Ә. Қастеев


Жоспар

1. Мен өмірден үйрендім...

2. Қастеев Ұлы Отан соғыс жылдарында

3. Ағаның адал қызметі

4. Өнегелі өмір

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге


Ә.Қастеев - Қазақстанның ең бірінші халық суретшісімен танысу мен үшін
үлкен мақтаныш. Қайда және кімнен үйренді, қалай суретші болды, осындай
табыстарға қалайша жетгі деген мәселелерді жете білгім келді. Мен жұмыс
істеген жерде өте сирек болса да, бірақ әрқашан да Казизоға өте сүйкімді де
қайырымды, әдепті Әбілхан Қастеев жаңа шығармаларға толы папкісімен келіп,
ондағы өзі салған бояуы басым, әрі алуан түрлі реңкі сұрғылт және күлгін
түсті сурет түрі суретшіні де, көрермен Сізді де баурап алып, бей-жай
қалдырмайтын-ды. Оның жаңа бір дүниесіне суретшімен бірге біз де куанышқа
бөленетінбіз...
Азияда сол жылдары исламның суретте адамды бейнелеуге тыйым салатын
наным-сенімі басым еді. Мүвда суретші болу өте қиын, бірақ ауылда
Әбілханның сирек кездесетін талантын көре білгендер болды. Оны өзінің
ауылдасы Сағымбек Құсықбаев қолдап-қолпаштап, оған ақыл кеңесін беріп,
сурет салу өнерін орта жодда қалдырмауға бағыт береді.
Ә.Қастеев Түрксіб темір жолы қүрылысында істей жүріп, В.И.Ленин
портретін жартасқа салуы — көпшіліктің назарын аудартып, Алматыға жол
ашылады. 1934-жылы халық таланттарының бірінші республикалық байқауында
Қастеев мақтау қағазын алып, Мәскеуге оқуға жіберіледі. Алайда білімінің
жеткіліксіздігі (Ол бар-жоғы бастауыштык қана білім алады-автор) оқуға
түсуіне кедері келтіреді, тек қана Фурманова (белгілі жазушы жүбайы)
көмегімен жатақханада түрьш, өз бетімен білімін көтеріп, халык
шығармашылығы үйівде кешкі көркем студияда оқиды.
Ә.Қастеев шығармашылығы — халықтық творчестводан Қазан төңкерісінен
кейін Қазақстанда пайда болған жаңа станковолық кәсіби өнерге өту кезеңі.
Менің Қастеевпен таныстығым - 1944-жыдцың соңында болған еді. Бұдан
аз ғана бүрын қазақ халқының белгілі ағартушы ақыны Абай Құнанбайұлы, кеңес
өкіметін орнатудың батыл күрескері, 1916-жылғы халық көтерілісінің басшысы
Амангедді Иманов портретін жасау бәйгесі өтгі.
Амангелді портретін жасауға он төрт суретші қатынасты, жиырма төрт
портрет бәйгеге ұсынылды. Қастеев жұмысы жөнінде ол кезде былай деп жазды:
"Амангелді Иманов жорығына арналған оның полотнолары, атап айтқанда,
халықтың тамаша көсемінің портреті өзінің әсемдігімен, экспрессивті және
динамикалығымен өте күшті әсер етеді".
Ұлы Отан соғысы жылдарында Алматыдағы Көркемсурет галереясының
ғимараты болмаса да, экспонаттар жинастырылып қойылды, ал көрме Абай
атындағы опера және балет театры фойесіне орналастырылды, мәжілістері
өткізіліп тұрды. Көрмеге антракт кезінде кісілер демалатын жерге (фойеге)
көрермендер көп келетін. Қазақ халқының қоғамдық және мемлекеттік ірі
қайраткері Әліби Жангелдин де көрмеге келуді ұнататын-ды. Бірде
Ә.Қастеевтің "Амангедді" портретіне жақын келіп: "Портретке қарап отырып,
мен өзімнің досымды есіме аламын. Көптеген суретшілер Амангелдінің
портретін жасауға талпынды, бірақ олардың әрекеті сәтсіздікке ұшырап
отырды, ал Әбілхан Қастеев солардың ішінде барлығынан да түпнұсқаға
-Амангелдінің өзіне тікелей жақын келіп, келбет ұқсастығы, мінез бітісі,
типтік ерекшелігі мен белгісі кәдімгі өмірде бар Амангелдінің өзіндей", —
деп, шынайы ризашылығын білдірді.
Ұлттық батыр бейнесін жасауға Қастеев алты жылдан астам уақытын
бөліп, маңдай терін көп төкті. Осындай тынымсыз еңбек нәтижесінде суретші
оның сыртқы ұқсастығын ғана емес, сонымен бірге оның ешкімнен именбейтін де
қорықпайтын батыр тұлғасын өте жоғары идеялық (мұраттық) негізде жасап
шықты. Портрет, жалпы алғанда, көпшіліктін жылы қабылдауына ие болды. Автор
Қазақстанның халык, суретшісі атағын алды.
Әбілхан Қастеев қол жеткен табысқа қанағаттанбағандықтан, ол
Амангелді бейнесін келбеттендіре түсіп, жазуын жалғастыра береді.
Нәтижесінде "Амангелді шабуылы", "Қызыл Армияны қүруға дайындық", бойын
түтас суреттеу портреті, тізеге дейінгі батыр портреті (1950) және
"Амангелді сарбаздары" (1970) атты үлкен полотнолы картиналарды дүниеге
келтіреді.
"Мен көп жұмыс істедім, — дейді Ә.Қастеев. — Торғай ауданы -
Амангеддінің туған жеріне бардым. Шәкірттерін, көзкөргендері мен туыстарьш
іздестірдім, сөйлестім, көптеген қолжазбалар жазып, суреттер салдым,
келбеті (натурасы) ұқсас адамды сұрастырып іздедім. Көзін, аузын, мүрнын
жеке-жеке салып, адамның қыры (профилі) мен бет-пішінін (фас) салдым. —
Ұқсас па? — деп сүрастырып отырдым...
Қастеевтің 1927-жыл деп көрсетілген оның алғашқы жұмыстары
сақталынған. Автопортрет, қарындасы мен бауырының портреті, атасы, әйелдер
мен ауылдастарының жеке мінез бітістері және уақыт белгілерімен бірлігш
көрсететін шағын көлемдегі акварельдері қарапайым да сыпайылығы,
келістілігі ежелгі миниатюраны еске түсіргендей болады.
Суретшінің көз алдында қазақ халқының өміріндегі түбегейлі өзгерістер
оны қатты толқытты және Қастеев жаңалық атаулыны өз шығармаларында тез
көрсете білді. Бірақ ол қазіргі болмысқа қарсы қызмет ететін феодалюмнін
ауыр тұрмысы мен қатал заңдарын — өткендегі өз өміріндегі қайғылы
сюжеттерді айналып өте алмады. Қастеев творчествосының алғашкы он
жылдығында "Ескі мен жаңа тұрмыс" атты сериясын жасады. Ескі тұрмыс
сериясынын бірінші жартысы - "Сатып алынған қалыңдық", "Құдык басындағы бай
мен кедей" тағы баска шығармалар қара бояумен орыңдалады. "Жаңа түрмыс"
сериясының екінші жартысы - қуанышты көңіл күйін тудыратын ашық бояумен
көмкеріледі. Бұл жерде үй де — үлкен терезелі — электр жарығымен қамтылған
мектеп, глобуспен қатар суреттелінін, ұжым боп радио тыңдау, жаңа машина,
жаңа ұжымдық еңбек пен демалыс "Мектепке", "Сепаратор жанында", "Ұжым тойы"
шығармаларында айқын көрініс береді.
Әбілхан Қастеев "Тың" тақырыбындағы акварель мен боялған сериялы
туындыларында Қазақстандағы тың және тыңайған жерді игеруге суретшілер
ішінде бірінші больш үн катты. Бұл серияға қазіргі Қастеев атындағы өнер
мұражайы мен Павлодардағы өнер мұражайы, Целиноград (казіргі Ақмола)
облыстық көркем мұражайындағы қорларында сақталған суретші еңбектері енген.
Өмірдін барлық оқиғаларына сергек үн қата отырып, Қастеев өз халкының
өмірін терең білегінін көрсете, өзінің туған жері мен оның еңбеккерлеріне
деген шексіз ыстық махаббатын білдіретін көптеген үлкенді-кішілі картиналар
жазады.
Өз творчествосының бірсыпыра тақырыбына суретші әлденеше рет қайта
оралады. Осылайша Қастеев "Түрксібті" үш мәрте жазып, Жамбыл жөніндегі
үлкен серияны, Медеудегі мұз айдыны (оның бірі — "Биік таудағы мұз айдыны"
Третьяков атындағы мемлекеттік галереяда сақтаулы) полотносы бес рет
жазылады. Сондай-ақ мұның барлығы да күннің аптап ыстығы мен жауынында,
желді, боранында болмыстың тікелей өзінен салынды.
Қастеев соңғы жылдары жиырма-отыз беттен тұратын "Қазақстан байлығы",
"Жеті жылдық құрылыс", "Қазақ жерінде", "Менің республикамның адамдары мен
жері" атты үлкен сериялы суреттер салды. Бұл — бейбіт еңбек өмір тынысын
көрсететін пейзаждық-такырыптық шығармалары еді. Кең көлемдегі ауқымдылығы
мен байсадды да сабырлы хабарламасы даланың еркін әнін еске түсіреді.
Қастеевтің акварельдері мен картиналары көптеген ТМД елдері мен
Қазақстан мұражайларының барлығыңда да кездеседі.
Суретші өз ғұмырында екі жүзден астам көрмелерге қатынасып, оның
шығармалар көрмесі АҚШ, Бразилия, Канада, Франция, Германия, Үндістан,
Индонезия, Венгрия, Чехия, Словакия, Польша, Монғолия т.б. елдеріңде больш
қайтты.
Қастеевтің көркем мүрасы — республикамыздағы елеулі өзгерістер
шежіресі. Үкімет суретшінің шығармашылық еңбегін өте жоғары бағалап,
Қастеев Қазан төңкерісі, екі мәрте Қазақстан Жоғарғы Советінің, Алматы
қалалық атқару комитетінің депутаты болып сайланады.
1964-жылы Қазақ мемлекеттік көркемсурет галереясында менің
директорлығым ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Замана суреткер Әбілхан Қастеев35 бет
Қазақстан музейлеріндегі Әбілхан Қастеев шығармашылығының көрінісі69 бет
Қазақстан Республикасы мемлекеттік Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы13 бет
Қастеев Әбілхан (1904-1973)3 бет
Қастеев, Әбілхан (1904-1973) 11 бет
Ә. Қастеевтің өмірі13 бет
Ә.Қастеев шығармалары30 бет
Әбілхан Қастеев13 бет
Әбілхан Қастеевтің өмірбаяны14 бет
Алматы қаласы туралы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь