Картографиялық проекциялар

Мазмұны:
I Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
II Негізгі бөлім
1. Азимуттық проекциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
2. Цилиндрлік проекциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
III Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14 Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
Кіріспе
Жер шарының немесе эллипсоидтың бетін жазықтыққа бейнелеудің математикалық тәсілдерін картографиялық проекциялары деп атайды. Жердің градустық торы картада бейнеленгенде картографиялық тор деп, ал меридиандар мен параллельдердің қиылысқан нүктелерін торапты нүктелер деп аталады.
Карта жасауда, алдымен жазықтыққа картографиялық тор түсіріледі, кейін тордың шаршыларын (квадраттарын) географиялық объектілердің нұсқаларымен (контурлармен) және басқа да белгілерімен толтырады.
Картографиялық тор түрлі тәсілдерімен жасалынады. Перспективтік проекциялар қолданылғанда торапты нүктелер шардың бетінен жазықтыққа немесе басқа бір геометриялық бетке проектілеу арқылы түседі (сурет 3.1).

Сурет 3.1 Жарты шардың градустық торын К орталығынан проектілеу сәулелері арқылы жазықтыққа бейнелеу.
Солтүстік жарты шардың картографиялық торын перспективтік проекцияның көмегімен жасаудың мысалы 3.2 суретте келтірілген. Мұнда Р жазықтығы солтүстік жарты шардың бетіне Солтүтсік полюс нүктесінде жанасқан. Меридиан мен экватордың және ендіктің 30º және 60º параллельдерімен қиылысқан торапты нүктелері тік сызықты проектілейтін сәулелірмен К орталығынан Р жазықтығына түсіріледі.

Сурет 3.2 Картографиялық тордың перспективтік проекциясында құрастыру мысалы.
Бұл проекцияда параллельдердің радиустары анықталады. Меридиандар жазықтықа полюс нүктесінен шығатын және бір-бірінен бірдей бұрыштық қашықтықа тік сызықтары түрінде бейнеленеді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Берлянт А.М. Картография. Учебник для вузов. М., Аспект Пресс, 2001. – 4-13 б.б.
2. Картография с основами топографии. Под ред. А.В. Грюнберга. М. 1990. – 342-365 б.б.
        
        Мазмұны:
I Кіріспе...................................................................................................................3
II Негізгі бөлім
1. Азимуттық проекциялар.....................................................................................5
2. Цилиндрлік проекциялар....................................................................................9
III Қорытынды.................................................................................................... 14 ... ... ... ... ... ... жазықтыққа бейнелеудің математикалық тәсілдерін картографиялық проекциялары деп атайды. Жердің градустық торы ... ... ... тор деп, ал ... мен ... ... ... торапты нүктелер деп аталады.
Карта жасауда, алдымен жазықтыққа картографиялық тор түсіріледі, кейін ... ... ... ... объектілердің нұсқаларымен (контурлармен) және басқа да белгілерімен толтырады.
Картографиялық тор түрлі тәсілдерімен жасалынады. ... ... ... ... ... ... ... жазықтыққа немесе басқа бір геометриялық бетке проектілеу арқылы түседі (сурет 3.1).
Сурет 3.1 Жарты ... ... ... К ... ... ... ... жазықтыққа бейнелеу.
Солтүстік жарты шардың картографиялық торын перспективтік проекцияның көмегімен жасаудың ... 3.2 ... ... ... Р ... солтүстік жарты шардың бетіне Солтүтсік полюс нүктесінде жанасқан. Меридиан мен экватордың және ендіктің 30º және 60º ... ... ... нүктелері тік сызықты проектілейтін сәулелірмен К орталығынан Р жазықтығына түсіріледі.
Сурет 3.2 Картографиялық тордың перспективтік проекциясында ... ... ... ... ... ... Меридиандар жазықтықа полюс нүктесінен шығатын және бір-бірінен ... ... ... тік ... түрінде бейнеленеді.
Азимуттық проекциялар
Глобустың градустық торын жанама жазықтыққа проекциялай түсіру арқылы жасалынған картографиялық проекция азимуттық проекция деп ... ... ... ... ... ... ... тор немесе қалыпты азимуттық проекция, экватор нүктесінде жанасқанда көлденең азимуттық проекция, ал жазықтық глобус бетінің басқа ... ... ... азимуттық проекция пайда болады (сурет 3.4).
Сурет 3.4 Азимуттық проекциялардың түрлері: А - қалыпты, Б - ... - ... ... жанасқан нүктесінде ғана нөльдік бұрмалану нүктесі болады, нөлдік бұрмалану нүктесінен шеңбер түрінде жан-жаққа бұрмалану ... ... ... ... түрінде болады.
Азимуттық проекицялар перспективтік және перспективтік емес болып бөлінеді. Перспективтік азимуттық проекцияларда картографиялық ... ... ... және тор ... ... ... проектілеу орталығының орналасуына тәуелді (сурет 3.5).
Сурет 3.5 Қалпыт азимуттық ... ... ... К1 - ... К2 - стереографиялық, К1 - сыртқы, К1 - ... ... ... ... ... ... ... ортасында (К1) және жазықтық жанасатын нүктеге қарама-қарсы орналасқан шардың бетінде (К2) орналасу мүмкін. Біріншісін орталық, ... - ... ... тор деп атайды. Сонымен бірге бұл орталық полярлық осьтің жалғасында (К3) және осы ... ... (К4) ... болу ... ... ... ал ... - ортографиялық картографиялық тор деп аталады.
Орталық картографиялық торда ұзындықтардың бұрмалануы орталықтан қашықтаған сайын жоғарлайды, яғни аудандар және пішіндер ... ... алып ... ... 6.3 сол жағы). Проекцияның қасиеттеріне қарай бұл ... ... ... ... 3.6 Бұрмалану эллипстерімен орталық азимуттық (сол жағында) және азимуттық стереографиялық (оң жағында) проекциялардағы қалыпты ... ... ... мен типтік түрі.
Бұл проекцияны алғашқы рет б.з. дейін IV ғасырда ежелгі грек философы Фалес аспанның ... үшін ... Егер Жер ... ... ... ... ... ортасында орналасқандай боласын, яғни жұлдыздар орталық проекцияда көрінеді.
Стереографиялық проекция қасиеттері бойынша тең бұрышты ... ... ... 3.6 оң ... Бұл ... ... орталық торымен салыстырғанда ұзындықтар мен аудандардың бұрмалануы көп емес, жарты шарлар картасында ұзындықтардың ... ... ... ... 1-ден 2-ге ... ... осыған сәйкес аудандардың бұрмалану көрсеткіші 1-ден 4-ке дейін өседі.
Көлденең стереографиялық ... ... мен ... шеңбер доғалары түрінде болады, ал орталық меридиан мен экватордың кесінділеріның ұзындықтары ортасынан шетке қарай шамамен екі есе өседі. Бұл ... ... ... ... ІІ ғасыр). Стереографиялық проекция ХХ ғасырдың бірінші жартысына дейін шығыс және батыс жарты ... ... үшін ... ... тор ... ... ... пайда болады (сурет 6.4), мұнда проектілеу нұрлары бір-біріне және глобустың осіне параллель болып келеді. Параллельдер арасындағы ара қашықтар картаның шетіне ... өсуі ... ... ... ... меридандар бойынша ұзындықтардың бұрмалануы осы бағытта кішірейеді, негізінде теория бойынша орталықта 1-ден картаның шетіне ... 0-ге ... ... ... ... ... параллельдердің радиустары глобустың радиустарына тең болады, яғни проектілеуде ... ... ... және ... ... ... бұрмалануы жоқ (n=1). Проекцияда карталаның шеттеріне қарай бұрыштар күшті бұрмаланады. Қасиеттері ... бұл ... ... ... ... Проекцияның авторы Апполоний (б.з.д. ІІ ғасыр).
584835636905
Сурет 6.4 Бұрмалану эллипстерімен азимуттық ортографиялық проекциядағы қалыпты картографиялық тордың құрастыруы мен ... ... ... ... жасауда глобустың шар тәріздес бетіндегі градустық торды цилиндрдің бетіне түсіреді. Цилиндр мен шардың диаметрлері ... және ... ... ... келеді (сурет 4.5). Көмекші бет ретінде жанама цилиндрді пайдаланғанда экватордың торапты нүктелері әрі шар бетінде, әрі цилиндр бетінде ... ... ала ... ... торапты нүктелерді цилиндр бетіне проекциялау жолымен түсіреді.
Сурет 4.5 ... ... ... ... ... ... меридиандар мен параллельдер тік сызықтар болып шығады. Мұндай картада меридиандар мен параллельдер бір-біріне ... ... ... ал ... ... ... бірдей болып келеді. Мұндай проекцияда жасалынған картада экватор нөлдік ... ... ... ... яғни ... экватор бойынша масштаб толық сақталады. Изоколалар, яғни бұрмылану көрсеткіші өзгермейтін сызықтар экваторға параллель болып келетін сызықтар болады. Экватордан қашықтаған ... ... ... ... ... байланысты картографиялық проекцияларды қалыпты (нормальный), қисық және көлденең деп бөлінеді (сурет 4.6). Қалыпты проекцияларда глобус пен цилиндрдің ... ... ... ... қисық проекцияларда осьтер сәйкес келмейді, ал көлденең проекцияларда осьтер перпендикуляр ... ... ... ... бұрмалану сызығы біреу болады, яғни глобустың бетімен цилиндрдің беті жанасқан жері, осы ... ... ... ... ... 4.6 ... ... варианттары: А - қалыпты жанама цилиндрде; Б - қалыпты қима ... В - ... қима ... Г - ... ... ... Р - цилиндр бетіне проектілеуде глобус бетінің созылу облысы (область растяжения поверхности глобуса при проектировании на цилиндр); СЖ - ... ... ... сжатия); ЛНИ - нөлдік бұрмалану сызығы (линия нулевых ... ... ... және қима ... ... ... ... глобус пен цилиндрдің диаметрлері бірдей, ал қима проекцияда цилиндрдің диаметрі глобустың диаметрінен үлкен болады, яғни мұндай карталарда екі ... ... ... ... денелердің беттері жанасқан учаскелері. Екі нөлдік бұрмалану сызықтары арасында ... беті ... оны ... ... деп атайды, ал осы нөльдік бұрмалану сызықтардан ... ... ... ... деп ... келген картографиялық проекция картаның масштабына, мақсатына, бейнеленетін территорияның көлеміне т.с.с. тәуелді.
Тура ... ... ... ... проекциясы. Бұл проекцияның негізгі шарты: m = const = 1, яғни меридиандар бойынша ұзындықтардың масштабы бас ... ... болу ... Бұл ... ... ... ... болып келетін тік сызықтарымен жасалынғанда орындалады. Картографиялық торда мұндай жағдайда дүрыс және мөлшері бойынша бірдей ... ... ... ... 4.7). ... 4.7 Цилиндрлік квадраттық проекциядағы N = P = K изоколаларымен картографиялық ... ... ... ... ... мына формуланың көмегімен анықталады:
АА' = (1) ... R - ... ... ... Δφ - көршілес параллельдер арасындағы ендік бойынша айырмашылығы, М - ... бас ... ... ... ... картографиялық торда бұрмаланудың барлық түрлерінің нөлдік сызығы экватор; ұзындықтардың бас масштабы сақталады; параллельдерде ұзындықтардың жеке масштабтары экватордан қашықтаған сайын ... Бұл ... XV ... Генрих португалдық ханзадасы ұсынған.
Тура жанама цилиндрдегі цилиндрлік проекциясында бас масштаб экватор маңында ... ... ... 30º - 40º параллельдерге дейін масштабтың ... аса ... ... 45º ... ... ... ... 1,4 тең болды, 60º параллельде - 2,0, ал 75º параллельде - 3,85. ... ... ... ... ... ... айналады.
Б.з.д. VII - VI ғасырларда өмір сүрген ежелгі грек ғалымы Анаксимандр ұсынған тура қима цилиндрдегі тік бұрышты ... ... бас ... ... ... ... φ1 және φ2 ... меридиандар бойынша масштабты сақтау үшін параллельдерді бірдей қашықтықта түсіреді. Торапты ... АА1 және АВ ... ... ... формулалар бойынша анықтайды:
АА1 = ... = ... R - ... ... радиусы, Δφ - көршілес параллельдер арасындағы ендік бойынша айырмашылығы, Δλ - көршілес ... ... ... ... айырмашылығы, М - картаның бас масштабының бөлімі (көрсеткіші) (знаменатель).
Қима параллельдер арасындағы ... ... ... ... ... бейнеленгендегі қысылуы мұндағы масштабтың бұрмалануы >1 төмен болады, ал тордың сыртында керісінше бұрмалану көрсеткіші

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Картографиялық проекциялар жайлы ақпарат7 бет
Картографиялық проекциялар және олардың түрлері16 бет
Картаграфиялық генерализация15 бет
Проекциялардың жіктелуі мен дамуы7 бет
Франция Республикасының қабырғалық физикалық картасын құрастыру және жобалау54 бет
Қазақстан картографиясын дамытудың перспективасы62 бет
Картогафиялық проекциялар7 бет
Гаусс Крюгер проекциясы.Тік бұрышты координаттар7 бет
Геодезия және оның міндеттері24 бет
Топографиялық карталар және пландар масштабтар және олардың дәлдігі10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь