Психологиялық қарым-қатынас және оның құрамы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. ҚАРЫМ.ҚАТЫНАС ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ҚҰБЫЛЫС РЕТІНДЕГІ МӘНІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1Қарым.қатынас туралы жалпы ұғым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Қарым.қатынастың түрлерi, стильдері және стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.3Коммуникация және оның функциялары мен түрлерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

2. ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ҚАРЫМ.ҚАТЫНАС ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚҰРАМЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2.1 Психологиялық қарым.қатынас және оның өзіндік рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2.2 Психологиялық қарым.қатынас және оның формалары мен түрлері ... ... ... ... ... ..23
2.3 Тұлғааралық қарым . қатынас және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
2.4 Психологиялық қарым.қатынас құрамы ретіндегі ортақтасу
психологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38
Кіріспе

Қазіргі таңда психологияның алдыңғы міндеттері қоғам дамуының бағдарламаларын анықтайды. Еңбек өнімінің дамуы, техника мен технологияның дамуына білім беру мен денсаулық сақтау жүйесін жақсарту, осының барлығы адамға қатысты мәселелерді ғылыми зерттеуді талап етеді. Жан-жақты дамыған тұлғаны қалыптастыру мемлекеттің ең басты міндеттердің бірі.
Өмір сүру барысында дамитын тұлғаның ерекшеліктерін меңгеретін білімнің көлемі мен сипаты, қызығушылығы, кез келген ортада қарым-қатынасқа түсе білуі, зейін қасиеттерінің жоғарғы деңгейде болуы, адамгершілік қасиеттері, осылардың барлығы адамның белгілі бір жағдайға еркін жауап қайтаруына белсенді және мақсатты түрде әсер етеді.
Студент тұлғасының қарым-қатынас үрдісіндегі зейін қасиеттерінің жоғарғы деңгейде болуы студенттердің оқуда, еңбекте, қоғамдық өмірде белсенділігін дамыту жолдарын ашуға мүмкіндік береді.
Курстық жұмыстың өзектілігі: Әлеуметтік, экономикалық дамуды жылдамдатуда болашақ мамандарды дайындайтын жоғарғы оқу орнының жауапкершілігі артып отыр. Біздің қоғамның болашағы болашақ педагоктарды, психологтарды, өндіріс және ғылым басшыларын тағы басқа мамандарды тек сауаттылыққа ғана емес, сонымен қатар белсенділікке, алдына қойған міндеттерге қызығушылықтарын қарауға байланысты.Соның негізінде позицияны белсенді, өз күшіне сенімді, орынды іс-әрекетке шығарылуын қарайтын тұлға қалыптастырады. Әрине қарым-қатынаста зейін қасиеттерінің деңгейі қалыпты болмаған жағдайда осындай сапалардың көрініс беруі қиындайды.
Әлеуметтік психология мен жалпы психология аймағында қарым-қатынас проблемасы мен зейін проблемасы жан-жақты қаралған. А.А. Леонтьев «Қарым-қатынас» ұғымын әмбебап коммуникативті іс-әрекеткетеңейді.
В.А. Кан-Калик қарым-қатынасты адамгершілік құндылық потенциалына ие дейді.
Өзінің көріністерінде қарым-қатынас айналадағылармен контактқа түсудің рухани қажеттілігі ретінде болады.
Қарым-қатынас – екі немесе оданда көп адамдардың қатынастарын жасап, реттеуі мен ортақ нәтиже алуды мақсат етіп, келісім мен бірлестікке бағытталған өзара әрекеттерін айтамыз.
Сондай-ақ қарым-қатынас болашақ маман тұлғасының қалыптасуының бір факторы екені де белгілі. Ол студенттердің топтық іс-әрекетінің реттеушісі және адамгершілік, эстетикалық құндылықтарды, мінез-құлықтың топтық нормаларын қалыптастыру құралы болып табылады.
Сондықтанда жан-жақтан келіп, жаңа әлеуметтік ортаға бейімделудегі студенттердің оқыту-тәрбиелеу процесін тиімді ұйымдастыру үшін, олардың қарым-қатынастағы зейіндерінің деңгейлерін анықтау өзекті мәселелердің бірі.
Курстық жұмыстың мақсаты: Психологиялық қарым-қатынастың мәнін, құрамын қарастыру.
Курстық жұмыстың міндеті:
- Қарым-қатынас туралы жалпы ұғым;
- Қарым-қатынастың түрлерi және стратегиясы;
- Коммуникация және оның функциялары мен түрлерi;
- Психологиялық қарым-қатынас және оның өзіндік рөлі;
- Психологиялық қарым-қатынас және оның формалары мен түрлері;
- Тұлғааралық қарым – қатынас және оның түрлері;
- Психологиялық қарым-қатынас құрамы ретіндегі ортақтасу психологиясы
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Леонтьев А.А. Психология общения М.: 2005. с. 46-67, 159-199.
2. Бодалев А.А. Личность и общение М.: Педагогика1983. с. 21-54.
3. Столяренко Л.Д. Основы психологии Ростов-на-Дону: Феникс 2005. сс.150-156, 639-640.
4. Джакупов С.М., Абдрахманова Р.Б., Жұбаназарова Н.С., Тәжібаев Т.Б. Эксперименттік психологияның негіздері. Алматы: 1998. сс. 19-35, 36-39.
5. Елеусізова С. Қарым – қатынас психологиясы Алматы 1995 ж.
6. Алдамұратов Ә. Жалпы психология Алматы, 1996
7. Бодалев А.А. Личность и общение. - М., 1995.
8. Брудный А.А. О проблеме коммуникации.- М., «Наука», 1975.
9. Доценко Е.Л. Лекции по курсу «Психология общения».
10. Бап-Баба С. Жалпы психология. Алматы, 2006.
11. Бап-Баба С. Психология негіздері. Оқу-анықтамалық құрал. Алматы, 2007. 23. Болдырев Н. Класс жетекшісі. – А., Мектеп, 1980.
12. Богословский В. т.б. Жалпы психология. – А., Мектеп, 1980, 13 тарау.
13. Омаралиева Қ., Смак Қ. Психологиядағы қарым-қатынас мәселесінің өзіндік рөлі.
14. Педагогикалық және жас ерекшелігі психологиясы. / Ред. басқарған А. Петровский. – А., Мектеп, 1987.
15. Оразбекова А.А. Отбасы психологиясы. – Алматы, 1997
16. Тәжібаев Т. Жалпы психология. – Алматы, 1993.
17. Мухина В.С. Мектеп жасына дейінгі балалар психологиясы. – Алматы, 1986.
18. Жарықбаев Қ. Психолоия. – Алматы: Білім, 1993.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Психология пәнінен
Тақырыбы: Психологиялық қарым-қатынас және оның құрамы
Тексерген ___________________
Орындаған __________________
Астана, 2015
Мазмұны
|Кіріспе.............................................................| 3 ... | |
| | ... ... ... және оның ... ... ретіндегі |5 |
|мәні....................... |5 ... ... ... |8 ... | ... ... түрлерi, стильдері және стратегиясы........... |16 |
|1.3Коммуникация және оның функциялары мен | ... ... |21 |
| |21 ... ... ... және оның | ... ... |26 ... ... ... және оның өзіндік рөлі............. | |
|2.2 Психологиялық қарым-қатынас және оның формалары мен |30 ... ... |36 ... ... ...... және оның | ... |38 ... ... қарым-қатынас құрамы ретіндегі ортақтасу | ... ... | |
| | ... |
|........................................ | |
| | ... ... | ... | |
| | ... ... ... алдыңғы міндеттері қоғам дамуының
бағдарламаларын ... ... ... ... техника мен технологияның
дамуына білім беру мен денсаулық сақтау жүйесін жақсарту, осының ... ... ... ... зерттеуді талап етеді. Жан-жақты дамыған
тұлғаны қалыптастыру мемлекеттің ең басты міндеттердің бірі.
Өмір сүру ... ... ... ерекшеліктерін меңгеретін
білімнің көлемі мен сипаты, қызығушылығы, кез келген ортада қарым-қатынасқа
түсе ... ... ... ... деңгейде болуы, адамгершілік
қасиеттері, осылардың барлығы адамның белгілі бір ... ... ... белсенді және мақсатты түрде әсер етеді.
Студент тұлғасының ... ... ... ... ... ... студенттердің оқуда, еңбекте, қоғамдық ... ... ... ... ... береді.
Курстық жұмыстың өзектілігі: Әлеуметтік, экономикалық дамуды
жылдамдатуда болашақ ... ... ... оқу ... ... ... Біздің қоғамның болашағы болашақ педагоктарды,
психологтарды, өндіріс және ғылым басшыларын тағы басқа мамандарды ... ғана ... ... ... ... ... ... қызығушылықтарын қарауға байланысты.Соның негізінде позицияны
белсенді, өз күшіне сенімді, орынды іс-әрекетке шығарылуын қарайтын тұлға
қалыптастырады. Әрине ... ... ... ... ... ... осындай сапалардың көрініс беруі қиындайды.
Әлеуметтік психология мен жалпы ... ... ... мен ... ... жан-жақты қаралған.
А.А. Леонтьев
«Қарым-қатынас» ... ... ... ... Кан-Калик қарым-қатынасты адамгершілік құндылық потенциалына ие
дейді.
Өзінің көріністерінде ... ... ... ... ... ... ... – екі немесе оданда көп адамдардың қатынастарын жасап,
реттеуі мен ортақ нәтиже ... ... ... ... мен ... ... ... айтамыз.
Сондай-ақ қарым-қатынас болашақ маман тұлғасының қалыптасуының бір
факторы екені де белгілі. Ол студенттердің топтық ... ... ... ... ... ... топтық
нормаларын қалыптастыру құралы болып табылады.
Сондықтанда жан-жақтан келіп, жаңа әлеуметтік ортаға ... ... ... ... ... ... олардың
қарым-қатынастағы зейіндерінің деңгейлерін анықтау өзекті мәселелердің
бірі.
Курстық жұмыстың мақсаты: Психологиялық ... ... ... ... міндеті:
- Қарым-қатынас туралы жалпы ұғым;
- Қарым-қатынастың түрлерi және стратегиясы;
- Коммуникация және оның ... мен ... ... қарым-қатынас және оның өзіндік рөлі;
- Психологиялық қарым-қатынас және оның формалары мен түрлері;
- Тұлғааралық қарым – ... және оның ... ... ... ... ... ортақтасу психологиясы
1. Қарым-қатынас түсінігі және оның психология-лық құбылыс ретіндегі
мәні
1.1 Қарым-қатынас туралы жалпы ұғым
Қарым-қатынас ұғымы, ... ... ... ... ... зерттеушілермен қарастырылған және әртүрлі түсіндірілген.
Қарым-қатынасқа әлеуметтанушылар, педагогтар және философтар да назар
аударған. ... ... ... бара ... ... өмір ... соның ішінде еңбек іс-әрекетінің қажетті шарты болып
табылады.
Қарым-қатынас мәселесі қазіргі кезде ... ... ... Бұл, ең алдымен, әлеуметтік ... ... және ... ... ... ... ... күшеюімен байланысты.
Бірақ қарым-қатынас мәселесі өте кең мағынаға ие.
Қарым-қатынасты зерттеу тек қана арнайы психологиялық пәндермен ... ... ... ... ... теориясының да дамуының маңызды
шарты болып табылады. Сірә, ... ... ... ... ... ... ... дамуының жалпы тенденциясы ретінде
қарастыруға болатын шығар.
Психологиялық тар ... ... адам ... ... ... және ... ... немесе субъектілердің түрлі белгілер
жүйесі арқылы өзара әрекеттесуі ретінде түсіндіріледі. А.В.Петровский және
М.Г.Ярошевский редакциясымен ... ... ... ... ... қажеттіліктен туындайтын, өзіне ақпаратпен алмасуды,
өзара әрекеттің бір ... ... ... ... арасында
байланыс орнату және дамыту процесі ретінде ... [1]. Бұл ... ... мазмұнын бөліп шығарады: адамдардың ақпаратпен
алмасуы, ... ... ... ... ... осы 3 ... ... қарастыру деп қабылданған. Ақпаратты беру
қарым-қатынастың ... ... ... ... ... ... интерактивті аспектісі ретінде ... ... ... және тануы қарым-қатынастың ... ... ... ... ... үш ... толығырақ зерттелуі мүмкін, бірақ феноменді талдауда әрбір
аспектіні жеке ... жөн. ... ... ... ... ... негізгі қызметтері ретінде зерттелінеді [2].
Қарым-қатынасты «іс-әрекет» категориясы арқылы ... ... ... және т.б. ... ... ... мақсатына және мотивіне назарды шоғырлау арқылы оның ... ... ... үшін ... ... ... ... жағы оны бұндай талдауда өзара әрекеттің заттық
сипатымен дәл сәйкес келеді, партнер да, онымен қарым-қатынас та ... ... ... жету ... болып табылады [3].
Қарым-қатынас[1] – адамдар арасында бірлескен іс-әрекет қажеттілігін
туғызып, байланыс орнататын күрделі процесс; екі немесе одан да ... ... ... ... ... ... тәжірибе,
білімдер, біліктер, дағдылар алмасу. Қарым-қатынас тұлғалар мен ... және ... ... ... болып табылады.[2]
Қарым-қатынас ... ... және ... ... ... қабылдауы жүзеге
асады. Қарым-қатынастың интерактивті,коммуникативті, перцептивті деген үш
жағы және мезо, макро, микро, рухани,іскер, т.б. ... ... және ... ... ... ... іс-әрекетін реттеу және
біріккен әрекетті ұйымдастыру);
3) аффективті-коммуникативтік (адамның ... ... ... ... ... мақсаты – өзара түсіністікке
қол жеткізу. Қарым-қатынас жасауда қатынасқа түскен адамды тыңдап, түсіне
білудің маңызы зор. Бұл басқа ... жан ... оған ... ... жеткізуге мүмкіндік береді. Адамдар басқаларға өз ойлары мен
көзқарастарын ... ... ... құбылыстарды болдырмауға әрекет жасайды. Адамдармен
жақсы қарым-қатынас орнатуға ... ... ... ... ... тең дәрежеде, дөрекілік пен жағымпаздықсыз қарым-қатынас
жасау; сұхбаттасушының жеке пікірін сыйлау; бұйрық емес, өтініш деңгейінде
қарым-қатынас жасау; басқа адамның пікірін сыйлау және ... ... ... ... ... құрметпен қарап, сыйластық білдіреді. Адамға сыйластықпен қарау
жақсы ... ... ... ... болып табылады.
Қарым – қатынастың қызметтері (функциялары):
1. Байланыстыру, прагматикалық ... ... ... ... ... қызметі
4. тұлғааралық эмоцияның қатынастарды ұйымдастыру мен ... ... ... біз ... – қатынастың түрлерін, қызметтерін қарастырдық.
Қарым – қатынас ... ... ... ... мәселе –
тұлғааралық қарым – қатынас.
Жалпы қарым-қатынастағы этникалық ерекшеліктер ... ... ... өте ... ... ... отыр, өйткені әр мемлекет, әр ел
өкілдері бір-бірімен достық, экономикалық, саяси, т.б. қатынастар ... ... ... ... ... қарым-қатынас жағдайында әр
ұлттың этникалық ерекшеліктерін, этникалық өзіндік сана көріністерін ескеру
олардың ... ... ... ... арадағы мүмкін болатын
шиеленістерді азайтады деп ойлаймын. ... ... өзін ... ... ішінде этникалық өзіндік санасын
төмендетпей, бір-біріне түсіністікпен қарауы, олардың ... ... ... ... т.б. нығайта түседі.
Адам және әртүрлі жоғарыда сатыдағы жануарлардың өмір сүру жағдайларын
қарастырсақ, онда олардың екі жақты байланысты жүзеге ... ...... байланысы, ал екішісі байланыстың өзгешеліктері
тіршілік иелерінің ... ... ... ... ... ... байланыс түрі қарым-қатынас деп аталады. 
Қарым-қатынас барлық тірі-тіршілік иелеріне тән ... ... ... өте ... ... ... ие. Жалпы қарым-қатынас 3 ... ... ... ... және ... - өте ... ... Оның әртүрлілігі көптеген
функцияларына ... ал көп ... жеке адам мен ... мен ... ... ішкі құрылымы да өте күрделі, оны шартты түрде үш
жаққа бөлуге болады: коммуникация, ... ... ... ... ... процесті біз ғылыми мақсатта, терең және жан-жақты ... үшке ... ...... партнерлерінің бір-бірімен
ақпарат алмасуы, білімді, идеяны, пікірді, сезімді беру үрдісі.
Интеракция (интерактивті) – ... ... ... өзара қозғалыс пен әрекет алмасуы.
Перцепция (перцептивті) – адамдардың бірін-бірі тануы мен тәрбиелеуі
негізінде құрылатын белгілі тұлғааралық қатынастар.
Қарым-қатынас ...... ... ... өзара алмасатын
мәліметтердің сипаты. ... ... ... ... ... ... және іс-әрекеттік болып бірнеше
түрге бөлінеді.
Материалдық – адамның өзара ... ... мен ... - ... ... ... барысында алмасатын
мәліметтер: білім, ептілік ...... ... және ... ...... ізденушіліктерінің, мақсаттары мен
қызығушылықтарының, мотивтерінің айырбасы.
Іс-әрекеттік – адамдардың өзара ... ... ... ... ... түсудің мақсаты анықтайтын аспектінің бірі бұл – қарым-
қатынас мақсаты. Адамдар арасында қарым-қатынасқа түсу мақсатының ... ... ... ... ... ... ... білім алу немесе білім беру,
оқу және тәрбие алу, жеке және ... ... ... ... ... олардың қажеттіліктеріне сәйкес биологиялық және
әлеуметтік болып бөлінеді. 
1.2 Қарым-қатынастың түрлерi, стильдері және стратегиясы
Соңғы жылдарда адамның жан ... ... оның ... ... мен ... ... ... мен басқару
қызметіндегі жетекшілерге жете зер ... ... ... ... ... бірі адамдар арасындағы қарым-қатынас жасап, олардың өзара
тілдесе ... ... сыры және оның ... ... ... ... табу қазіргі өмір талабы. Қарым-қатынас – бұл ... ... ... ... әсерлесуі және біріккен іс-әрекетте өзара
қатынасының дамуы. Қарым-қатынас ... ... ... түрі.
А.Б.Добрович пікірінше, қарым-қатынас бірліктегі қызметті реттейді, ... ... және ... ... болып табылады. Ол жеке тұлғаның
ойы мен іс-әрекетін ... ... ... ... ... жай ... ... біріккен іс- әрекет процесінде адамдар ... ... ... ... ... қарым- қатынас процесінде үш
түрлі өзара байланыс анықталды: - перцептивті ... ... ... ... - ... (әңгімелесунінің өзара әсерлесуін
реттеу), - коммуникативті (ақпарат алмасу). Қарым-қатынас құралы – ақпарат
алмасу кезіндегі операция. ... ... ... екі ... ... каналымен жүзеге асырылады: - вербалды, - вербалды емес. Вербалды
қарым-қатынас тіл, сөйлеу арқылы жүзеге асады. Тіл – сөз ... ... ... ойды ... ... жеткізу, дыбыстың, интонацияның, сөздің
нақтылығы. Тілдік дыбыстық құбылыс – сөз темпі, дауыс ырғағы, ритм, тембор,
дикция. Вербалды емес ... - ... ... ... тілі» деген
ұғымдармен байланысты. Бұл қарым-қатынас құралына – поза, ым-ишара, мимка,
визуалды ... ... ... ... Альберт Мейербайн қарым-қатынаста
7% ақпарат Вербалды(сөз ... 38% ... ... ... ... дыбыс күші), ал 55% ақпарат алмасудың Вербалды емес ... ... ... ... ... «Біз дауыс арқылы сөйлейміз,
ал денемен әңгімелесеміз» деген. Ақпаратты жеткізу ... сөз ... ... ... ... іс-әрекеттерінің негізгі бір
түрі – сөйлеу. Сөйлеу күрделі психикалық процесс. Сөйлеу ... ... ... ... ... бөлігі-тыңдау шеберлігі .Зейін қойып,
тыңдап отырған адамда көзі ым-шиара, көзі ... ... ... ... ... Осы ... ... жасаудың белгілі
таңбалары пайда болады. Қатынас жасаушы көіл куйін, ойын толық жеткізуге
максималды ашуға ... ... ... ... ... ... ... береді.Тыңдау мен естуде үлкен айырмашылық бар. Көбіне адамдар
сөзді айта алады, бірақ естімейді ... ... ... ... ... ... ... отырып өзінің басқа ойына тез ауысады. Адам
сөйлегеннен 4 рет ... ... ... және оның ... 1сек ... кетеді. Егер сіз білмейтін сөз болса 3-5 сек. уақыт
кетеді, ал уақытты толық түсіну үшін 14-15 сек ... ... Адам ... ... ... ... Қарым-қатынастық кедергілер қарым-
қатынастың нәтижелігі ... ... ... және ... қабылдауымызға
байланысты. Олар психикалық кедергілер қарым-қатынастағы кедергілер ... ... ара ... ... ... ... кедергілер. Кейде
біздің сөзіміз, іс-әрекетіміз қасымыздағы адамға ... ... ... ... ... .Сондықтан олар қатынастың жасалуынан қашады.
Мұның барлығы ... ... ... ... әсер ... өзі туралы
басқа адамға қатынасы, жанның тыныштығы т.б. Бірақ ... ... ... кедергі бола бермейді. Мсыалы: ашықтар, көп жыл өмір сүрген ерлі-
зайыптылар бірін-бірі бірден ... ... ... ... қарым-қатынастың нәтижелігі біздің қоршаған ортаны ... ... ... психикалық кедергілер қарым-
қатынастағы кедергілер адамның өзара ... ара ... ... ... кейде біздің сөзіміз,іс-әрекетіміз қасымыздағы адамға
немесе әріптесімізге дұрыс айтылып дұрыс қабылданбайды ... ... ... ... ... кез-келген коммуникация ол
екінші адамға әсер ету өзі туралы,басқа адамға қатынасы,жанның ... ... ... ... ... ... ... бола бермейді. Мсыалы;
ғашықтар,көп жыл өмір сүрген ерлі-заыптылар ... ... ... түсінеді. Қарым-қатынастық кедергілер түрлері. 1.Вербалды және
вербалды емес қатынастық кедергілер. ... бұл ... бөлу ... ... ... түрдегі сұрақтардың қойылуы. Вербалды емес екінші
адам сізбен сөз қозғағысы келмейді,көзіне тіке қараудан ... ... ... және т.б ... ... ... өзіндік типтеріне байланысты ерекше (мінез- құлық,темперамент,жағымсыз
змоциялы ... ... ... ... ... ... қатынасы. б)мінез-құлықтың сәйкес келмеуі ... ... көру ... бұл ... ... ... ... мүмкін.Ол адамның денсаулығы мен ... ... алу. ... ... жағдай,қоғамдық
ортадағы статус,жазалаудан сақтану,бір жақтан қысым көрсету және т.б ж)ар-
ұят және күнә бұл жерде ... ... ... ... ... ... ... Адамдар бір-бірімен түрлі деңгейде түсініп және
ақпаратты түрлі типте алмасады. ... ... және ... ... ... ... тіл, сөйлеу арқылы жүзеге асады. Тіл – ... ... ... құрастыру, ойды төзбен толық жеткізу, дыбыстың,
интонацияның, сөздің нақтылығы. Тілдік дыбыстық құбылыс – сөз ... ... ... тембор, дикция. Біз білеміз өте білімді және дұрыс ауызша
және жазбаша сөз ол адамдармен ... ... ... ... ... ... мыналар кіреді:- тіл – сөз жүйесі, келбеті,
айтылуы, олардың мағыларының дұрыс ... - ... ... ... ... ... тембр, дикция. Мұнда бірізді, қарапайым, жай, ... ... ... - ... мәнерлі сапасы - өзіндік дыбыс ерекшеліктері:
күлкі, жылау, сыбырлау, күрсіну, ... ... ... ... адамды үғыну, сөзді түсіну, интонацция, ... ... ... оқи ... ... ... моделіне қол
жеткізу мақсатында тілді мазмұнды және ... ... ... деңгейіне байланысты. Яғни әңгімелесу мен ... ... ... ... ... ... – verbal – сөз, ауызша деген
мағына ... ... ... Бұл ... ... ... ғана емес, сонымен қатар тілдік қарым-қатынас этикасын
сақтауды ... ... Және де ... сөз ... да ... ... сөз нақтылығы, сөз тазалығы, сөз жүйелігі, сөз ... ... сөз ... жатады. Бұл сөз сапалары білім ... ... ... ... ... роль ... Яғни: -
сөз тазалығы - әдеби тілден тыс ... ... ... ішінде
диалектік, кәсіби, жаргон сөздер және т.б.; - сөз нақтылығы – сөз ... ... ... негізіне сәйкес келуі. Сөздің нақтылығы сөзді
орынды, нақты, сөз мағынасына қарай, ... ... ... сөздерді
дұрыс қолдана алуға байланысты. Сөз нақтылығының маңызды шарты - лексикалық
нормалардың ... Егер ... ... ... ... ... сөздердің ішіндегі ең орындысын таңдаған кезде ғана,
сөз нақтылығы көрініс береді. - сөз ...... ... мен сөйлеу компоненттерінің мағынасының қатынасының көрінісі; -
сөз мәнерлігі – тіл ... бар ... ... ... ... беретін сапа. Ол барлық деңгейлердегі тіл ... ... ... қатар, тілдің арнайы көркемдік қасиеттері болады (троптар,
стилистикалық фигуралар), олар айтылған ойды, ... ... ... ... ... - сөз байлығы – ақпаратты барынша әсерлі жеткізе алуға
мүмкіндік беретін сөз ... ... және кең ... алу; - ...... сөз ... мақсатына, жағдайына, мағынасына
сәйкес қолданылуы. Аталмыш категориялар вербальды қарым-қатынас ... ... ... ... тек ... ғана тән және ... ... шарт болып табылады. Өзінің ... ... ол ... емес ... ... барша түрлері мен
формаларынан бай, ... оны ... ... ... Және ... ... дамуы бастапқыда міндетті түрде коммуникацияның
вербальды емес құралдарына келіп тіреледі /435-б./. Жалпы адамдарда ... ... және ... емес ... ... ... табылады.
Вербальды емес қарым-қатынас дыбыстық сөйлеуді, табиғи тілді құрал ... ... ... ... емес ... – ол ... ... тура сенсорлы немесе жанасудың көмегімен жүзеге асады. Бұл
өзгелерден ... ... ... ... иіс сезу және т.б. ... ... ... Р.С.
Вербалды емес қарым-қатынас - «дене тілі», ... ... ... байланысты. Бұл қарым-қатынас құралына – поза, ым-ишара, мимка,
визуалды қатынас, тұлға ... ... ... ... емес ... ... бар. Вербалды– сөзді бөлу, талас,
эмоцияналды сөздер, жабық түрдегі сұрақтардың қойылуы. Вербалды емес ... ... сөз ... ... ... тіке ... қашады, қайта-
қайта сағатына қарап, арақашықтық ... және т.б ... ... емес ... құралдары: – поза, жест, жүріс. - ... ... ... - ... ... Вербалды емес тіл басқа адамның
сезімін түсінуге және ... ... ... ... ... ... ... алмағанда маңызды, адамның айтқаны, қозғалыстың жасанды
және оның ақиқат екендігін түсуге ыңғайлы. Бұл тіл ... ер және ... ... мамандықтарға да толығымен түсінікті. Бірақ түрлі
көзқарастар әр түрлі ұлт ... ... ... ... соғады.
Арнайы іскерлік сферада қарым-қатынас іскерлік мінездемеге ие болады қарым-
қатынас түскенде іскерлік және тұрмыстық деп ... ... және ... ... ... ... және фрмальды емес топтардың адамдардың
байланыстырған дұрысырақ. Формалбды топтарға ұйымдастырылған ұжымға ... ... ... ... ... ... мен
міндеттері шарттарға сәйкес анықталады,ол қарым-қатынасқа түскенде міндетті
түрде көрінеді.Бірақтан әр ... ... ... басқа тағы жекеше
қатынастың болатынын ... ... ... «Іскерлік қарым-қатынас»
деген сөздің өзі көбінесі іскер адамдардың арасындағы, бизнесмен, ... ... ... деп түсіндіріледі. Бірақ
іскерлік қарым-қатынас дегенді кең ... ... ... ... және служебный сферада (іскерлік әңгіме, әріптестердің,
служебный талас, класс ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас бұл әңгімелесушілердің арасында бір-бірімен
ақпарат, тәжірибе алмасады, нақты мәселенің ... табу ... ... ... ... өзгешелігі - бұл процесте өздерінің шешімін
табатын ... және ... ... ... ... достық қатынастық
көбінесе нақты тапсырмалар қойылмайды, арнайы мақсат жоқ және ол ... ... ... ... ... ... ... бір
мәселенің шешімін табу құралы болу керек. Іскерлік қатынастың өзгешелігі
және ... ... ... ... ... қатынастың келесі түрлері
көрсетіледі: әңгіме, дисскусиялар, таластар. Ал жазбаша іскерлік қатынастың
түрлеріне ... ... хат, ... ... ... хат, ... т.б. ... Қарым-қатынас жасағанда
әңгіменің шарттары маңызды роль атқарады, болатын орны, ... ... ... ... дыбыстары, бөлмеде ықтият болуы және стол
үстінде қағаздарды реттемейут.б. Әңгімелесушінің қолы тимей жұмыс ... ... ... ... ... жөн. Қандай болмасын әңгімеге
алдын ала дайындалу керектігін ұмытпаған жөн. Егер ... ... ... білу ... ... онда арнайы, қажетті сұрақтарды рет- ретімен жазып
алу керек. ... ала ... ... ... Мен ... қалай бастаймын?
Қандай аргументтер келтіремін? Қандай қарсылықты күту керек? Мен ... ... ... ... ... ... аргумент қолданамын? Әңгіме
жылу жүзбен орташа ырғақпен сөйлеген дұрыс-ол оның ... ... ... ... ... ... ... қажет.Бірінші сөз
ол сізге таныс,таныс емесболсын әңгімелесе беріледі.Осыдан кейін өзіңіздің
көз қарасыңызды айта аласыз. ... ... ... ... етеді.1.Сенімсіздік көрсету.Кешірім сұраудан қашу керек яғни бұл
сенімсіздікті білдіреді. «Кешіріңіз,кедергі ... «Мен тағы ... ... ... ... ... ... уақыт болса». Керісінше,әңгімені
бастағанда кездесуге не түрлі болғанын айту ... ... ... бере ... ... ... ... көрсету яғни «сізбен тесірек жағдайды қарастырайық». «Мен өтіп
бара жатып ... кіре ... «Ал ... бұл ... ... пікір».
Қарым-қатынас ұғымының мағынасы тереңірек. Қарым-қатынас өзіне:
-топтар арасындағы, топтар мен ... ... ... ... ақпарат алмасуын; -қатынас субъектілерінің бірлескен әрекет
стратегияларының өнімін; -бірлескен ... шешу ... ... ... мен ... ... Екі ... субъектілер арасындағы қатынастар барлық жағдайда ... ... ... ... ... ...... жүзеге асырушы топтарда, олар бірлескен әрекеттің ... және ... ... кете алмайды, бірлескен белсенді
әрекет нәтижесінде ұжым құндылық-бағдарлы біртұтастыққа жете ... ... – бұл ... мақсаты мен міндеттеріне деген
бағыттарында, ұжым тіршілігі үшін маңызды болып табылатын адамгершілік және
іскерлік ... ... және ... позицияларында жақындасу.
Ұжымдағы қарым-қатынасты жақсартудың көптеген басқа нақты ... ... өз ... оқыту үдерісінде оқытушы мен студенттердің қарым-
қатынастарын қалай қалыптастыруға болатындығын тәжірибе ... ... ... оқытушыларға арналған тәжірибелік нұсқаулар түрінде
ұсынамыз. 1. Бастапқы ... ... жылы ... қалыпты ұстануға тырысу.
2. Алғашқы сабақтарда қатарлардың арасынан ... ... ... кеңістігіне кірмеу). 3. Алғашқы сабақтарды өткізу кезінде,
қолайлы ... ... ... екі жаққа жаюға болады, бірақ ... ... ... болмайды. 4. Оқытушы оқу материалын тиянақты
түрде және дауысынан шаршағанын білдірмей түсіндіру қажет. 5. Егер ... ... ... ... ... ... бірден жауап бере
алмасаңыз, қатеңізді дереу жөндеуге тырысу керек немесе ... ... ... ... ... (келесі сабаққа дейін қалдыруға ... 6. ... ... сәті ... ... ... ... шығару керек, осы арқылы бірден тәртіп және дәрісханамен қарым-
қатынас орнайды, ... ... осы ... ... ... 7. ... істеу қабілетін тиісті деңгейде ұстау ... ... ... ... ... ... ... және тақырыптан уақытша
ауытқуға болады. Педагог жақсы тыңдаушы да бола білуі керек. 8. ... ... ... ... ... ... назарын өзіне
аударту үшін «Тағы бірнеше сөйлемді жазып қойыңыздар», «Енді мына ... ... ... ... ... қолдануға болады. 9. Егер студент
сұраққа жауап беруде қателессе, оны қатал сынға алудың қажеті жоқ. Байсалды
қалыппен ... ... ... рахмет» деп айту жеткілікті болады.
Студент оны сынамай-ақ түсінеді. Оның ... ... ... ... ... үшін оны ... қойған дұрыс. 10. Студент ... ... ... оның сөзін бөлмеу қажет. 11. Студенттің аты-жөнін атап, ... ... ... бұл тәсіл арадағы қатынастың мәденилігін көрсетеді.
Жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе, мынадай негізгі ойды ... ... ... сыйластық көзқараспен қарау қажет. Біз зерттеу
жұмысын жүргізу барысында оқу ... ... ... ... тағы бір ... нұсқауларына: оқыту үдерісіндегі
дидактикалық қарым-қатынас саласындағы ... ... ... ... ... ... ... студенттердің оқытушы қызметіне кері
әсерін және оларды тиімді шешу тәсілдерін де жатқызамыз: 1. ... ... ... ... студенттермен қарым-
қатынасы барысында кездесетін елеусіз оқиғалармен қатар, қақтығысқа түсетін
екі жаққа да жағымсыз салдарлары болуы мүмкін ... де ... ... ... ... ... оқытушының дидактикалық
қателіктері, атап айтқанда, ... ... мен ... ... ... ... Бұл жерде педагог-зерттеушілер ұсынған
студенттерде интуициялық педагогикалық кәсіпқойлықтың ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
студенттерде оқытушы еңбегінің нәтижелілігін студенттердің оқу пәндерін
меңгерудегі табысқа жету деңгейі бойынша бағалау ... ... ... ... еңбегінің стилі мен
ерекшеліктерін бақылай отырып және әр түрлі ... ... ... қатысу барысында студенттер өз ісінің шебері
болып табылатын білікті ... өз ... ... ... ... ... ... - әлеуметтік статусқа ие болатын барлық жас кезендерде
болатын іс ... ... ... ... ... ... және ойымызды жеткізе аламыз,
білеміз. Барлық адамдар күнделікті өмірде бірнеше ... қою ... ... да ести ... ... ... ... кім қарым- қатынас жасай
алады, адамдармен тіл табыса алады, оларды ... ... ... ... ... ... Сол ... қарым- қатынас адамдар
арасындағы психологиялық байланыстар дамуын өзара түсінікті ойларын өзіндік
бағалауларын ақпарат алмастыруда орнату. ... ... ...... ... талаптары мен ... ... ... ... құра ... ... ... іс-
әрекетінің жиынтық көрінісі мінез-құлық ерекшелігін айқындайды. Мінез-
құлықты ерекшеліктер моральдық категорияға ... Ол – ... ... реттеу қызметін атқаратын әлеуметтік институт, қоғам түгелдей
мақұлдаған заңды талаптардың орындалу барысымен ... ... ... ... ... ... адамгершілік
талаптарын әр адамның орындауын барлық ... ... ... ... мораль талаптарын орындау тек рухани әсер ету
формаларымен ... баға ... ... ... ... ... немесе айыптау) өлшенеді. Мінез–құлық мәдениеті адамның
өскен ортасына, адамдармен күнделікті қарым –қатынасына, ... ... ... ... ... ... 3 ... бөлімге бөлінеді: 
- әңгімелесушінің танымы 
- олармен сенімді қатынас құру 
- өзіндік қарым-қатынас (сөйлесу, әңгімелесу, сұхбат, т.б) 
Қарым-қатынас келесідей этаптарға бөлінеді: 
- қажеттілік ... ... ... ... байланыс
орнатқанда болады 
- қарым-қатынас жағдайларында мақсатты жобалау 
- әңгімелесушінің жеке жобалауы 
- адам ... ... ... ... сапасыз (кейде саналы) адамда нақты тәсілдерді сөздік қорды таңдауда
қолданылады, ... ... ... өзін ... ... ... таңдайды 
- әңгімелесушінің қабылдауы және жауап реакциясының бағалауы, кері
байланысты орнату арқылы эфективті қарым-қатынасты реттеу 
- қарым-қатынас әдістерін ... ... ... ... тән: 
- партнерлардың өзара түсіністікке қол жеткізу 
- қарым-қатынас пәнін жеке жағдайларын жақсы түсіну 
Ақпаратты ... ... ... коммуникатор деп, ал оны қабылдаушы
рецепиент деп аталады. 
Нашар коммуникация себебі: 
- Стереотиптер ойдың кемшілігіне қатысты жеке жағдайлар ... ... ... ... жеке объективті талдау 
- «Алынған көрініс» өзінің барлық ... ... ... ... ... ... қарым қатынас егер қатынас ... ... оны ... көз ... ... Әңгімелесушінің қызығуы мен зейінің болмауы, ал қызығу болады өзі
туралы ақпарат алу, осы ... ... ... ... ... факторлардың жоқтығынан қорытынды шығару 
- Басқа айтылулардың ... ... ... таңдамау, әлсіз
сенімділік, ойсыздық 
- Қарым-қатынас тактикалар және ... емес ... ... дамудың ең жоғарғы сатысына көтерілген, қоршаған ортаға
белсенді ... ... ... ... танып білу иесіне айналған тұлға
мәселесі, оның даму ерекшеліктері қазіргі ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі ғылыми салаларында зерттелініп
жатқанымен, дамып келе ... ... орта мұны ... ... Қазіргі таңда әлеуметтік және психологиялық ғылым аймақтарының
негізгі зерттеу мәселелерінің бірі – тұлғаның әлеуметтік – ... ... ... ... ... қарым-
қатынасқа түсуі, тұлғаның ... ... оның ... ... ... беруіндегі,
дамуындағы, негізгі бастау көзі болып келеді. Бұл қатынастар іс-әрекеттің
мәдени, мінез-құлықтық, танымдық, ... және ерік – ... ... ... ... ... ... қоғамға, топтарға
және өзіне деген мінез-құлқының ... ... және ... ... ... ... сүйенсек, адамдардың әлеуметтік-
психологиялық мінездемелеріне байланысты ... ең ... ... ... ... есептелінеді: сана, ... ... ... ... ... ... ... субъекті әрі әлеуметтік мәнді қасиеттердің
иегері ретін Жасөспірім шақта және жасөспірім кезеңінде де ... ... адам ... ішкі ... ... рефлексивті қабілеттері арқылы
ашады. Бұл ... мен ой – ... ... ... ... және оның функциялары мен түрлерi
Коммуникация түрлері:
1.Вербалды коммуникация құралады.
Қонақтарға қызмет көрсетудің негізі – мамандандырылған қарым-қатынас.
Қарым – ... 3 ... ... ... ... ... Әңгімелесуші адамның нақты мінез – құлқындағы әлсіз ... ... ... ... ... – қатынас барьері кедергісін
тигізеді. Бірнеше барьер түрлері бар:
Түсініксіздік барьері – жекелеген сөз ... ойды ... ... барьері – анық емес сөйлеу.
Стимистикалық барьері – сөйлеу стилі мен қарым – қатынас ...... я ... ойлау қабілетінің аздығы.
Сонымен қатар, әлеуметтік – мәдени өзгешелік әлеуметтік, саяси, діни,
маманданған және ... ...... ... сенбеушілік.
2.Интерактивті – жеке адамдар арасындағы өзара байланыс ... ... ... ... жүріс – тұрыс және іс – әрекеті
өзгереді.
3.Қарым – ... ... бір – ... ... деп ... және
өзара түсінік қалыптастыратын процесс.
Қарым – қатынас 2 деңгейде жүреді: вербальды және вербальды емес.
1.Шебер сөйлеу ... мен ... білу ... үй ... ... ... қызмет көрсетуде келесідей сөйлеу принциптері есепке
алынады: қол жетерлік, экспресивтілік, қабылдағыштық, интенсивтілік.
Қол ...... ... деңгейі.
Экспресивтілік – эмоциялық сөйлеу, мимика, жест, поза.
Қабылдағыштық – коммуникативтік қарым қатынаста түс, жарық, ... ... кең ... Қонақ әсері кӛбірек болған сайын оның алған әсері
де тұрақты болады.
Интенсивтілік – ақпаратты беру темпі.
Қонақ үй қызметкерлерінің сөйлеу ... сөз ... ... ойы мен
сезіміне әсер ету. Тиімділік қарым – ... үшін ... ... коммуникациялық эффект туралы ойдың қалыпты болуы тиіс.
Оларға толық тоқталайық:
Визуалды ... ...... әсер ... адамның сыртқы келбеті.
Сондықтан, қызметкерлер бір ортақ стильдегі униформа киінуі.
Алғашқы сөздердің тиімділігі – ... ... ... ... ... ... ... алғашқы сөздер оны қызықтыруы қажет.
Аргументация эффектісі – негізделген, сенімді және логикалық ... Кез – ... ... үй ... ... ... ... ғана
емес, қонақ үй туралы нақты ақпарат беруі керек.
Порциялық ... ... ... жиі ... кӛңілін таба білуден
тұрады. Яғни, жаңа ойлар және аргументерді уақытқа бөліп қою.
Релаксация эффектісі – жағдай лирик берсе юмор қолданады.
Сөйлеуді ... ... ... , ... ... монерасы – дауыс
ырғағын дұрыс қоя білуге қалай ... ... ... ... қоя ... ... сенімдік ұялату, әңгімелесу затымен айналыну, қызықты
фактілерді білген ... адам ӛзін ... ... ... ... интонациясы.
Психологтар 20 астам интонация бар екендігін есептеген.
Қонақ үй қызмет көрсетуінде қонақпен сенімді байланыс құру өте маңызды.
Вербалды емес ... ... ... тактальдік
альфакторлық жүйеден тұрады.
Визуалды жүйе қарым – қатынасы тұрады:
- мимика, ... ... тері ... тері ... ... ...... қарым – қатынасты ұйымдастыру
- кӛздер контактісі
Акустикалық жүйе 2 жүйеден тұрады:
- паралингвистикалық қатты дауыс, ... ... ... экстралингвистикалық пауза, күлкі, жӛтел, жылау
Тактилді жүйеге кіреді:
- жанасу және қол беру
- ... және қол ... ... және ... ... ... ... және жағымсыз қоршаған орта иістері
- табиғи дене және жасанды косметика иістері
Зерттелген вербальды емес және оның жекелеген әсер тигізетін ... ... ... ... ... ... ... жағдайы адамда ауру жағдайына кӛзқарасы, дауыс ырғағы
- адам мамандығы әлсіз қол беру әлсіздіктің белгісі емес, атқаратын
мамандық қолды ... ... ... ... мәдениет деңгейі, дұрыс тәрбие, байланысты
- адам статусы иерархиялық сатыға кӛтерілген сайын- – - азайып, сӛзге
кӛп кӛңіл бӛледі
- ... ... ... ... ... ережелер
- актерлік мүмкіндіктер кӛптеген адамдар тек сөзбен ғана ... емес ... де ... жасы ... ... жас қосылған сайын оның жылдамдылығы азаяды
- вербалды емес белгілердің қосындысы
- вербалды емес қарым – қатынасты ... және ... ... ... кезде кедергі болады.
Вербалды қарым – қатынастарды өзара іс – ... ... ... ... ... функциясы
2. Жоққа шығару. Оймен аз бақыланғандықтан, ол айтылғанды ... ... ... ... үй қызметкерлерінің коммуникативтік мәдениеті – клиенттермен
психологиялық байланыс ... ... ... ... ... ... ... олардың жүріс – тұрысын ... және ... ... ... ... ... ұйымдастырудағы білім және біліктік
жиынтығы.
Қонақ үй қызметкерлері ... ... ... ... тұрады:
1. сыпайылылық
2. корректность және ұстамдылық
3. Тактілік, қарапайымдылық, нақтылық және ұқыптылық, ... Жаңа ... ... қонақ үй қызметкерлері сыпайы түрде қонаққа
тәртіпті ... ... ... сыпайы жеткізе білу керек.
Коммуникативтік мәдениеттегі ең басты ... бірі – ... ... ... және ... ... ... беруге немесе бас киімді
шешулері керек, өйткені олар униформада. Оларға бас июге немесе сәлемдесуге
ғана тиіс. ... ... ... бөлу, тыңдай білу, қызмет көрсету,
қажетті ақпаратты беру, тиімді ... ... егер ... ... ... ... Қонақ уақытын тиімді қолдану – қонақ үйдегі ... ... ... ... қонақ барда кірмеу немесе рұқсат ... ... болу – яғни өз ар – ... ... ... сөз. Шиеленіс
жағдайында. Шиеленіс тудыратын негізгі себептердің бірі – қонақ үй ... ... тең ... ... тұрақсыз келу графигі ,
жылдам орын даярлау және түрлі ... ... ... ... қонақтардың дұрыс емес мінез – құлқы. Бұл жағдайда кешкі ... ... ... ... Сондықтан, қонақ үй қызметкерлерінің
клиент алдында ӛзін ұстай білу ... ...... ... қарым – қатынастағы түсінік шегі көрінеді
және бұлардың шегінен шығу адамда қолайсыз жағдай тудырады. Ырғықтылықы өз
бойыңда дамыту үшін ... ... ... ... ... қою ... ... белгісіз бола білу, яғни клиент үшін өзіңді ... Баға ... ... адам ... ... Қонақ үй беделі үшін – пунктуалдылық.
6. Алдын – ала ... ... ... ... этикеттің принциптері.
Жұмыста жұмыс қызметкерлері кӛптеген жағдайларға ұрынады. Мысалы:
қарсы алу, ұсыну, телефондық соғулар, ... ... және т.б. Бұл іс ... ... ... ... ... құрылады оны басқа сөзбен
айтқанда – этикет деп айтамыз.
Яғни, іскерлік этикет деген сөз. Бұл ... ... ... ... Олар туристтік кәсіпорынның қызметкерлерінің арасында және туристік
кәсіпорынның ... ... ... ... ... бір – біріне қарама – ... ...... және
бастықтармен олардың жұмыскерлерінің қарым – қатынасы және қызмет кӛрсету
деңгейі бірдей жұмыскерлердің бір ... ...... ... ... этикеттің барлық талаптарына еру парыз емес. ... тек ... ... ... ... ол ... ... білсе іскерлік тұрғыда араласуға жетеді.
1936 жылы Дейл ... ... « әр – бір ... ... ... ... 15 оның профессионалдық біліміне байланысты, ал ... ... ... ... ... ... іскерлік этикеттің керектігін айтады. Біз бұл іскерлік
этикетті оқып үйрену үшін оның ... ... ... ... ... ... ... деген кітабында, іскерлік
этикеттің келесі принциптерін белгіледі:
1. Таза ой. Іскерлік этикеттің талаптары айқын мағынаға ұқсауы керек.
Ал ... ... ... ... ... жағдайын болжайды, кәсіпорын
жағдайының дұрыстығын қамтамасыз етеді. Персоналдың ұйымшылдығына кӛмегін
беріп ... ... ... Іскерлік этикеттің барлық принциптерін орында бұл сенің
сөйлесуіңнің арасында бөгет болып қалмау керек. Ол таңдауға ... ... ... ... қонақтардың халықтың мәдениеті, ... ... яғни ... ... жақсы қарау керек.
3. Мәдениеттілік. Бұл іскерлік этикет қағидасы моральдық болу. Әр ... ... ... ... ... ... тұру керек, яғни көркем
мінезде болу керек. Ал егерде қызметкер ... ... ол ... алып келмейді.
4. Қолайлылық. Туристтік кәсіпорынның қызметкерлері. Бұл қызметте
қолайлылықты құру керек. ... ... ... ... этикет-
дегеніміз адамның жұмыс кезіндегі және клиенттермен кездесу ... ... ... ... ... ... қалыптасуы
2. Іскерлік этикеттегі тәртіп
3. Сыпайылылық
4. Ұқыпты сӛйлеу
5. Көңіл аудару
6. Жұмыс тәртібі
7. Компания құпиясын сақтау
8. ... ... ... ... ... керек
9. Іскерлік мәдениеттіліктің болуы
10. Жұмыс күніне сай киініңіз
Пікір алмасу- сөйлесу
Сіздің өткізген ... ... ... ... белгілі болады.
егер Сіз өзіңіз туралы жақсы пікір тілек қалдырғыңыз келсе, Сізге ... ... ... ... ... ... ... жиналысқа сай болуы керек. егер пікір
алмасу жиналысы кеш басталса, Сіз өз ... риза емес ... ... ... , ... болу ... ... алмасушы адамның
кӛзіне тіке қараңыз. Анық, қысқа сөйлесіңіз.
Сөйлеу кезіндегі негізі элементтер:
1. Пікір алмасушыға жиі аты бойынша хабарласу
2. Еш ... ... ... ... ... ... ұлты бойынша
сұрақ қоймаңыз
3. Жұмыс уақытында уақытты минимумға дейін қысқартыңыз
4. Сөйлесуді ... үшін ... ... қойыңыз
1. Психологиялық қарым-қатынас және оның құрамы
2.1 Психологиялық қарым-қатынас және оның өзіндік рөлі
Қарым-қатынас адам ... және оның ... ... ... ... мен ... ... роль атқарады. Қарым-қатынас
арқылы адам жоғары қабілеттері мен ... аша ... ... ... ... түсе отырып, ол өзі тұлға ... ... Егер ... ... адам басқа адамдармен қарым-
қатынасқа түсу мүмкіндігінен айрылса,ол ... ... ... адам ... еді, тек ғана ... ... жартылай жануар болып яғни
сыртқы жағынан адамға ұқсас болар еді. Оған ... ... ... ... бола алады. Әсіресе баланың психикалық дамуына үлкен әсер
ететін, оның онтогенездің алғашқы этабындағы үлкендермен қарым-қатынасы. Ол
осы уақытта ... ... ... психикалық мінез-кұлық қасиеттерін
қарым-қатынас арқылы қалыптастырады. Баланың дамуы ... Бұл ... ... ... түрі және бұл ... ... Бала бұл кезде, өзінің жеке даралық дамуына керекті ақпарат
алады [1, б. 516-518].
Л.С. ... Б.Н. ... ... ... ... бір формасы, адам дамуының әлеуметтік ... жеке ... ... деп ... ... ... біріккен іс-әрекет туғызатын, адамдар
арасындағы қатынасты дамытатын көп жоспарлы үрдіс.
Р.С. Немов бойынша қарым-қатынас барлық тірі жанға тән, ... ... ... ... түрде болады.
Қарым-қатынасты адамның өмірлік іс-әрекетінің негізгі факторы десек
қателеспейміз. ... және ... ... және ... ... – осылардың барлығы; және басқа адамдарды түсіну, ... ... ... Екіншіден олардың мінез-кұлық және ... ... ... бере алу, ... әр ... өзінің жеке
даралық ерекшеліктеріне байланысты стилін, ... ... ... Қарым-қатынас мәдениетін көтеру үшін, ерте жастан ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін
қалыптастыра білу керек. Қарым-қатынас ең алдымен, бір ... ... ... түсінушілігінен басталады. Немқұрайлық қатігездік тұрпайылық
сыйламсыздық қарым-қатынасты бұзады. Ал, егер тілек, өзара сұрақтар, ... ... ... онда ... ... яғни ол ... ... атмосфера болып табылады. Біз ... ... ... бөгет болатын жағдайлар; оның ... ... ... ... ... ... тағы бір
кедергісі қабылдаудың стереотиптілігі. Кейбір адамдар басқаларды ... өз ... айта ... ... ол – ... ол – ... сонымен
бәрі түсінікті, себебі олардың моделі, шаблоны бейнесі сол адамға ... ... ... ... оның жеке күші мен әлсіздігі, өмірлік
қайталанбас жеке даралық көріінісі, тәрбиелеу ерекшелігі ... ... ... байланысты. Адамға басқа адамдардың бағалауы мен
бірге өзіндік ойы, ... ... ұжым да ... орны сияқты қасиеттер
әсер етеді. Қарым-қатынас басқа да іс-әрекет сияқты белгілі бір ... ... ... оның ... ... ... ... әр түрлі болады. Оның ішінде басты орын алатындары өзара ... ... ... ... ... ... ... өзінің әсерін тигізеді.
Адамдар арасындағы өзара қатынас таңдау сипатына ие болады. Бұл ... ... ... ... ... өз ... ... іс-
тәжірибенің әр түрлі түрінде пайда ... жеке ... ... ... ... ... бала дамуындағы шешуші фактор – баланың өзіне
қатынасы қоршаған ортаны ... ... және ... ... сипат
алады. Өз образын біз аффективті – ... ... ... Оның аффективті жағын өзін-өзі бағалау ал, ... ... өзі ... ойы деп ... ... Бала өмірге келісімен ... одан ... ... ... түсе ... нәтижесінде жаратылысынан берілген адам болу қабілетін іске асырады.
Қарым-қатынас баланың психикалық дамуының ... ... және ... ... ... және ... тану ... Өзін-өзі тану және қарым-қатынас бір-бірімен тығыз
байланысты [2, б. ... ... ... қатынасы жүзеге асады. Қарым-
қатынастың бір-бірімен ... үш ... ... ... жағы, мұнда – қарым-қатынас адамдар арасындағы ақпарат
алудан тұрады; интерактивті жағы – ... ... ... әсер етуді
ұйымдастырудан тұрады; перцептивті жағы – қарым-қатынасқа түскен адамдардың
бір-бірін ... ... ... ... ... болуы.
Коммуникация ортақ түсінушілікке әкелетін екі жақты ақпарат алмасу.
«Коммуникация» терминін латын тілінен ... ... ... дегенді білдіреді. Егер өзара түсінушілік болмаса, коммуникация да
болмайды. Коммуникация жетістігін білу үшін, кері байланысты білу ... ... ... ... түсінді, қалай қабылдады тағы сол сияқты
сұрактарға жауап ... ... ... ...... ... құру және ... алу қабілеттілігі. Коммуникативті
қабілеттілік ... ... ... ... ... ... ... және кәсіби тәжірибесіне байланысты ерекшелінеді [3, б.
393-401].
Қарым-қатынас ол ортақ қажеттілгі және әрекеттері бір ... ... көп ... даму ... ... қарым-қатынас деңгейлерін қарастырады:
1) Макродеңгей – ... ... ... ... ... ... ... сәйкес қарым-қатынас жасауынан көрінеді.
2) Мезодеңгей – тақырып мазмұнымен анықталады.
3) Микродеңгей – мазмұны мен ... ... ... ... ... [4, б. ... бір-бірімен өзара әрекеттесуі қоғамдық өмірде араласатын
объективті қарым-қатынас негізінде жүзеге асады. Объективті қарым-қатынас
және ... ... ... ... ... бірлесу, өзара көмек
көрсету т.б.) кез-келген топта болуы мүмкін. Бұл субъективті жеке ... ... Бұны ... ... ... Ең ... ... - тіл. Ал қарым-қатынастың вербальді емес тәсілін
келесі ғылымдар зерттейді:
1) Кинестика – адам ... мен ... ... ... ... ... ... жестика дененің әр бір бөлігінің ... ... ... ... ... ... ... зерттейді.
2) Таксика қарым-қатынас жағдайындағы жанасуды, қолды қысуды, ... ... және тағы ... ... ... ... кезіндегі адамдардың кеңістікте орналасуын
зерттейді.
Қарым-қатынаста келесі аралық кеңістікті көрсетеді; интимді зона ... см), өте ... ... ... ... ... болады; жеке
немесе дербес зона (45-120 см), достарға бірге істейтін қызметкерлерге
арналған кеңістік; әлеуметтік зона (120-400 см) көп ... емес ... ... ... ... ... (400 см артық),
адамдардың көп ... ... ... ... ... ... ... көрінеді.
2.2 Психологиялық қарым-қатынас және оның формалары мен түрлері
Қарым – қатынас - бұл қарым – ... ... ... ...... жеке адамның тұлғалық қалыптасуы үрдісін,
жалпы қоғам дамуын түсініп ... ... ... - ... ... ... ... адамдарды біріктіру және ... ... ...... ... ... -2
Қарым - қатынастың формалары
Тікелей қарым – ... - ... ... - бет, ... ... (ым, ... құралдар көмегімен жасалынатын ... ... кері ... бір ... ... Бұл ... бір – ... қатынас жасау тарихындағы бірінші формасы.
Жаңаша қарым – ... - ... кері ... уақытын
ұзартатын, не кешіктіретін жазу және ... ... ... ... ... контакт.
Тұлғааралық қарым – қатынас - екі не құрамы өзгермейтін ... ... ... ... контактылары. Тұлғааралық қарым –
қатынас белгілері: қатысушылардың психологиялық жақындығы, бір – ... ... ... ... өз ара түсінушілігі, ортақ
қызметтестігі.
Бұқаралық қарым – қатынас - Бейтаныс адамдардыдың ... не ... ... ... ... шеру – ... ... телемарафон, радиохабар – жанама қарым – қатынас, вагонда
бұқаралық ... не ... ... ... ... ...... - ортақ іс - әрекет үрдісінде және
қасиеттерін ашатын ... ... ... контакттары
(чемпиондар, ғарышкерлер, президенттер)
Рөлдік қарым – ... - ... ... ... психологиялық контакттары, мысалы, оқушы – оқытушы, әке ... ...... ... – көрші, дәрігер – ауру, бастық – бағынушы.
Осы қарым – ... ... ... өзі және ... ... психологиялық ерекшеліктерді ашады, көрсетеді, түсінеді. Адамның
психологиялық қасиеттері қарым – ... ... ... ... ... ... қарым – қатынас жасағанда адами қоғамдық
ережелерді, нұсқаларды, білім мен іс – ... ... ... ... өз ... ... ... - қатынастың нәтижесінде
адам жеке тұлға болып қалыптасады.
Қарым-қатынас түрлері:
1) «Маска контактісі» – ... ... онда ... ... ... ... яғни бастапқы маска қолданылады
(кішіпейілділік, ... ... және тағы ... ... шын ... әмоциясын көрсетпей, жестер, мимика қолданылады.
2) «Жабайы қарым-қатынас» – ... ... ... және ... ... ... ... – егер әңгімелесуші адам керек ... ... ... түрде түседі, ал егер бөгет жасаса, агрессивті, ұнамсыз
қылықтармен жауап береді.
3) Формальді-рольдік қарым-қатынас. ... ... ... ... ... ... және де әңгімелесуші туралы пікір оның
әлеуметтік орнына қарай анықталады.
4) Іскерлік қарым-қатынас – онда ... ... жеке ... ... ... оның көңіл күйі ескеріледі, бірақ іс мәнді болып
қала береді.
5) Рухани, жеке адам ... ... ...... ... әңгімелесуге болады және тек ғана ... ... ... ... ... интонациясы арқылы-ақ ұғады. Мұндай қарым-қатынас егер,
қарым-қатынасқа түсушілер бір-бірінің көзқарасын, қызығушылығын жақсы ... ... ... Манипулятивті қарым-қатынас – әр түрлі әдіс-тәсілдер қолдану арқылы
әңгімелесушіден пайда табуға бағытталған қарым-қатынас турі [2, б. ... көп ... және көп ... Бұл ... ... ... ... адамдардың бір-біріне қатынасы, ақпарат
алмасуы. Жеке адамның өзара қатынас аспектісі – бұл құбылыстың бір ... ... ... ... революцияның
әсерінен ең кең тараған формасы – рухани коммуникация.
А.А. Леонтьев өзінің бір ... ... тек ғана ... деп ... ... оны ... феномен ретінде, оның
субьектісін бөлек индивид емес, әлеуметтік топ және тұтастай коғам ретінде
қарастыру ... ... ... ... ... отырып, Б.Ф. Ломов өз ... ... ... ойымызша әлеуметтік және интер жекедаралықты бір-біріне
қайшы қою заңды емес, ... ... ...... пен ... және жеке ... Қарым-қатынас және жеке адам ұғымдары
бір-бірімен тығыз байланысты. ... ... 3 әр ... зона ... ...... емес ... қарым-қатынас;
Б - қарым-қатынас, адамның коммуникативті ... ... ...... ... жеке ... ... мен күйі.
Сурет 1. Қарым-қатынас және жеке адам
А зонасында қарым-қатынас ұғымы көлемінің ерекшелігі көрініп тұр. ... адам ... ... ... Қарым-қатынастың мынандай
формаларымен байланысты: мысалы жекелік емес сипатта. Бұл жағдай ... ... ... тек ғана ... ... ... ретінде
ғана қабылдайды. Мысалы автобустың ... ... жеке ... профессионалдығына қарағанда көп мәнді емес.
Б зонасында қарым-қатынас мазмұны мен жеке адамның өмірлік іс-әрекеті
бір-біріне дәл келіп тұр. Бул ... ... бір ... ... ... және ... ... өзара әрекет, жеке адам аралық формада
көрінеді. Ал екінші жагынан алып ... жеке ... ... әр түрлі формада көрінеді – коммуникативті ... ... ... ... ... күй [8, б.
28-35].
Қарым-қатынас және іс-әрекет. Біріккен ... адам өзге ... ... ғана ... ... ... ... керек, яғни ара
қатынасқа түсіп, түсінушілікке жетуі және ақпарат алмасуы керек. Бұндай
жағдайда ... ... бір қыры ... көрінеді. Бірақ
мұнымен шектелмей адам өзін өзге ... ... ... ... жеке
даралығын көрсетеді. Бұл қосалқы пән. Бір жағы іс-әрекет пәні, ... ... ... ... ... ... құралы. Сонымен іс-
әрекет қарым-қатынастың бір қыры, ал сезіну іс-әрекеттің бір ... ... ... ... ... үзілмес бірлік құрайды. ... ... ... ... жоқ. Осы ... ... қарым-
қатынастан индивид адамзат қалыптастырған тәжірибені игереді.
Қарым-қатынас функцияларын 3 класқа бөлеміз:
1) Ақпаратты коммуникативтік;
2) Бағдарлаушы коммуникативтік;
3) Аффекті коммуникативтік.
Осы негізде психологияда ... үш ... ... ... ... ... түсінушілік;
3) Өзара әрекеттестік.
Осыларға жеке-жеке тоқтала кетейік. Ақпарат алмасу – ... ... ... сөз ... бірлескен адамдардың көзқарасы, идеясы,
қызығушылығы, көңіл-күймен алмасу жайында айта кету ... ... ғана ... ... ... оны қабылдау емес, сонымен қатар онда екі
адам немесе екі индивид қатысады. Олардың әрқайсысы белсенді субъект. ... атап ... ... кез-келген психикалық процесс
тоқырауға ұшырайды [9, б. 80-47].
2.3 Тұлғааралық қарым – қатынас және оның түрлері
Мақсатына қарай ...... ... тұлғааралық қарым –
қатынастың үш түрін ажыратады: императив (бұйрық), манипуляция ... ... қос ... ... әміршіл қарым – қатынас - өз қарым –
қатынасының ... ... мен іс - ... бақылау жасау
мақсаттарындағы әсер етудің авторитарлық, ... ... ... ... ... тек әсер ету ... пассив ретінде қарастырылады.
Императивтің ерекшелігі, партнерды ... ... ... ... ... көрініп тұратындығында. Әсер ... ... ... ... әмір, тиымсалу, нұсқау пайдаланылады.
Манипуляция , алдап – арбау қарым – қатынасы - бұл қарым – ... ... ... ... ... көздеген іс – әрекет. Өз
мақсатына жету үшін ... ...... ... нысанат
ретінде қарастырады.
Императив пен манипуляцияның ... ... ... ... ... серігінің ойы мен бойын билеу, бақылау. Ал
ерекшелігі: манипуляцияның ... ... ... жарияланбайды,
жасырылады.
Алдап – арбау қарым – қатынаслының қоғамдағы ресми дорны – бизнес,
сауда – саттық, іскерлік ... ... ... ... Бұл ... – қатынастың демеу берушісі, жаршысы Дейл Карнеги. Ал манипуляцияға
қарсы ... ... Э. ... ...... ... шығарды.
Диалог қарым – қатынасы. Бұл – тең ... ... ...... ... өзін – өзі және ... ... білу,
дамыту. Бұл қарым – қатынастың ... - ... ... ... ... басуға бағытталған ұстанымға келу.
Қарым – қатынас – өте күрделі феномен. Оның ... ... ... ал ... жеке адам мен ... орны мен ... ... – қатынастың ішкі құрылымы да өте ... оны ... ... ... ... ... ... перцепция, интеракция.
Коммуникация - арақатынас партнерлерінің бір – ... ... ... ... ... сезімді беру мен қабылдау үрдісі.
Интеракция - тұлғааралық қимыл ұйымдастыру, ... ... пен ... ... - адамдардың бірін - бірі тануы мен ... ... ... тұлғааралық қатынастары.
Тұлғаарылық коммуникацияның бір ... ... оның ... Қарым – қатынас барысында ақпарат алмасу сөздік және ... де ... ... ақпарат алысудың негізгі құралы – сөз, тіл ... ... ... ... коммуникация белгілері қызмет
көрсетеді.
Бейсөз тәсілдер адамның ... ... ... ... ... – қатынас барысындағы көңіл – күйін түсінуге ... ... ...... пара ... проксемикалық, визуалдық жүйелер жатады.
Кинесика - оптикалық кинестикалық жүйе, оны ... ... ... ... ... денесінің (пантоминика) қимылдары құрайды. Арнайы
зерттеулер нәтижесінде беттің 20000 ... ... ... ... адам
бетін үш салаға бөліп: қас пен көз, мұрын, ауыз және ерін ... ... ... ... алты сезімін білдіруге болатыны
анықталған.
Акустикалық жүйеге ... және ... - бұл ... ... ... ... ... жылдамдығы, интомациясы , логикалық екпіні.
Экстралингвистика - бұл дауыстың өзі ... оның ... ... ... ... пауза, жылау т. с. с.
Тұлғааралық қарым – қатынастың ... ... мен ... ... ... өзін – өзі және өзара түсінісуіне байланысты.
Бір ... ... ... ... ... – қатынастың міндетті
құрамдас ... ... ... ... ...... жағы болып аталады.
Әлеуметтік перцепция - қарым – қатынас үрдісінде бірін – ... ... өзі ... ... ... көргенде сыртқы физикалық сипаттарын
қабылдайды. Ең ... ... ... және ... бағалайды.
Әлеуметтік перцепция құрылымы - адамның ... ... ... оның ... ... ерекшеліктерін бағалау, ... оған орай өз ... ... ... ... ... іс – ... болжау.
Әлеуметтік перцепцияның қызметтері:
– өз – өзін тану;
– ортақтасу ... ... ... ... өзара іс - әрекет ұйымдастыру;
– эмоциялық қатынас орнату;
Әлеуметтік перцепцияның ... ... ... ... ... - ... орнына өзін қойып, оның ішкі ... ... тану ... өзін ... ұқсату.
Эмпатия - эмоцияның түсіну, өзгенің ішкі жағдайын өз ... ... ... ... ... не ... ... ол не сезіп
тұрғанын, дүниені қалай бағалайтытынын дұрыс елестетіп ... - ... ... білудің ерекше түрі, ол өзгеге қатысты
тұрақты жылы ... ... ... ... - ...... барысында өзін -өзі ... ...... серігі екені танып – білуі туралы білім, ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
рефлекция деп аталады.
Қарым - қатынас барысында адамдар ақпарат алмасып ... олар іс ... ... бір – ... әрекет, қимыл алмасады, ... түрі мен ... ... Бұл әрекетке бір сәтте
көп адамдардың қатынасуы ... ... ... ... ... етеді.
Өзара әрекет жасағанда адамдар әртүрлі мотивтерді мақсат ... ... ... ... жалпы ұтысты көбейту;
– конкуренция, салыстырмалы ұтысты көбейту;
– альтруизм, өзгенің ұтысын көбейту;
– агрессия, ... ... ... тепе – ... ... айырмашылықтарын азайту;
Мақсатына қарай ... және ... ...... ажыратуға
болады. Адамдардың мақсаттары сәйкес келгенде қарым – қатынас нәтижелі
болмақ. Ең ... ... - ... және ...... қатысушылардың өзара әрекеттесу ... ... ... белгілеуге болады:
– қарсыласу стратегиясы
– қашу стратегиясы
– жол беру стратегиясы
– Компромис стратегиясы
... ...... ... ... ... ... Ол қарым
– қатынас серіктерінің өзара ... ... ... ... ... ... Оның ... тұлғааралық өзара әрекеттің 4
категория арқылы сипатталуға ... 1 - ... ... ... сызбасы.
|Өзара әрекеттің талдау ...... ... көріністер |
|категориясы | ... ... ... |Ынтымақтасқтық, бойкүйездіктен арылу, |
| ... ... шешу ... ...... пікір, басуларды |
| ... ... қоя білу ... ... ... ... пікірін |
| ... ... ... ... ... |Келіспеушілік, бойкүйездікті |
| ... ... ... ... ... ... Н.Фландрес педагогтық қарым – қатынастың
ерекшеліктеріне назар аударады. Оқытушы мен ... ... ... ... ... әрекеттерді тіркеу сызбасында 10 ... ... ... ... ... ... қабылдап, өзінің
қатынасын жай түрде түсіндіреді.
2. Оқушының ... ... ... ... ... ... Оқушының жауабын алу мақсатында өзінің
5. Өз идеяларын түсіндіреді, дамытады
6. Оқушы орындауға ... ... ... ... ... ... ... көтеріп сыналйды, әміршіл стильді пайдаланады.
Ә.Шәкірттің әрекеті.
8. Тек қана ... ... ... ... ... ... ... Өзінің идеяларын, сұрақтарын еркін дамыта алады.
Б. Өзара әрекет жағдайы.
10. Өзара әрекетте қатысушылардың бақылаушыға түсініксіз үндемеуі.
2.4 Психологиялық ... ... ... ... ... пәні ... ... болып
табылады. Сондықтан, ортақтасу психологиясы – адамдардың өзара қарым-
қатынас заңдылықтарын зеріттейтін ... ... ... сұрақтар:
✓ Адами қатынас деген не?
✓ Оның ерекшеліктері мен механизімдері қандай? -
✓ Жеке адам ... бір топ ... ... ... ... өзгеріске ұшырайды
өзін қалай ұстайды?
✓ Неге оның мінез-құлқында өзгерістер ... ... ... ... бағыт-бағдарлары:
1.“Мен” - “Басқа” жүйесіндегі арақатынас. Ортақтасу ... ... ... ... ... ... білу, адамдардың бірін – бірі
тану мен түсіну механизімін ... ... ... қызыметін
ұйымдастыру тәсілін анықтау, бір адамның екінші адамға ықпал етудің ... ... ... “Топ” - “Мен” жүйесіндегі арақатынас. Әртүрлі ... ... ... мен ... ерекшеліктеріне
ықпалын зеріттеу. Адамның әлеуметтік ұстанымдары, әлеуметтік
көзқарастары, топ және ... ... ... ... жолдармен
қалыптастырады және өзгертеді?
Әлеуметтену - даму барысында әлеуметтік ... ... ... өз ... ... ... ... – “Топ”. Жеке адамның әлеуметтік жағдайларға, қоршаған ... ... ... ... адам - өз ... өз ... ... басқа адамдармен қарым-қатынастағы рөлдері
мен орындарының жасаушысы ретінде қарастырылады.
Сонымен, ... ... ... ...... ... және топаралық формаларын танып-білу, ортақтасудың
пайда болуы мен ... ... және жеке ... ... ... ... ... зеріттеу.
Ортақтасу психологиясы адамдар мен топтардың әлеуметтік ... ... ... ... ... ... психологиясы –
мінез-құлыққа әлеуметтік ... ... ... тәсілдері мен
технологияларының жиынтығы.
Ортақтасу ... ... зор. Адам ... ... ... және топаралық қатынассыз елестетудің өзі қиын.
Ортақтасусыз жеке адамның тұлғалық қалыптасуы үрдісін, жалпы қоғам
дамуын түсініп ... ... ... Г.М. ... ... ... ... және дамыту тәсілі.
Субъект – 1 ... ... ... – табиғи бетпе-бет, сөздік және бейсөздік (ым,
қимыл) құралдар ... ... ... ... контакт, кері
байланыс бір мезгілде өтеді. Бұл – ... ... ... ... ... ... ... - қатысушылардың кері байланыс уақытын ұзартатын, не
кешіктіретін жазу және техника құралдары арқылы ... ... ... Хат ... ... шығару , радиодан сөйлеу т.с. адами
ортақтасуды күрделендіріп ... ... – екі не ... ... топ ... ... ... контактлары. Тұлғааралық ортақтасудың белгілері:
қатысушылардың психологиялық жақындығы , бір-бірінің ерешеліктерін білуі ... ... ... ... , ... қызметтестігі.
Бұқаралық ортақтасу – бейтаныс адамдардың тікелей не жанама (бұқаралық
ақпарат құралдары арқылы болатын) контакттары. Мысалы, стадионда, театрда,
шеру-бұқаралық тікелей ортақтасу, ... ... ... тікелей не жанама болса, купеде-тұлғааралық .
Персонааралық ортақтасу – ... ... ... жеке ... ... ... психологиялық контакттары (чемпиондар,
ғарышкерлер, президенттер).
Рөлдік ортақтасу – ... ... ... ... контакттары, мысалы, оқушы- оқытушы, әке-бала, сатушы-алушы,
көрші- көрші, дәрігер- ауру, бастық-бағынушы. Әрбір адам әр ... ... ... сол рөлдерге байланысты қоғамда өз орнын ... ... ... ... өзгешеліктері назарға алынбайды, тек
әлеуметтік рөлге қажетті іс-әрекеттері маңызды болып ... ... рөл ... мінез-құлқының егжей-тегжейін
анықтамайды. Адам өз рөлін , басқалардың ... ... ... ... қандай қатынаста болады? Адамдар өз рөлдерін орындаған сәттерінде
қайталанбас өзіндік өрнек пен таңба енгізеді. Ортақтасу барысында ... және ... үшін ... ... ... ... түсінеді. Адамның психологиялық қасиеттері ортақтасу нәтижесінде
пайда ... ... ... ... ... ... ... ережелерді, нұсқаларды, білім мен ... ... ... ... өз ... ... ... нәтижесінде адам жеке
тұлға болып қалыптасады.
Ортақтасу – ... ... ... және ... ... ... ортақтасу - адамның психологиялық дамуының факторы:
ортақтасу үрдісінде басқалардан өзгешелігі ... , адам тек ... ... ... ... ... өсіп адам ... –қияли оқиға, ертегі );
ортақтасу үрдісінде өзге үшін , өзі үшін ... ... ... болған адам өзін-өзі жаңа қырынан танып біледі.)
ортақтасу ... жеке адам ... ... ... Чаадаев айтуынша, ортақтасусыз шөпті шайнап жүре беретін едік.)
3. Мақсатына ... ... ... ... ... үш
түрін ажыратады: императив (бұйрық) манипуляция (айла), диалог(қосүн,
қоссөз, ... ... ... ... - өз ... серігінің
тәртібі мен іс-әрекетіне бақылау ... ... әсер ... , директивтік формасы. Ортақтасу партнері тек әсер ... ... ... қарастырылды. Императивтің ерекшелігі , партнерды
бағындыру ... ... ... ... ... ... Әсер ... құралдары ретінде бұйрық , талап, әмір, тиым
салу, нұсқау пайдаланылады (Отыр! Тұр! ... , ... ... басқаны өзіне белгілі қажетті белгілі
әрекетке күшпен бағдарлау.
Сонымен қатар мұндай ортақта суды мүлде ... ... ... Ең алдымен ортақтасудың бұл түрін достар және жұбайлар ... ... бала ... , тәрбие мен педагогика саласында пайдалану
ыңғайсыз әрі ... ... , тиым ... ... ... өз сөзін өткізе алады. Бірақ ол сөздерді бала тек сырттай ... Бала өз ... ... соң оның ... ... ... ... , қоғамдық нормалары санасының ... ... ... болмақ. Бұйрық түрінде берілген тілектер баланың
ішкі құндылығы бола алмайды.
Манипуляция, алдап –арбау ортақтасуы- жиі ... ... – жиі ... ... ортақтасу партнері өзінің жасырын
ниетіне бағындыруды көздеген іс-әрекет. Өзмақсатына жету үшін манипулятор
ортақтасу партнері нысана ... ... ...... өз ... жасырып өзіне қажетті іс-
әрекетке баулу.
Императив пен манипуляцының ұқсастығы екеуінің мақсаты бірдейлігінде:
яғни , ... ... ойы мен ... ... , бақылау . Айырмасы:
манипуляциялық ... ... ... ... ... ... ... ортақтасуының қоғамдағы ресми орны –бизнес , сауда-
саттық, іскерлік, насихат -, ... ... ... ... (тәрбиелеуде емес !) сабақты қызықты өткізу , оқушының
назары мен ынтасын көтеру үшін манипуляцияны пайдалануға болады.
Арбаушылық барысында қатынас серігі жеке ... ... ... ... ... ... иесі ... қарастырылады. Мысалы,
манипулятор мейірімді адамның мейірімін, әлсіздің әлсіздігін өз мақсатында
пайдалануға тырысады. Арбаушы өз арбаушылығының ... ... ... ... ... ... ретінде емес , кейбір рөлдердің орындаушысы ретінде
қабылдап ... ... мен ... бас ... ... қасиеттер: өтірік, зерігу, сезімдердің қарапайымдылығы, өзін
де, ... да ... ... Бұл ... ... ... арақатынасы,
ортақтасу мақсаты- өзін-өзі және ... ... ... ... ... арақатынастарын негізгі айырмашылығы –эгоцентризмнен, өзіндік
ұстанымнан альтруизмге, өзгеге, басқаға бағытталған ... көшу . ... ... екі ... екі ... ... бұл субьект-субьект
қатынасы.
Диалог ортақтасуының ережелері:
1. Сұхбаттасушының және өзінің көкейкесті күйін ... «осы ... ... ... алып арақатынасын жүргізу дәл осы кездегі
сезімдерін, тілектерін, психологиялық халдерін назарға алу.
2. ... ... ... баға бермеу, алдын-ала оның ниеттеріне
сену, біріне-бірі ... ... .
3. ... ... тең, өзіндік пікірі мен шешімі бар тұлға деп қабылдау.
4. Шешілмеген ... мен ... ... ... болуы керек
(ортақтастыру мазмұнын мәселелендіру).
5. Сұхбат адамының өз ... ... ... ... пікіріне сілтемей,
өзінің сезімдерімен тілектерін білдіру қажет (персоналандыру).
Диолог ... ... ... тусінушілігін тереңдетіп,
бірінің жан байлығын бірі ... ... ... ... ... Осы ... ... іске асыру үшін қажетті өмірлік шарттар
және қатысушылардың ішкі дайындығы керек.
Оқушылармен қалай сөйлесу ... ... ... ... ... ... шыдамдылықпен сұрақты соңына дейін тыңдау . Көбінесе,
адамдар сұрағы анық қой деп, сұхбаттасушыны тоқтата салып жауапқа ... ... ... ... ғана ... ... ... қайталап анықтап
алған жөн болар («Кешір мен онша ... ... «Мен ... ... ... («бұл келесі сабақтың ... ... ... ... беру ... жауап сұрақтан неғұрлым кең болып, қойылған мәселені ... ... ... Маңызы бар сұрақ қойып тұрған шәкіртті ренжітпеу үшін
асығыс жауап беруге де боламайды.
Үшіншіден, ... ... ... ... ... алу үшін ... Сұрақты өзінің ойлау қабілетін , білім деңгейін көрсету үшін ... ... ... күткен баланың сенімін ақтап, ашық әңгімеге жағдай
жасау қажет.
Ортақтасу - өте ... ... Оның ... ... ... ал көп ... ... жеке адам мен қоғам
өміріндегі орны мен мағынасына байланысты.
Ортақтасудың ішкі ... да өте ... оны ... ... үш ... ... комуникация , перцепция, интеракция. Біртұтас, ішкі бірлігі
бұзылмас ... біз ... ... ... және ... ... ... бөлеміз. Естен шығармайтын жайт: тіршілікте ара ... ... ... ... ... ... ... алмасуы,
білімді, идеяны, пікірді, сезімді беру мен қабылдау үрдісі.
Интеракция- тұлғааралық қимыл ұйымдастыру, қатысушылардың ... пен ... ... ... ... ... мен ... негізінде
құрылатын белгілі тұлға-аралық қатынастар.
Тренинг - қарым-қатынасты үйлесімді орнату құралы. Психология және
педагогика ғылымындағы ... ... ... болсақ, қарым-
қатынастың төмендегі бірнеше стилдерін атап өтуге болады: - ... - ... ... - ... ... - дистанциялық стиль; -
немқұрайлық стиль; - ойнақы-қалжыңға негізделген ... - ... ...... ... немесе адамды оқытуда жоспарланған жағдайға жүйелі
күш салу ... ... ... ... ... ... бір ... әрекет түрлерін нәтижелі орындауынан білім мен дағдыны меңгеру
мүмкіншілігіне ... ... ... ... жағдайларда
тұлғалық өзгеруге түрткі қызметін атқарады. ... сана ... ... ... ... және мазмұндау арқылы қарым-қатынас үйлесімділігін
орнатып және ... ... ... ... ... ... Тренинг барысында мынандай жағдайларға да дайын болуы тиіс,
олар: ыза, қатты дауыс, ... ... ... ... ... шыдамсыздық немесе «сөзге керісу», қажетсіз ... ... ... ... және т.б. ... ... немесе жүргізуші мына төмендегі мақсаттарды негіз етіп ... - жеке ... ... - ... ...
психологиялық компонентілігін, білімін көтеру; - ... ... ... көтеру, қалыптастыру; - өзінің және қоршаған
адамдардың өмірінде маңызды өзгерістер жасау ... ... - ... және ... ... ... жеке тұлға құндылықтарын ашу, білімдерін
көтеру, бәсекелестікті жоюға әсер ету ... ... ... ... қолданудың мақсаты мына міндеттерді шешеді: - тиімді
қарым-қатынасқа машықтау (байланыс құру, қосылып отыру, белсенді тыңдау, өз
пікірін толыққанды ... - ... ... - ... ... қарым-қатынастағы қиындықтардан арылу; - тиімді
қарым-қатынасқа деген ... ... - ... ... ... - тыңдай білу, жанашырлық, дауды жеңу, іскерлігін
игеру;- ... ... ... - байланыс жасау іскерлігін
меңгеру; - өз коммуникациялық ерекшеліктерін сезіну; - ... ... және оны ... алу ... ... ... ... деген сенімді дамыту; Топтық дискуссия – ол ... ... ... ... Кез келген мәселені
талқылау барысында ой-жүйесін біріктіруге, ... жаңа ... ... ... ... әңгімелер – көпшілік алдында тұлғаға
сұрақ қою ... ... алу ... ... ... Ал ... қоюшының қиялынан туындаған түрлі мазмұнда ... және ол ... ... ... ... ... талқыланып,
айтылу барысы, стилі, қатысушылар мен қарым-қатынасты ... ғана ... ... ... ... ... мақұлдау және т.б. қарым-қатынас
құралдары қолданылады.
Қорытынды
Қарым-қатынас мәселесі қазіргі кезде көпшілікке белгілі ... Бұл, ең ... ... ... ... және ... ғылымдар жүйесінің барлығына әсерінің күшеюімен байланысты.
Бірақ қарым-қатынас мәселесі өте кең ... ... ... тек қана ... психологиялық пәндермен ғана
емес, сонымен қатар психологияның жалпы теориясының да ... ... ... ... ... қарым-қатынас мәселесі рөлінің дамуын барлық
психологиялық ғылымдар жүйесінің дамуының ... ... ... ... ...... - бұл ... – қатынас психологиясының негізгі
ұғымы. Қарым – қатынассыз жеке ... ... ... үрдісін,
жалпы қоғам дамуын түсініп талдауға болмайды. ... - ... ... пікірі бойынша, адамдарды біріктіру және ... ... ... - ... ... ...... - табиғи бетпе - бет, ... ... (ым, ... ... ... ... толық
психологиялық контакт, кері ... бір ... ... Бұл -
адамдардың бір – бірімен ... ... ... ... формасы.
Жаңаша қарым – қатынас - қатысушылардың кері байланыс уақытын
ұзартатын, не ... жазу және ... ... ... ... психологиялық контакт.
Тұлғааралық қарым – қатынас - екі не ... ... ... ... ... тікедей контактылары. Тұлғааралық қарым ... ... ... ... ... бір – ... ... бірге күйзелуі, өз ара ... ... ...... - ... адамдардыдың тікелей не жанама
контакттары. Мысалы, стадионда, ... шеру – ... ... ... радиохабар – жанама қарым – қатынас, вагонда
бұқаралық тікелелй не ... ... ... тұлғааралық.
Персонааралық қарым – қатынас - ортақ іс - ... ... ... ... ... ... психологиялық контакттары
(чемпиондар, ғарышкерлер, президенттер)
Рөлдік қарым – қатынас - ... ... ... ... ... ... ... – оқытушы, әке –
бала, сатушы – алушы, ...... ...... ...... ... – қатынастың барысында адамдар өзі және басқалар үшін
өзіндік психологиялық ерекшеліктерді ашады, көрсетеді, түсінеді. ... ... ...... нәтижесінде пайда болады,
дамиды, өзгереді. Басқалармен қарым – қатынас жасағанда ... ... ... ... мен іс – ... тәсілдерін, жалпы
әлеуметтік тәжірибені өз ... ... ... - ... ... жеке ... ... қалыптасады.
Қарым-қатынас түрлері:
1) «Маска контактісі» – формальді ... онда ... ... ... ... яғни ... маска қолданылады
(кішіпейілділік, салмақтылық, қатысушылық және тағы ... ... шын ... ... ... ... ... қолданылады.
2) «Жабайы қарым-қатынас» – басқа адамды керекті және ... ... ... ... – егер әңгімелесуші адам керек болса, қарым-
қатынасқа белсенді түрде түседі, ал егер ... ... ... ... ... береді.
3) Формальді-рольдік қарым-қатынас. Қарым-қатынастың тәсілі мен
мазмұны алдын-ала ... ... және де ... ... ... оның
әлеуметтік орнына қарай анықталады.
4) Іскерлік қарым-қатынас – онда әңгімелесушінін мінезі, жеке өзіне
тән ерекшеліктері, жасы, оның ... күйі ... ... іс ... ... ... Рухани, жеке адам аралық достық қарым-қатынас – мұнда кез-келген
тақырыбта әңгімелесуге болады және тек ғана ... ... ... ... ... интонациясы арқылы-ақ ұғады. Мұндай қарым-қатынас егер,
қарым-қатынасқа түсушілер бір-бірінің көзқарасын, қызығушылығын ... ... ... ... ... ... – әр түрлі әдіс-тәсілдер қолдану арқылы
әңгімелесушіден пайда ... ... ... турі.
Қарым-қатынас адам психикасының және оның мінез-кұлкының мәдени,
саналы түрде қалыптасуы мен ... ... роль ... Қарым-қатынас
арқылы адам жоғары қабілеттері мен қасиеттерін аша ... ... ... ... А.А. ... ... М.: 2005. с. 46-67, ... Бодалев А.А. Личность и общение М.: Педагогика1983. с. 21-54.
3. Столяренко Л.Д. Основы психологии Ростов-на-Дону: Феникс 2005.
сс.150-156, ... ... С.М., ... Р.Б., Жұбаназарова Н.С., Тәжібаев
Т.Б. Эксперименттік психологияның негіздері. ... 1998. ... ... ... С. ... – қатынас психологиясы Алматы 1995 ж.
6. Алдамұратов Ә. Жалпы психология Алматы, 1996
7. Бодалев А.А. Личность и ... - М., ... ... А.А. О ... ... М., ... ... Доценко Е.Л. Лекции по курсу «Психология общения».
10. Бап-Баба С. Жалпы психология. Алматы, 2006.
11. Бап-Баба С. Психология негіздері. Оқу-анықтамалық құрал. Алматы,
2007. 23. ... Н. ... ... – А., ... ... ... В. т.б. Жалпы психология. – А., Мектеп, 1980, ... ... Қ., Смак Қ. ... ... мәселесінің
өзіндік рөлі.
14. Педагогикалық және жас ерекшелігі психологиясы. / Ред. басқарған
А. ... – А., ... ... ... А.А. Отбасы психологиясы. – Алматы, 1997
16. Тәжібаев Т. Жалпы психология. – Алматы, 1993.
17. ... В.С. ... ... ... ... ...
Алматы, 1986.
18. Жарықбаев Қ. Психолоия. – Алматы: Білім, 1993.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баладағы қарым-қатынас мәдениетін қалыптастырудың психологиялық негіздері25 бет
Балалар психологиясының дамуына қарым- қатынастың рөлі27 бет
Жасөспірімдердің қоршаған ортамен қарым – қатынасының психологиялық, педагогикалық негіздері45 бет
Жеткіншектердің құрбы - құрдастарымен қарым - қатынас мәселелерінің психологиялық аспектілері40 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым-катынасын ұйымдастырудағы психологиялық тренингтердің ролі61 бет
Мектеп жасына дейінгі балалармен қарым-қатынас тренингін ұйымдастырудың психологиялық негіздері85 бет
Отбасында тұлғааралық қарым - қатынасты қабылдаудың психологиялық аспектілері57 бет
Отбасындағы ата ана мен бала қарым -қатынасының психологиялық ерекшеліктері72 бет
Отбасындағы қарым-қатынас психологиясы92 бет
Оқушылардың әлеуметтік-психологиялық климатына оқытушылардың педагогикалық қарым-қатынас стилінің әсері38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь