н.Кабанова-Миллердің тұжырымдамасындағы шарттары ретінде
төмендегілер ... ... ... ... оқушыларда түрлі деңгейлерде толықтырылған
оқу жұмысының тәсілдерін қалыптастыру идеясына ... ... ... оқу ... оқу ... ... тәсілдерінің болуы және
оларды оқушыларда қалыптастыру маңызды;
3. Оқушылар ... ... оқу ... ... тәсілдерін
қалыптастыру қажет.
Сонымен жоғарыда қарастырылған тұжырымдамалар жалпы психиканы дамыту
мақсатында оқушылардың ... ... ... ... ... ... ойын дамытумен (З.И.Калмыкова) немесе ойлау
операцияларын қалыптастырумен (Е.Н.Кабанова-Миллер) ... ... ... ... ... оқушылардың жеке қасиеттерін
дамыту тұжырымдамасы кең таралған.
Г.А.Цукерман тұжырымдамасына сәйкес, оқытудағы маңызды міндеттердің
бірі — ... оқу ... ... ... Оқу ... мұғалім
мен баланың ынтымақтастығы негізінде жасалады. Ол оқу бірлестігіңдегі үш
басты сипаттамаларды ... ... ... ... ... ... адамды қабылдамайды, ол
өзіне қажетті білімді іздестіреді, ал мұғалім баланың ізденісін ... ... ... ... жаңа ... нақты сұраныс жасау.
В.В.Давыдовтың Д.Б.Элькониннің тұжырымдамалары бойынша оқушыларды
дамыта ... ... ... ... сараптау, жоспарлау және
рефлексия арқылы меңгеру процесіңде оқу ... оның ... ... ... ... және ... тұлғаны
дамыта оқыту тұжырымдамасы, бірінші окушылардың шығармашылығын дамытуға
бағытталған.
Берілген шығармашылықтың ... ... ... ... ... ... мақсаты ретіңде,
әлеуметтік тәжірибенің қарқынды ... және ... ... ... пен өз-өзіне деген сенімді қалыптастыру
үйлесіміндегі қабілетін ... ... ... ... ... Осы ... сәйкес, мұғалім әрекетіндегі үш бағыт
ажыратылады:
— оқушының мұғаліммен және бір-бірімен өзара әрекеттерін ұйымдастыру;
— сабақтарда жеке ... және оқу ... ... ... кеңінен пайдалану;
— оқушыларды шығармашылық ... ... ... психикалық қызметін (қабылдау, тиімді есте сақтау, ойлау және ... ... ... және ақыл-ой белсенділігін) дамытуға
ерекше көңіл аударады.
2.2 Оқыту психологиясының құрамдық бөліктері
Дидактика тарихында ... ... ... екі ... ... мақсат – жеке тұлғаның ақыл-ойын, есін және басқа ... ... ... ... ...... негіздерін меңгерту, өмірге
қажет нақты білімдер беру.
Қазіргі оқытудың мақсаты білім туралы құжаттарда ... ... ... жоспарында нақтыланады.
Оқу материалын меңгертудің әрбір кезеңінде мұғалім өзінің алдына
төрт түрлі дидактикалық ... ... ... ... оқу ... ... және оны бірінші рет бекіту;
- оқығанды еске түсірту, іс жүзінде репродуктивтік және ... ... ... және ... ... ... жүйелеу;
- білім, іскерлікті бақылау және есепке алу.
Оқыту мазмұны - оқыту процесінде оқушы меңгеретін ғылыми білімдер,
тәжірибелік іскерлік, дағды, іс-әрекет және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік оқу жоспарында, мемлекеттік оқу
бағдарламаларында, оқулықтарда жазылған.
Оқыту процесінде ... ... ... ... ... және оны ... әдістерімен таныстырады.Оқу
материалдарының жаңа бөлігін меңгеру және ... ... ... Оқытудың
мақсаты - оқу материалдарының негізгі ойын және ... ... ... ... оқу ... қайталанады және оқушылар алған
білімдерін қолданады. Бұл ... ... ...... ... ... кең түрде жаңғырту, тәжірибелік қолдану.
Үшінші кезеңде мұғалім оқушылардың тәжірибелік ... сол ... ... ... ... ... алған білімін
мұғалімнің көмегімен де және өз бетімен де қолданады, меңгерген білімдерін
бір-бірімен салыстырады. Бұл кезеңдегі ... ... ... ... мәселелерді өз бетімен шешуі;
- білімді түрлі жағдайларда қолдана білуі.
Оқыту процесін кезеңдерге бөлу, талдау оның ... ... ... ... ... мен оқудың бірлігі. Олардың біреуін өзгерту
екіншісінің өзгеруіне де ықпал етеді. Оқыту барысында осы бөліктер арасында
үйлесімді дидактикалық ... ... болу ... ... жақсы қарым-қатынасы ... ... ... ... бірі.
Оқыту процесінің екінші ерекшелігі: оқыту мен оқудың өзара
байланысы арқылы білім ... ... ... ... ... ... ... жоспарлы түрде өту – оқытуды басқаруға
қойылатын келесі талаптардың бірі.
Үшінші ерекшелік оқу ... ... ... ... ... ... қандай ішкі процестер өтетінін, қандай жағдайлардың
оқытуға ықпал ететінін бірден бағалауға болмайтындығында. Оқу процесінде
жоспардан ... ... ... оның ... алу үшін ... ең басты
ұғымдарға назар аударады.
Оқытушы іс-әрекеті. ...... ... ... ... ... ... оқушымен тікелей де, жанама да байланыста
жүзеге асырылады. Оқыту процесі оқу ... ... ... ... ... орындау оқушылардың іс-әрекетін ... ... ... ... ... жолға қоюына, өз мақсаты мен оқушы
мақсатын сәйкестендіруіне байланысты. ... оқу ... ... ... ... ... ... ұсынады.
- осы ақпараттарды үйретеді, ... ... ... ... ... ... оқушының білімдер жүйесін меңгеруін және ... ... ... ... ... ... оқу – ... іс-әрекетіне басшылық етеді.
- оқытушы оқушылардың белсенділігін және саналылығын ынталандырады,
білімнің және оқу іс-әрекетінің сапасын ... ... ... ... жеке ... одан әрі ... жоспарлайды.
Оқушының оқу – танымдық іс-әрекеті. Оқу мазмұны және мәнін зерттеген
бихевиоризм, гештальпсихология, когнитивизм, іс-әрекет теориясы, ... - ... ... ... Оқушының оқыту процесіндегі іс-
әрекеті бір нәтижеге жетуге бағытталған.
Осы іс-әрекеттің маңызды белгілері: өзін-өзі сынау және ... ... ... ... ... қажеттілік, танымдық белсенділік,
табандылық, жігерлілік, ... ... ... ... дұрыс түсіну,
керекті іс-қимылдарды таңдау.
Оқу іс-әрекетінің өнімдері - білімдерде, іс-әрекетте, рухани өмірде,
қоғамдық қатынастарда, бағаларда бейнеленген. Оқу ... ... ... көрінеді және қалыптасады.
Оқу іс-әрекеті мазмұн, жеке іс-қимылдар, мотивтер сияқты бөліктерден
тұрады. Оқу іс-әрекеті арқылы оқу ... ... оның ... бөліктер болады: міндеттерді талдау; міндеттерді орындау туралы
шешімге ... ... ... ... ... еске ... міндеттерді
шешу жоспарын жасау; жүзеге асыру, шешілетін міндетті бақылау және бағалау;
оқу міндеттерін шешу процесіндегі іс-әрекет тәсілдерін түсіну.
Оқыту нәтижелері, оны ... ... қол ... ... ... ... сабақтағы ең басты назар оқушыға жаңа білім,
іскерліктерді ... ... ... келесі сабақтарда бақылау
және талдау күшейтіледі.
Оқушылар жаттығуларды, үй тапсырмаларын жеткілікті ... ... ... оқу ... қолдануға назар аударылады.
Мұғалім оқушының фактілерді, ... ... ... ... ... ... көріп, оқыту мақсатына жеткендігі,
білімнің меңгерілгендігі туралы қорытынды жасайды.
Қорытындыларды шығаруға оқушылардың өздері де ... ... ... кезеңінде білімдегі, іскерліктегі кемшіліктер анықталып,
меңгерілген ... және ... одан әрі ... ... жолдары
белгіленеді.
Мотив –оқу қызметінің маңызды бөлігі.
Оқу іс-әрекеті, мазмұны ... ... ... ... (Д.Б.Эльконин) бар оқушы ақпараттармен шектелмей, әр пәндегі іс-
әрекет тәсілдерін ... ... ... алға ... ... ... табылады.
Танымға оқушының ықыласы болу керек. Оған қалай қол жеткізуге болады?
Педагогика ғылымы бұл сұраққа толық ... ... жоқ. Іс - ... ...... ... жеке тұлғасы, іс-әрекеті, оқу ... ... ... әдістері оқушының оқуға деген ықыласын оятып, жақсы сезім, қызықты
сабақтар, жаңа ... ... ... ... сабаққа
қызықтырады. Болашақты ойлап пәндерге қызығу, түрлі пәндерге ... ... ... парыз баланың білім алуына себепші
болады.
Оқу ... ... ... Ол ... ... ... ... Оның
қатысушылары әр кезеңде не iстейдi? Оқу же- келенген бөлiктер түрінде iске
асып барады. Бұл бөлiктердің бiрiздi ... ... ... үдерiстi
құрайды. Әдетте, оқудың бiтiмдi бiр бөлiгi сабаққа теңдестiрiледi. Әр оқу
бөлiгiнде (сабақта) мақсатқа жету үшiн ... мен ... бiр- лiктi ... ... ... келетiн сатыларын өтедi. Ескi ... ... ... ... ... ... Оны ... өткiзедi. Мұның себебi: дәстүрлi ... оқу ... ... ... емес, мұғалiмге бередi. Шешiлуi тиiс сұрақтар да осы
жағдайға орай қойылатын едi, мысалы, жаңа ... анық та ... ... үшiн ... не ... және ... iстеуi керек, оқу үдерісін ол қалай
басқаруы тиiс, оқудың ... ... ... ... ... қажет. Ал
қазiргi заман дидактикасы ортаға оқушыны шығарады. Бұл жағдайда мұғалiм
пәннің ерекшелiк- терiн, ... ... ... ... ... ... ... өз белсендiлiгi мен дербестiгiне сүйеніп, өз ... ... ... ... ... Олардың бiрлiктi iс-әрекетiнде келесiдей
негiзгi кезеңдер ажыралады: – ... оқу ...... ... ептiлiктерiн және тәжiрибесiн пайдалану; – жаңа материал
өтудi ...... ...... ... Әр ... мұғалiм және оқушылардың өз мiндеттерi бел- гiленедi,
бiрақ олардың iс-әрекеттерiнің мақсаты – ортақ. Мұғалiм iс-әрекетiнің ... ... ...... яғни бiлiм, ептiлiк, iс-әрекет
тәсiлдерiн ұғып, игеру және олар- ды тәжiрибеде қолдана бiлу. Бәрi ... ... ... Ол ... ... ... оқушы
ынтасын ояту үшiн қажет. Егер бұл қолдан келмесе, оқу табысқа жетпейдi. Осы
кезеңде оқудың ... өнiмi – ... ... ... Қандай әрекетке
келу қажеттiгiн бiлу үшiн мұғалiм ... ... ... яғни ... ... да жолдармен (отбасыда, ... ... ... ... ... ... сынып- тар мен
сабақтарда және т.б.) бұрыннан меңгерген бiлiк- терiн жаңғыртады. Сұрақтар
қойып, әңгіме-сұхбат ... ол ... ... ... игерiлуi тиiс
пән жөнiнде не бiлетiнiн, не ... ... ... ... Егер ... ... болса, онда педагог оқушылармен бiрге жаңа бiлiмдердi
меңгеруге жәрдемдесетiн бұрыннан ... ... ... ... ... ... ... кезiнде педагог келесi нақты мәселелердi шешедi:
– жаңа бiлiмдердi игеру үшiн өткен материалдардан қайсы- сы ... ...... ... мен ... ... жаңа әрекеттерге
негiз болуы мүмкін; – қайтiп оларды балалардың есiне түсiруi мүмкін, қандай
сұрақтар беруге болады; – ... үшiн ... ... ... қажет,
балаларға жаттығулардың қандай түрлерін ұсынуға болады; – балалардың жаңа
материалға ... ояту үшiн ... ... ... ... Жаңғыртумен бiрге жаңа бiлiмдердi, ептiлiктердi алғашқы қабылдау
кезеңi ... ... Бұл ... ... ... ... Басты мақсат
– бiлiмдердi, ептiлiктердi ұғып, игеру, яғни оларды өз ... ... – оқу ... маларын алуға байланысты. Бұл, өз ... ... ... ... дайындығына тәуелдi. Егер ол қандай да бiлiмнің
немесе ептiлiктің өзіне осы мезетте ... ... ... егер оның ... игерiлiп жатқан материалдың маңызы мен ... ... әлi ... онда оның бiлiм ... ... ... ... ептiлiктер
зорлаумен игерiлiп те қалар, бiрақ осыдан олардың жаттанды, формаль болуы
сөзсiз. Мейлi бала ... не ... ... әлi ... айта алмасын, бiрақ
сана астарында өзi сезбей-ақ мұғалiмнің берген тапсырмасына ден ... оны ... ... тiптi жолатпайды, не оның бiр ... ... ... Мұғалiм осы өте маңызды жағдайға мұқият мән ... ... ... ... үдерісi – оқып үйренетiн пәннің оқушы санасын-
да бейнелеуiн қамтамасыз етедi. Ол сезiм ағзалары арқылы тi- ... ... сөзі ...... да ... ... ... отырып, оқушы
тыңдайды, оқиды, үдерiстерді не заттарды бақылайды. Қабылдау – белсендi
үдеріс. Бiрақ оның белсендiлiгi ... осы ... ... деңгейде
ұйымдастыруына, яғни көрсетпе беруiнен, неге назар бөлу ке- рек ... ... ... ... Оқу ... көбiне түсiну (ұғыну) үлкен
рөл ой- найды. Осы түсiнiп, ұғудың арқасында адам танымы нақты қабылдаудан
дерексiзденген ... және ... ... ... игеруге өтедi. Оқушы
түсiнбей-ақ көп нәрсенi есiнде қалдыруы мүмкін, бiрақ бұл ... ... ... ды. ... ... даму да, алға ... де ... (ұғыну) белгiлi әрекеттердi орындаудың нәтижесiнде ... ...... ... ... ... бөлiктерге келтiру,
бөлiктерден бүтiндi құрау); – бастыны ажырату, негiзгi ойды бөлiп алу,
өзектi сөз ... ... ... ... түзу және т.б.; – салыстыру,
беттестiру, яғни заттар мен жеке ... ... ... ... ... белгiлерiне орай анықтау; – затты не ... ... ... оны ... не ... сонымен белгiлi
жағдай да қажет бiр ... мән ... бiр ... аса ... аудару –
нақтылыққа келтiредi; – қисынды дәлелдер. Бұл әрекеттердің мәнi – ... ... ... беру, себеп-салдарлы байланыстарды түзу; –
қорытындылау, яғни ... ... ... қорытындыланған
белгiлерге анықтама беру.
Қорытындылаудың екiншi әдісi – танылған құбылыстарды ... ... ... ... ... ... орай ... бiрте-бiрте күрделене түсетiн жүйелерi қолданылады. Ең алдымен
iшiнара қорытындылау, кейiн – түсiнiктiк деңгейiндегi қорыту, ... ... ... және тақырыпаралық қорытындылау жүргізіледi.
Мұндайда бiрiздi iске қосылып баратын әрекеттер түрі:
1) нысан белгiлерiн талдау;
2) салыстырумен олар арасындағы байланыстарды ... ... ... ... ... өрнекке кел- тiрiп, бiрiктiру;
5) қорытынды пiкiр қалыптастыру;
6) оқушының тапсырма орындау ... ... ... ... ... ... ... ұсынған тапсырмалар түрі келесiдей: – жаңа түсiнiктер
қалыптастыруда салыстырылуы қажет ны- ... ... ... ... ... нысан, жаңа жағдайларға тасымалдау үшiн қол- данылған оқу әрекет-
тәсiлдерiн ...... ... 1) оқылған мәтiн бойынша; 2)
бақылау ... ... 3) ... ... 4) саяхаттар iзiмен; – ... ... ... ... ... ... қорытынды жасау:
а) белгiлерiн тiзiп, атау; б) тiрек сұлба, кестелер жасау. Оқыту үдерісінің
аяқтау кезеңi – оқыту ... ... ... ал ...... ... тарапынан өз бiлiм, ептiлiк, сауаттану деңгейiн
анықтауы. Бұл кезеңде мұғалiм не оның басшылығында ... ... ... яғни ... ... қай дәрежеде қалыптасқанына
көз жеткiзедi. Мұндай жолмен алынған нәтижелер кейiнгi жұмыстарға бағыт-
бағдар бередi: өткен материалға ... және бiр ... ... ... ... олқылықтарға назар аудару, келесi материалға өту және т.б.
Бүгiнгi таңдағы ... ... ... мен ... дi ... бiлiм ... оқу ... белгiлеген нақты мақсат пен деңгейге
сәйкес қалыптастыру талаптарын қоюда. Сондықтан оқу үдерiсiнiң ... ... бiлiп бару аса ... ... ... ... бұрыннан бiлгендерiмен байланыстырғаннан соң, оқу
нәтижесi нақты бiр ... ... ... ... жоғары дәрежеге
көтерiледi.
Егер нәтиже (оқу өнiмдерi) көзделген ... ... ...... ... Осы ... ... оқу – бiрiздi iлгерiлеген
үдеріс сипатын алып, оқушылар сауттылығының төменiрек деңгейiнен анағұрлым
жоғары дәрежесiне басқарымды қадам атуына жол ... ... оқу ... ... айналымдар (аяқталған сабақ) түрінде iске ... әр ... өз ... қамтыған жүйе ретiнде қабылданады. Оқу
үдерiсiнiң басты ... ... ... ... ... ... түсiну және ұғу; игеру; бекiту; тәжірибеде қолданып,
нығайту; нәтижелiлiгiн анықтау. Әр кезең өз ... ... ... ие. Әр ... ... мен оқушы өздерiне белгiленген iс-
әрекет, қызметтердi орындайды: мұғалiм таным үдерісiне басқарым жасайды, ал
оқушылар бейнетi де, ... де мол ... ... ... Оқыту психологиясының қозғаушы күштері
Оқыту процесінде кездесетін қарама – қайшылықтарды шешу – ... ... күші ... табылады. Оқу процесінің негізгі қозғаушы
күші оқушылардың алдына қойып отырған мұғалімнің ... мен ... ... ... ... ... және ... қарама-қайшылықтар, оқу ... ... ... мен
оқушылардың меңгеруі арасында, мұғалімнің түсінігі мен оқушы ... ... және ... ... қолдану, оқу процесіндегі
қиындықтың деңгейлері, сипатын дұрыс анықтау және оларды оқушылардың дұрыс
түсінуі, мұғалімнің ... ... ... және ... ... оны
түсінуі араларында болады.
Мысалы, ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... ... шешуге ат
салысты. Олар: оқушылардың қызығушылығы және сабақ тақырыбы ... ... ... ... ... ... ... тиіп, дөрекілік, ұстамсыздық
көрсетуі,бағаны дұрыс қоймау, мұғалімнің сабақты ... ... ... ... ... ... - ... жинақтаған тәжірибесі, заттар мен ... пен ... ... тану ... ... жеке адам игілігіне
айналдыру үшін оны ойлау операциясы, талдау, синтездеу, салыстыру жіктеу
және жинақтау ... ... ... ... ... ... ... сүйеніп
өз білімін шындыққа айналдырады. Бұл дамытып оқытудың ... ... ... таным іс-әрекетін дамыту, оларды өз бетімен ізденуге,
зерттей ... және жаңа ... ... ... үйрету.
Оқушылардың білімі – оқыту процесінің, ең бірінші кезекте оқу
материалын ... ... ... ... ... ... ... жобаларымен бағдарлама-оқулықтарымен салыстырып
анықтайды.
Білім - ... да бір ... ... ... Іс - ... ... ... Білім – қоғамдық-өндірістік тәжірибеде қолданылады,
меңгірілген білім көмегімен адам жаңа ... ... ... ... қоғамдық-материалдық байлықтың артуына, рухани мәдениеттің
дамуына өз үлесін қосады. Осылайша жеке тұлға сапалы білім керектігін, ... ... ... жеке ... ... енеді. Бұл жағдайда оқыту
балаға тек ... ... ... ... ол ... жеке тұлғалық бағыттарын,
жақсы мен жаманға көзқарастарын қалыптастырады.
Әл-Фараби «Бақытты болу, кәмелетке келу, қоғамдық тіршілікті жақсарту
... да ... ... Білім мен өнерді меңгергеннен кейін
адамда іскерлік пен өз бетінше әрекеттену, одан соң ... ... - ... ... ... ... берік, пәрменді болуы керек.
Аталған белгілер ақыл-ой сапаларын қалыптастырады. Олар: ... ... ... ... ... ... өздік жұмыс және сабақтан тыс ... ... ... ой жұмысы тұрақты, терең жүреді.
Ой тұрақтылығы дегеніміз – ойдың маңызы, оқу материалдарына тоқталуы,
оларды ойда сақтау керек жерде ... ... ... ... ақыл – ... ... деңгейіне, ұзақ уақыт ақыл-ой ... ... ... ... ... ... білуден, оны өз бетімен
зерттеп, ішкі байланыстарын, басқа объектілермен байланыстарын аша білуден
көрінеді. ... ... ... ... ... ... және тәжірибелік жұмыста қолдану, білімнің ішкі мотивтерге және
сенімге айналуы ойдың тереңдігін ... біз ... аса ... ... ... Ол ... ... процесі арқылы пайда болады. Меңгеру – ақиқатты білу арқылы
болмысты тану процесі.
Меңгеру нәтижесінің сапасы ... ... ... ... арқылы танылады. Білім сапасы – білімді меңгеру нәтижесі.
Іскерлік – бұл кез ... ... ... ол табысты, тиімді
орындалатын іс-әрекет. Іскерлік ...... ... ... ... ... белгілі бір жағдайларға байланысты таңдау және
қолдану, адамның ... жаңа ... ... ... уақытында істей білу
қабілеті.
Іс-әрекет іскерлікке айналу үшін педагогикалық жағдайлар жасалады.
Іскерліктің құрамы күрделі. Оған ... ... ... дағды, зейінді
шоғырландыру, бөлу, ауыстыру, қабылдау, ойлау, іс-әрекет процесін реттеу
және өзін-өзі бақылау ... ... Осы ... ... ... өз ... нәтижесін түсініп, оған жету үшін іс-әрекеттің тиімді
тәсілдері арқылы жұмыс істеп жақсы нәтиже алады. ... ... ... және ... ... есептеу, энергия көздерін,
реактивтерді қолдану, т.б.) іскерліктерді бөледі. Ал психологтар ... ... ес, ... ойлау іскерліктерін атайды.
Танымдық іскерлік (бақылау жүргізе білу, тәжірибе жасау, әдебиетпен
жұмыс және ... оқу ... ... ... ... өз жұмысын
жоспарлауынан, оны тиімді ұйымдастырудан, бақылаудан көрінеді.
Психология және дидактика тәжірибесі оқу бағдарламаларына өте маңызды
оқу іс ... ... ... етті. Олар: арнайы іскерлік; оқу жұмысын
тиімді ұйымдастыру іскерлігі; ақыл-ой іскерлігі.
Білім мазмұнын жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... талап етті. Осыған
байланысты ... ... ... ... оқу бағдарламаларына (I-IV
сыныптар)» (Алматы, 1997), «білім, білік, дағдыларды ... ... ... негізгі талаптар» деген бөлім енгізілді.
Бірінші топ – арнайы (немесе жеке) іскерліктер оқушылардың бойында
нақты оқу пәндерін оқу ... ... Олар оқу ... ... керекті және оны түсінуге елеулі ықпал етеді.
Екінші топ – оқушының оқу жұмысын тиімді ұйымдастыру іскерліктері: оқу
материалдарын меңгеру, талдау ... ... ... ... ... жұмысты безендіру. Өз жұмысын бақылау, оның ... ... ... басқару.
Үшінші топқа интеллектуалдық іскерліктер енеді. Олар: талдау және
жинақтау, қорытындалау және саралау, абстракция және ... ... ... ... ... анықтау.
Әрбір топтағы іскерліктер оқушының теориялық, ішкі және ... және ... ... ... ... ... «дағды – алғашқыда саналы орындауды
қажет ететін іс-әрекет бөліктерінің қайталап ... ... ...... ... ... ол іс-
әрекетті жақсы, көп күш жұмсамай жасауға ... ... ... ... ... ... қимыл-қозғалыстарды,
жаттығуларды шапшаң жасайды.
Дағдылар ақыл-ой, тілдік, сенсорлық, ерік-жігер, ... ... ... ... дағдылары: әдебиеттерді, сызбаларды оқу, есте
сақтау, өткенді тұрақты түрде қайталау. Тілдік дағдылар: сөйлемдерді дұрыс
құру, ... ... ... ... және ... таза сөйлеу, қыстырма
сөздерді қолданбау. Қозғалыс дағдылары: киіну, өзіне-өзі қызмет көрсету,
жүріс. ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу. Сенсорлық дағдылар: ана ... ... ... ... дағдылары: іс-әрекеттегі белсенділік, тәртіптілік, талап
қоя білу. Мәдени дағдылар: ұжымды, басқа адамдарды ... ... ... ... денені таза ұстау.
Сеп-түрткiлер (мотивация, мотив - қозғау) – оқушыны ... ... ... ... ... ... жалпы атауы. Сеп-
түрткілер ... мен ... ... ... арқасында
басқарылады. Мұғалiм ... ... ... ... күші
сипатында, ал оқушы тұрғысынан ол оқып-үйренуге ынталан- ... ... ... ... си- ... ... ... мен
қатынастарына өзгерiс ендiретiн нақты ниеттер, себептер түрінде iске асып,
оқушыны оқуға, әрекетке келуге, қандай да қылықтарды жасауға ... ... ... ... ... қажеттер мен мүдделер, ұмтылыстар
мен эмоциялар, жан қалау талапта- ры мен ... ... ... да бұл құбылыс - өте күрделi құрама. Сеп-түрткілер түрі өте ... ... ... ... ... ... ... сеп-
түрткілердің саналуандығы да осы үдерiстің жан- жақты да көп ... Оқу ... ... ... ... ... ... болады. Түрлері бойынша әлеуметтiк және танымдық
сеп-түрткілер ажыралады. Деңгейлiк қырынан бұл сеп-түрткілер ...... кең ... ... (борыш, жауап- керлiк,
оқудың әлеуметтiк мағынасын түсiну). Бұл ең алды- мен тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... – тар әлеуметтiк сеп-
түрткілер (болашақта нақты лауазым иелеуге ұмтылыс, төңірегiндегi ... ... ... сай ... алу); – ... танымдық сеп-түрткілер
(оқу үдерiсiнің өзінен және оның нәтижесiнен ... ...... ... ... ... нақты оқу пәндерiн игеру); ... бiлiм ... ... ... ... ... ... сеп-түрткілерi сыртқы және iшкi ... ... ... ... ... ... жал- пы ... бастау алып, сыбыр
сөз, ым-ишара, талаптар, нұсқаулар, айдау не зорлау күйiнде көрiнедi. Олар,
әдетте, адамға әсер ... ... ... ... көбiне тұлғаның iшкi
қарсылықтарына тап ... ... олар еш ... iз- гiлiк ... ...... өз ... iске араласуы және нәтижеге
ұмтылуы. Сеп-түрткілердің ақиқат көзi – адамның өзiнде. Осыдан ... ... дегi оқу ... аса мән арта ... ... ... ... болған оқу себептерiн арқау еткен жөн. Кiшi оқу ... ... ... байланысты әрқилы сеп-түрткілердi айқындап және
бағдарлап барады. ...... ...... ... сай ...... қорқу; – ересектер талабын орындау әдетi; – ... – атақ ...... ... ... ...... қуанту ниетi; – “бес” алу мақсаты; – марапат, мадаққа ұмтылу.
Аталған ... бәрi ... ... ... ... ... ... жетекшi, ал қалғандары - қосалқы қызмет атқарады. Мұғалiм
осы жетекшi сеп-түрткінi ажырату- мен, оны ... ... ... ... үдерiсiнде басым келген қандай да сеп-түрткінi айы- ру үшiн оқушылардың
оқуға деген қатынасын бақылауға алу қажет. Жүргізілген зерттеулер ... оқу ... ... бiрнеше сатыларды ажыратуға
мүмкіндiк бердi, олар – болымсыз, ... және ... ... ... ... ... ... мына сипаттарға ие: себептер
жадаулығы мен өрiссiздiгi, оқу ... ... ... тек баға ... мақсат қоя бiлмеу, қиыншылықтардан тартыну, оқуға құлықсыздық, мек-
теп, ... ... жек ... ... ... та жоғарыда аталған
сипаттағы сеп-түрткілерге жақын, бiрақ оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерге
жеткiзедi. Мұндай оқушылар ... ... ... ерiншек деп атауға
болады. Оқушылардың ... ... ... қатынастарының әрқилы
деңгейлерiнде сеп-түрткілердің тұрақсыздық қалпынан жоғары ... ... ... байқауға бо- лады. Сеп-түрткілердің ең жоғары деңгейi
өз тұрақтылығымен, болашақ мақсаттарды белгiлей алуымен, өз оқу ... ... ... күнi iлгерi көре бiлу, мақсатқа жету жолындағы
кедергiлердi жеңе алу сипаттарымен ерекшеленедi. ... ... ... қару ... ... ... ... дәстүрлi емес жолдарын
iздестiру- ге ... ... ол ... ... ой ... iстi атқаруға қабiлеттi, бiлiмiн арттыру жолын- да ... ... ... Әр ... ... ... оқуға
болған қатынастарының нақты типтерi ажырала ... ... өз ... ... ... ... тиiс. Әсiресе кең белгiлi болған алғашқы
тип – жақсы орындаушылар. Олар оқуға өте ұқыпты, бiрақ өзiндiк ... ... ... ... ... ... – ата-ананы
қуанту, сыныпта бедел арттыру, мұғалiм мадағына жету. Екiншi тип – ақыл-
есті ... тип: өз ... ие, ... ... ... өз ... ... ұнатады, күрделi тапсырмаларға құштар. Үшiншi тип - қарқынды оқу
жұмысына құмар бала- лар. ... өте ... тез ... ал ой ... ... өздерiн бiрдейiне iс қалпында сақтауға тырысады.
Мұғалiмнің жеке-дара қатынасын ұнатады. Төртiншi тип – ... ес ... ... Бұл балалар өз бетiнше оқу ... ... ... ... қандай да күйзелiсте немесе, керiсiнше, орынсыз
сотқарлығымен көрiнiп қалады. Олар үшiн басты ...... ... ... ... сезбегенi. Бұл жағдаяттардың себептерi
әрқилы: баланың дамуындағы кемшiлiктер, ... алды ... ... ... Ескеретiн жәйт, әр сыныпта сабаққа болымсыз қатынастарының
арқасында өзара бiрiккен балалар тобы болады. Мұндай балалар ... ... ... ... ... ... тiптi ... оқу
бағдарламасын игере алмайды. Бұдан шығаратын қорытынды: әртүрлі ... ... ... ... ... мақсаттар қойып бару қажет. Тиiмдi
оқу iс-әрекеттерiне аса мәндi келетiн сеп-түрткілер ... ... және ... ... ... луi тиiс. ... ... қатынастарын мұғалiмдер әдетте олардың белсендiлiгi мен
сипаттайды. ... ... ... ... ену ... берiктiк) анықталады. ... ... ... ... – оқу ... ... әр уақыт дайын болу; –
дербес iс-әрекетке ұмтылу; – тапсырмаларды саналы орындау; – ... ...... ... ... ... және т.б. ... оқушы сеп-түрткілерiнің және бiр маңызды тарапы – ... ... ... ... ... ... ... iс-әрекет құралдарын
iздестiруде және оларды iске ... ... ... аса ... ... ... белсендiлiгi мен дербестiгi өзара байланысты:
белсендiлiгi ... ... ... ... ... ... ... белсендiлiгiн басқару дәстүрлi белсендiлiк арттыру (активизация)
атамасын алған. Бұл құбылысты үздiксiз ... ... ... ... енжар және еліктегіш iс-әрекеттердi, ақыл- ес жұмыстарындағы
тоқырауды ... ... ... ... ... бағалауға болады.
Белсендiлiк арттырудағы басты мақсат – оқушылардың оқуға деген құштарлығына
нәр берiп, оқу-тәрбие үдерісінің ... ... ... ... арттырудың әртүрлі жолдарын пайдалануда. Олардың iшiнде –
оқытудың әрқилы формалары, әдістерi, ... ... ... ... ... ... ұштастырып, оқушылардың
белсендiлiгi мен дербестiгiне дем беру. Сабақ ... ... ... келесi әрекеттер тиiмдi: – өз пiкiрiн қорғап ... ... мен пiкiр ... ...... мен ... ... бару; – жолдастарының жауаптарына пiкiр ... ... ... мен ... жұмыстарын тексеру және бағалау; –
үлгерiмi төмен жолдастарына ... – оқуы ... ... түсiнiк
көмегiн беру; – өз әлi жететiн тапсырмаларды таңдастыра бiлу; – ... ... ... ... iздестi- ре бiлу; – өз бiлiмдерi мен
тәжірибелік әрекеттерiне өзiндiк талдау және ... ... бiлу; ... ... ... бiрлiктi қолдану жолымен танымдық мәселелердi шеше
бiлу. Сонымен, сеп-түрткілер – бұл оқушыны оқуға, әрекет етуге, қандай ... ... ... ... ... себептер. Оқу барысында көптеген
сеп-түрткілер бiрдей тең араласады. Қандай да ... ... ... ... ... ... болған қатынасынан
байқайды. Сеп-түрткілер заңдылықтарын бiлу – көптеген мектептiк мәселелерді
шешудің көзi.
Қорытынды
Психологиялық және педагогикалық теорияларды ... ... ... ... ... түсінік нақтылана түсті.
Жалпы қолданысқа төмендегі ұғымдар енгізідді: — даму — бұл организмнің
жүйке жүйесінің, ... ... ... және ... ... оқыту — қоғамдық-тарихи тәжірибені мақсатты жеткізу, білімді,
іскерлікті және дағдыны меңгеруді ұйымдастыру процесі
— Оқыту мен ... беру ... ... терең ұлтгық, көпқырлы
дөстүрі, ұлттық психологияны сипаттайды.
Тәрбиеленетін де, оқытылатын да адам абстрактілі емес. Ол ... ... ... сана мен ... ... ... танымының,
сезімінің және еркінің ерекшелігін адамдардың басқа бір адамдармен өзара
қатынстары мен ... ... ... ... тән ... ... да бір ... әкілі.
Ұлттық психологиялық ерекшеліктер оқыту мен тәрбиенің ... ... ... олар белгілі-бір ұстанымдарға негізделе отырып
іске асырылады.
Біріншіден, ... ... ... ... ... сана және ұлттық өзіндік педагогакалық іс-
әрекеттердің ... ... ... ... сәйкестігі нақты өмір мен еңбектің
жағдайындағы педагогикалық әсердің ... ... ... ... ... мүмкіндіктерді педагогикалық әсерде
дамыту ұстанымы.
Оқыту процесі дидактикалық жүйелер деп ... ... ... ... жүйе ... мақсатына жетуге
қызмет ететін, біртұтас құрылымды жасайтын элементер жиынтығын ... ... ... ... мазмұнының, дидактикалық процестердің,
оқытудың әдістері, құралдары, формаларының және оның ... ... ... ... үшеуін бөліп алу
қажет: дәстүрлі, педоцентристикалық және дидактиканың ... ... ... өзіне тән қызметтері бар. Олар оқытудың білім беру,
оқытудың тәрбиелік, ... ... ... ... беру ... - бұл адам баласына білім ... оны өз ... ... ... ... пен дағдыны игеруге
даярлау. Қазіргі кезде білімді толық игеру үшін оған ... ... жөн. ... ... – оқу ... ... үшін танымдық іс-
әрекетті іске асыру;
білімнің ...... өз ... ... ... ... – жаңа ... алу үшін оқушыға бұрынғы білімін
шеберлікпен қолдану мүмкіндігін ... ... ...... тәрбиелік ықпалы жайындағы
Я.А.Коменскийдің, И.Ф.Гербарттың, Ф.АДистервектің, Н.И.Пироговтың және
К.Д.Ушинскийдің еңбектерінде мазмұндалған.
И.Ф.Гербарт оқыту – ... ... ... ... ... ... ... ұстазы аталған Әл-Фараби «Тәрбиесіз білім
адамзаттың қас жауы болады » деп, қатты ескертті. Білім беру мен ... ... ... ... ғұламалар соған байланысты өз
шығармаларын да сол екі ... ... құра ... әдебиеттер тізімі:
1. Психология. Оқу құралы. Түркістан, 1998 ж. 94 бет;
2. Психология негіздері. Оқу құралы. Түркістан, 2000 ж. 120 бет;
3. ... ... ... ... Алматы, Дәнекер, 2001 ж.
360 бет;
4. Жалпы психология. Дәрісбаян жинағы. ... ... 2003 ж. ... ... ... 1001 ... ... Дарын, 2004 ж. 96 бет;
6. Жалпы психология. Дәрісбаян жинағы. Алматы, Заң әдебиеттері,
2004 ж. 350 бет;
7. Жалпы ... 1001 ... ... 2004 ж. 120 ... ... психология. Дәріс тақырыптарын шұғыл тексеру тестілері.
Кентау, 2005 ж. 62 бет;
9. Психология негіздері. Оқу-анықтамалық құрал. Кентау, 2005 ж. ... ... ... ... ... ... ... 2007 ж. 120 бет.
11. Столяренко Л.Д. Основы психологии Ростов-на-Дону: Феникс ... ... ... С.М., Абдрахманова Р.Б., Жұбаназарова Н.С., Тәжібаев
Т.Б. Эксперименттік психологияның негіздері. ... 1998. ... ... Алдамұратов Ә. Жалпы психология Алматы, 1996
14. Доценко Е.Л. Лекции по курсу «Психология общения».
15. ... С. ... ... ... ... ... С. Психология негіздері. Оқу-анықтамалық құрал. Алматы,
2007.
17. Богословский В. т.б. Жалпы психология. – А., Мектеп, 1980, ... ... Қ., Смак Қ. ... ... мәселесінің
өзіндік рөлі.
19. Педагогикалық және жас ерекшелігі психологиясы. / Ред. басқарған
А. Петровский. – А., Мектеп, 1987.
20. ... А.А. ... ...... ... ... Т. ... психология. – Алматы, 1993.
22. Мухина В.С. Мектеп жасына дейінгі балалар психологиясы. –
Алматы, ... ... Қ. ...... ... 1993.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім беру көпаспектілі феномен ретінде. Оқыту психологиясының негіздері6 бет
Балалар психологиясының даму тарихы, теориялар туралы негізгі түсініктер12 бет
Балалар психологиясының дамуына қарым- қатынастың рөлі27 бет
Даму психологиясының пәні мен міндеттері5 бет
Даму психологиясының пәні, міндеттері және әдістері6 бет
Заң психологиясының даму тарихы28 бет
Заң психологиясының теориялық және практикалық міндеттерін өзара байланысы4 бет
Медицина психологиясының қалыптасу тарихы9 бет
Тестердің балалар психологиясының әдісі ретіндегі рөлі5 бет
Қарым – қатынас психологиясының теориялық мәселелері26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь