Шағын және орта бизнестің экономикадағы орны

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

І. Шағын және орта бизнестің теориялық негіздері
1.1Шағын және орта бизнестің экономикадағы орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.2Шағын және орта бизнестің даму кезендері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19

ІІ. Шағын және орта бизнестің даму мәселелері
2.1. Қ.Р. шағын және орта бизнестің даму жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
2.2. Шағын және орта бизнесті қолдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31 Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44
Кіріспе
Нарыққа негізінен миллиондаған айналымы бар корпорацияларға жол ашық, ал шағын кәсіпкерлік құрылымдардың кіруіне мүмкіндік жоқ деген пікірлер бар.Басты дәлел - шағын фирмалардың жақсы жетілген ірі компаниялармен бәсекелесе алмауы. Шын мәнінде, шағын бизнес бірнеше себептерге байланысты ірілермен сәтті бәсекелесе алады. Мысалға ірі кәсіпкорындар стратегиясын өзгерту үшін 6 жыл қажет етеді, ал жаңа стратегия еңгізу үшін 10 жыл және одан көп уақыт қажет етеді. Шағын фирмалар үшін бұл уақыт айтарлықтай азырақ - жарты жылдан 1 жылға дейін. Одан әрі, технологиялық жаңалықтар — бұл дәстүрлі түрде үлкен бизнес саласы деп саналатын, бірақ статистикаға қарасақ, 2-ші дүниежүзілік соғыстан кейін радикалды технологиялық жаңартпашылықтардың 95% шағын бизнес саласынан келуде. Басқа қайнар көздердегі мәліметтер бойынша ірі фирмаларға қарағанда, шағын фирмалар 24 есе көп жаңарпашылықтар мен ашылымдар жасауда.
Сондықтан Европа Достастығында (ЕС) экономиканың жеке секторындағы 15,7 миллион кәсіпорындардың барлығы дерлік шағын және орта бизнес түрінде болуы кездейсоқтық емес. Шағын бизнес кәсіпорындары 70% жұмыс орындарымен (62 млн) қамтамасыз ете отырып, қоғамдастықтың дамуына айтарлықтай үлес қосты, статистикалық мәліметтер бойынша 16 млн. адам өздеріне және 46 млн. адам жалдамалы жұмысшы ретінде жұмыс істей бастады.
Көптеген жылдар бойы әртүрлі елдердің ғалымдары шағын бизнеске анықтама беруге тырысып келеді. АКШ Конгресс Комитетіне шағын бизнестің 700-ге жуық анықтамасы ұсынылған. Шағын бизнесті сипаттаудың түрлі критерийлері бар, мысалы, өндіріс көлемі, жұмыс істеушілердің саны, депозиттердің көлемі, негізгі өндіріс қорларының актив бөлігінің өлшемі, басқару аппаратының өлшемі, кіріс мөлшері. Ең кең таралған критерийлердің бірі жұмыс істеушілердің саны. Кейбіреулер жұмысшылар саны 100-ге дейін, тағы біреулер 50-ден 1000-ға дейін, үшіншілері 100-ден 1500-ге дейін жететін кәсіпорындарды шағын бизнес кәсіпорындары деп санауды ұсынуда.
Германияда ереже бойынша, жұмыспен қамтылған адамдар саны 1-ден 500-ге жететін кәсіпорындарды шағын бизнеске жатқызады, сөйте тұра олар келесі 4 категорияға бөлінеді: 20-дан 49-ға дейін, 50-ден 99-ға дейін, 100-ден 199-ға дейін, 200-ден 449-ға дейін. Германияда жылдық ақша айналымы 3,5-нан 11,5 миллион неміс маркасын құрайтын фирмалар, шағын фирма деп саналады. Германиядағы шағын кәсіпорындардың тиімділігі АҚШ-пен Жапонияға қарағанда жоғары. Мүнда 12,3% ірі кәсіпорындардың және ол жерлерде жұмыспен қамтылған 34% жұмысшылардың үлесіне ұлттық табыстың тек 52,6% ғана келеді. Жұмыс орындарының үштен екісінен көбі шағын кәсіпкерліктің арқасында ашылуда.
Жапонияда заңды түрде белгіленген кәсіпорындар критерийлері бар: өнеркәсіп, көлік және құрылыста - 300 адамнан көп емес, көтерме саудада - 100, бөлшек сауда және қызмет көрсету саласында - 50, олар осы критерийлерге қарай шағын және орта кәсіпорын статусын ала алады. Сондай-ақ жарғылық капитал мөлшері де шектелген: өнеркәсіп, құрылыс және көлікге - 770 мың доллардан жоғары емес, көтерме саудада - 230 мың доллар, қызмет көрсету саласында 77 мың доллар. Ресей Федерациясының қазіргі қолданып жүрген заңдарына сәйкес, шағын кәсіпорындарға:
• өнеркәсіпте - 200-адамға дейін;
• құрылыста - 100 адамға дейін;
• көтерме саудада - 50 адамға дейін;
• ауылшаруашылығыңда — 50 адамға дейін;
• ғылымда және өндірістік емес салада - 25 адамға дейін;
• бөлшек саудада - 15 адамға дейін;
жұмыс істейтін кәсіпорыидар жатады.
Қазақстанда адам саны айтарлықгай аз кәсіпорындар шағын болып саналады. Қазақстан Республикасының 1997ж. 8-сәуірдегі N 499 қаулысына сәйкес шағын кәсіпорындарға:
• өндірісте, құрылыста және шаруашылықта - 50 адамға дейін;
1. Қазақстан Республикасының 1992 ж. жеке кәсіпкерлікті қорғау туралы заңы –Егемен Қазақстан,1992,шілде.
2.Казақстан Рсспубликасының 1997 ж. 5-наурыздағы "Қазақстан Республикасьшда бағалы кағаздармен байланысты момілелерді тіркеу" туралы заңы.-Заң,1997,N47
3. Казақстан Рсспубликасының 1997ж.5-наурыздағы "Бағалы қағаздар
нарығы туралы" заңы.-Егемен Қазақстан,1997,наурыз.
4. Қазақстан Республикасының меншік туралы заңы (Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Кеңесшің X сессияда енгізген езгертулер мен
косымшаларды есепке ала отырып) II жекешелендіру ұлттық бағдарлама
жоне заңды құжаттар. 1-том - Алматы: "Караван", 1993
7.1994-1996 жылдарға арналған Қазақстаи Республикасының 1997 ж. Қазақстан Республикасьшдағы косіпкерлікті қолдау мен дамытудың мемлекеттік бағдарламасы - Кдзақстан Республикасы Президентінің 1994 жылға 10-маусымдағы N 1227_қаулысымсн бекітілді.-Актілер жинағы,1994,94қаулы.
8.Қазақстан Республикасында шаруашылықпен айналысудың жаңа түрлерін дамыту, Қазақ акпарат орталығы. Қазакстан Республикасының Мемстаткомитеті –Актілер жинағы,1997-145 құжат.
9.Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 ж. 13-наурыздағы
"Шағыи косіпкерлікті мемлекеттік колдау мен белсендіруді күшейту
бойынша шаралар туралы" Жарлығы-Егемен Қазақстан,1997,13-наурыз.
10.Ашимбаев Т.А. Экономика Казахстана на пути к рынку: Тенденции и размышления.- Алматы, 1994.
11.Бабакулов К.Б. Государственное регулирование региональной экономики Казахстана. Диссертация на соискание ученой степени канд.экон. Наук.- Алматы, 1993.
12Сабден.О. Шағын кәсіпкерлікті басқару.-Алматы,2002.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.............................................................5
І. Шағын және орта бизнестің теориялық негіздері
1.1Шағын және орта ... ... және орта ... ... ... және орта бизнестің даму мәселелері
2.1. Қ.Р. ... және орта ... ... ... және орта ... Әдебиеттер
тізімі......................................................................
........................................44
Кіріспе
Нарыққа ... ... ... бар ... жол
ашық, ал шағын кәсіпкерлік ... ... ... жоқ деген
пікірлер бар.Басты дәлел - шағын ... ... ... ... ... ... Шын мәнінде, шағын бизнес ... ... ... ... бәсекелесе алады. Мысалға ірі
кәсіпкорындар стратегиясын ... үшін 6 жыл ... ... ал жаңа
стратегия еңгізу үшін 10 жыл және одан көп ... ... ... ... үшін бұл ... айтарлықтай азырақ - жарты жылдан 1 жылға ... әрі, ... ... — бұл ... ... ... ... саласы
деп саналатын, бірақ статистикаға қарасақ, 2-ші дүниежүзілік соғыстан кейін
радикалды технологиялық жаңартпашылықтардың 95% ... ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша ірі фирмаларға
қарағанда, шағын фирмалар 24 есе көп жаңарпашылықтар мен ... ... ... Достастығында (ЕС) экономиканың жеке секторындағы
15,7 миллион кәсіпорындардың барлығы ... ... және орта ... ... ... емес. Шағын бизнес кәсіпорындары 70% жұмыс орындарымен
(62 млн) қамтамасыз ете отырып, ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша 16 млн. адам өздеріне және 46 ... ... ... ретінде жұмыс істей бастады.
Көптеген жылдар бойы әртүрлі елдердің ғалымдары шағын ... ... ... ... АКШ ... ... шағын бизнестің 700-
ге жуық анықтамасы ұсынылған. Шағын бизнесті сипаттаудың түрлі критерийлері
бар, мысалы, өндіріс көлемі, ... ... ... ... ... ... қорларының актив бөлігінің өлшемі, ... ... ... ... Ең кең ... ... ... істеушілердің саны. Кейбіреулер жұмысшылар саны 100-ге ... ... ... ... ... ... ... 1500-ге дейін жететін
кәсіпорындарды шағын бизнес кәсіпорындары деп санауды ұсынуда.
Германияда ереже бойынша, жұмыспен қамтылған адамдар саны 1-ден ... ... ... ... бизнеске жатқызады, сөйте тұра олар ... ... ... ... 49-ға дейін, 50-ден 99-ға дейін, 100-ден 199-
ға дейін, 200-ден 449-ға дейін. Германияда жылдық ақша ... ... ... ... ... құрайтын фирмалар, шағын фирма деп саналады.
Германиядағы шағын кәсіпорындардың тиімділігі АҚШ-пен Жапонияға ... ... 12,3% ірі ... және ол ... ... ... жұмысшылардың үлесіне ұлттық табыстың тек 52,6% ғана ... ... ... ... көбі ... ... ... ашылуда.
Жапонияда заңды түрде белгіленген кәсіпорындар критерийлері бар:
өнеркәсіп, көлік және ... - 300 ... көп ... көтерме саудада -
100, бөлшек сауда және қызмет көрсету саласында - 50, олар ... ... ... және орта ... статусын ала алады. Сондай-ақ
жарғылық капитал мөлшері де шектелген: өнеркәсіп, құрылыс және ... ... мың ... ... ... көтерме саудада - 230 мың доллар, қызмет
көрсету саласында 77 мың ... ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпорындарға:
• өнеркәсіпте - 200-адамға дейін;
• құрылыста - 100 ... ... ... ... - 50 ... дейін;
• ауылшаруашылығыңда — 50 адамға дейін;
• ғылымда және өндірістік емес салада - 25 адамға дейін;
• бөлшек саудада - 15 ... ... ... ... ... адам саны айтарлықгай аз кәсіпорындар шағын болып ... ... 1997ж. ... N 499 ... ... шағын
кәсіпорындарға:
• өндірісте, құрылыста және шаруашылықта - 50 адамға дейін;
• саудада және тұрмыстық ... ... - 30 ... ... ... және ... —25 ... дейін;
• ғылымда және жаңартпашылық қызметте — 20 адамға дейін; жұмыс істейтін
кәсіпорындар жатады. ... ... саны 200 ... ... орта ... ... ... бизнесті жұмысшылардың саны, капитал айналымы,
өндіріс ... ... және т.б. ... ... ... көзқарасынан
бас тартуды ұсынатын зерттеулер де бар. Оның орнына шағын бизнесті ... ... ... ... сипаттамаларға көңіл бөлуді ұсынуда,
атап айтқанда: нарық үлесі, негізін салушылардың ... ... ... процесіне ірі кәсіпорын ... ... ... ... ғалымдар да ұстануда, олар қаржы, бухгалтерлік ... ... ... ... ... немесе қызмет
көрсету мен сатуды қамтамасыз ету ... 1 ... 2 ... ... жеке ... ... ... стратегиялық шешімдерді
қабылдауға өкілеттігі бар бизнесті шағын деп есептеуді ұсынады.
Анағұрлым жаңашыл зерттеулерде шағын ... ... ... ... ... ... ашық сатылмауы; кәсіпорындардың
құнды қағаздар шеңбері шектеулі; негізін қалаушылар - ... ... ... ... ... ... ... жинақталмаған;
бизнес жоғары маркетингтік шығындарға ұшырауда; акционерлермен өзара
қатынас аз, ... ... ие; ... ... ... ... ... икемділік дәрежесіне ие болады.
Д.Лонгенеке (Longenektr Justin G.), У. Петтидің ... ... ... W ... ... жеке көрсеткіштер ұстанымындағы
тәсіл анағұрлым негізгі айырмашылықтарды іздестірумен ... ... ... беру үшін ... ... ... ... қаржыландыру бір инвестормен немесе инвесторлардың
шағын тобымен жүзеге асырылады. Тек айрықша жағдайларда ғана бизнестің ... көп ... ... мүмкін;
2. Фирма өзінің маркетингтік бағдарламасын іске ... ... ... ... ... Әдетте бизнестегі жұмысшылардың саны 100 ... ... ... ... бизнес шағын болып есептелуі мүмкін.
Шағын және орта бизнес туралы Президент жолдауы
Жапония, Германия, Бельгия, Италия ... ... ... және орта
бизнес олардың барлық кәсіпорындары санының 90 ... ... ... дамыған елдерде олар жалпы ішкі өнімнің 50 ... ... да біз ... және орта ... дамы-тудың түбірінен
жаңа идеологиясын түзуге тиіспіз. Біз кәсіпкерлік ортаның бастамаларын іске
асыру үшін ... ... ... ... ... ... осы ... кірігіп, иннова-циялық
экономикадағы өз орнын табуға тиіс.
Қазақстандықтардың бастамашылығына кең өріс ашу үшін жағдай жасалды,
көсіпкерлер ендігі ... осы ... ... ... ... өңірлерді экономикада өршіл болуға шақырамын.
Ендігі жерде жаңа идеологияға сәйкес ... ... ... ... ... іске ... мемлекеттік кәсіпорындар мен
мегахолдингтердің, ең алдымен ірі ... ... ... өздеріне үйлеспейтін мшдеттерін шағын және орта бизнеске
беру жөніндегі жұмысты тындыратын сәт туды. Сол арқылы біз ... ... ... ретте бірқатар стратегиялық маңызды мемлекет-тік ... ... ... ... ... ... ... беру қажет. Әлбетте бүл шараларға қарсыласу да, ... да ... ... ... ... таны-тып, түптеп келгенде бүл
іске кірісуіне тура келеді.
Келесі бір мәселе туралы. Даму ... мен ... ... ... қолы жете ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту
қоры өзіндік бір "үлкен қаржылық маркетке" айналуға тиіс. Біз Қорға би-ылғы
жылы республикалық бюджеттен қосымша 10 млрд. ... ... ... бизнес субъектілерін кредит-теу мүмкіндігі 25 млрд.
теңгеге ... ... ... ... банк ... ... беру мен
сақтандыруды жүзеге асыруды қолға алу керек. Мұның өзі қомақты мемлекеттік
қолдау ... ... және орта ... ... ... және орта ... экономикадағы орны
Қазақстан жағдайында шағын бизнеске анықтама бере отырып, ... ... ... ... ... шағын бизнеске келесідей сипаттама
беруге болады. Шағын бизнес ... деп, бір ... ... ... ... ... аймақтарда жұмыс істейтін
және нарықтың шектелген ... ие ... ... Бұл
кәсіпорындарда басқаруды негізін салушылар жүзеге асырады, олар барлық
негізгі ... ... ... ... - нысаншылдықтың
жоқтығы мен ұтымды шешім қабылдау сипатымен ерекшеленеді; ... ... ... ... ... жоғары өзара
ауыспалылығы байқалады.
Бізде шағын бизнес түсінігі дәстүрлі түрде бірінші кезекте ... ... Әлі ... 1990 ... ... КСРО
Министрлер Кеңесінің "Шағын ... құру және ... ... ... ... соның негізінде Қазақ ССР Министрлер Кеңесінің
сәйкес N432 қаулысы қабылданды. Шағын кәсіпорындар жіктеу ... ... ... ... саны ... ... ... Шағын кәсіпорындар
азаматтар, жанұя мүшелері және сауда шаруашылығын біріккен түрде жүргізетін
басқа тұлғалар тарапынан, мемлекеттік мүлікті ... ... ... ... тұлғалар мен мемлекеттік органдар тарапынан құрылуы мүмкін
еді.
Шағын және орта бизнес, қазіргі кезеңде жұмыссыздықпен ... ... ... жаңа ... ... ... етеді.
Американ экспресс мәліметтері ... ... жаңа ... ... ірі компаниялардың есебінен емес, жаңа ... ... ... 1987 ж. ... 500 ірі ... жұмыс
орындарының өсу қарқынына қарағанда, 7 миллион шағын фирмалардағы жұмыс
орындарының өсу қарқыны 3 есе көп ... ... ірі ... мен ... ... ... пайдасыз
болып табылатын салаларда шағын бизнес барлық мүмкін болатын қызметтер мен
қосалқы жұмыстарды ... кең ... ... ете ... ... мен компаниялардың тиімді жұмыс істеулері үшін қолайлы жағдайлар
жасап отыр. Бұл жерде 50-ші жылдардан бері, келісім-шарттар негізінде, ... ... және орта ... ... тапсыратын жұмыс
көлемі күрт өсе бастаған Жапония тәжірибесі көңіл аударарлық. Мысалы, 1966
жылдан 1981 жылға ... ірі ... ... ... жұмыс істейтін
шағын және орта фирмалардың (300 адам жүмыспен қамтылған) үлесі олардың
жалпы ... ... орта және ірі ... ... ... ... ... Электроника өнеркәсібінде бұл үлес 1981 ж. 85,7 ... Ал осы ... ... ... көлеміндегі қосалқы жұмыстардың
құндылық көлемініңлоіес салмағы 90-шы жылдардың басында 80 %-ке жетті.
Сондай-ақ ... ... және ірі ... ... ... бар. ... ... объектілердің әсер ету жағдайында сәтті жұмыс
істейді және ірі ... ... ... ... ... ... ... құрылыстық - монтаждық жұмыстарға, бар объектілерді
модернизациялау мен ... ... ... ... ... және ... берушілермен жұмыс істеуге бет алуда. Спецификалық ... ... ірі және ... ... фирмалары бірін-бірі толықгыруда деуге
болады. Сондықтан, шағын және ірі қүрылыстық кәсіпорындар арасында тікелей
бәсекелестік туралы айту заңсыз. ... ... ірі ... ... ... жұмыс істейтін салаларда өзінің нарықтағы тауашасын
сәтті иеленеді. Мысалы, ірі ... ... - бұл ірі ... ... сөз жоқ, ... осы ... электромонтаждық фирмалар
электромонтаж жұмыстарын әлдеқайда тиімдірек орындайды.
Шағын бизнестің артықшылықтары айқын. Бұл - ... ... ... ... өнім мен ... қызмет
түрлерін тез ауыстыру қабілеттілігі, технология саласында сондай-ақ басқа
жұмыс істеу салаларында жаңалықтарды енгізу қабілеттілігі. Соңында, ... ... ... ... емес қатынас орнатылады, үлкен
бюрократиялық құрылым жоқ, жұмысшыларды басқаруға, табыстарды ... ... ... ... басты ерекшелігі - кірістерге қатысумен және жұмыспен
қамтылғандықты сақтап қалуға ынталы болумен шартталған, жұмыстың ең жоғарғы
нәтижелілігіне деген жалпы біріккен құштарлық, ... ... ... және бригада болып жұмыс істеуге деген ұмтылыс. Ірі фирмаларда
құрушылар (негізін қалаушылар) ... ... үшін ... ... ... ... бұл көбінесе 2 жақ мүдделерінің тоғыспауына әкеледі,
ал ол өз кезегінде ... ... ... әсер етеді. Шағын және орта
кәсіпорындарда мұндай қарсылықтардан кұтылып кетуге болады, себебі ... мен ... - бұл ... ... бір ... ... уақытта әлемнің
көптеген елдерінде шағын бизнес кайтадан өз мәні мен ... ... ... ... ... ... ... жаңа
ойлардың, жаңа жұмыс
1- кесте.
Шағын және ірі бизнесті салыстыру анализі
|№ |Критерий |Ірі ... ... ... |
|1 ... көрсету мен |Өнеркәсіп, отын ... ... ... ... |өндіріс салалары ... ... ... ... |
| | ... ... |
|2 ... өнім |Массалық өндіріс ... ... ... жеке |
| ... | ... |
|3 ... енгізілімге |Жаңа енгізілімге |Ірілерге ... |
| ... ... ... аз ... 24 есе көп. |
|4 |Стратегияның өзгеруі |6-10жыл |0,5-1 жыл |
|5 ... ... |Ірі ... және ... |Үлкен және шағын қалаларда|
| | ... | |
|6 ... ... құру|Нарықтың елеулі бөлігін |Бәсекелестік ортаның күшеюі|
| | ... алу ... | |
| | ... шектелуі | |
|7 ... құру ... ... ... ... және |
| ... ... және ... ... талаптарының |
| | ... ... |
| | ... | |
|8 ... ... ... |Жұмыс орындарын құру |Жұмыс орындары өте жылдам |
| ... ... ... төмен |(3 есе)қарқынмен құрылуда |
|9 ... ... ... тар ... |Жұмысшылардың жоғарғы |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... мол. ... ... ... ... зор басқару құрылымы|Басқарудағы икемділік |
орындарының,табыстар мен өркениеттіліктің көзі ... ... ... ... ... ... ... шағын және орташа қалалардың жұмыс істеу непзі болып, ол
жердің тұрғындарына тұратын жерлерінің ... ... ... жол ... ... ... жағдайында, бұрынғы үлкен "Көкшетаустрой"
Көкшетаустрой-1", Көкшетаустрой-2" трестері сияқты кұрылыс ... ... ... ... ... ... құрылыстық фирмаларды
құру жүздеген құрылыс мамандарына өз қаласынан тысқары ... ... ... ... ... айтылғандарды қорытындылай келе келесідей шағын
және ірі бизнесті салыстыру анализінің кестесін құруға болады, оның ... ... ... бас ... ... ал Қазақстан экономикасы үшін шағын
бизнестің үлкен ... ... ... ... Оның ... шағын
бизнес тек қана экономиканы жандандырушы фактор болып қана қоймай, сондай-
ақ оның экономикалық ... ... ... кезеңі ретінде де
қарастырылады. Шағын фирмаларды көбірек құру - жұмыссыздық проблемасын
жеңілдетуі, ... ... орта ... ... ... ... ... дамуына бастама беруі және бүгінгі барларының ауқымын кеңейтуі
мүмкін.
Экономиканың бұл ... ... ... ... етдерде елемеи
кетпейді, олар шағын ... ... ... ... ірі бизнестің
негізі деп, өздеріне есеп беруде себебі ... ірі ... екі ... аздаған капиталмен өз ісін бастау идеясынан басталады. Идея
кәсіпорынның кіріс әкелу мүмкіншілігіне айналады ... өсуі ... ... жасайды, бұл кірістің одан өрісуше әкеледі, демек өндірістің
әріқарай даму ... ... ... Шет елдегі шағын кәсіпорыннан млн
айналымы бар компанияларға ... ірі ... ... ... ... ... қалау бойынша бірнеше көзқарастар бар:
жаңа кәсіпорын ... ... ... бизнесті сатып алу; франчайзинг және
жанұялық бизнес (1-сурет).
Сурет 1. Шағын бизнестің негізін қалау жолдары.
Жаңа бизнестің негізін ... ... ... екінші бөлімде
толығырақ қарастырылады. Бүгінгі күндегі ... ... алу ... әлі аз ... құбылыс бұл негізінен біздің
кәсіпорындарымыздың тәжірибелерінің аздығымен түсіндіріледі. Дегенмен ... ... ... ... ... ... ... мынадай бір
қатар артықшылықтарға ие:
• Тәуекел мен тұрлаусыздық ... ... жиі ... ... ... салыстырғанда, олардың (тәуекел және тұрлаусыздық)
деңгейін төмендетуі.
• Бизнестің жөнге келтірілген инфрақұрылымының болуы, ... ... ... ... ... өткен, жұмыс істеуде, бизнестің ... ... ... Жаңа ... ... жүзеге асырылатын шығындарға қарағанда
әлдеқайда аз келісім баға бойынша бизнесті алу мүмкіндігі.
Біздің ... үшін ... ... ... ... ішінде, жаңа бизнес құрудан басқа франчайзинг пен жанұялық
бизнес формалары ең ... ... ... Бұл екі ... ... ... франчайзингтік келісім XIX ғасырда тігін машинасын
өндіретін компания мен оның диллері арасында жасалды. Екінші дүние жүзілік
соғыстан кейін ... ... ... ... ... сауда
және қонақ үй кешені саласында кең қолданыла бастады. 60-70-ші жж., тағамды
тез дайындайтын технология ("Макдональд" фирмасы) ... ... ... ... ... ... дүрлікпесі әр түрлі елдердің
өкілдері арасында
жасалғандықтан, франчайзинг кең ... ... ие ... ... қарым- катынастардың терминалогиясы.
Франчайзинг компаниясы (франчайзер) өзінің франчайзи-мүшелеріне фирма
атын, сауда маркасын, өнімін, технологиясын және т.с.с. пайдалану құқығын
береді. Франчайзинг жаңадан ... ... үшін жана ... ашу
мен жұмыс істеу тәуекелінің деңгейін айтарлықтай төмендетеді. Франчайзинг
келісімі жаңа бизнеске, ... ... ... мен оның ... ... ... ... мүмкіндік береді, сондықтан
шетелдегі әрбір 12-ші кәсіпорынның франчайзингтік болуы кездейсоқтық емес.
Франчайзингтік қатынастар ... - тек қана ... ... ... шет ... айтарлықтай жаңа құбылыс, сондықтан бұл ... ... ... қажеттілігі бар. (1 сурет).
Франчайзингтік қатынастың 3 типі бар:
1.Франчайзер — өнім өндіруші немесе қызмет ... ... ... ... немесе қызмет көрсету құқығын франчайзиға береді.
2. Франчайзер — негізгі өнім өндіруші, өз өнімінің көтерме ... ... ... ...... ... ... бөлшек сату құқығын франчайзи
фирмасына береді.
Бизнесті ұйымдастырудың ... ... ... бұрын,
кәсіпкер франчайзингтің оң және кемшін ... жете ... ... ... негізгі артықшылықтарының бірі бұл фанчайзерден
оқып үйрену мен дайындалу ... ... ... тек ... ... үйретуді ғана ұйымдастырып қоя ... ... ... ... ... ... еңбек
ресурстарын басқару, сақтандыру мәселелерін және т.б. да оқытып үйретеді.
Оқытып үйрету бірнеше күннен бірнеше аптаға дейін созылады. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... ... қарамағында тұтас бір университет бар, онда 1961 ... ... ... ... ... оқып ... Университетте 30
жақсы жабдықгалған аудиториялар бар, 30-дан астам профессор жұмыс істейді.
Тағы бір маңызды артықшылық - бұл ... ... ... ... ... жанама түріндегі қаржылық қолдау. Мысалы,
франчайзер алынған тауар бойынша ... ... ... ... ... франчайзндің айналым капиталының көлемінің көбеюіне әкеледі немесе
франчайзи ... ... ... ... ... ... бола алады.
Франчайзингтік қарым- катынастардың жүйесі
Сурет 2. ... ... ... ... мен
кемшіліктері.
Соңында, егер тәуелсіз бизнесті бастау айтарлықтай ... ... ... ... ... құрған кезде бұл шығындар анағұрлым аз
болуы себепті ... ... ... ... мәні - бұл франчайзи тарапынан франчайзердің
жақсы танылған және айтарлықгай кең ауқымды тұтынушылары бар сауда ... атын ... ... ... Франчайзидің жарнамаға және тауардың
алға жылжуына қосымша шығын жұмсауының ... жоқ, ... ... ... ... ... оқытып, әзірлеу процесінде бизнесті
басқарудың негізгі әдістерін де жиі ... ... ... ... ... ... бүрыннан бері жинақгаған тәжірибесін пайдалана
отырып, тек бизнесті тез ... ғана ... ... бизнестің ең басынан
табысты жұмыс сітеу мүмкіндігіне ие болады. Сондықтан жүргізілген ... ... ... 5 жыл бұрын негіздері қаланған франчайзингтік
фирмалардың 97 % әлі күнге дейін сәтті жұмыс істеп келуі кездейсоқгық емес.
Франчайзингтік ... ... ... ... фирма өсімінің, шарт мерзімінің және тәуелсіздіктің шектеулілігін
жатқызу шарт. Франчайзингтің құнына ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... және т.б. пайдалану
құқығын алғаны үшін төлейтін франчайзингтік ... ... Осы ... ... жаңа ... ... тез өсу кезеңіндегі компания болса, оның
капиталға деген қажеттілігі күрт ... және ол бұл ... ... ... ... тырысатындығын есте үстау керек. Бұл жағдайда
франчайзингтік төлем жоғары болуы мүмкін. Сондықтан ... ... ... ... ірі, ... ... таңдауға тырысады.
Франчайзи бұдан басқа материалдар мен толықтырушыларға, құрал-жабдықтарға,
еңбек ақы ... ... және т.б. ... ... ... ... ... франчайзи-фирмасының түрі мен франчайзингтік қатынастың
сипатына тәуелді.
1.2Шағын және орта ... даму ... ... ... ... ... және көп профильді
проблемалар қатарына жатады. Былайша айтқанда оның ...... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық және
әлеуметтік факторларды есепке алуды талап етеді. Осы талаптардың ... ... ... береді.
Атап айтқанда бейстандарттық және "шекаралық" проблемалардың шешімін
іздеу жолында - әсіресе сапа ... ... деп ... ... ... ... Ол өмір сүріп жатқан құрылымдар мен
процедуралар шеңберінде орын алмайтын ... ... ... ...... ... мақсаттарын
қалыптастыру және қойылған мақсаттарды іске асыру үшін ... ... ... құралы ретінде мақсатты
кешенді бағдарламалар қызмет ... ... ... ... ... ... бұрын, шағын кәсіпкерлікті
дамыту проблемалары ... ... ... ... критерийіне
жауап бере ала ма? деген мәселені анықтап алу қажет. ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
критерийлер, қарастырылып жатқан проблеманың тиімділігі мен ... ... ... ... ... басқарудың
қолданылуы, көрсетілген критерийлерге жауап бергенде ғана ақталады. Шағын
кәсіпкерлікті басқару проблемаларын көрсетілген ... ... ... - бұл көп ... ... кәсіпкерліктің дамуы,
талапқа сай шағын және орта ... ... ... ... аналитикалық бизнес-орталығын және консалтингтік топтарды
қалыптастыру, бизнес-инкубаторларын ... ... ... қайта
дайындайтын және оқытатын орталықтар ашу; шағын және орта ... ... ... ... ... ... ететін осы
бір қосалқы жүйелерді құруда, ... ... ... ... және ... ... сай ... әр түрлі аспектілер
талқыланады.
Шағын кәсіпкерліктің дамуын басқару проблемасы жаңалылық критерийіне
сай ... ... ... ... ... ... бұл ... шеше
алмайтындығын білдіреді. Шағын кәсіпкерліктің даму проблемаларын шешу ... ... құру ... Шағын кәсіпкерліктің басқару объектісі
басқарудың талапқа сай жүйесін ... ... ... ... Қазақстанда әлі
бұл проблеманы шешуге мүмкіндік беретін шағын кәсіпкерлікті басқарудың
тәртіпке келтірілген кешенді ... ... ... ... бір ... әлеуметтік проблемаларды шешуге
негізделеді, соның ішінде шағын кәсіпкерлік саласында жаңа жұмыс орындарын
құру арқылы ... ... ... ... ... ... ... тәжірибеде дәлелденген, яғни ... ... ... ең ... ... ... өнімнің едәуір
бөлігін өндіреді. -сондықтан шағын кәсіпкерлік ... ... ... критерийіне сай келеді.
Соңында, шағын кәсіпкерлікті басқару проблемасы өзектілік (өткірлілік)
проблемасына жауап береді. ... ... ... ... ... ... істей отырып, жүйенің қажетті өндіріс ... ... ... күту ... ... ... анағұрлым өткір
проблемаларды шешуге арналған ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік моделі, экономиканы жандандыратын
және экономикалық дағдарыстан шығаратын маңызды фактор болуы мүмкін. Бұл
күрделі ... ... ... ... күтпейді. Осы процесті
жылдамдату мақсатында шағын бизнесті қолдайтын жергілікті және ... ... ... сай ... ... ... құру
ұсынылады.
Осы талдауды жалпылай ... ... ... даму ... ... дайындалған проблемалардың барлық критерийлеріне жауап
береді деп қорытындылауға болады. АҚШ және ... бір ... ... ... ... қолдаудың әр түрлі мақсаттық бағдарламалар желісі
арқылы жүзеге асырылуы кездейсоқтық емес.
Бағдарламалы-мақсаттық ... ... ... жүйе ... ... ... Мақсаттың 3 сыныбы бар - функционалды, ұқсас
мақсаттар және даму мақсаттары. Қол жеткізу ... ... ... белгілі
мақсаттар -функционалды мақсат деп аталады. ... ... ... ... қол жеткізілген, бірақ аталмыш жүйенің бірде-бір рет қолы
жете ... не қолы ... де, ... ... орта ... мен жүйе
параметрлерінде орын алған мақсат - ұқсас мақсат деп ... Даму ... жаңа ... деп, бұрын ешқашан және ешкім қол жеткізбеген мақсатты
айтамыз .
Шағын кәсіпкерлікті басқару проблемасының ... ... және ... ... ... ... жүйесі мақсаттарының
сипатын алдын ала анықтауы - бұл даму ... - бұл ... ... және ... қажеттіліктерін,
объективті әлеуметтік-экономикалық заңдарын, сондай-ақ ұйымның өз ішінде
пайда болатын талаптарын есеике ... ... ... және ... бар, басқарушылар мен атқарушылар ұғынатын қажетті қызмет
нәтижесі.
Жалпы мақсаттарға қол ... ... ... ... ретінде міндетті
түрде пайдаланылатын жеке нәтиже бейнесіндегі, мақсаттың қандай да бір
құрамдас ... ... ... ... ... ... ... бөлшектеп байланыстырылуының
бірінші ережесі шығады, оның мағынасы барлық құрамдас міндеттердің (қосалқы
мақсаттар) жиынтығы мақсатқа толық жетуді қамтамасыз ету үшін, ... ... болу ... ... ... Сонымен қатар міндеттің
анықтамасы мен ... ... ... ... ... ... қажет. Мақсаттарды нақтылауға тырысу кезінде мақсаттың
мәнсіз компоненттері емес, ал сол ... ... ... ... тізбегі орын ала бастаса, ... ... ... ... ... ... дамыту бағдарламасының мақсатын қалыптастырайық:
экономиканың шағын секторында шағын кәсіпкерлік қызметті белсендету арқылы
өндіріс ... ... және ... ... ... кейін біз шағын кәсіпкерлікті дамытудың мақсатты кешенді
бағдарламасының анықтамасына жақындай түстік. Кешенді ... ... ... ... Мысалы, кешендік бағдарламалардың
әр түрлі анықтамалары бар. Мақсатты кешенді бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... іске асырылатын,
ресурстар бойынша балансталған бірыңғай ... қол ... ... бойынша жоспарланған шаралар кешені түсіндіріледі.
Бағдарламалы-мақсаттық құрылымдар -барлық өндіріс жүйесін, жеке ... ... ... ... кешенді басқарудың (уақытша
құрылған арнайы органдар көмегімен) ұйымдық түрін білдіреді. Алға ... ... іске ...... өндірістік және басқарушы
буындар тарапынан шаралар кешенінің ... ... ... етіледі,
олардың көлемі мен мерзімі бойынша сандық және сапалық түрде анықталған
жиынтығы бағдарламаны құрайды.Сонымен, бағдарлама — ... ... ... ... ... шаралар кешені. Шағын кәсіпкерліктің мақсатты
кешенді бағдарламасына анықтама бере отырып, кешенді шағын ... ... ... (ШБ ҚБ) және оған жету ... ... ... Шағын бизнесті дамытудың мақсатты бағдарламалық кешені
экономикалық, өндірістік, ... және ... ... ... ... ... олар — ... көлемін көбейтіп, соның
базасында жалпы экономиканы жандандыру ... ... ... ... ... ... жандануын қамтамасыз ететін
ресурстар, атқарушылар және орындалу мерзімі бойынша ... ... ҚБ ... классификациялық топтар тұрғысынан қарастырайық(3
кесте). Бағдарламалар мазмұны жағынан әлеуметтік-экономикалық, экологиялық
және ұйымдасқан-шаруашылық ... ... ... ... даму ... ... Өндірістік-экономикалық багдарламалар өндіріс саласындағы ірі
салааралық проблемаларды шешуге, ... ... ... еңбек,
материал және қаржы ресурстарын орынды ... жаңа ... ... түрлерін ашуға және басқа да ұқсас проблемаларды ... ... ... ... ... ... ... сипаттама
ШБ ҚБ әлеуметтік-экономикалық топқа да, аймақтық бағдарламаға да
жатқызуға болатын белгілермен сипатталады. Бірақ ШБ ҚБ-ң ... ... ... ... ... ... мазмұнынан шығатын,
оның жетекші белгісін бөліп көрсету керек. ШБ ҚБ-сы шағын бизнеске ... ... ... ... ... ... секторында
кәсіпкерлікті жандандыруды көздейді. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... болады.
Уақыт ұзақтығы бойынша кешенді бағдарламалар ұзақ мерзімді (ұзақтығы
5 жылдан жоғары), орта ... (5жыл не одан аз ... ... және
қысқа мерзімді жылдық бағдарламаларына бөлінеді. Тәжірибе ... ... 2 ... созылатын орта мерзімділері ШБ ҚБ-да кеңінен
тараған. Бұл бір жағынан қысқа ... ... ... ... ... ... себебі уақыт кеңістігін кеңейту келешекті
жақсы көруге, қорларды ұтымды жұмсауға және шағын ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Бірақ уақыт аралығын онан ары қарай созудың заңды болуы екіталай. Бұл ... ... әсер ... ... көп ... ... болатын болжамдаудың қиындығымен, сондай-ақ кәсіпкерлік
қызметті жандандыруды жылдамдату процесінің өте ... ... ... ... ... ... құру жұмысын 5
және одан көп жылға созу қолайсыз.
Мақсатының ауқымы бойынша ШБ ҚБ мемлекеттік, аймақтық және локалдық
сипатта болуы ... ... саны ... ШБ ҚБ - көп ... ... іске асуы бір ... ... мақсатқа жетуді қамтиды. мысалы, аймақтық
экономиканы жандандыру, қайта құрылған ... ... ... ... кен ... ... және ... нарықты тұтыну тауарларымен
қамтамасыз ету, басқа да қызмет көрсетулермен толтыру сияқты.
ШБ ҚБ орындаушылардың құрамы бойынша — ... ... яғни оның ... ... ... қатынастар бөлімі ретіндегі жергілікті
билік органдары; ... ... ... ... ... білім беру мекемелері және басқалар сияқты әр ... ... ... ... ... мен оларды орындаушылар арасындағы ұйымдасқан
техникалық байланыстардың сипаты бойынша ШБ ҚБ - ... яғни оның ... әр ... ... түрлі
деңгейдегі дербес әрекеттерінің жиынтығы арқасында қол жеткізіледі. ШБ ... ... ... ...... және басқа ... ... ... ... бұл ... ... мен іске
асуының параллельді жүзеге асырылуына мүмкіндік береді.
Мақсаттардың бағытталу сипаты бойынша ШБ ҚБ — ... ... ... ол ...... ... қолдау механизмін құру
негізінде шағын кәсіпкерлікті дамыту мәселесін шешуге бағытталған. Әсер ету
объектісі ... ШБ ҚБ — ... ... бағдарламаға қарағанда,
проблемалық бағдарламаға жақын болып келеді.
Бағдарламаның негізгі мақсаттарын ... оның ... ... Ол — ... жету құралы. Қосалқы мақсаттарға
сәйкес ШБ ҚБ әр түрлі деңгейдегі қосалқы бағдарламалардан тұрады. ШБ ... ... ... оларды дайындау мен іске ... ... мен іске ... ... ... ... арқылы оларды әзірлеу мен жүзеге асыру ісін ұтымды
ұйымдастыруды қамтамасыз ету қажеттілігінен туындайды. ... ... бір ... ... ... іске ... бағытталған
міндеттер мен шараларды қамтитын бағдарламаның дербес бір бөлігі ... ... ... мен оның ... дәрежесіне байланысты,
қосалқы бағдарламалардың жиынтығы бағдарламаны тұтасымен ... ... ... ғана ... ... косалқы бағдарлама өз кезегінде өте төмен ... ... ... ... ... бағдарламалардың саны
кешенді бағдарламаның ауқымы мен күрделілігіне тәуелді, бірақ өте үлкен
болмауы керек. ... ... ... ... ... ... ететін, нақты мақсаттар мен шаралар жүйесін білдіреді.
Қосалқы бағдарламалар негізгі және ... ... ... ... ... ... қосалқы бағдарламалары, жалпы бағдарламаның ... ... ... ... орындауға бағытталған, ал қамтамасыз
етуші қызметінің қосалқы бағдарламалары негізгі қызметгің ... ... ... ... сәтті орындауға қажетті
жағдайларды ... ... ... және орта ... даму ... Қ.Р. шағын және орта бизнестің даму жолдары.
Республикалық мақсатты кешенді шағын ... ... ... 3.
Республикалық шағын кәсіпкерлікті дамытудың кешенді бағдарламасының
негізгі қосалқы бағдарламаларына аймақтық және ... ... ... ... ... Шағын кәсіпкерліктің дамуын
қамтамасыз ететін қосалқы бағдарламаларға - нормативті-құқықтық, ... және ... ... ... ... ... Бұл ... бағдарламалардың соңғы мақсаты іске
асыруға тікелей әсер етпеуіне қарамастан, олар оған қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... ... бағдарламасы дербес басқару
объектісі ретінде, оның ерекше басқару ... ... ... ... ШБ К.Б ... ... ешқандай мақсатына сай келмейтін
соңғы мақсаттарға бағдарланған. Екіншіден, ШБ КР ... ... ... ие және ... ... оны ... механизмінің түрі де
өзгереді. Үшіншіден, бағдарлама кешенді шаралардан ... ... жоқ ... ... ... жету ... ... бағдарламаның шаралары функцияаралық сипатқа ие, ... ... және ... ... ... ... ... бөлімшелер қатысады. Шағын кәсіпкерлікті қолдаудың кешенді және ... бұл ... ... ... ... ... ... және
үйлесімді түрде жұмыс істеуін талап етеді.
ШБ ҚБ-н басқару үшін бағдарлама жұмыстарын үйлестіретін белгілі бір
өкілеттерге ие, ... ... ... құру ... Республикалық деңгейде
ондай органға ҚР-ң шағын кәсіпкерлікті қолдау және ... ... ... ... деңгейде шағын кәсіпкерлікті қолдау комитеттері
және жергілікті деңгейде - шағын кәсіпкерлікті қолдау бөлімдері жатады.
Мақсатты кешенді шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... 1. ... концепциясын
калыптастыру және проблеманы бағдарлама бойынша шешуге негіздеу. ... ... жете ... оларды бағалау және қолайлы
вариантты таңдау. 3. ... ... жете ... ... барлық кезеңдерінде келесі жұмыстарды
жүргізу қажет: шағын бизнес ... ... ... ... одан ... ... мен шағын бизнесті қолдаудың жаңа түрлерін ... ... және ... ... ... бойынша келешекке
болжам жасау.
Концепцияны дайындау кезеңінде Республика үшін ... және ... ... ... ... ... келешегі зор бағыттарын, сонан соң
бағдарлама көрсеткіштерінің құрамын анықтау өте маңызды болып табылады. Осы
кезеңде бағдарламаны ... ... ... ... ... ... ... бағдарланған шығындары, бағдарламаны
дайындаушылардың құрамы, дайындау ... ... ... соңғы құжаттама нысандарына деген талаптар кіреді.
Шағын кәсіпкерлікті қолдаудың кешенді бағдарламасын ... ... ... ... ... ... 1.Кіріспе
2.Мақсатты анықтау және негіздеу З.Бағдарламаның ... ... ... ету ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қолдау проблемаларьш шешу кезінде
бағдарламалы-мақсаттық тәсілдің ... ... ... ... және ... дайындалу сәтіндегі шағын бизнестің ... ... шығу ... ... бағдарламаның мақсаттарын қалыптастыру,
маңызды кезең ... ... ... -бұл ... ... ... ала
анықталған нәтижеге жетуді көздейтін ең қажетті нәрсе. Шағын кәсіпкерлікті
дамыту мақсатын таңдау және негіздеу келесі ... ... ... ... ... ... және ... құрамы бойынша мәліметтерді
жинау және талдап ... ... ... ... әсер ... ішкі және ... ... Республика мен аймақтардағы шағын кәсіпкерлікті қолдауды талдау;
• Шағын кәсіпкерлікті дамыту жобасын дайындау;
• Қажетті ресурстар мен проблеманың шешілуі мүмкін ... ... ... ... ... және ... мақсатты таңдау;
• Бағдарламалық мақсатты іске асырудың әлеуметтік-экономикалық зардаптарын
талдау.
Жаллылама түрде, ... ... ... ... ... ... ... болады: қоғамның
экономикалық дамуының маңызды факторы, жаңа жұмыс орындарын құру құралы,
ғылыми-техникалық жетістіктерді енгізу, ... ... ... ... ... құру ... шағын кәсіпкерліктің тұрақты дамуын
қамтамасыз ету. Қойылған мақсатқа сәйкес шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... маңызды бағыттардың бірі болып табылады.
Мақсатты кешенді бағдарламаларын құру принципі - мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... іске асуы арқылы нақтыланатындай ... ... ... ... ... дамыту бағдарламасының мақсаты — ... ... ... ... ортаны қалыптастыру және өндірістік базаны
дамытудың орнына, нарықты тұтыну тауарлары мен ... ... ... жаңа ... ... ашу; жергілікті табиғи ресурстарын ... және ... ... ... ... ... ... бөлімі - ресурспен қамтамасыз ету. Кешенді шағын
бизнесті дамыту ... ... ... бағдарламаны іске
асыруға қажетті ресурстарға деген қажеттілікті анықтаудан, яғни ... ... ... және ... қамтамасыз ету құрылысын
анықтаудан тұрады: нормативті-құқықтық, ... ... ... ... ... ету. ... шара ... деген қажеттілікті анықтау қажет. Сонымен қатар ... ... және ... ... талап етпейтін шараларды енгізу
мен ішкі қорларды көбірек пайдалануды бағдарлану ... ... ... шағын кәсіпорынды тіркеу процесін оңтайландыру айтарлықтай
материалдық және қаржылық шығындарды ... ... ал оның ... ... құру ... ... ... шектеулерді жеңуге
мүмкіндік береді. Бағдарламаны дайындау кезінде жаңартаашылық ... ... ... жаңа ... орындарын ашуды қамтамасыз
ететін — кәсіпкерлік қызметті ынталандыруға алып баратын бағдарламалық
шараларға ... ... бөлу ... ... үшін тек ... ... ... ғана
емес, сондай-ақ шараларды іске асыру мерзімдеріне, ресурстармен қамтамасыз
ету көздеріне деген қажеттіліктерді де белгілеу ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың негізгі көздеріне
бюджеттік қаражаттардың 60% жатады, бюджеттік емес қаражаттар 15% ... ... 25%. ... ... ... және ... шағын бизнеске тікелей қаржылай ... ... жоқ ... ... ... орынға шағын кәсіпкерлікті
қолдаудың жаңа нысаны болып табылатын, екінші деңгейдегі ... ... ... келіп, кепіл қоры түрінде кепілдеме беру сияқты нысандар
туады, ал осы жерде ... қоры ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қаржылық қолдаудың қосымша, жанама
түрі ретінде ... ... ... ... ... ... ставкаларын, икемді инвестициялық қолдау мен салық
салудың жеңілдетілген жүйесін атап ... ... ШБ ҚБ ... ... іске ... ... күрделі шығындарды
қажетсінбейтіндігімен ерекшеленеді. Атап айтқанда тек ... ... ... ғана ... ... ... жеңілдік
жасау саясатын құру мүмкіндігі пайда болады.
2.2Шағын кәсіпкерлікті қолдау мәселелері
Нарыктық экономиканың өсуінің ... ... бірі ... ... ... ... түрде ұлғаюы болып табылады. Ауыл шаруашылығы
өнімдерінің өнімділігін арттыру, бағаның дұрыс ырықтандырылуына ... ... ... ... баға саясаты арқылы ... ... ... ... ... ... ... бастады. Осы
мақсатта қолданылған шаралардың бірі сәтсіздікке ұшыраса, ... бере ... ... ... 23 ... ... ... Республикасындағы
жергілікті мемлекеттік басқару туралы" жаңа заң ауылдық (селолық) округтың
тиісті әкімшілік-аумақтық ... ... ... ... әкімиаттың
лауазымды адамы болып табылатын және мемлекеттік органдармен, ұйымдармен
және азаматтар мен өзара ... оның ... ... өкілдік
ететінін айқындап берді. Лауазымды адам ретінде ауылдық округ әкімі өзінің
құзырына жатқызылған мәселелер бойынша өзіне ... ... ... үшін жоғары тұрған әкімінің және сондай-ақ аудандық маслихаттың
алдында жауап береді.
Аудандық ... ... ... ... ауылдық (селолық) округ
әкіміне мемлекеттік саясатты жүзеге асыруға ... және ... ... ... әкімиаты мен мәслихаттың шешімдерін іске асыру сиякты
міндеттерді жүктейтінін атап өткен дұрыс. ... ... ... ... ... басқару туралы жаңа занда ауылдық
(селолық) окрут әкіміне нақты күзірет берілген (35-бап).
Атап, айтқанда, әңгіме Заңның 35 бабының 8-тармағы туралы болып ... ... ... әкім ... (фермер) қожалыкгарын ұйымдастыруға,
кәсіпкерлік қызметті дамытуга жәрдемдеседі делінген. Енді заңның ... ... ... ... ... мен ... толығырақ
тоқталайық. Бұл міндет 2001 жылғы 7 мамырда Кдзақстан Республикасында Шағын
кәсіпкерлікті дамыту мен қорғаудың 2001-2002 жылдарға арналған мемлекеттік
бағдарламасы ... ... күн ... сай ... ... алып отыр.
Қазақстан зандары кәсіпкерлікіі азаматтардың өзінің, карызға алған
және басқа каражат ... ... ... нәтиже мен табыс алу мақсатында
жүзеге асырмақшы болған ынталы ... және ... ... деп
анықтайды. Бұл анықтамадан шығатыны, ауылды жерде кәсіпкерлікті дамыту үшін
ең алдымен азаматтың өзінің, нақты отбасының яки ... ... ... және ... болуы қажет.
Кәсіпкерлікпен шұғылдануға кірісерден бұрьш азамат (азаматгар тобы)
өзінің болашақгағы меншікгі ісіне ойдағыдай жүргізілш, ... ... ... ... Жергілікті мемлекеттік басқару туралы заңда ауылдық
(селолық) әкім өз округінде кәсіпкерлікті ұйымдастыруға және ... деп атап ... ... осы ... ... ... ... ауыл округінің әкімі "жәрдемдеседі" өзекті ... ой ... ... ... ... терминнің
"көмектеседі", "қолдау көрсетеді", "қалыптасуына септеседі"деген мағыналары
бар. ... ... ... қорытынды мынадай:
Ауылдық (селолық) окрут әкімі аудандық ... ... ... өз округінің аумағында жаңа кәсіпкерлік құрылымдардың пайда ... және ... ... тұрғындарының дами түсуіне жағдай жасауға,
шағын бизнесті қолдау ... ... ... ... және ... беру арқылы оларға көмек беруі тиіс. Кәсіпкерлік
құрылымдарға ... ... және ... ... ... ... ... әкімі аппаратының шағын бизнесті қолдау жөніндегі бөлімімен
тығыз байланыс ... ... ... ... Ол ... ... өз округінде
шағын кәсіпкерлікті дамытудың жай-күйі жөнінде үнемі хабардар етіп отыруға
аудандағы кәсіпкерліктің дамуын ... ... ... әкім мен ... ... ... ... жатқан шаралардың мән-жайын өз округіндегі
барлық кәсіпкерлік құрылымдарға жеткізіп ... ... ... бір ... шет ... ... ... Балтық
жағалауындағы елдерде, Словакияда және басқаларда) ең төменгі әкімшілік-
аумақтық бөліністерде кәсіпкерліктің қоғамдық консулътациялық ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерді ескере отырып, проблемаларды көп ... ... ... үшін оларды шешу жөніндегі ұсыныстарды
әзірлеуге ... ... онды ... біздің ауылдық округтің
әкімдері де өз ... ... ... Ауыл ... ... құру ... кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі өзінің қызмет
бабындағы міндетін алқалы ... ... ғана ... ... білікті,
байыпты шешуіне мүмкіндік береді.
Қазіргі күрделі жағдайда ауылдык округ аймағывда ... ... ... ... ... ...... кезектегі іс. Айта
кетелік, шағын кәсіпкерлікке занды ... ... ... ... ... және ... ... орташа саны 50
адамнан аспайтын жыл ішіндегі ... ... күны орта ... ... ... ... мың еседен аспайтын заңды тұлғалар
жатады.К^ізақстан
Республикасында қолданып жүрген заңдар ... ... ... ... ... ... ... Айта кетейік,
қызметкерлерінің жылдық орташа саны елу адамнан ... жыл ... ... құны орта ... ... ... ... алпыс мың
еседен аспайтын шаруа (фермер) қожалықтарының да шағын кәсіпкерлік (бизнес)
субъектісі ретінде мемлекеттік ... ... бар. ... ауылдар ең
алдымен кәсіпкерліктің агроөнеркәсіптік пошымдарын дамыту ... ... ... ... ... ... және ... маңызды
міндет болып қала береді.
Казақстан Республикасының 1998 жылы 31 наурызда қабылданған "Шаруа
(фермер) қожалығы ... заңы ... ... ... ... ... ретінде құрылып жұмыс істеудің негізін егжей-тегжейлі
айқындап берді. Сондай-ақ кәсіпкерліктің бір пошымы ... ... ... субъектісі ретінде шаруа қожалығының құқықтық
негізі қосымша жиырмадан астам ... да ... ... атап ... ... ... құрмай және заңдық тұлға белгілерінсіз кәсіпкерлік
қызметпен айналысатын жеке ... ... ... ... ... ... қожалығы кәсіпкерлік субъектісі ретінде ерікті негізде
құрылады және жер ... ... ... ... ... ... ... деп есептеледі. Шаруа қожалығы елімізде ауыл шаруашылығының
тең құқықгы өндірістік ұйымы екендігін айта кетелік. Осы ... ... ... ... ... есепшот ашу және банкідегі өз
ақшасына иелік жасау құқығы бар.
Қолданылып жүрген заңдарға ... ... ... ... фермерлер шаруашылықтарына мемлекеттік қолдаудың мынадай
түрлері көрсетілуі ... ... ... ... бастап үш жыл ішінде
жылжымайтын мүлік құқығын тіркеу үшін акы төлеуден ... ... ... ... ол үшін ақы ... өз басы ... тіркелу
сипатында болады; табиғи монополист кәсіпорындардың қызметін монополияға
қарсы реттеуді қолдана отырып, электр ... ... ... ... ... ... үшін ақы төлеуден заңдарға көзделген
тәртіп пен жағдайда босатылады; мемлекет қатысатын екінші деңгеңдегі
банктерде ақы ... ... ... жеке ... ретінде
бухгалтерлік және статистикалық есептерді оңайлатылған тәртіппен береді;
салық заңдарына сәйкес табыс салығын ... ... ... не ... сомасы, не салық базасын анықтау мен салық есебін ... ... ... ... шарттарын Казақстан Республикасының Үкіметі ... ... үшін ... орналастыру кезіңде басым құқықпен
пайдаланылады;
2) ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікгі
мемлекеттік қаржылық қолдау шеңберінде белгіленген шекте статистикалық
және ақпараттық қызметті, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... қолдау үшін көзделген қаражат есебінен кадрларды
даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру ісін жүргізеді.
Ауыл шаруашылығын ... ... ... ... үшін ... ... ... қолдау туралы заңдарда көзделген тәртіппен
және шарттармен бірқатар жеңілдіктер мен преференциялар ... ... ... ... бұл ... ... ... екіншіден,
келісім-шарт жасалған сәттен бастап табыс салығының, жер салығының және
мүлікке салынатын салықтың ставкасын бес ... ... ... ... 100 ... ... кеміту, сондай-ақ одан кейінгі бес ... ... ... салығының, жер салығының және мүлікке салынатын
салықгың ставкасын негізгі ставканың 50 ... ... ... ... инвестициялық жобаны іске асыру үшін қажетті жабдыктар, шикізат
пен ... ... ... ... ... ... ... ішінара босату.
Жеңілдіктер мен преференциялардың мөлшері тікелей инвестиция көлеміне,
инвестордың жобаны іске ... ... ... ... оның ... өтеуіне, экономика секторының басымдылығына және басқа жағдайларға
байланысты ... Атап ... ... Республикасында шағын
кәсіпкерлікті дамыту мен қолдаудың ... ... ... ... ... ... ... жыл сайы 50 млн. теңге бөлу
жоспарланып отыр. Шағын кәсіпкерліктің ... ... ... бір ... ... ... құру болмақ. Ұлттық банк өзінің басқармасының
2000 жылғы 29 шілдедегі ... ... ... ... туралы ережені тіркеуден өткізді. Ұлттық банк ауылдық
коммандиттік несие серіктестігінің үлгі түріндегі жарғысын ... ... ... базарын қорғауға жәрдемдеседі. Шаруашылық
жүргізудің қазіргі күрделі экономикалық ... ... ... ... ... артылады. Бұл қиыншылықтарды ... бірі — ... ... ірі ... ... бірігуі. Атап
айтқанда, олар ерікті негізде кәсіпкерліктің өндірістік ... ... ... ірі ... ... бірігуіне болады.
Кәсіпкерлік қызмет субъктілері заңдық тұлға құрмай тұрып, ... ... ... ... ... ... қатынаста
белсенді қатысушысы болуы белгілі дәрежеде қиын екендігін мойындау ... да ... ... еліміздің кейбір аймақтарында, әсіресе
солтүстікте, шаруа қожалыктарының зандық ... құра ... ... ... фактілері елеулі құбылыс болып отырғаны кездейсоқ емес.
Мұндай шешім кәсіпкерліктің осынау жаңа субъектілерінің еңбек, материал
және ... ... ... ... оңтайлырақ еңбек бөлінісін
және өндірістің мамандандырылуын жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Ауылдық тұтас кәсіпорындарды ... ... ... ... ... соң ... шаруашылық жүргізуші
субъктілерге бөлінуінін, ... ... ... ... ... ... бірігіуін ауылда кәсіпкерлікті дамытудың жаңа
сатысындағы занды процесс деп мойындаған жөн. Ауылдық (селолық) округ әкімі
кәсіпкерлікті дамыту барысының осы ... ... ... пошымдарының артықшылығын түсінуте тиіс. Бұл жұмысты үнемі
жүргізіп, ауылдық ... ... ... ... ... ... ... қожалықтарының мүшелерімен жеке әңгімеде қозғап
отыруы қажет. Нақ ... ... өз ... ... ... ... ойдағыдай нәтиже бермеген жағдайда ауылдағы
кәсіпкерліктің тиімдірек жаңа ... ... ... ... жөніндегі жұмыс тобын құрудың бастамашылары болуға
тиіс.
Бүгінде ауылда кәсіпкерліктің ... көп ... ... азаматтардың зандық тұлға құрмай-ақ, дербес яки біріккен кәсіпкерлік
болып отырғаны белгілі. Жоғарыда айтқанымыздай мұндай азаматтар өздері
барып ... ... ... ... ... жеріндегі аумақтық
салык органында жеке кәсіпкер ретінде есепке тұруы тиіс. Жалдамалы еңбекті
тұрақты негізде пайдаланатын немесе кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... көп, салық заңы болып
есептелінген табыс табатын жеке ... ... ... ... ... ... Мұнсыз ондай кәсіпкерлердің қызметіне тыйым салынады.
Ауыл әкімдері бұл ережені де кеңінен түсіндіруге тиіс.
Ауылдық округтер ... өз ... ... ... ... сөз еткенде мынаны атап өту қажет: кәсіпкерлерге тікелей
қолдау жасауға олардың қолында қажетті қаржылық және ... ... бұл ... ... ... міндеті - өз округіндегі
барлық кәсіпкерлік ... ... заң ... ... ... ... ... айтып жеткізу және түсіндіру. Бүгінгі күні
ауылды жерде шағын кәсіпкерлікті дамытудың аясы аз ... Оған ... ... ... ... ... ... техникалық қызмет көрсету жұмысын, халықтың қолөнер тауарларын
(кілем, текемет, сырмақ, ... және т.б) ... ... ... ... киім ... ... тон, малакай, қолғап), көкөніс,
жемісті, ет, сүт, басқа да ... ... ... толық ұқсатуды өндіруді
ұйымдастыру және т.б жатады. Ауылдық округтер әкімдерін кәсіпкерлік
қызметтің тек бір ... ... ... ... көбейгені алаңдатпауы керек.
Базар ауылды жерде де ... ... ... тиіс, ал бәсеке -
тауарлар мен қызмет көрсетудің сапасын көтеру. ... ... ... ... ... ... ... жоғары болса, сол ұтып шығады.
Өз тарапынан ауылдық ... ... өз ... ... ... ... есептеп отыруы кәсшкерлік құрылымдардың жаңа пошымдарынан
қолдан келгенше бастамашы болып, іс жүзінде қолдап ... ... ... ... ... ... әкімдердің тамаша істерге бастамашы
болған тәжірибесі жетерліктей жинақталған.
Мысалға, занды ... ... ... кез ... кәсіпкерлік құрылым
бухгалтерсіз қызмет жасай алмайтыны белгілі. Сондай-ақ аудандар бюджетінде
жыл сайын шағын кәсіпкерлікті қолдауға ... ... ... ... Сондай-ақ аудандар бюджетінде жыл ... ... ... ... қаражат қаралатыны да белгілі. Ал ауылдық (селолық)
округтің әкімдерінің бастамасы бойынша ... ... ... ... бюджетінің сол қаражаты ... ... ... ... ... ... даярланғандығы жөнінде республикада
мысалдар толып жатыр. Ауылдық округтер әкімдерінің жұмыс тәжірибесінен тағы
да бір мысал ... ... ... ... дамыту ісінде
құқықтың рөлі аса жоғары екені бесенеден белгілі. Бүгінгі күні ауылды
жердегі кәсіпкерлік ... егер олар ... ... ... ... және ... ... талабын сақтамаса, бірде бір аудандық
прокуратура, бір де бір аудандық сот оларды қорғауға ... ...... ... ... қағида көпке аян. Құқыққорғау
органдарының статистикасы ... ... ... ... ... базар қатынастарының ... ... ең ... ... қалуда. Ауылдағы осындай нақты құқықтық
ахуалды ескере отырып, ауылдық округтер әкімдерінің ... ... ... үшін заң ... ... тегін ... ... ... ... ... ... ... аудандық прокуратураның, соттың, ішкі істер бөлімінің, ... ... ... ... ... ... кездесу
ұйымдастырылған.
Қорытынды.
Қешенді шағын бизнесті дамыту бағдарламасын кадрлық камтамассыз ету -
кәсіпкерлерді білім беру жүйелері ... ... және ... даярлауды,
сондай-ақ кәсіпорын жетекшілерін даярлау және қайта даярлау үшін арнайы
курстар ашуды талап ... ... ... ету — ... ... ... болып жатқан барлық өзгерістермен әрдайым хабардар
етіп отыруды шешеді. Жаңа және ... ... ... құру ... ... проблемалары бойынша шағын бизнесті қолдау ... ... ... ... ... де ... ... кәсіпкерліктің маңыздылығын зерттеудің 2 аспектісі бар. Бірінші
аспект шағын бизнесті тұтас әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... бір ... ретінде қарастырады. Бұл жерде шағын
кәсіпорын бүтіннің бір ...... ... ... ... аспект шағын кәсіпкерлікті — тек жеке алынған шағын кәсіпорын
шеңберінде ғана іске ... ... түрі ... зерттеумен байланысты.
Мұндай жағдайда, дәл осы нәрсе тұтастық ... ... ал ... ... оның әр ... қызметтік (маркетинг, қаржылар,
стратегиялық жоспарлау және ұйымдастыру сияқты т.б.) ... атап ... ... орай, осы методологиялық тәсіл арқылы шағын кәсіпкерліктің,
яғни шағын ... және оның ... ... ... ... заңдылығы зерттеледі.
Салалық құрылымы
| |2000 |2001 |2002 |2003 ... саны - ... |100 |100 |100 |100 ... ... ... және | | | | ... ... |6,3 |6,2 |6,1 |5,9 ... ... ... ... |0,2 |0,2 |0,2 |0,2 ... |13,3 |12,7 |12,4 |12,2 ... ... |0,6 |0,6 |0,6 |0,6 ... |11.6 |11,0 |10,8 |10,7 ... ... газ бен су | | | | ... |1,1 |1,1 |1,0 |0,9 ... бөлу |10,2 |10,9 |11,4 |12,4 ... | | | | |
| |2000 |2001 |2002 |2003 ... ... |4606 |5962 |7286 |8512 ... ... | | | | ... жәнө жеке | | | | ... |17730 |21795 |25894 |26853 ... ... |108 |129 |158 |180 ... ... ... ... |813 |911 |944 ... ... |2172 |2647 |3022 |3279 ... |325 |357 |399 |444 ... | | | | ... |850 |958 |1059 |1189 ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... және ... |8094 |9542 |11162 |12619 ... | | | | ... | | | | ... ... және |1622 |1846 |2083 |2135 ... | | | | ... көрсету | | | | ... ... ... ... |2000 |2001 |2002 |2003 ... |542030 |534898 |692216 |748785 ... ... ... және | | | | ... шаруашылығы |71731 |64854 ... |75267 ... ... ... ... |1528 |72871 ... |1313 ... |72055 |76066 |112212 |118032 ... ... |5038 | |7539 |8915 ... |76866 |10818 |91732 |96069 ... ... газ бен су | |75716 | | ... |11319 | |12941 |13048 ... бөлу |68729 | |103302 |123721 ... | |133796 | | ... ... ... | |2505 | | ... және жеке пайдаланатын|125179 |7281 30347|201064 |212292 |
|заттарды жөндеу |2587 |4029 |2581 |3159 ... ... ... ... |7064 | |9273 |9559 ... қызмет көрсетуі |31472 |5727 |35687 |39035 ... |3662 | |4407 |4554 ... | | | | ... ... ... |5341 |91300 |6760 |6856 ... ... | | | | ... ... операциялар,| |25050 | | ... және ... ... |91030 | |109246 |124431 ... | | | | ... елеуметтік және |24966 | |28329 |30566 ... ... ... | | | | ... ... ... ... құрылымы
| |2000 |2001 |2002 |2003 ... саны ... |45124 |54503 |63934 |68708 ... ... аңшылық және | | | | ... ... |2861 |3402 |3903 |4030 ... ... ... ... |93 |121 |143 |152 ... |5983 |6931 |7914 |8371 ... ... |280 |342 |388 |442 ... |5216 |5991 |6909 |7321 ... энергиясын, газ бен су | | | | ... және бөлу |487 |598 |617 |608 |
| |2000 |2001 |2002 |2003 ... ... ... | | | | ... және жеке ... | | | | ... жөндеу |39,3 |40,0 |40,5 |39,1 ... ... ... көрсетуі |0,2 |0,2 |0,2 |0,3 ... ... ... |1,5 |1,5 |1,4 |1,4 ... |4,8 |4,9 |4,7 |4,8 ... |0,7 |0,7 |0,6 |0,6 ... делдалдығы саласындағы | | | | ... ... |1,9 |1,8 |1,7 |1,7 ... ... операциялар, | | | | ... жөне ... ... | | | | ... |17,9 |17,5 |17,5 |18,4 ... әлеуметтік жәие | | | | ... ... ... |3,7 |3,4 |3,3 |3,1 ... саны - ... |100 |100 |100 |100 ... ... қызмет тұрлері | | | | ... ауыл ... ... | | | ... ... ... |13,2 |12,1 |11,2 |10,0 ... ... балық өсіру |0,3 |0,3 |0,3 |0,0 ... |17,5 |16,6 |16,2 |16,0 ... ... |0,9 |1,0 |1,1 |1,0 ... |14,2 |14,2 |13,3 |13,0 ... энергиясын, газ бен суды | | | | ... және бөлу |2,1 |2,0 |1,9 |2,0 ... |12,7 |14,2 |14,9 |17,0 ... автомобильдерді, тұрмыстық | | | | ... және жеке ... | | | | ... ... |23,1 |25,0 |29,0 |28,0 ... ... ... ... |0,5 |0,5 |0,4 |0,0 ... қызмет көрсетуі |1,3 |1,4 |1,3 |1,0 ... |5,8 |5,7 |5,2 |5,0 ... |0,7 |0,7 |0,6 |1,0 ... ... ... | | | | ... ... |1,0 |1,1 |1,0 |1,0 ... ... операциялар, | | | | ... жвне ... ... | | | | ... |16,8 |17,1 |15,8 |17,0 ... ... және | | | | ... ... ... |4,6 |4,7 |4,1 |4,0 ... ... ... ... шаруа (фермер) қожалықтары
(Жұмыс істейтіндер)
| |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 ... | | | | | ... |68153 |76373 |95460 |111434 |121722 ... |2111 |2296 |2222 |2614 |2780 ... |981 |1629 |2188 |2854 |3273 ... |18170 |19724 |24026 |29171 |31920 ... |818 |849 |827 |913 |910 ... ... |6736 |5911 |7896 |10052 |12218 ... |4351 |5007 |6223 |7891 |8009 ... ... |2991 |2750 |2628 |2667 |2734 ... |3497 |3448 |4461 |4777 |4711 ... |3383 |3311 |3058 |3751 |4134 ... |705 |711 |585 |574 |728 ... |224 |245 |271 |302 |345 ... |1909 |1871 |1677 |2096 |2389 ... |3622 |3794 |3458 |4467 |4570 ... |18641 |24797 |35918 |39285 |42987 ... | |1 |4 |4 |5 ... Астана |14 |29 |18 |16 |9 ... ... | | | | | ... | | | | | ... шағын кәсіпорныдардың қызметкерлерінің орташа айлық
жалақысы.
| |2000 |2001 |2002 |2003 ... |9453 |11426 |13874 |17583 ... ... аңшылық және | | | | ... ... |4489 |5504 |6816 |8030 ... аулау, балық өсіру |4430 |4505 ... |9599 ... ... ... |22633 |9620 |29094 |41425 ... өнеркәсібі |8075 | |11724 |14477 ... ... газ бен | |10048 | | ... өндіру және бөлу |8270 |14721 |10703 |12529 ... |11777 | |17050 |20519 ... ... ... | | | | ... және жеке ... | |10852 | | ... ... |8619 |12489 ... |15631 |
|қонақ үйлердің қызмет көрсетуі |10070 |13506 |14843 |16894 ... ... ... |5447 |26395 |8049 |10205 ... |11202 | |16343 |18632 ... |23643 |20001 |31385 |33041 ... ... ... | | | | ... ... |14785 | |26085 |36940 ... ... ... | |13325 | | ... және тұтынушыларға қызмет | | | | ... |12149 |8840 |17491 |22909 ... ... және ... | | | ... көрсету |7586 | |10320 |13255 ... ... ... ... ... 1992 ж. жеке ... ... туралы
заңы –Егемен Қазақстан,1992,шілде.
2.Казақстан Рсспубликасының 1997 ж. ... ... ... ... байланысты момілелерді тіркеу" туралы
заңы.-Заң,1997,N47
3. Казақстан Рсспубликасының ... ... ... ... ... ... ... Республикасының меншік туралы заңы (Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Кеңесшің X сессияда енгізген езгертулер мен
косымшаларды ... ала ... II ... ... бағдарлама
жоне заңды құжаттар. 1-том - Алматы: "Караван", 1993
7.1994-1996 жылдарға арналған ... ... 1997 ж. ... ... ... мен ... ... - Кдзақстан Республикасы Президентінің 1994 ... ... N ... ... ... Республикасында шаруашылықпен айналысудың жаңа түрлерін
дамыту, ... ... ... ... ... ... ... құжат.
9.Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 ж. 13-наурыздағы
"Шағыи косіпкерлікті мемлекеттік колдау мен белсендіруді күшейту
бойынша шаралар туралы" Жарлығы-Егемен ... Т.А. ... ... на пути к ... ... и
размышления.- Алматы, 1994.
11.Бабакулов К.Б. Государственное регулирование региональной экономики
Казахстана. ... на ... ... ... ... ... ... Шағын кәсіпкерлікті басқару.-Алматы,2002.
-----------------------

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Валюталық бағамның экономикадағы орны және оны экономикалық реттеу34 бет
Екінші деңгейлі банктегі банктік есептің теориялық негіздері81 бет
Халықаралық еңбек бөлінісі жайлы мәлімет76 бет
ҚР сыртқы экономикалық байланыстардың жағдайы және даму болашағы6 бет
Бизнес жоспар құрылымы мен көрсеткіштерін талдау32 бет
«Ата-тек-Астана» шағын бизнес орталығының басқару жүйесін талдау43 бет
«ЦентрКредитБанкі» АҚ ұйымдық экономикалық сипаттамасы және қаржы жұмысының ұйымдастырылуы29 бет
«Қазақстан Халық Банкі» АҚ52 бет
Аймақтық кәсіпкерлікті дамыту негіздері78 бет
Астана қаласындағы «Баққон» кәсіпорны негізінде кәсіпкерлікті жүзеге асыру жағдайы31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь