Шағын және орта бизнестің даму мәселелері

ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 Шағын және орта бизнестің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
2 Шағын және орта бизнестің даму мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
3 Қ.Р. шағын және орта бизнестің даму жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
4 Кәсіпкерлік пайда ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
Кіріспе
Нарыққа негізінен миллиондаған айналымы бар корпорацияларға жол ашық, ал шағын кәсіпкерлік құрылымдардың кіруіне мүмкіндік жоқ деген пікірлер бар. Басты дәлел - шағын фирмалардың жақсы жетілген ірі компаниялармен бәсекелесе алмауы. Шын мәнінде, шағын бизнес бірнеше себептерге байланысты ірілермен сәтті бәсекелесе алады. Мысалға ірі кәсіпкорындар стратегиясын өзгерту үшін 6 жыл қажет етеді, ал жаңа стратегия еңгізу үшін 10 жыл және одан көп уақыт қажет етеді. Шағын фирмалар үшін бұл уақыт айтарлықтай азырақ - жарты жылдан 1 жылға дейін. Одан әрі, технологиялық жаңалықтар — бұл дәстүрлі түрде үлкен бизнес саласы деп саналатын, бірақ статистикаға қарасақ, 2-ші дүниежүзілік соғыстан кейін радикалды технологиялық жаңартпашылықтардың 95% шағын бизнес саласынан келуде. Басқа қайнар көздердегі мәліметтер бойынша ірі фирмаларға қарағанда, шағын фирмалар 24 есе көп жаңарпашылықтар мен ашылымдар жасауда.
Сондықтан Европа Достастығында (ЕС) экономиканың жеке секторындағы 15,7 миллион кәсіпорындардың барлығы дерлік шағын және орта бизнес түрінде болуы кездейсоқтық емес. Шағын бизнес кәсіпорындары 70% жұмыс орындарымен (62 млн) қамтамасыз ете отырып, қоғамдастықтың дамуына айтарлықтай үлес қосты, статистикалық мәліметтер бойынша 16 млн. адам өздеріне және 46 млн. адам жалдамалы жұмысшы ретінде жұмыс істей бастады.
Көптеген жылдар бойы әртүрлі елдердің ғалымдары шағын бизнеске анықтама беруге тырысып келеді. АКШ Конгресс Комитетіне шағын бизнестің 700-ге жуық анықтамасы ұсынылған. Шағын бизнесті сипаттаудың түрлі критерийлері бар, мысалы, өндіріс көлемі, жұмыс істеушілердің саны, депозиттердің көлемі, негізгі өндіріс қорларының актив бөлігінің өлшемі, басқару аппаратының өлшемі, кіріс мөлшері. Ең кең таралған критерийлердің бірі жұмыс істеушілердің саны. Кейбіреулер жұмысшылар саны 100-ге дейін, тағы біреулер 50-ден 1000-ға дейін, үшіншілері 100-ден 1500-ге дейін жететін кәсіпорындарды шағын бизнес кәсіпорындары деп санауды ұсынуда.
Германияда ереже бойынша, жұмыспен қамтылған адамдар саны 1-ден 500-ге жететін кәсіпорындарды шағын бизнеске жатқызады, сөйте тұра олар келесі 4 категорияға бөлінеді: 20-дан 49-ға дейін, 50-ден 99-ға дейін, 100-ден 199-ға дейін, 200-ден 449-ға дейін. Германияда жылдық ақша айналымы 3,5-нан 11,5 миллион неміс маркасын құрайтын фирмалар, шағын фирма деп саналады. Германиядағы шағын кәсіпорындардың тиімділігі АҚШ-пен Жапонияға қарағанда жоғары. Мүнда 12,3% ірі кәсіпорындардың және ол жерлерде жұмыспен қамтылған 34% жұмысшылардың үлесіне ұлттық табыстың тек 52,6% ғана келеді. Жұмыс орындарының үштен екісінен көбі шағын кәсіпкерліктің арқасында ашылуда.
Жапонияда заңды түрде белгіленген кәсіпорындар критерийлері бар: өнеркәсіп, көлік және құрылыста - 300 адамнан көп емес, көтерме саудада - 100, бөлшек сауда және қызмет көрсету саласында - 50, олар осы критерийлерге қарай шағын және орта кәсіпорын статусын ала алады. Сондай-ақ жарғылық капитал мөлшері де шектелген: өнеркәсіп, құрылыс және көлікге - 770 мың доллардан жоғары емес, көтерме саудада - 230 мың доллар, қызмет көрсету саласында 77 мың доллар. Ресей Федерациясының қазіргі қолданып жүрген заңдарына сәйкес, шағын кәсіпорындарға:
• өнеркәсіпте - 200-адамға дейін;
• құрылыста - 100 адамға дейін;
• көтерме саудада - 50 адамға дейін;
• ауылшаруашылығыңда — 50 адамға дейін;
• ғылымда және өндірістік емес салада - 25 адамға дейін;
• бөлшек саудада - 15 адамға дейін;
жұмыс істейтін кәсіпорыидар жатады.
Қазақстанда адам саны айтарлықгай аз кәсіпорындар шағын болып саналады. Қазақстан Республикасының 1997ж. 8-сәуірдегі N 499 қаулысына сәйкес шағын кәсіпорындарға:
• өндірісте, құрылыста және шаруашылықта - 50 адамға дейін;
• саудада және тұрмыстық қызмет көрсетуде - 30 адамға дейін;
• көлік және байланыста —25 адамға дейін;
• ғылымда және жаңартпашылық қызметте — 20 адамға дейін; жұмыс істейтін кәсіпорындар жатады. Жүмыс істеушілер саны 200 адамнан аспайтын кәсіпорындар орта бизнеске жатады.
Авторлары, шағын бизнесті жұмысшылардың саны, капитал айналымы, өндіріс көлемі сияқты және т.б. көрсеткіштер арқылы анықгау көзқарасынан бас тартуды ұсынатын зерттеулер де бар. Оның орнына шағын бизнесті ірі бизнестен принципті түрде ажырататын сипаттамаларға көңіл бөлуді ұсынуда, атап айтқанда: нарық үлесі, негізін салушылардың кәсіпорынды басқарулары, шешім қабылдау процесіне ірі кәсіпорын әсерлесінің жоқтығы. Мұндай позицияны австралиялық ғалымдар да ұстануда, олар қаржы, бухгалтерлік есеп, қызметкерлерді басқару, қамсыздандыру, маркетинг, өндіріс немесе қызмет көрсету мен сатуды қамтамасыз ету саласында 1 немесе 2 адамның ғана өздерінің жеке мамандарының көмегінсіз барлық стратегиялық шешімдерді қабылдауға өкілеттігі бар бизнесті шағын деп есептеуді ұсынады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының 1992 ж. жеке кәсіпкерлікті қорғау туралы заңы –Егемен Қазақстан,1992,шілде.
2.Казақстан Рсспубликасының 1997 ж. 5-наурыздағы "Қазақстан Республикасьшда бағалы кағаздармен байланысты момілелерді тіркеу" туралы заңы.-Заң,1997,N47
3. Казақстан Рсспубликасының 1997ж.5-наурыздағы "Бағалы қағаздар
нарығы туралы" заңы.-Егемен Қазақстан,1997,наурыз.
4. Қазақстан Республикасының меншік туралы заңы (Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Кеңесшің X сессияда енгізген езгертулер мен
косымшаларды есепке ала отырып) II жекешелендіру ұлттық бағдарлама
жоне заңды құжаттар. 1-том - Алматы: "Караван", 1993
7.1994-1996 жылдарға арналған Қазақстаи Республикасының 1997 ж. Қазақстан Республикасьшдағы косіпкерлікті қолдау мен дамытудың мемлекеттік бағдарламасы - Кдзақстан Республикасы Президентінің 1994 жылға 10-маусымдағы N 1227_қаулысымсн бекітілді.-Актілер жинағы,1994,94қаулы.
8.Қазақстан Республикасында шаруашылықпен айналысудың жаңа түрлерін дамыту, Қазақ акпарат орталығы. Қазакстан Республикасының Мемстаткомитеті –Актілер жинағы,1997-145 құжат.
9.Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 ж. 13-наурыздағы
"Шағыи косіпкерлікті мемлекеттік колдау мен белсендіруді күшейту
бойынша шаралар туралы" Жарлығы-Егемен Қазақстан,1997,13-наурыз.
10.Ашимбаев Т.А. Экономика Казахстана на пути к рынку: Тенденции и размышления.- Алматы, 1994.
11.Бабакулов К.Б. Государственное регулирование региональной экономики Казахстана. Диссертация на соискание ученой степени канд.экон. Наук.- Алматы, 1993.
12Сабден.О. Шағын кәсіпкерлікті басқару.-Алматы,2002.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе...................................................................
...........................................3
1 Шағын және орта ... ... ... және орта ... ... Қ.Р. ... және орта ... даму
жолдары....................................25
4 ... ... ... ... бар ... ... ал шағын кәсіпкерлік құрылымдардың кіруіне мүмкіндік жоқ ... бар. ... ... - ... ... ... жетілген ірі
компаниялармен бәсекелесе алмауы. Шын мәнінде, ... ... ... ... ... ... ... алады. Мысалға ірі
кәсіпкорындар стратегиясын өзгерту үшін 6 жыл ... ... ал ... ... үшін 10 жыл және одан көп ... қажет етеді. Шағын
фирмалар үшін бұл уақыт айтарлықтай азырақ - жарты ... 1 ... ... әрі, ... жаңалықтар — бұл дәстүрлі түрде үлкен бизнес саласы
деп саналатын, бірақ статистикаға қарасақ, 2-ші ... ... ... технологиялық жаңартпашылықтардың 95% шағын бизнес саласынан
келуде. Басқа қайнар ... ... ... ірі ... ... ... 24 есе көп жаңарпашылықтар мен ашылымдар жасауда.
Сондықтан Европа Достастығында (ЕС) экономиканың жеке секторындағы
15,7 миллион кәсіпорындардың барлығы дерлік шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... 70% жұмыс орындарымен
(62 млн) ... ете ... ... ... ... ... статистикалық мәліметтер бойынша 16 млн. адам өздеріне және 46 млн.
адам ... ... ... ... ... ... жылдар бойы әртүрлі елдердің ғалымдары шағын ... ... ... ... АКШ ... ... шағын бизнестің 700-
ге жуық анықтамасы ұсынылған. Шағын бизнесті сипаттаудың түрлі ... ... ... ... ... ... ... депозиттердің
көлемі, негізгі өндіріс қорларының ... ... ... ... өлшемі, кіріс мөлшері. Ең кең таралған критерийлердің бірі
жұмыс ... ... ... ... саны 100-ге ... тағы
біреулер 50-ден 1000-ға дейін, үшіншілері 100-ден 1500-ге дейін жететін
кәсіпорындарды шағын бизнес кәсіпорындары деп ... ... ... бойынша, жұмыспен қамтылған адамдар саны 1-ден 500-
ге жететін кәсіпорындарды шағын бизнеске жатқызады, сөйте тұра олар ... ... ... ... 49-ға ... ... 99-ға дейін, 100-ден 199-
ға дейін, 200-ден 449-ға дейін. Германияда жылдық ақша айналымы 3,5-нан
11,5 миллион ... ... ... ... ... фирма деп саналады.
Германиядағы шағын ... ... ... ... қарағанда
жоғары. Мүнда 12,3% ірі кәсіпорындардың және ол жерлерде жұмыспен қамтылған
34% жұмысшылардың үлесіне ұлттық табыстың тек 52,6% ғана ... ... ... ... көбі ... ... ... ашылуда.
Жапонияда заңды түрде белгіленген кәсіпорындар критерийлері бар:
өнеркәсіп, көлік және құрылыста - 300 адамнан көп емес, ... ... ... ... сауда және қызмет көрсету саласында - 50, олар ... ... ... және орта ... ... ала ... Сондай-ақ
жарғылық капитал мөлшері де шектелген: өнеркәсіп, құрылыс және көлікге -
770 мың доллардан жоғары емес, көтерме ... - 230 мың ... ... ... 77 мың ... ... ... қазіргі қолданып
жүрген заңдарына сәйкес, шағын кәсіпорындарға:
* өнеркәсіпте - ... ... ... - 100 адамға дейін;
* көтерме саудада - 50 адамға дейін;
* ауылшаруашылығыңда — 50 адамға дейін;
* ... және ... емес ... - 25 ... ... ... ... - 15 адамға дейін;
жұмыс істейтін кәсіпорыидар жатады.
Қазақстанда адам саны ... аз ... ... ... ... Республикасының 1997ж. 8-сәуірдегі N 499 қаулысына сәйкес шағын
кәсіпорындарға:
өндірісте, ... және ... - 50 ... ... және ... ... ... - 30 адамға дейін;
* көлік және байланыста —25 ... ... және ... ... — 20 ... ... жұмыс істейтін
кәсіпорындар жатады. Жүмыс ... саны 200 ... ... орта ... жатады.
Авторлары, шағын бизнесті жұмысшылардың саны, капитал айналымы,
өндіріс көлемі сияқты және т.б. ... ... ... ... тартуды ұсынатын зерттеулер де бар. Оның орнына шағын бизнесті ірі
бизнестен принципті түрде ажырататын сипаттамаларға ... ... ... ... нарық үлесі, негізін салушылардың кәсіпорынды басқарулары,
шешім қабылдау ... ірі ... ... жоқтығы. Мұндай
позицияны австралиялық ғалымдар да ... олар ... ... ... басқару, қамсыздандыру, маркетинг, өндіріс немесе қызмет
көрсету мен сатуды қамтамасыз ету ... 1 ... 2 ... ... жеке ... көмегінсіз барлық стратегиялық шешімдерді
қабылдауға өкілеттігі бар ... ... деп ... ... ... және орта ... теориялық негіздері
Қазақстан жағдайында шағын бизнеске анықтама бере отырып, қолда бар
шетелдік тәжірибелерді ... ... ... ... келесідей сипаттама
беруге болады. Шағын бизнес кәсіпорындары деп, бір немесе ... ... ... ... ... жұмыс істейтін
және нарықтың шектелген үлесіне ие ... ... ... ... ... ... ... асырады, олар барлық
негізгі стратегиялық ... ... ... - ... мен ... ... ... сипатымен ерекшеленеді; басқару
саласында, сондай-ақ өндіріс саласында ... ... ... ... ... бизнес түсінігі дәстүрлі түрде бірінші кезекте ... ... Әлі ... 1990 ... тамызында КСРО
Министрлер Кеңесінің "Шағын кәсіпорындарды құру және ... ... ... ... ... ... Қазақ ССР Министрлер Кеңесінің
сәйкес N432 қаулысы қабылданды. Шағын кәсіпорындар ... ... ... ... ... саны ... негізге алынды. Шағын кәсіпорындар
азаматтар, ... ... және ... ... ... ... ... тұлғалар тарапынан, мемлекеттік мүлікті басқаруға өкілеттілігі бар
әртүрлі заңды тұлғалар мен ... ... ... ... мүмкін
еді.
Шағын және орта бизнес, қазіргі кезеңде ... ... ... ... жаңа ... ... ... етеді.
Американ экспресс мәліметтері бойынша, барлық жаңа ... ... ірі ... ... емес, жаңа фирмалар есебінен
ашылуда. Мысалы, 1987 ж. ... 500 ірі ... ... өсу ... ... 7 ... шағын фирмалардағы жұмыс
орындарының өсу қарқыны 3 есе көп ... ... ірі ... мен ... ... істеуі пайдасыз
болып табылатын салаларда шағын бизнес барлық мүмкін болатын қызметтер мен
қосалқы жұмыстарды атқаруда кең ... ... ете ... ... мен ... тиімді жұмыс істеулері үшін қолайлы жағдайлар
жасап отыр. Бұл жерде 50-ші жылдардан бері, келісім-шарттар негізінде, ірі
компаниялардың шағын және орта ... ... ... ... күрт өсе ... ... тәжірибесі көңіл аударарлық. Мысалы, 1966
жылдан 1981 жылға дейін ірі фирмалармен контракт ... ... ... және орта ... (300 адам жүмыспен қамтылған) үлесі олардың
жалпы санында (шағын, орта және ірі фирмалар санының қосындасында) 53,5-тен
65,5%-ке ... ... ... бұл үлес 1981 ж. 85,7 ... Ал осы ... саласындағы өндіріс көлеміндегі қосалқы жұмыстардың
құндылық көлемініңлоіес салмағы 90-шы жылдардың басында 80 %-ке жетті.
Сондай-ақ ... ... және ірі ... ... ... бар. ... үлкен объектілердің әсер ету жағдайында сәтті жұмыс
істейді және ірі ... ... ... ... Шағын құрылыс
фирмалары болса, құрылыстық - монтаждық ... бар ... мен ... ... жөндеу жұмыстарын жүргізуге және жеке
тапсырыс берушілермен жұмыс істеуге бет алуда. Спецификалық ... ... ірі және ... ... ... ... ... деуге
болады. Сондықтан, шағын және ірі қүрылыстық кәсіпорындар арасында тікелей
бәсекелестік ... айту ... ... ... ірі ... қарағанда
анағұрлым тиімдірек жұмыс істейтін салаларда ... ... ... ... ... ірі комбинат әсері - бұл ірі бизнес саласы
екендігіне сөз жоқ, ... осы ... ... фирмалар
электромонтаж жұмыстарын әлдеқайда тиімдірек орындайды.
Шағын ... ... ... Бұл - ... бизнестің
динамикалылығы, икемділігі, өндірілетін өнім мен көрсетілетін ... тез ... ... ... ... ... басқа
жұмыс істеу салаларында жаңалықтарды енгізу қабілеттілігі. Соңында, шағын
фирмалардағы еңбек ұжымында тұрақгы емес ... ... ... ... жоқ, жұмысшыларды басқаруға, табыстарды басқаруға
тікелей қатыса алады.
Шағын бизнестің басты ерекшелігі - ... ... және ... ... ... ынталы болумен шартталған, жұмыстың ең жоғарғы
нәтижелілігіне деген жалпы біріккен құштарлық, коллективтік түрде ... және ... ... ... ... ... ... Ірі фирмаларда
құрушылар (негізін қалаушылар) кәсіпорынды басқару үшін маман менеджерлерді
тартуға мәжбүр, бірақ бұл ... 2 жақ ... ... әкеледі,
ал ол өз кезегінде жалпы басқару тиімділігіне әсер етеді. Шағын және орта
кәсіпорындарда мұндай қарсылықтардан кұтылып кетуге ... ... ... мен менеджер - бұл ереже бойынша бір адам. Қазіргі ... ... ... ... ... ... өз мәні мен маңыздылығына ие
болды. Көптеген елдердің ... ... ... ... жаңа жұмыс 1-кесте
Шағын және ірі бизнесті салыстыру анализі
орындарының,табыстар мен ... көзі ... ... ... ... шараларын қабылдауда.
Шағын бизнес шағын және орташа қалалардың жұмыс істеу непзі болып, ол
жердің тұрғындарына тұратын жерлерінің ... ... ... жол ... ... ... жағдайында, бұрынғы үлкен "Көкшетаустрой"
Көкшетаустрой-1", ... ... ... ... өндірістерінің
көлемі қысқартылып немесе жабылып жатқанда, шағын құрылыстық фирмаларды
құру жүздеген құрылыс мамандарына өз қаласынан ... ... ... ... берді.
Сонымен, жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе келесідей шағын
және ірі бизнесті салыстыру анализінің кестесін құруға болады, оның мақсаты
ірі ... ... бас ... ... ал ... ... үшін шағын
бизнестің үлкен артықшылықтарын көрсету болып табылады. Оның үстіне, шағын
бизнес тек қана ... ... ... болып қана қоймай, сондай-
ақ оның экономикалық дағдарыстан шығуының алғашқы ... ... ... ... ... ... құру - ... проблемасын
жеңілдетуі, сауыққан бәсекелі орта құруы, қаржы нарығын жандандыруы, ірі
бизнестің ... ... ... және ... ... ауқымын кеңейтуі
мүмкін.
Экономиканың бұл күшті қорегін жоғары дамыған ... ... олар ... ... сайып келгенде кез-келген ірі бизнестің
негізі деп, ... есеп ... ... ... ірі ... екі ... ... капиталмен өз ісін бастау идеясынан басталады. Идея
кәсіпорынның кіріс әкелу мүмкіншілігіне айналады Кірістің өсуі ... ... ... бұл кірістің одан өрісуше әкеледі, демек өндірістің
әріқарай даму мүмкіндігі пайда болады. Шет елдегі шағын кәсіпорыннан ... бар ... ... ірі ... ... ... кәсіпорынның негізін қалау бойынша бірнеше көзқарастар бар: жаңа
кәсіпорын бастау; ... ... ... ... алу; ... ... ... (1-сурет).
ШАҒЫН БИЗНЕСТІҢ НЕГІЗІН ҚАЛАУ ЖОЛДАРЫ.
Жаңа бизнестің негізін қалау туралы ... ... ... қарастырылады. Бүгінгі күндегі бизнесті сатып алу ... әлі аз ... ... бұл негізінен ... ... ... ... ... бұл
шетелде бизнеске кірудің айтарлықтай тараған формасы ретінде мынадай бір
қатар артықшылықтарға ие:
• Тәуекел мен ... ... ... жиі ... ... ... ... олардың (тәуекел және тұрлаусыздық)
деңгейін төмендетуі.
• Бизнестің жөнге ... ... ... ... ... ... ... сатысынан өткен, жұмыс істеуде, бизнестің басқа
контрагенттерімен қарым-қатынас орнатылған.
• Жаңа ... ... ... ... шығындарға қарағанда
әлдеқайда аз келісім баға бойынша бизнесті алу мүмкіндігі.
Біздің Республикамыз үшін ... ... ... ... ... жаңа бизнес құрудан басқа франчайзинг пен ... ... ең ... деуге болады. Бұл екі бағытты ... ... ... ... XIX ғасырда тігін машинасын
өндіретін компания мен оның диллері ... ... ... ... жүзілік
соғыстан кейін франчайзинг принциптері фармацевтикалық бизнес, бөлшек ... ... үй ... ... кең ... ... 60-70-ші жж., тағамды
тез дайындайтын технология ("Макдональд" ... ... ... ... ... ... ... дүрлікпесі әр түрлі елдердің
өкілдері арасында жасалғандықтан, ... кең ... ... ... ... ... ТЕРМИНАЛОГИЯСЫ.
Франчайзинг компаниясы (франчайзер) өзінің франчайзи-мүшелеріне фирма
атын, сауда маркасын, өнімін, технологиясын және т.с.с. пайдалану ... ... ... бастаушы кәсіпкерлер үшін жана кәсіпорынды ашу
мен жұмыс істеу тәуекелінің деңгейін айтарлықтай ... ... жаңа ... ... ... ... мен оның жұмысшылары
жинақтаған үлкен ... ... ... ... сондықтан
шетелдегі әрбір 12-ші кәсіпорынның франчайзингтік болуы кездейсоқтық ... ... ... - тек қана ... емес, сондай-ақ шет елде
де айтарлықтай жаңа құбылыс, сондықтан бұл ... ... ... ... бар. (1 сурет).
Франчайзингтік қатынастың 3 типі бар:
1.Франчайзер — өнім өндіруші немесе қызмет көрсетуші фирма, өзінің
өнім өндіру немесе ... ... ... ... ... ... — негізгі өнім өндіруші, өз өнімінің көтерме сату
құқығын франчайзиға береді.
3. Франчайзер — көтерме ... ... ... сату ... ... береді.
Бизнесті ұйымдастырудың франчайзингтік нысанын ... ... ... оң және ... ... жете ... қажет
(2сурет). Франчайзингтің негізгі артықшылықтарының бірі бұл ... ... мен ... ... ... ... тек ... оқытып үйретуді ғана ұйымдастырып қоя ... ... ... ... ... бақылау, еңбек
ресурстарын басқару, сақтандыру мәселелерін және т.б. да оқытып үйретеді.
Оқытып үйрету бірнеше күннен ... ... ... ... Бұл үшін ... ... ... Мысалы, "Мақдональдс" секілді ірі
фирманың қарамағында ... бір ... бар, онда 1961 ... ... ... менеджерлер, жұмысшылар оқып үйренді. Университетте 30
жақсы жабдықгалған аудиториялар бар, 30-дан астам профессор жұмыс істейді.
Тағы бір ... ... - бұл ... ... ... ... ... жанама түріндегі қаржылық қолдау. Мысалы,
франчайзер ... ... ... шарттағы төлеу мерзімін ұзарта алады,
сөйтіп франчайзндің айналым капиталының ... ... ... ... ... ... ... кезде кепілдік беруші бола алады.
Сурет 2. ... ... ... ... ... егер ... ... бастау айтарлықтай бастапқы салымды
қажет етсе, франчайзинітік фирма құрған кезде бұл шығындар анағұрлым аз
болуы ... ... ... ... ... мәні - бұл ... ... франчайзердің
жақсы танылған және айтарлықгай кең ауқымды тұтынушылары бар ... ... атын ... ... ... Франчайзидің жарнамаға және тауардың
алға жылжуына қосымша шығын жұмсауының керегі жоқ, себебі онымен франчайзер
фирмасы айналысуда. ... ... ... ... бизнесті
басқарудың негізгі әдістерін де жиі үйретеді. Франчайзер фирмасының мұндай
арсеналын иеленген Франчайзи бүрыннан бері жинақгаған тәжірибесін ... тек ... тез ... ғана ... ... ... ең ... жұмыс сітеу мүмкіндігіне ие болады. ... ... ... мәліметтері бойынша 5 жыл бұрын негіздері қаланған франчайзингтік
фирмалардың 97 % әлі ... ... ... ... ... келуі кездейсоқгық емес.
Франчайзингтік қатынастардың негізгі кемшіліктеріне франчайзингтің
құнын, фирма өсімінің, шарт мерзімінің және ... ... ... ... ... ең ... ... франчайзердің
сауда маркасын, атын, өнімін, технологиясын, ноу-хау" және т.б. ... ... үшін ... ... ... кіреді. Осы жерде егер
франчайзер жаңа компания немесе тез өсу кезеңіндегі ... ... ... ... қажеттілігі күрт өседі және ол бұл ... ... ... ... ... есте үстау керек. Бұл жағдайда
франчайзингтік төлем жоғары болуы мүмкін. Сондықтан ... ... ... кезде ірі, тұрақталған фирмаларды ... ... ... ... ... мен ... құрал-жабдықтарға,
еңбек ақы төлеуге кететін және т.б. шығындарды көтереді. ... ... ... ... түрі мен ... ... ... кәсіпкерлікті басқару проблемасы қызметаралық және көп профильді
проблемалар қатарына жатады. Былайша айтқанда оның шешімі — кешенді ... ... ... бірге экономикалық, ұйымдастырушылық және
әлеуметтік факторларды есепке алуды ... ... Осы ... ... ... ... береді.
Атап айтқанда бейстандарттық және "шекаралық" проблемалардың шешімін
іздеу жолында - әсіресе сапа аралықта бағдарламалы-мақсаттық деп ... ... ... ... Ол өмір ... ... құрылымдар мен
процедуралар шеңберінде орын ... ... ... тәсілдің маңыздылығы — жүйені дамыту ... және ... ... іске ... үшін ... ... ... құралы ретінде мақсатты
кешенді бағдарламалар қызмет етеді. Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... бұрын, шағын кәсіпкерлікті
дамыту проблемалары бағдарлама бойынша дайындалатын проблемалар критерийіне
жауап бере ала ма? деген мәселені ... алу ... ... критерийлерге
көп аспектілілік, күрделілік, проблеманың ... ... ... ... ... тиімділігі мен өзектілігі
жатады. Шағын ... ... ... ... ... ... жауап бергенде ғана ақталады. Шағын
кәсіпкерлікті басқару проблемаларын көрсетілген ... ... ... - бұл көп ... Шағын кәсіпкерліктің дамуы,
талапқа сай шағын және орта бизнес инфрақұрылымдарының құрылуын, соның
ішінде ... ... және ... ... бизнес-инкубаторларын құру, кәсіпкерлерді дайындайтын, қайта
дайындайтын және оқытатын орталықтар ашу; шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... осы
бір қосалқы жүйелерді құруда, ... ... ... ... және ... ... сай келетін әр түрлі аспектілер
талқыланады.
Шағын кәсіпкерліктің дамуын басқару проблемасы жаңалылық ... ... ... айтқанда бүгінгі басқару жүйесінің бұл проблеманы шеше
алмайтындығын білдіреді. Шағын кәсіпкерліктің даму проблемаларын шешу ... ... құру ... ... ... ... объектісі
басқарудың талапқа сай жүйесін құруға мұқтаж. Бүгінгі күнде Қазақстанда әлі
бұл проблеманы ... ... ... ... ... ... келтірілген кешенді жүйесі жоқ.
Шағын кәсіпкерліктің дамуы бір қатар әлеуметтік проблемаларды шешуге
негізделеді, ... ... ... ... саласында жаңа жұмыс орындарын
құру арқылы жұмыссыздық деңгейін төмендету. Шағын кәсіпкерлікті дамыту
тиімділігі ... ... ... яғни ... бизнес
инвестицияға деген ең төменгі қажеттіліктермен ұлттық өнімнің ... ... ... ... ... ... критерийі мен
тиімділік критерийіне сай келеді.
Соңында, шағын кәсіпкерлікті басқару проблемасы өзектілік (өткірлілік)
проблемасына жауап ... ... ... бойынша табиғи үйреншікті
тәртіпте жұмыс істей отырып, жүйенің қажетті ... ... ... ... күту ... ... сияқты, анағұрлым өткір
проблемаларды шешуге ... ... ... ... ... экономикалық дамудың кәсіпкерлік моделі, экономиканы ... ... ... ... маңызды фактор болуы мүмкін. Бұл
күрделі мәселенің шешімі кейінге ... ... Осы ... ... ... бизнесті қолдайтын жергілікті және аймақтық
деңгейде анықталған, талапқа сай ... ... ... ... ... ... келе, шағын кәсіпкерліктің даму проблемасы
бағдарлама бойынша дайындалған проблемалардың барлық ... ... деп ... ... АҚШ және басқа бір қатар елдерде шағын
кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың әр ... ... ... ... ... ... кездейсоқтық емес.
Бағдарламалы-мақсаттық тәсіл ... ... жүйе ... ... ... Мақсаттың 3 сыныбы бар - ... ... және даму ... Қол жеткізу тәсілі аталмыш жүйеге белгілі
мақсаттар -функционалды ... деп ... ... ... ... ... қол жеткізілген, бірақ аталмыш жүйенің бірде-бір рет қолы
жете алмаған не қолы жетсе де, ... ... орта ... мен ... орын ... ... - ... мақсат деп аталады. Даму мақсаты
немесе жаңа мақсат деп, бұрын ешқашан және ешкім қол ... ... ... ... ... проблемасының жаңартпашылық критерийіне
сай(келуі және шағын кәсіпкерлікті дамытуды басқару жүйесі мақсаттарының
сипатын алдын ала анықтауы - бұл даму ... - бұл ... ... және ... ... әлеуметтік-экономикалық заңдарын, сондай-ақ ұйымның өз ішінде
пайда болатын талаптарын есеике алудан шығатын, ... және ... бар, ... мен ... ұғынатын қажетті қызмет
нәтижесі.
Жалпы мақсаттарға қол жеткізу шарты немесе ... ... ... пайдаланылатын жеке нәтиже бейнесіндегі, мақсаттың қандай да бір
құрамдас бөлігін қосалқы мақсат дейміз.
Келтірілген ... ... ... ... ... ережесі шығады, оның мағынасы барлық құрамдас міндеттердің (қосалқы
мақсаттар) жиынтығы мақсатқа толық жетуді қамтамасыз ету үшін, ... ... болу ... ... ... ... ... міндеттің
анықтамасы мен тұжырымдамасына, жалпы мақсат ... ... ... ... Мақсаттарды нақтылауға тырысу кезінде мақсаттың
мәнсіз компоненттері емес, ал сол ... ... ... баламалы
варианттарының тізбегі орын ала бастаса, мақсаттарды бөлшектеу ... ... ... ... ... ... мақсатын қалыптастырайық:
экономиканың шағын секторында шағын кәсіпкерлік қызметті белсендету арқылы
өндіріс ... ... және ... ... ... ... біз ... кәсіпкерлікті дамытудың мақсатты кешенді
бағдарламасының анықтамасына жақындай түстік. Кешенді бағдарламалардың
сипаттамсы әдебиетте ... ... ... кешендік бағдарламалардың
әр түрлі анықтамалары бар. Мақсатты кешенді бағдарлама ретінде ... ... ... ... ... ... іске ... бойынша балансталған бірыңғай ... қол ... ... ... ... ... кешені түсіндіріледі.
Бағдарламалы-мақсаттық құрылымдар -барлық өндіріс жүйесін, жеке мақсатқа
бағдарланған бірыңғай ... ... ... ... (уақытша
құрылған арнайы органдар көмегімен) ұйымдық түрін білдіреді. Алға қойылған
мақсаттың әрбірінің іске ...... ... және ... ... шаралар кешенінің орындалу жолымен қамтамасыз ... ... мен ... ... ... және ... ... анықталған
жиынтығы бағдарламаны құрайды.Сонымен, бағдарлама — бірінші кезекте соңғы
мақсатқа ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің мақсатты
кешенді бағдарламасына анықтама бере отырып, кешенді шағын кәсіпкерлікті
қолдау бағдарламасының мақсатын (ШБ ҚБ) және оған жету ... ... ... ... ... дамытудың мақсатты бағдарламалық кешені
экономикалық, өндірістік, ... және ... ... ... ... ... олар — өндіріс көлемін көбейтіп, соның
базасында жалпы ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің жандануын қамтамасыз ететін
ресурстар, ... және ... ... ... ұштастырыл ады.
ШБ ҚБ әртүрлі классификациялық топтар тұрғысынан қарастырайық(3
кесте). ... ... ... әлеуметтік-экономикалық, экологиялық
және ұйымдасқан-шаруашылық болып бөлінеді. ... ... даму ... ... ... ... өндіріс саласындағы ірі
салааралық проблемаларды шешуге, олардың тиімділігін ... ... және ... ... ... пайдалануға, жаңа салалар мен
өндіріс түрлерін ашуға және басқа да ... ... ... кесте.
Шағын кәсіпкерлікті қолдаудың мақсатты ... ... ... ҚБ ... топқа да, аймақтық бағдарламаға да
жатқызуға болатын белгілермен сипатталады. Бірақ ШБ ҚБ-ң ... ... ... ... ... ... мазмұнынан шығатын,
оның жетекші белгісін бөліп көрсету керек. ШБ ҚБ-сы ... ... ... ... ... ... экономиканың шағын секторында
кәсіпкерлікті жандандыруды көздейді. Сондықтан шағын ... ... ... әлеуметтік-экономикалық бағдарлама деуге болады.
Уақыт ұзақтығы бойынша кешенді бағдарламалар ұзақ мерзімді (ұзақтығы
5 жылдан жоғары), орта ... (5жыл не одан аз ... ... ... мерзімді жылдық бағдарламаларына бөлінеді. Тәжірибе көрсетіп
отырғандай ұзақтығы 2 ... ... орта ... ШБ ... ... Бұл бір ... қысқа мерзімді жылдық бағдарламалар дайындаудың
тиімсіз болуымен түсіндіріледі, ... ... ... ... ... ... қорларды ұтымды жұмсауға және шағын бизнестің инфрақұрылымын
құру ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Бірақ уақыт аралығын онан ары қарай созудың заңды болуы ... Бұл ... ... әсер ... ... көп түрлілігінің
нәтижесінде пайда болатын болжамдаудың қиындығымен, сондай-ақ кәсіпкерлік
қызметті жандандыруды жылдамдату ... өте ... ... ... шағын кәсіпкерліктің инфрақұрылымын құру жұмысын 5
және одан көп жылға созу қолайсыз.
Мақсатының ауқымы бойынша ШБ ҚБ мемлекеттік, аймақтық және ... ... ... ... саны ... ШБ ҚБ - көп ... ... іске асуы бір емес, бірнеше мақсатқа жетуді қамтиды. мысалы, аймақтық
экономиканы жандандыру, қайта құрылған ... ... ... ... кен орындарын игеру және аймақтық нарықты тұтыну тауарларымен
қамтамасыз ету, ... да ... ... ... ... ҚБ ... құрамы бойынша — жалпы жүйелік, яғни оның іске
асырылуына әкімшіліктің нарықтық қатынастар бөлімі ретіндегі ... ... ... ... ... ... ... білім беру мекемелері және басқалар сияқты әр ... ... ... ... ... мен оларды орындаушылар арасындағы ұйымдасқан
техникалық байланыстардың сипаты бойынша ШБ ҚБ - ... яғни оның ... әр ... ... ... ... ... жиынтығы арқасында қол жеткізіледі. ШБ ҚБ-
дағы көптеген қосалқы бағдарламалар — ... және ... ... ... тәуелді емес, бұл олардың дайындалуы мен ... ... ... ... ... ... ... сипаты бойынша ШБ ҚБ — мақсатты даму
бағдарламасы, өйткені ол нақты — ... ... ... ... ... ... ... дамыту мәселесін шешуге бағытталған. Әсер ету
объектісі ... ШБ ҚБ — ... ... ... ... ... ... болып келеді.
Бағдарламаның негізгі мақсаттарын бөлшектегенде оның ... ... Ол — ... жету ... Қосалқы мақсаттарға
сәйкес ШБ ҚБ әр түрлі деңгейдегі қосалқы бағдарламалардан ... ШБ ... ... бөлінуі, оларды дайындау мен іске асыруда
бағдарламаны дайындаушылар мен іске ... ... ... ... арқылы оларды әзірлеу мен ... ... ісін ... ... ету ... туындайды. Қосалқы бағдарлама,
бағдарламаның бір немесе бірнеше мақсатын іске ... ... мен ... қамтитын бағдарламаның дербес бір бөлігі ... ... ... мен оның ... дәрежесіне байланысты,
қосалқы бағдарламалардың ... ... ... ... ... ... ғана ... мүмкін.
Әрбір косалқы бағдарлама өз кезегінде өте төмен деңгейдегі қосалқы
бағдарламаларға(мақсаттар) бөлінуі мүмкін. Қосалқы ... ... ... ... мен ... тәуелді, бірақ өте үлкен
болмауы керек. Негізі ... ... ... ... ... ... нақты мақсаттар мен шаралар жүйесін білдіреді.
Қосалқы бағдарламалар негізгі және қамтамасыз ... ... ... ... ... қосалқы бағдарламалары, жалпы бағдарламаның соңғы
қалыптасқан мақсатына жататын нәтижені ... ... ал ... ... қосалқы бағдарламалары ... ... ... ... ... ... сәтті орындауға қажетті
жағдайларды жасауға ... ... және орта ... даму мәселелері.
Республикалық шағын кәсіпкерлікті дамытудың кешенді бағдарламасының
негізгі қосалқы бағдарламаларына аймақтық және ... ... ... бағдарламалар жатады. Шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... - ... қаржылық,
материалды-техникалық және ақпараттық ... ... ... ... Бұл қосалқы бағдарламалардың соңғы мақсаты іске
асыруға тікелей әсер етпеуіне қарамастан, олар оған қол ... үшін ... ... жасайды.
Шағын бизнесті қолдаудың кешенді бағдарламасы ... ... ... оның ... ... ... дайындауды талап етеді.
Біріншіден, ШБ К.Б экономикалық жүйенің ешқандай мақсатына сай ... ... ... ... ШБ КР ... ... уақытша
сипатқа ие және мақсатқа жетісімен оны ... ... түрі ... ... ... ... ... тұрады, олардың
біреуінің жоқ болуы бағдарламаның мақсатына жету мүмкіндігінен айырады.
Төртіншіден, ... ... ... сипатқа ие, олардың
орындалуына республика және аймақтар бойынша барлық функционалды комитеттер
мен бөлімшелер қатысады. Шағын кәсіпкерлікті ... ... және ... бұл ... ... ... ... өзара байланысты және
үйлесімді түрде жұмыс істеуін талап етеді.
ШБ ҚБ-н басқару үшін бағдарлама ... ... ... ... ие, ... ... ... құру қажет. Республикалық деңгейде
ондай органға ҚР-ң шағын кәсіпкерлікті қолдау және табиғи ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қолдау комитеттері
және жергілікті деңгейде - ... ... ... ... ... кешенді шағын кәсіпкерлікті қолдау бағдарламасын дайындау,
кезеңдер бойынша жүзеге ... 1. ... ... және ... ... ... шешуге негіздеу. 2.
Бағдарламаның варианттарын жете зерттеу, ... ... және ... ... 3. ... жобасын жете зерттеу.
Бағдарламаны қалыптастырудың барлық кезеңдерінде келесі жұмыстарды
жүргізу қажет: шағын бизнес жағдайын талдау, ... ... одан ... қарқыны мен шағын бизнесті қолдаудың жаңа түрлерін пайдалану
мүмкіндігін ... және ... ... ... ... ... ... дайындау кезеңінде Республика үшін тұтас және ... ... ... ... ... ... зор бағыттарын, сонан соң
бағдарлама көрсеткіштерінің құрамын анықтау өте маңызды болып табылады. Осы
кезеңде бағдарламаны дайындаудың негізгі ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаны
дайындаушылардың құрамы, дайындау кезеңдерінің тізімі ... ... ... ... ... талаптар кіреді.
Шағын кәсіпкерлікті қолдаудың кешенді ... ... ... ... ... асыру ұсынылады. 1.Кіріспе
2.Мақсатты анықтау және негіздеу З.Бағдарламаның тапсырмасы ... ... ету ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қолдау проблемаларьш шешу ... ... ... мақсатқа лайық екендігін
негіздеу және бағдарламаның дайындалу ... ... ... ... ... шығу ... ... бағдарламаның мақсаттарын қалыптастыру,
маңызды кезең болып табылады. ... -бұл ... ... ... ... нәтижеге жетуді көздейтін ең қажетті нәрсе. Шағын кәсіпкерлікті
дамыту мақсатын таңдау және негіздеу келесі ... ... ... ... ... ... және ... құрамы бойынша мәліметтерді
жинау және талдап қорыту;
* Шағын ... ... әсер ... ішкі және ... ... Республика мен аймақтардағы шағын кәсіпкерлікті қолдауды талдау;
* ... ... ... ... ... Қажетті ресурстар мен проблеманың шешілуі мүмкін мерзімді анықтау;
* Мақсаттардың ресурстармен үйлесуі және соңғы мақсатты таңдау;
* Бағдарламалық мақсатты іске ... ... ... ... ... ... ... дамыту
бағдарламасының мынадай мақсатын қалыптастыруға болады: ... ... ... ... жаңа ... ... құру құралы,
ғылыми-техникалық жетістіктерді енгізу, бәсекелестік ортаны қалыптастыру
және кәсіпкерлер класын құру ... ... ... ... ... ету. ... мақсатқа сәйкес шағын кәсіпкерлікті дамыту, елді
экономикалық дағдарыстан шығаратын маңызды бағыттардың бірі болып табылады.
Мақсатты кешенді бағдарламаларын құру ... - ... ... қолдау бағдарламасы аймақтық шағын ... ... іске асуы ... ... ... ... керек.
Аймақтық шағын бизнесті дамыту бағдарламасының мақсаты — ... ... ... ... ... қалыптастыру және өндірістік базаны
дамытудың орнына, нарықты тұтыну тауарлары мен қызмет көрсетулерге толтыру;
аймақта жаңа жұмыс орындарын ашу; ... ... ... ... және ... әлеуметтік-экономикалық ахуалды жақсарту болып
табылады.
Бағдарламаның келесі бөлімі - ... ... ету. ... ... ... ... ресурстық пысықтау, бағдарламаны іске
асыруға қажетті ресурстарға деген ... ... яғни ... ... ... және ... ... ету құрылысын
анықтаудан тұрады: нормативті-құқықтық, қаржылық, ... ... ... ... ету. ... шара бойынша
ресурстарға деген қажеттілікті анықтау қажет. Сонымен ... ... ... және ... ... ... ... шараларды енгізу
мен ішкі қорларды көбірек пайдалануды бағдарлану маңызды болып табылады.
Мысалы: ... ... ... процесін оңтайландыру айтарлықтай
материалдық және қаржылық шығындарды талап етпейді, ал оның ... ... құру ... ... ... шектеулерді жеңуге
мүмкіндік береді. Бағдарламаны ... ... ... ... ... ... жаңа ... орындарын ашуды қамтамасыз
ететін — кәсіпкерлік қызметті ынталандыруға алып ... ... ... ... бөлу ... ... үшін тек ... деген қажеттілікті ғана
емес, сондай-ақ шараларды іске асыру мерзімдеріне, ресурстармен қамтамасыз
ету көздеріне деген ... де ... ... ... ... ... ... бағдарламасын қаржыландырудың негізгі көздеріне
бюджеттік қаражаттардың 60% ... ... емес ... 15% ... ... 25%. Бүгінгі күнде ... және ... ... ... тікелей қаржылай ... ... жоқ ... ... ... орынға шағын кәсіпкерлікті
қолдаудың жаңа нысаны болып табылатын, екінші деңгейдегі банктер несиесі
шығады. Бұдан келіп, кепіл қоры ... ... беру ... ... ал осы жерде кепіл қоры ретінде жергілікті басқару органдарының
коммуналдық меншіктері ... ... ... ... қолдаудың қосымша, жанама
түрі ретінде өндірістік салаға бағдарланған кепілдік ... ... ... ... инвестициялық қолдау мен салық
салудың жеңілдетілген ... атап ... ... ШБ ҚБ ... ... іске асырудағы айтарлықтай күрделі шығындарды
қажетсінбейтіндігімен ерекшеленеді. Атап айтқанда тек ... ... ... ғана ... ... ... ... саясатын құру мүмкіндігі пайда болады.
Нарыктық экономиканың өсуінің жетекші факторларының бірі мемлекеттік
емес сектор үлесінің серпінді түрде ұлғаюы болып табылады. Ауыл ... ... ... ... ... ... қол
жеткізу, тауар өндірушілерді түсінікті баға саясаты арқылы ... ... ... жылдары белсенді әрекеттерге кірісе бастады. Осы
мақсатта қолданылған шаралардың бірі сәтсіздікке ... ... бере ... ... жылғы 23 каңтарда қабылданған ... ... ... ... ... жаңа заң ... ... округтың
тиісті әкімшілік-аумақтық бөлініс аумағында тиісті аудандық әкімиаттың
лауазымды адамы ... ... және ... ... ... азаматтар мен өзара қарым-қатынаста оның атынан сенімхатсыз өкілдік
ететінін айқындап берді. Лауазымды адам ретінде ... ... ... ... ... ... бойынша өзіне жүктелген міндеттердің іске
асырылуы үшін жоғары тұрған әкімінің және сондай-ақ аудандық ... ... ... ... ... ... статусы ауылдық (селолық) округ
әкіміне мемлекеттік саясатты жүзеге асыруға жәрдемдесу және сондай-ақ округ
аумағында ауданның әкімиаты мен ... ... іске ... ... ... атап ... дұрыс. Сонымен бірге Қазақстан
Республикасындағы жергілікті мемлекеттік ... ... жаңа ... ... окрут әкіміне нақты күзірет берілген (35-бап).
Атап, айтқанда, әңгіме Заңның 35 ... ... ... ... ... ... ... әкім шаруа (фермер) қожалыкгарын ұйымдастыруға,
кәсіпкерлік қызметті дамытуга ... ... Енді ... ... ... ... ... пошымдары мен әдістеріне толығырақ
тоқталайық. Бұл міндет 2001 ... 7 ... ... ... ... дамыту мен қорғаудың 2001-2002 жылдарға арналған мемлекеттік
бағдарламасы қабылданғаннан кейін күн талабына сай ерекше сипат алып отыр.
Қазақстан зандары кәсіпкерлікіі ... ... ... ... ... ... ... өзара пайдалы нәтиже мен табыс алу мақсатында
жүзеге ... ... ... ... және басқалай қызметі деп
анықтайды. Бұл ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту үшін
ең алдымен азаматтың өзінің, нақты отбасының яки азаматгар тобының ықыласы
сенімі және ... ... ... ... кірісерден бұрьш азамат (азаматгар тобы)
өзінің болашақгағы меншікгі ісіне ойдағыдай жүргізілш, табыс әкелетініне
сенімді болуы тиіс. Жергілікті ... ... ... ... ... әкім өз ... ... ұйымдастыруға және дамытуға
жәрдемдеседі деп атап көрсетілген. Заңның осы қағидасын жүзеге ... ... ауыл ... ... "жәрдемдеседі" өзекті терминнің
мағынасын ой елегінен өткізіп алута тиіс."Жәрдемдеседі"деген ... ... ... "қалыптасуына септеседі"деген мағыналары
бар. Осыдан шығатын бірінші қорытынды мынадай:
Ауылдық (селолық) ... ... ... ... ... адамы
ретінде өз округінің аумағында жаңа кәсіпкерлік құрылымдардың пайда болып,
калыптасуына және қызмет істеп тұрғындарының дами ... ... ... ... ... жөніндегі мемлекеттік саясатты ... және ... беру ... ... ... беруі тиіс. Кәсіпкерлік
құрылымдарға ұйымдастыру, қаржы және басқадай ... ... ... ... ... аппаратының шағын бизнесті қолдау жөніндегі бөлімімен
тығыз байланыс жасап ... ... ... Ол ... ... өз ... кәсіпкерлікті дамытудың жай-күйі жөнінде үнемі хабардар етіп отыруға
аудандағы кәсіпкерліктің дамуын қолдау жөніндегі аудандық әкім мен ... ... ... асырып жатқан шаралардың мән-жайын өз округіндегі
барлық кәсіпкерлік құрылымдарға жеткізіп отыруға тиіс.
Айта кетерлік бір ... шет ... ... ... ... ... ... және басқаларда) ең төменгі әкімшілік-
аумақтық бөліністерде кәсіпкерліктің ... ... ... жергілікті демографиялық, табиғи-климаттық, еңбектік және
экономикалық ... ... ... ... көп болып
айқындап, мемлекеттік құрылымдар үшін оларды шешу жөніндегі ... ... ... онды ... ... ... округтің
әкімдері де өз пайдасына жарата алады. Ауыл округі ... құру ... ... ... ... ... ... міндетін алқалы түрде шешуге ғана емес, сон-дай-ақ білікті,
байыпты шешуіне мүмкіндік береді.
Қазіргі күрделі жағдайда ауылдык ... ... ... ұйымдық-
құқықтык пошымдағы шағын кәсіпкерлікті дамыту — бірінші кезектегі іс. Айта
кетелік, шағын ... ... ... құрмай-ақ, кәсіпкерлікпен
айналысатын барлық субъектілер және қызметкерлерінің ... ... саны ... ... жыл ішіндегі активтерінің жалпы күны орта есеппен алғанда,
есептік көрсеткіштен ... мың ... ... ... ... ... жүрген заңдар бойынша шағын кәсіпкерлік
субъектілеріне ... ... ... ... Айта кетейік,
қызметкерлерінің жылдық орташа саны елу ... ... жыл ... ... құны орта ... алғанда есептік көрсеткіштен алпыс мың
еседен аспайтын шаруа (фермер) қожалықтарының да шағын кәсіпкерлік (бизнес)
субъектісі ретінде ... ... ... бар. ... ауылдар ең
алдымен кәсіпкерліктің агроөнеркәсіптік пошымдарын дамыту ... ... ... шаруа қожалықтарын құрып, және дамыту маңызды
міндет болып қала береді.
3. Қ.Р. ... және орта ... даму ... ... 1998 жылы 31 ... ... "Шаруа
(фермер) қожалығы туралы" заңы шаруа қожалығының шағын ... ... ... құрылып жұмыс істеудің негізін егжей-тегжейлі
айқындап берді. Сондай-ақ кәсіпкерліктің бір пошымы азаматтық-құқықтық және
әкімшілік-құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... қосымша жиырмадан астам басқа да нормативтік-құқықгық актілермен
реттелетінін атап өткен жөн.
Зандық тұлға құрмай және ... ... ... ... ... жеке ... ... қожалығы субъектілері болып
табылады. Шаруа қожалығы кәсіпкерлік субъектісі ретінде ... ... және жер ... ... ... тіркеуден өткізілген сәттен
бастап құрылды деп есептеледі. Шаруа қожалығы елімізде ауыл шаруашылығының
тең құқықгы өндірістік ұйымы екендігін айта ... Осы ... ... ... ... ... ... ашу және банкідегі өз
ақшасына иелік жасау құқығы бар.
Қолданылып жүрген заңдарға сәйкес ... ... ... ... шаруашылықтарына мемлекеттік қолдаудың мынадай
түрлері көрсетілуі мүмкін: мемлекеттік тіркеу сәтінен бастап үш жыл ... ... ... ... үшін акы ... босатылады. Шаруа
қожалықтарын мемлекеттік тіркеу ол үшін ақы төлемей, өз басы келіп тіркелу
сипатында болады; табиғи монополист ... ... ... ... қолдана отырып, электр энергиясымен, жылумен, ... ... ... қуаттар үшін ақы төлеуден заңдарға көзделген
тәртіп пен жағдайда босатылады; ... ... ... ... ақы ... ... ашылады; жеке кәсіпкерлер ... және ... ... ... ... ... заңдарына сәйкес табыс салығын салық патенті негізінде не ... ... не ... ... ... мен ... ... жүргізудің
оңайлатылған жүйесі бойынша төлейді;
шарттарын Казақстан Республикасының Үкіметі белгілейтін мемлекеттік
мұқтаждар үшін ... ... ... басым құқықпен
пайдаланылады;
тиісті жылға арналган мемлекеттік бюджетге шағын кәсіпкерлікгі мемлекеттік
қаржылық қолдау шеңберінде ... ... ... және ... сондай-ақ ғылыми-техникалық талдаулармен технологияларды
жеңілдікгі шартпен алады;
8) ... ... ... үшін көзделген қаражат есебінен кадрларды
даярлау, қайта даярлау және олардың ... ... ісін ... ... ... ... ... инвесторлар үшін тікелей
қаражат жұмсауды мемлекеттік қолдау туралы заңдарда көзделген тәртіппен
және шарттармен ... ... мен ... ... ... ... біріншіден бұл мемлекеттік заттай гранттар; екіншіден,
келісім-шарт жасалған сәттен бастап табыс ... жер ... ... ... ... ставкасын бес жылға дейінгі мерзімге негізгі
ставканың 100 пайызына дейін кеміту, сондай-ақ одан ... бес ... ... табыс салығының, жер салығының және мүлікке салынатын
салықгың ставкасын негізгі ставканың 50 пайызынан ... ... ... ... ... іске асыру үшін қажетті жабдыктар, шикізат
пен материалдар импортына кеден бажын салудан толық немесе ... ... мен ... ... тікелей инвестиция көлеміне,
инвестордың жобаны іске асыру мерзімі жөніндегі міндеттемелеріне, оның ... ... ... ... ... және ... жағдайларға
байланысты айқындалады. Атап айтқанда, ... ... ... ... мен ... ... жылдарға арналған мемлекеттік
бағдарламасы бойынша мемлекеттік бюджеттен жыл сайы 50 млн. теңге ... ... ... кәсіпкерліктің қаржы мөлшерін шешудің бір жолы
аудандық несие серіктестігін құру ... ... банк ... басқармасының
2000 жылғы 29 шілдедегі қаулысымен ... ... ... ... ережені тіркеуден өткізді. Ұлттық банк ... ... ... үлгі ... ... мақұлдады.
Мемлекет сондай-ақ шаруа базарын қорғауға жәрдемдеседі. Шаруашылық
жүргізудің ... ... ... ... ... ... ... жетіп артылады. Бұл қиыншылықтарды жеңу
жолдарының бірі — олардың ... ірі ... ... бірігуі. Атап
айтқанда, олар ерікті негізде кәсіпкерліктің өндірістік кооператив, ... ... ірі ... ... ... ... ... субъктілері заңдық тұлға құрмай тұрып, азаматтық-
құқықтық қатынастардың, әсіресе ... ... ... қатынаста
белсенді қатысушысы болуы белгілі дәрежеде қиын екендігін мойындау қажет.
Сондықтан да ... ... ... ... ... ... шаруа қожалыктарының зандық тұлға құра отырып, шаруашылық
жүргізудің ірірек фактілері елеулі құбылыс болып отырғаны кездейсоқ ... ... ... ... жаңа субъектілерінің еңбек, материал
және басқа ресурстарын біріктіруге, сондай-ақ оңтайлырақ еңбек ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Ауылдық тұтас кәсіпорындарды мемлекет меншігіңен ... ... ... соң ... ... жүргізуші
субъктілерге бөлінуінін, содан кейін олардың кәсіпкерлерінің озығырақ
ұйымдық-құқықтық ... ... ... ... дамытудың жаңа
сатысындағы занды процесс деп мойындаған жөн. Ауылдық ... ... ... ... барысының осы кезеңінде ауылдагы кәсіпкерліктің
озығырақ пошымдарының артықшылығын түсінуте тиіс. Бұл ... ... ... ... ... кеңесіне, жиналыстарында, ауыл
жиындарында, шаруа (ферма) қожалықтарының мүшелерімен жеке әңгімеде қозғап
отыруы қажет. Нақ ... ... өз ... шағын кәсіпкерліктің
бұрынғы пошымдары ойдағыдай ... ... ... ... ... жаңа ... олардың техникалық-экономикалық
негіздерін дәлелдеу жөніндегі жұмыс тобын құрудың ... ... ... ... ... көп ... ... азаматтардың зандық тұлға құрмай-ақ, дербес яки біріккен кәсіпкерлік
болып отырғаны белгілі. Жоғарыда ... ... ... ... ... тіркеуден өтуге, сондай-ақ тұрғылықты жеріндегі аумақтық
салык органында жеке кәсіпкер ретінде есепке ... ... ... еңбекті
тұрақты негізде пайдаланатын немесе кәсіпкерлік қызметтен жылына ойда-қырда
салык ... ... ... мөлшерінен көп, салық заңы болып
есептелінген табыс ... жеке ... ... ... ... болуға тиіс. Мұнсыз ондай кәсіпкерлердің қызметіне тыйым ... ... бұл ... де ... ... ... ... әкімдерін өз аумағындағы кәсіпкерліктің дамуын
қолдаудағы ролін сөз ... ... атап өту ... ... тікелей
қолдау жасауға олардың қолында қажетті қаржылық және ... ... бұл ... ... басты міндеті - өз округіндегі
барлық кәсіпкерлік құрылымдарға ... заң ... ... ... барлық пошымдарын айтып жеткізу және түсіндіру. ... ... ... ... ... дамытудың аясы аз емес. Оған кәсіпкерлік
құрылымдардыды құрылыс материалдарын жасауды, ... ... ... ... ... ... халықтың қолөнер тауарларын
(кілем, текемет, сырмақ, камшы және т.б) ... ... ... ... киім тігуді (шолақ тон, малакай, ... ... ет, сүт, ... да ... ... өндіріп, толық ұқсатуды өндіруді
ұйымдастыру және т.б жатады. Ауылдық ... ... ... тек бір ... немесе бірнеше салада көбейгені алаңдатпауы керек.
Базар ауылды жерде де кінәратсыз бә-секе тудыруға тиіс, ал ... ... мен ... ... ... көтеру. Базар тәртібі белгілі:
бәсеке ... ... ... сапасы жоғары болса, сол ұтып шығады.
Өз тарапынан ауылдық округ әкімі өз округінде кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... жаңа пошымдарынан
қолдан келгенше бастамашы болып, іс жүзінде қолдап отыруы кажет. Айта
кетейік, қазіргі кезде республикамызда ... ... ... ... ... ... жинақталған.
Мысалға, занды тұлға болып табылатын кез келген кәсіпкерлік құрылым
бухгалтерсіз қызмет жасай алмайтыны белгілі. ... ... ... ... ... ... қолдауға арнайы қаражат қаралатыны да
белгілі. Сондай-ақ аудандар бюджетінде жыл ... ... ... арнайы қаражат қаралатыны да белгілі. Ал ауылдық (селолық)
округтің әкімдерінің бастамасы бойынша ... ... ... аудан бюджетінің сол ... ... ... және
компьютерлерде жұмыс істейтін мамандар даярланғандығы жөнінде республикада
мысалдар толып ... ... ... ... ... ... тағы
да бір мысал келтірейік. Базар жағдайында кәсіпкерлікгі дамыту ісінде
құқықтың рөлі аса жоғары ... ... ... ... күні ... ... субъектілерін, егер олар азаматтық, қаржылық, еңбек
немесе әкімшілік және ... ... ... ... ... бір ... бір де бір ... сот оларды қорғауға кіріспейді. Құқықты
білмеу — ... ... ... қағида көпке аян. Құқыққорғау
органдарының статистикасы көрсетіп отырғандай, ... ... ... ... ... ... салаларымен
салыстырғанда, ең әлсіз күйде қалуда. Ауылдағы осындай ... ... ... ... ... округтер әкімдерінің бастамасы бойынша ауыл
кәсіпкерлері үшін заң ... ... ... кеңес беру
ұйымдастырылғанының мысалдары баршылық. Сондай-ақ әкімдердің ... ... ... соттың, ішкі істер бөлімінің, каржы
полициясының, адвокатгар алқасының қызметкерлерімен тоқсан сайын кездесу
ұйымдастырылған.
Қорытынды.
Кешенді ... ... ... бағдарламасын кадрлық қамтамассыз ету -
кәсіпкерлерді білім беру жүйелері арқылы даярлауды және ... ... ... ... ... және ... даярлау үшін арнайы
курстар ашуды талап етеді.
Бағдарламаны ақпараттық қамтамасыз ету — кәсіпкерлік құрылымдарды
зандық-құқыктық ... ... ... ... ... әрдайым хабардар
етіп отыруды шешеді. Жаңа және жұмыс ... ... құру ... ... ... ... шағын бизнесті қолдау орталықтары
тарапынан көрсетілетін консалтингтік қызметтер ... де ... ... ... ... зерттеудің 2 аспектісі бар. Бірінші
аспект шағын бизнесті тұтас әлеуметтік-экономикалық құбылыс ретінде және
экономиканын белгілі бір секторы ... ... Бұл ... ... ... бір бөлігі — типтік элемент ... ... ... ... ... — тек жеке ... шағын кәсіпорын
шеңберінде ғана іске асырылатын қызмет түрі ретінде зерттеумен байланысты.
Мұндай жағдайда, дәл осы нәрсе тұтастық деңгейінде ... ал ... ... оның әр ... ... ... ... жоспарлау және ұйымдастыру сияқты т.б.) салаларын атап ... ... ... осы ... ... ... шағын кәсіпкерліктің,
яғни шағын кәсіпорынның және оның жекелеген элементтерінің жұмыс істеу
механизмінің заңдылығы зерттеледі.
Д.Лонгенеке ... Justin G.), У. ... ... ... ... W ... ... жеке көрсеткіштер ұстанымындағы
тәсіл анағұрлым негізгі айырмашылықтарды іздестірумен ұштастырылып, шағын
бизнеске анықгама беру үшін келесі критерийлер ... ... ... ... іске ... ... аймақтарда жұмыс істейді; Анағұрлым жаңашыл зерттеулерде шағын
бизнестің мынадай сипаттамалары ұсынылуда: ... ... ... ... ... ... қағаздар шеңбері шектеулі; негізін
қалаушылар - тәуекелге ... ... ... кәсіпкерлері; менеджерлер
қомандасы толығымен жинақталмаған; бизнес ... ... ... ... ... ... аз, жалаң сипатқа ие; бизнес әртүрлі
компетенция түрлерін тандауда жоғарырақ икемділік дәрежесіне ие болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан ... 1992 ж. жеке ... ... ... ... ... ... 1997 ж. 5-наурыздағы "Қазақстан
Республикасьшда бағалы кағаздармен байланысты ... ... ... Казақстан Рсспубликасының 1997ж.5-наурыздағы "Бағалы қағаздар
нарығы туралы" заңы.-Егемен Қазақстан,1997,наурыз.
4. Қазақстан Республикасының меншік туралы заңы ... ... ... X ... ... ... ... есепке ала отырып) II жекешелендіру ұлттық бағдарлама
жоне заңды құжаттар. 1-том - Алматы: "Караван", 1993
7.1994-1996 жылдарға арналған Қазақстаи Республикасының 1997 ж. ... ... ... мен ... ... - Кдзақстан Республикасы Президентінің 1994 ... ... N ... бекітілді.-Актілер жинағы,1994,94қаулы.
8.Қазақстан Республикасында шаруашылықпен айналысудың жаңа ... ... ... орталығы. Қазакстан Республикасының Мемстаткомитеті
–Актілер жинағы,1997-145 құжат.
9.Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 ж. 13-наурыздағы
"Шағыи косіпкерлікті мемлекеттік колдау мен белсендіруді күшейту
бойынша шаралар ... ... ... Т.А. ... Казахстана на пути к рынку: Тенденции и
размышления.- ... ... К.Б. ... ... ... ... Диссертация на соискание ученой ... ... ... ... ... ... басқару.-Алматы,2002.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасында шағын бизнестiң дамуы мен мәселелерi18 бет
Азаматтық құқықтағы мерзім, мерзім түрлері, талап қою мерзімі, азаматтық құқықтағы мәселелер90 бет
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Еңбек биржасы мен жұмыссыздықтың теориялық мәселелері25 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Мұрагерлік құқық туралы ақпарат84 бет
Нығмет Сауранбаев18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь