Шаруашылық жүргізуші субъектілердің сыныптамасы

Мазмұны

І Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І тарау. Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының
жұмыс істеу негіздері.
1.1. Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының жұмыс
істеу негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2 Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының
бақылау функциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

ІІ тарау. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің сыныптамасы
2.1 Шаруашылық жүргізудің ұйымдық.құқықтық нысаны ... ... ... ... ... .9
2.2 Негізгі ұйымдық.құқықтық нысандарының шаруашылық
жүргізуші субъектілері қаржысының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ...15

ІІІ тарау. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің каржысын
басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
Кіріспе
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы — бірыңғай қаржы жүйесінің құрамды бөлігі және айырықша сферасы болып табылады, оның орталықтандырылмаған бөлігін құрайды, материалдық және материалдық емес игіліктер жасалатын және елдің қаржы ресурстарының негізгі бөлігі қалыптасатын қоғамдық өндірістің басты буынына қызмет көрсетеді. Елдегі ақша қатынастарының аса маңызды сферасын, атап айтқанда, жасалатын қоғамдық өнімді, ұлттық табысты және ұлттық байлықты — халықтың қажеттіліктерін, өндірістік емес сфераның материалдық шығындарын қамтамасыз етудің көздерін алғашқы бөлуді қамтитындықтан бұл буынның қаржысы қаржылардың негізгі, бастапқы бөлігі болып табылады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы қаржы жүйесінің сферасы ретінде қоғам экономикасының іргетасын қалыптастырады, өйткені мұнда материалдық және материалдық емес игіліктер жасалады. Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының сферасы шеңберінде материал, еңбек және қаржы ресурстарын көпшілік бөлігі шоғырландырылады, бұл қоғамда ұлғаймалы ұдайы өндіріс процесін қамтамасыз етеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер каржысының болуы, жалпы мемлекеттің қаржысы сияқты, тауар-ақша қатынастарының өмір сүруімен және экономикалық заңдардың іс-әрекетімен байланысты.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы ақша нысанында ұлғаймалы ұдайы өндіріс процесінің негізгі жақтарын білдіреді және экономикалық заңдардың талаптарына сәйкес оны жүзеге асыруға септігін тигізеді. Ол ұлттық шаруашылықты одан әрі дамытуға қажетті ақшалай табыстар мен қорланымдарды бөлу және пайдалану үшін қолданылады.
П а й д а л а н ғ а н ә д е б и е т т е р

1 Ақша Несие Банк. Оқулық Алматы 2001 жыл.
2 Қаржы. Ілиясов. Оқулық Алматы 2000 жыл.
3 Егемен Қазақстан. 13 Сәуір 2005 жыл.
4 Қаржы . Ілиясов II бөлім Алматы 2001 жыл.
5 Кәсіпорындағы қаржы саясаты. Оқулық Алматы 2003 жыл.
6 Ақиқат газеті. 21 Қаңтар 2005 жыл.
7.“Қаржы ” Ғ.С.Сейтқасымов. Алматы.1998.
8. “Финансы “ 3 том. Р.Р. Сапин.
9. “Финансы и его функции ” В.П. Воронин, Москва. 2005.
10. “ Қаржы есеп ” Г.Б. Бахаев. Алматы. 1998.
11.“ Денги и прогрес “ А.С. Марш. Москва. 2004.
12.“ Қаржы негiзi “ Ы.Ә. Әмiров. 1994.
13.“Қаржы” Қ.Iлясов. Алматы. 2003.
        
        Мазмұны
І
Кіріспе.....................................................................
..............................................3
І тарау. Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының
жұмыс істеу негіздері.
1.1. Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының жұмыс
істеу
негіздері..............................................................
.........................4
1.2 Шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... ... ... ... Шаруашылық жүргізудің ұйымдық-құқықтық нысаны................
.....9
2.2 Негізгі ұйымдық-құқықтық нысандарының шаруашылық
жүргізуші субъектілері қаржысының
ерекшеліктері.......................15
ІІІ тарау. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ...... қаржы
жүйесінің құрамды бөлігі және ... ... ... табылады, оның
орталықтандырылмаған бөлігін құрайды, материалдық және материалдық емес
игіліктер жасалатын және ... ... ... ... ... қоғамдық өндірістің басты буынына қызмет көрсетеді. Елдегі
ақша қатынастарының аса маңызды сферасын, атап айтқанда, ... ... ... табысты және ұлттық байлықты — ... ... емес ... ... шығындарын қамтамасыз етудің көздерін
алғашқы бөлуді қамтитындықтан бұл буынның қаржысы қаржылардың негізгі,
бастапқы бөлігі ... ... ... ... қаржысы қаржы жүйесінің сферасы
ретінде қоғам экономикасының іргетасын қалыптастырады, өйткені ... және ... емес ... жасалады. Шаруашылық жүргізуші
субъектілер қаржысының сферасы ... ... ... және қаржы
ресурстарын көпшілік бөлігі шоғырландырылады, бұл ... ... ... ... ... ... ... субъектілер каржысының болуы, жалпы мемлекеттің
қаржысы сияқты, тауар-ақша қатынастарының өмір сүруімен және экономикалық
заңдардың іс-әрекетімен ... ... ... ... ақша ... ұлғаймалы
ұдайы өндіріс процесінің негізгі жақтарын білдіреді және экономикалық
заңдардың ... ... оны ... ... септігін тигізеді. Ол
ұлттық ... одан әрі ... ... ақшалай табыстар ... бөлу және ... үшін ... ... Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының жұмыс істеу
негіздері.
1.1 ... ... ... қаржысының негіздері
Даму ұлттық шаруашылықты басқару жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын
шаруашылық жүргізуші ... ... әрі ... қалыптасқан
қаржыларысыз мүмкін емес. Өндірістік қатынастардың бір бөлігі ретінде олар
басқа өндірістік ... ... ... ... ... қызметінің тиімділігіне тікелей әсер етеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы өзіне ... ... сан ... сфераларындағы өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, құрылыс,
көлік, жабдықтау-өткізу (делдалдық), сауда, дайындау, геологиялық барлау,
жобалау қызметін, ... ... ... ... байланысты, тұрғын үй-
коммуналдық қызметтерін, түрлі қаржы, кредит, сақтық, ғылыми, ... ... ... және басқа қызметті ... ... ... қоғамдардың, концерндердің, ассоциациялардың,
салалық, министрліктер мен басқа шаруашылық органдардың, шаруашылықаралық,
салааралық, кооперативтік ұйымдардың, мекемелердің қаржыларын ... ... ... ... ... бұл саланың техникалық-
экономикалық ерекшеліктерінен туындайтын елеулі айырмашылықтары бар. Бірақ
сонымен бірге барлық салалардың ... мәні мен оны ... ... ... бұл шаруашылық жүргізудің ортақ қағидаттарына
және бірыңғай экономикалық заңдарға байланысты. Мұның бәрі олардың барлығын
қосалқы категорияға — жалпы ... ... ... оның ... ... ... ... қаржысына біріктірудің
мүмкіндігі мен қажеттігін алдын ала анықтайды. Шаруашылық ... ... ... ... ... бөлу және бақылау функцияларын
орындайды.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының бөлгіштік функциясының
ерекшелігі қаражаттардың ... ... ... ... ... құны ... ... нормативтер (салық
мөлшерлемелері, амортизациялық аударымдардың нормалары, ... үшін ... ... ... ... ... өзі ... ұдайы өндіріс
процесінде құнды бөлу және қайта бөлуге қатысуын айқындайды. Ақшалай ... ... ... ... ... бөлу ... ұдайы
өндірістік тұжырымдамасын да іске асырудың ... ... ... ... ... жай және ұдайы өндіріс кезінде материалдық және ақша қаражаттарының
ауыспалы айналымы процесінде олардың ... ... ... етуде болып табылады. Бұл үшін кәсіпорындар өнім ... мен ... ... болжамдары мен ниеттері негізінде, ... ... ... ... ... бір ... ... шығыстардың көлемін жасайды; шығыстардың шамаланған меншікті қаржы
ресурстары, ... ... мен өз ... ... ... банк ... ... ал айырықша жағдайда бюджеттен
бөлінетін ... ... ... ... Бөлу - өндіру мен
тұтыну арасындағы байланыстырушы буын. Бұл процесс кәсіпорындардың ... ... алуы және оны ... жұмсалынған қаражаттарын
өтеуге және таза табысты (пайданы) жасауға пайдалану арқылы болып жатады.
Табыстың (пайданың) бір ... ... бөлу ... ...... ... ... тыс қорларға түседі, ал қалған
бөлігі еңбекке ақы төлеуге, әлеуметтік мұқтаждарға, ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың қарамағында
қалады.
1.2 Шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... экономикасында маңызды рөл атқарады: есепсіз ... ... ... ... ... ... тек ... субъектілердің ішінде ғана емес, сонымен бірге оның басқа
субъектілерімен, ... ... және ... мекемелерімен өзара
қарым-қатынастарында да жүзеге асырылады. Субъектілер арасындағы өзара
қатынастарда бақылау жеткізілім тауарларға, ... ... ... ... ақы төлеу кезінде болады. Қаржы-кредит органдарымен
өзара іс-әрекет кезінде бақылау бюджет алдындағы ... ... банк ... алған және қайтарған кезде жүзеге асырылады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы ... сан ... ... ... ... процесінде басқа шаруашылық жүргізуші
субъектілермен болатын мынадай топтарға ірілендірілген ақша ... әр ... ... және ... ... өнім өткізуден
түсім-ақша алу, өткізуден тыс табыстар түсіру, материалдық шығындарды
төлеу, шарт ... ... ... ... ... және алу, ... өткізу, басқа кәсіпорындардың акциялары мен ... ... олар ... ... мен ... ... алу процесінде, коммерциялық несиелеу кезінде қалыптасады.
өзінің еңбек ұжымымен (бұл қатынастар еңбекке ақы ... ... ... ... ... бөлу және ... қорынан қызметкерлерге
жәрдемақылар төлеуді, сонымен бірге қызметкерлердің қаражаттарын тартуды
(бағалы қағаздар ... ... ... ресурстарын қалыптастыру үшін
үлестік жарналарды) ортақтастырады;
мемлекетпен - ... ... ... бюджеттен қаржыландыру
кезінде, мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алған кезде, сондай-ақ олар
бойынша ... ... ... ... мен ... қалыптастырғанда;
банктермен (қаржы қатынастарының бұл тобы банк несиелерін алу, оларды
қайтару, несиелер ... ... ... ... ... пайдалануға
белгілі бір төлем мен бос ақшаны беру, банк ... ... ... ... нысаны түрінде іске асады);
сақтық органдарымен - мүлікті, қызметкерлерді, коммерциялық және
коммерциялық емес тәуекелді сақтандыру жөнінде;
жоғары ... – ішкі ... ... бөлу ... ... капиталды қайта бөлу кезінде, жалгерлік төлемдер бойынша ... (бұл ... ... ... капиталды
қалыптастыру үшін қаржы жарналарын (салымдарын) төлеу кезінде, сондай-ақ
кәсіпорынның пайдасын бөлгенде және оның бір ... ... ... ... кезде қалыптасады) және т.с.с.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысына, бір ... ... ... ... сипаттайтын белгілер, басқа жағынан,
қоғамдық ... ... ... ... ... ... байланысты
ерекшеліктер тән. Сонымен бірге бұл қаржыға тән мынадай негізгі ... ... ... ... ... ... ... мен мақсатты
арналымының сан алуандығы;
оларды қалыптастырумен, көбейтумен және қайта бөлумен ... ... ... ... ... - бұл ... серпінді
элементі, олар өндірістің өзі сияқты үздіксіз қозғалыста болады; сонымен
қатар құн ... ... ... ... ... Кәсіпорын қызметінің
кез келген мезетінде өндірістік құралдар материалдық-заттай және ақша
нысанында ... ... ... ... ... ... барлық жағына әсер ету
мүмкіндігі;
4) шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы ... ... ... негізі болып табылады.
Сөйтіп, шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы деп өнім (жұмыс,
қызметтер көрсету) өндіріп, сату кезінде ақшалай табыстарды, ... ... ... ... және ... ... экономикалық
қатынастарды айтады.
ІІ. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің сыныптамасы.
2.1 Шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындары және нарықтық экономика ... ... ... есеп ... ... ... өндірістік емес сфераның бір
бөлігі кіреді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер — кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... (бірлестіктер), ұлттық компаниялар және басқалары), мекемелер
әр түрлі белгілері бойынша сыныпталады және ... не ол, не бұл ... ... ... ... ... сипатына елеулі әсер
етуі мүмкін.
Межелеудің ең жалпы белгісі ... мен ... ... ...... ... ... емес (өндірістік емес)
сфераға жатқызу болып табылады. Қызметтің материалдық ... ... ... ... ... негізі болып табылатын
материалдық өнімдер мен ... ... Бұл ... жасалған өнімнің
бір бөлігі оның салалары ішінде (өңдірістік тұтынудың өнімдері) ... ... ... ... ... ... өндірістік емес сфераға да
бағытталады. Өндірістік емес сфера қызметінің нәтижелері ... ... ... ... ... әдеттегідей, оларды
тұтыну процесімен тоқайласады, яғни олар ... ... ... ... екі ... аталған қағидалы айырмашылықтары
бұл сфералардың қаржысын ұйымдастыруға — қаржыландыру, өнімдер ... ... ... процестеріндегі қаржы қорларының қозғалысы кезінде
де, сондай-ақ қызметтің қаржы нәтижелерін қалыптастыру — ... ... ... бөлу және пайдалану кезінде де әсерін тигізеді.
Мысалы, материалдық сфера қорларының қозғалысында ... ... ... ... ... ... өнім және өндірістік емес
сфераға ... емес ... ... ... қозғалысымен
байланыстылары елеулі орын алады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер сыныптамасы
Сыныптаманың басқа белгісі шаруашылық ... ... ... ...... және коммерциялық емес қызметі
болып табылады.
Коммерциялық және коммерциялық емес қызмет болып межелену Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... онда заңи ... ... Заңи ... деп меншік, шаруашылық жүргізу немесе жедел
басқару ... ... ... бар және сол ... өз ... ... беретін ұйымды айтады. Өз атынан мүліктік және мүліктік ... ... ... ие ... ... ... ... алады, сотта
талапкер және жауапкер бола алады.
Өз қызметінің негізгі мақсаты ретінде ... ... ... ... не мұндай мақсат ретінде пайда келтіре алмайтын және
алынған пайдасын қатысушыларына үлестірмейтін (коммерциялық емес ұйым) ... ... бола ... ұйым ... ... заңи ... мемлекеттік кәсіпорын,
шаруашылық серіктестігі, өндірістік кооператив нысандарында құрылуы мүмкін.
Коммерциялық емес ұйым болып табылатын заңи ... ... ... ... ... ... қор, діни ... нысанында және
заң құжаттарында көзделген өзге де ... ... ... және ... ... ... жарғылық мақсаттарына сай келуіне қарай ғана
айналыса ... бұл ... ... қаржыны ұйымдастыру қызметті
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... белгілі
бір деңгейде шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... Егер ... ... ... емес қызметті ұштастыратын (үйлестіретін) болса, онда ... ... ... ... ... ... қызметтің өзін-өзі
қаржыландырылуын ұйымдастыру, салықтар мен басқа міндетті төлемдерді төлеу,
алынған табыстарды немесе пайданы бөлу.
Коммерциялық қызметтің мақсаты ... алу ... ... ... ... ... сферасы кәсіпорындарының басым бөлігі және
материалдық емес сфера ұйымдары мен мекемелерінің ... ... ... емес ... ... ... ... мемлекеттік
басқару, қорғаныс, мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру және қамсыздандыру
құқық тәртібін қорғау, айналадағы ... ... ... ... мен білім
берудің, мәдениеттің және шығармашылықтың үлкен тобы, ... ... емес ... ... ... Коммерциялық емес қызмет табыс
(пайда) алуға емес, бүкіл қоғам үшін, ... ... ... ... ... ... қажет функциялар мен іс-қимылдарды орындауға
бағытталған.
Шаруашылық ... ... ... ... ... ... бір ... тиістілігі (қатыстылығы) болып табылады.
Заңнамаға ... ... ... меншіктің екі нысаны
қабылданған: жеке ... және ... ... Жеке ... ... (немесе) мемлекеттік емес заңды тұлғалар мен олардың бірлестіктері
ретінде болады, жеке меншіктің айырықша түрі ... ... ... ... ... республикалық және коммуналдық меншік болып
ажыратылады.
Меншіктің аталған нысандарының ішінде шаруашылықты жүргізудің ұйымдық-
құқықтық нысандарының ... ... ... ... әр ... ... қалыптасуы мүмкін:
1. Мемлекеттік меншікке негізделген мемлекеттік кәсіпорындар, соның
ішінде: республикалық — ... ... ... ... ... ... міндеттерін шешу үшін;
коммуналдық меншіктегі кәсіпорындар — ... ... ... ... ... ... шешу ... жергілікті бағынышта болады.
2. Заңи тұлғалардың жеке меншігіне негізделген кәсіпорындар, әр
түрлі ... ... ... ... ... ... кооперативтік кәсіпорындар мен ұйымдар.
3. Қоғамдық бірлестіктердің меншігіне негізделген кәсіпорындар.
4. Құрылтайшылардың, ... ... ... ... ... ... мүлкін біріктіру негізіндегі бірлескен кәсіпорындар.
5. Азаматтардың меншігіне негізделген жеке меншікті кәсіпорындар.
6. Меншіктің жоғарыда келтірілген әр ... ... ... кәсіпорындар.
Меншіктің барлық нысандарының теңдігі мен меншік ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамасымен кепілденілген.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексімен анықталған, ... ... ... құқықтық тәртібіне айтарлықтай
өзгерістер енгізді.
Кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысандары мен олардың ... ... жөн. ... ... нысандары меншік
нысанымен — мемлекеттік, жеке (әр ... ... ... ... ... және кез ... ... шағын, орта және үлкен
болуы мүмкін. Заңнамалық ... ... әр ... ... ... ... және ұйымдық міндеттерді жедел шешуге мүмкіндік
беретін ... ... ... ... ... ынталандыру мақсатында
параметрлері анықталуы мүмкін.
Жалпы меншіктің әр түрлі нысандары ... ... ... негізделген. Алайда бұл кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық
мәртебесіндегі айырмашылықтар ... ... ... ... ... жауапкершілік сипатын және осымен ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен жарғылық капиталды қалыптастыру көздеріне, табысты
бөлуге және бюджетпен өзара қатынастарды ұйымдастыруға қатысты болып отыр.
Шаруашылық ... ... ... ... ... процесіндегі қаржы қатынастарының мазмұнын анықтайды.
Кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысандарын ... ... ... табылады: меншіктің түрі, меншіктің субъектісі, мүлік иесінің
мүліктік жауапкершілігінің ... ... ... қосымша) және
кәсіпорынды басқарудың механизмі. Осы ... ... ... ... жекеше, серіктестіктер ... ... ... ... акционерлік қоғамдар), кооперативтік,
жалгерлік, мемлекеттік, шетелдік және бірлескен кәсіпорындар ретінде ... ... ... ... ... негізде іс-әрекет етеді және
кәсіпорындардың ... ... ... ... ... реформалау, нарықтық қатынастардың дамуы мемлекеттік,
жекеше ... ... ... ... түрлі ұйымдық-құқықтық
нысандардың кәсіпорындары мен ұйымдарының қалыптасуын қажет етеді. Соңғы
екеуі меншіктің мемлекеттік емес ... ... ... ... әр ... ... сан ... олардың шаруашылық органдар бөлігіндегі
мүмкін болатын ... ... ... бұл ... ... ... оны үнемі жетілдіруді, қызметті айқын заңнамалық
реттемелеуді, жақсы жолға ... ... және ... ... ... ... ... ұйымдық-құқықтық нысандарының шаруашылық жүргізуші
субъектілері қаржысының ерекшеліктері
Кәсіпорын экономиканың негізгі ... ... ... ... ... жүргізудің әр алуандығы, тауар-ақша қатынастары мен ... ... ... істейді.
Кәсіпорындарды ұйымдық-құқықтық нысандары бойынша межелеу олардың
қаржысын ұйымдастырудағы ... ... ... ... ... ... ... әкеп соғады.
Меншік нысандарына қарай шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... Мысалы, өндірістік кәсіпорындардың
қаржы қорлары мына ... ... ... ... ... ... табыс (пайда), басқалары); банк несиелері;
бағалы қағаздар шығарудан түсетін қаражаттар; мемлекеттік ... бұл ... ... ... ... және ... ... қаржы бөлумен толықтырылады; кооперативтерде — кооператив
мүшелерінің үлестік ... ... ... ... ... нысандарымен шарттасылған қорлардың көздері бойынша оларды ... ... ... Мысалы, негізгі құралдар мен ... ... ... ... жататын мемлекеттік кооперативтерде
қызметкерлердің үлестік жарналары болымсыз рөл ... ... ... да осылай.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың мүлкін жалға бергенде айрықшалықты төлем
— жалға берілген мүлік құнының ... ... ... беру
мерзімінің өтуіне қарай объектілерді жөндеу үшін жалдаушының жалға ... ... ... ... ... ... ... пайдаланудан
түсетін пайданың (табыстың) бір бөлігін (жалгерлік пайызды) ... ақы ... ... қорларының қалыптасуына сәйкес ... ... ... ... ... және пайдаланылады: жалпы
табыс, пайыздық табыс, дивидендтер, үлестік ... ... ... жене ... тыс ... шығыстарын өтеу.
Үлестік жарна негізінде жұмыс істейтін кәсіпорындардың ... ... ... ... қаржысын
ұйымдастыру мұндай кәсіпорындар қаржысының қалыптасу және алынған
табыстарды ... ... ... ... ... кейінгі бөлудің
ерекшеліктерімен анықталады. Мұндай кәсіпорындардың құрылтайшылары ... ... ... ақша ... ... әр ... (үймереттің, ғимараттың, жабдықтың және басқаларының), мүлікті
құқықтар (жерді, табиғи ресурстарды, мүлікті, ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің "Шаруашылық серіктестіктері
туралы" заң күші бар жарлығына сәйкес шаруашылық серіктестігі - ... ... ... ... ... бөлінген,
өз қызметінің негізгі мақсаты пайда түсіру деп есептелетін және заңды тұлға
болып табылатын коммерциялық ұйым. ... ... ... ... ... ... ... серіктестігі;
3) жауапкершілігі шектеулі серіктестік;
4) қосымша жауапкершілігі бар серіктестік;
5) акционерлік ... ... ... мен ... ... арасында, егер
құрылтайшылардың шартында немесе ... ... ... олардың серіктестіктің жарғылық ... ... ... ... сенім серіктестігі мен жауапкершілігі шектеулі
серіктестікте де осылай бөлінеді.
Акционерлік қоғамдар туралы Қазақстан Республикасының заңына сәйкес
өзінің ... ... ... үшін ... ... ... ... заңи тұлға акционерлік қоғам деп танылады.
Қаржы қатынастарының акционерлік ... ... ... бір
ерекшеліктері акцияларды өндірістік және ... ... ... ... ... Бұған акционерлік қоғамдар
қызметінің ұйымдық нысандарының әр алуандығы ... ... ... ... ... ... ... категорияларының
(кәсіпорынның акциялары, еңбек ұжымының акциялары, акционерлік қоғамдардың
акциялары), олардың түрлерінің (артықшылықты, жай ... әр ... ... ... ... таза ... ... қарастырылған
тәртіппен анықталады. Таза табыс (салықтарды төлегеннен кейін) ... ... және ... ... ... түрінде
бөлінеді, резервтерге, өндірісті дамытуға немесе қоғам ... ... өзге ... аударылады.
Меншіктің акционерлік нысаны экономикалық жағынан дамыған елдерде
тиімді жұмыс істеуде және дүниежүзілік практикада көпшілікке ... ... ... Ол ұсақ ... ... ...... ұстаушыларды
қазіргі кезеңде кәсіпорындардың немесе салалардың қаражаттарын неғұрлым
тиімді қалыптастыруға қатысуға араластырады (тартады), қаржы ... аса ... ... ... ... ... ... нысанның құндылығына қаражаттардың жеке иелері үшін, тіпті жеке
қаржы институттары үшін қиын болатын жеткілікті ірі ... ... ... Акционерлік кәсіпорынның көлемі тек оның нарықтық
сұранымның ... ... ... даму перспективаларымен
ғана сәйкестенеді.
Экономикада едәуір ... ... ... ... Бұл ... ... ... жұмыс істейді:
1) шаруашылық жүргізу құқығына негізделген ... бұл ... ... ... иесі ... ... және осы ... иелену,
пайдалану және оған билік ету құқықтарын заңнамада белгіленген шекте ... ... ... заттық құқығы болып табылады;
2) жедел басқару құқығына ... ... ... Бұл ... ... кәсіпорынның меншік иесінен алған және өз
қызметінің мақсатына, меншік иесінің ... мен ... ... ... актілерде белгіленген шекте сол мүлікті иелену, пайдалану
және оған билік ету құқығын жүзеге асыратын заттық құқық болып табылады.
Мемлекеттік ... ... ... кәсіпорындар: 1) республика
меншігіндегі кәсіпорындар — республикалық мемлекеттік кәсіпорындар;
2) коммуналдық меншіктегі кәсіпорындар — ... ... ... ... ... кәсіпорын құрған мемлекеттік кәсіпорын еншілес
мемлекеттік кәсіпорын ... ... ... үшін мемлекеттің тапсырмасын орындау міндетті
болып табылады. Мемлекеттік кәсіпорындар қызметінің ... ... ... мен ... ... қарай айқындалатын мынадай
әлеуметтік-экономикалық міндеттерді шешу ... ... ... ... ... ... материалдық жағынан қамтамасыз ету
және қоғам мүддесін қорғау;
2) ... жеке ... ... ... ... ... қоғамдық өндірістің сфералары мен ... ... ... ... ... ... қызметтер көрсету);
3) мемлекеттік монополияға жатқызылған немесе ... ... ... ... ... жүзеге асыру. Кәсіпорынға қатысты
уәкілді орган ... ... және ... басқару органдарының басқару
функцияларын орындайды.
Меншік иесі кәсіпорынды құру, оның қызметінің ... ... ... ... және ... ... сақталуын бақылау
мәселелерін шешеді. Меншік иесінің ... ... ... ... ... бір бөлігін алуға құқығы бар.
Меншік иесіне аударуға жататын таза табыстың үлесі уәкілді ... ... ... ... бөлудің жыл сайын анықталатын таза
табысты бөлу нормативінде ... ... ... ... ... мен
айналым қаражаттары, сондай-ақ кәсіпорынның дербес балансында ... ... ... кәсіпорындардың мүлкі оған меншік иесі
берген мүліктің, өз қызметі ... ... ... мүлікті (ақшалай
табыстарды қоса), заңдармен тыйым салынбаған өзге де көздер ... ... ... ... кәсіпорын қызметтің сан
алуан сферасында құрылып, іс-әрекет етуі мүмкін.
Кәсіпорын өндіретін ... ... ... көрсетілетін
қызметтердің) бағалары кәсіпорынның оларды өндіруге кеткен шығындарды толық
өтеуге, оның қызметін ... ... өз ... есебінен қаржыландыруды
қамтамасыз етуге тиіс.
Мемлекеттік тапсырысты орындау есебіне кәсіпорын өндіретін ... ... ... қызметтердің) бағаларын уәкілді
органның келісуі ... ... ... ... ... отырып
белгілейді.
Кәсіпорын мемлекеттік тапсырыстан тыс ... және ... ... ... бағасын өзі дербес белгілейді.
Кәсіпорын өз қызметінен алған меншікті табыстар есебінен ... ... ... заңнамада көзделген тәртіппен беріледі.
Кәсіпорын иесіне аударылуға тиіс табыстың ... ... жыл ... орган Қаржы министрлігінің (тиісінше — оның ... ... ... ... ... ... нормативінде
көрсетіледі және тиісті бюджеттердің кірісіне аударылады.
Жедел ... ... ... ... ие ... ... ... кәсіпорындар заңнамада белгіленген тәртіппен:
1) төтенше және авариялық жағдайларда кен-құтқару және өзге ... ... ... өрттен, су тасқынынан және басқа ... ... ... ... арнайы тәртібі белгіленген мемлекеттік
автомобиль жолдарының жөне басқа инфрақұрылым объектілерінің жүйесін ұстау
мен дамыту;
3) ... ... мен ... жалпыреспубликалық және
халықаралық байланыс желісін пайдалану саласындағы қызмет;
4) топографиялық-геодезиялық және картографиялық жұмыстар жүргізу;
5) денсаулық ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау,
ғылым және мәдениет сферасында өндірістік-шаруашылық ... ... ... ... алады. Қазыналық кәсіпорын өндіретін және өткізетін ... ... ... ... ... ... орган
белгілейді. Қазыналық кәсіпорындардың қызметі уәкілді орган бекітетін ... өз ... ... ... ... ... оның ... жабуға жеткіліксіз болған жағдайда қажетті
жетпеген қаражаттар тиісті бюджеттен бөлінеді.
Қазыналық кәсіпорынның ... тыс ... ... ... ... ... ... — өз мүлкінің есебінен басқа мемлекеттік кәсіпорын
құрған заңи ... ... ... құру ... ... ... кәсіпорындар ғана пайдалана алады.
Еншілес кәсіпорындар негізгі кәсіпорынды, соның ішінде монополияға
қарсы заң талабы ... ... ... ... ... ... заңи тұлға етіп қайта құру, ... ... ... үшін қосымша және мамандандырылған ... ... ... оған тән емес ... пен функция түрлерінен ... ... ... ... ... ... ... шетелдік фирмалар қатысқан бірлескен кәсіпорындар болып табылады.
Бірлескен кәсіпорындардың мүлкі ... ... ... қатысушылардың
салымдары (жарналары) есебінен құрылады. Бірлескен кәсіпорындар заңнамамен
белгіленген ... ... ... ... ... оның
резервтік капиталының пайдаланылмаған сомасына қолданыстағы мөлшерлемелер
бойынша салық салынады. ... ... ... ... ... ... және олардың іс-әрекет етуінің тәртібі заңнамамен
белгіленген. Кәсіпорын капиталындағы үлес уағдаластық бойынша анықталады.
Әріптестерге ... ... ... ... ... ... кейін қалған табысының (пайдасының) бір бөлігін валюта түрінде
шет ... ... ... ... ... салу ... ... республика аумағында олардың меншігін құқықтық қорғауға
кепілдіктер беріледі.
Экономиканың ... ... ... ... ... кешені
буындарының бірі болып табылады. Нарықтық қатынастардың қалыптасу барысында
меншік нысандарының дамуы қызметтің жаңа ... ... бұл ... нысанының қайта дамуына және дәстүрлі
салаларда оның ... кең жол ... ... ... ... ... екі ... — өндірістік және тұтыну кооперативтері жұмыс істейді.
"Өндірістік ... ... ... өндірістік кооператив
азаматтардың бірлескен кәсіпкерлік қызмет үшін мүшелік ... ... ... қатысуына және мүшелерінің мүліктік салымдарын (үлестерін)
біріктіруіне негізделген ерікті ... ... ... ... ... ... жұмыс атқарады, шаруашылық
жүргізуші субъектілерге және халыққа қызмет көрсетеді.
Өндірістік кооператив ... ұйым және заңи ... ... Ол жеке ... үшін заңнамалық актілермен тиым салынбаған
кәсіпкерлік қызметтің кез келген түрін жүзеге асыруға құқығы ... ... ... ... салымдары, оның қызметінен алынған
табыстар, заңнамамен тыйым салынбаған өзге де ... ... жыл ... ... ... ... ... капитал құра алады, ол кооперативтің несие ... ... ... қамтамасыз етуге және көзделмеген шығыстарды
өтеуге арналады.
Өндірістік ... ... жыл ... бойынша анықталады.
Салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер ... ... ... ... ... ... қалады және оның
мүшелерінің жалпы жиналысы мен ... ... ... ... ... ... ... және тұрмыстық қызмет көрсету арқылы
өзінің мүшелерін және басқа азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... кооперативі
мүшелік негізде оның мүшелерінің (пайшыларының) материалдық және өзге де
қажеттерін қанағаттандыру үшін өз ... ... ... ... ... ... асырылатын азаматтардың ерікті бірлестігі деп
танылады.
Заңи тұлға да селолық тұүтыну кооперативіне мүше бола алады.
Селолық ... ... ... емес ... ... және ... қызметпен өздерінің жарғылық мақсаттарына сәйкес
келетіндей дәрежеде ғана айналыса алады.
Селолық тұтыну кооперативтері сауда, ... ... ... ... жабдықтау қызметін және заңнамаларда тиым салынбаған өзге де
қызметті жүзеге асыру үшін ... ... ... есебінен құрылады.
Пәтерлер иелерінің тұтыну кооперативтері — ПИК өзгеше ... түр ... ... олар тұрғын үй қорын ұстаумен, оған қызмет
көрсетумен және пайдаланумен байланысты болатын өзара ... ... ... Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысын басқару
Бұл буынның қаржысын басқаруды ... ... ... ... ... қаржы
департаменті (басқармалары) мен бөлімдері, ... ... ... ... мен ... ... жүзеге асырады.
Қоғамдық ұйымдардың қаржысын осы ... ... ... ... ... мен басқа жоғарғы органдардың қаржы басқармаларының
аппараты жиынтық ... ... ... кірістер мен шығыстардың
жиынтық балансын бақылау жөніндегі жұмыстарды жүзеге асырады, ... ... ... ... ... ... ... бұл буынында нарық жағдайында ... ... деп ... және кәсіпорындар мен ұйымдардың кәсіпкерлік
қызметі арқылы және ... ... ... ... ... болып табылады. Қаржы менеджментінің мәні тиісті
службалар тарапынан қосымша ... ... ең ... етіп ... ... ұтымды етіп жұмсауға, қаржы рыногында бағалы қағаздарды
сатып алып, қайтып ... ... ... ... ... ... қаржыны басқаруды ұйымдастыру.
Кәсіпорындарда қаржы менеджментінің объектілері мыналар болып
табылады: ... және ... ... ... құқықтар. жұмыстар
және қызметтер, ақпарат, зияткерлік (интеллектуалдық) қызметтің нәтижелері,
материалдық емес ... ... ...... немесе ұжымдардың
қажеттіліктері мен тиісті қылықтарын ... ... іске ... ... ... Уәждеме іскерлік белсенділікті, ... мен ... ... процесінде көрінеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы бөлімдері (службалары)
кредит және есеп айырысу операцияларының ... ... және ... жаңа нысандарын пайдалана отырып, оперативті
қаржылық жоспарлауды, қаржы ресурстарымен оңтайландыруды жүзеге асырады.
Шаруашылық серіктестіктерінде қаржыны басқаруда басқа функциялармен
қатар, ... ...... қатысушыларының жалпы жиналысы
(өкілдіктердің жалпы жиналысы), акционерлік қоғамдарда — ... ... ... ... ... орган — басқарма өзінің
лауазымды адамдарының, соның ішінде қаржыны басқару жөніндегі ... ... ... ... ... жөніндегі вице-президентті
(басқарушының орынбасарын); ол серіктестіктің (қоғамның) ... ... ... ... ... ... жетекшілік етеді немесе оның
бағынышындағы жеке қызметкерлер — ... ... ... қызметінің бағыттары жөніндегі қаржы менеджерлері жұмыс істейді.
Шаруашылық жүргізуші субъектісінің қаржысын басқару
Қорытынды
Қаржы бөлімінің құрылымы әдетте болжамды-талдамалық, есеп-қисап,
шағым, оперативтік - қаржылық жұмыстың ... ... ... бюджетпен, банктермен, жоғарғы ұйымдармен есеп
айырысу жөніндегі, кассатық сияқты топтарға бөлінеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... табылады: табысты немесе пайданы өсірудің жолдарын
іздестіру және рентабельділікті арттыру; өндіріс, күрделі қаржылар, жаңа
техниканы ... және ... ... ... жөніндегі тапсырмаларды қаржы
ресурстарымен қамтамасыз ету; ... ... ... ... ұйымдар алдындағы қаржылық міндеттемелерді орындау; ... ... ... мен күрделі жұмсалымды тиімді пайдалануға
жәрдемдесу; ... ... ... ... бақылау, айналым
қаражаттарының сақталымдылығы мен тездетілген айналымдылығын қамтамасыз ету
және басқалары.
Қаржыны ... ... банк ... ... ... деңгей
банктері кәсіпорындар мен ұйымдарға есеп айырысу-кассалық ... ... ... ... ... уақытша қажеттіліктерді несиелендіреді.
Шаруашылықты жүргізудің нарықтық негізіне көшкеннен кейін ... ... ... ... ғана ... ... ... әдістері жағдайында болмашы рөл атқарған қаржы
службаларының да рөлі ерекше арта ... ... ... ... ... ... ... тиімді инвестициялаудың бағыттарын
іздестіру, бағалы қағаздармен операциялар жасау және қаржы ... ... ... ... ... ... қаржы
службаларының негізгі мәселелері болып отыр.
П а й д а л а н ғ а н ә д е б и е т т е р
1 Ақша ... ... ... ... 2001 жыл.
2 Қаржы. Ілиясов. Оқулық ... 2000 ... ... ... 13 Сәуір 2005 жыл.
4 ... . ... II ... ... 2001 ... ... қаржы саясаты. Оқулық Алматы 2003 жыл.
6 Ақиқат ... 21 ... 2005 ...... ... ... “ 3 том. Р.Р. ... “Финансы и его функции ” В.П. Воронин, Москва. 2005.
10. “ Қаржы есеп ” Г.Б. Бахаев. Алматы. 1998.
11.“ ... и ... “ А.С. ... Москва. 2004.
12.“ Қаржы негiзi “ Ы.Ә. Әмiров. 1994.
13.“Қаржы” Қ.Iлясов. Алматы. 2003.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің39 бет
Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің қаржысы28 бет
Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы30 бет
Кәсіпорын капиталының құрылуы30 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы туралы түсінік31 бет
Шаруашылық жүрпзуші субъектілердің қаржысы19 бет
Қазақстан Республикасында кәсіпорын қызметінің заңнамалық негізгі29 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы24 бет
Қаржы тәуекелін басқарудың теориялық аспектілері71 бет
Пәннің оқу - әдістемелік кешені "қаржы"17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь