Қаржылық есепті ұйымдастыру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І. Қаржылық есепті ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 4
1.1. Кәсіпорындар мен ұйымдардың есеп айырысу шоты бойынша жүргізілетін операцияларының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2. Қаржылық есеп берудің маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.3. Қаржылық есеп беру және оны тапсырудың мерзімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.4 Қаржылық есептің құрамы мен элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 9
1.5 Қаржылық есеп берудің мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11

ІІ.Қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
2.1 Қаржылық есеп беруді жасау және ұсыну ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13 2.2 Қаржылық салымдарының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.3. Қаржылық есеп берудің элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
2.4. Қаржылық.шаруашылық қызметі туралы есеп беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
2.5.Қаржылық есеп беруге жасалған түсініктеме жазба ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

Қорытынды.. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Кіріспе

Жылдам шешім қабылдаудың негізі – толық және маңызды ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады. Бұған есепке алу мен есеп беру арқылы қол жеткізіледі.
Есеп беру дегеніміз – меншіктің барлық түріндегі кәсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметін және ұйымдық-құқықтық мәртебесін кешенді түрде сипаттайтын жиынтық көрсеткіштер жүйесі.
Берілетін есептің деректеріне жабдықтаушылар, бәсекелестер, қазіргі және келешектегі инвесторлар. Қызметкерлер сондай-ақ министрліктер, ведомстволар, қалың көпшілік мүдделі. Қаржылық есепте инвестициялық саясат ұсынуға және несие беру жөнінде шешім қабылдауға, болашақтағы ақша ағынын бағалауға, кәсіпорындардың ресурстары мен міндеттемелерін және оның басшы органдарының қызметін сараптауға қажетті ақпарат жинақталады.
Үкімет пен оның органдары берілген есеп ақпаратын сол кәсіпорынға қатысты экономикалық саясат пен салық шараларын белгілеу үшін пайдаланады.Оларға сондай-ақ субъектілер қызметін ретке келтіріп, салық салу саясатын жүзеге асыру үшін және табыстарды кіріске алу мен әр алуан статистикалық деректердің негізі үшін мәліметтер керек.
Қаржылық есеп негізінде субъектінің қаржылық жағдайының нашарлай бастау тенденциясын уақытында аңдып, оның шаруашылық қызметіндегі жағымсыз құбылыстардың алдын алуға болады, сондай-ақ пайданы молайту үшін ішкі резервтерді анықтауға, соны жұмылдырып, тиімді пайдалану арқылы табысқа жетуге болады. Кәсіпорындардағы қаржы қызметінің ойдағыдай барысы алға қойған мақсатқа, жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізуге қажетті жағдай жасайды, кәсіпорынның өндірістік қызметінің үздіксіздігі қаржылық жағдай қалыпты тұрақтылығын қамтамасыз етеді, ал бұлар кәсіпорынның төлем қабілетіне кепілдік береді.[22]
Алайда субъектілердің қаржылық есебін пайдаланушылар мүдделерінің айырмашылықтарына қарамастан, субъектінің өмір сүруінің басты шарты – оның қызметіне қажетті капиталдың жеткіліктілігі болып табылады. Сондықтан капитал иелері мен басқа да инвесторлар есептен алатын ақпаратқа қанағаттануға тиісті мұндай жағдай ақпарат падаланушыларға ортақ сипат. Осы талапқа жауап беретін қаржылық есеп жалпы мақсаты есеп деп аталады, ал барлық тұтынушыларға арналған, бұлар үшін қаржылық есеп шаруашылық жүргізуші субъект туралы ақпаратты негізгі көзі қызметін атқарады. Алайда, тұтас алғанда есеп беру тұғырнамасысыртқы тұтынушылардың жалпы қажетіне қатысты және ол бұрын өз капиталын субъектінің қарамағына бергендердің мүдделерін қорғауға бағытталады.
Жылдық есеп мынадай тұтынушыларға беріледі:
- Меншік иелері немесе өкілдікті органдарға немесе құрылтайшылық құжаттарға сәйкесті органдар;
- Кәсіпорынның тұрғын жеріндегі салық органдарына;
- Жергіліктіқаржыоргандарына;
- Мемлекеттік статистикалық органдарына.
Заңды тұлғаның қаржылық есебі тұтынушылар үшін ашық болып табылады. Ол қалың көпшілікті субъектінің даму бағыттары туралы және оның аймақтық-экономикалық, әлеуметтік ахуалын жақсартуға соңғы жетістіктері туралы ақпаратпенқамтамасызетеалады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп» — Алматы, «Экономика» 2005ж.
2. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Радостовец В.В.,Шмидт О.И. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» — Алматы, 2003ж.
3. Кеулімжаев Қ.К., Әжімбаева Н.З., Құдайбергенов Н.А.Жантаева «Қаржылық есеп» — Алматы, «Экономика», 2005ж.
4. Ертісбаев Е.Қ. «Сауда кәсіпорынның экономикасы» — Қарағанды, 2003ж.
5. К.Ә. Китебаева «Бухгалтерлік есеп принциптері» — Қарағанды 2002ж.
6. Кривогузова Н.А. «Экономикалық талдау» — Қарағанды, 2004ж.
7. «Бухгалтер бюллетені» журналы, №3-4, қаңтар 2005ж., «БИКО» баспа үйі
8. «Нормативные акты» — №12 (192),»Қаржы-қаражат», 2003ж.
9. «Библиотека бухгалтера и предпринимателя» — №7 (156), шілде 2003ж. «БИКО» баспа үйі
10. «Бухгалтерлік есеп бойынша практикум» М.Молдашева,С.Петренко Фолиант – 2008ж.
11. «Бухгалтерлік есеп (тест жинақтары)» Қ.Қабылова,Ш.А.Оспалинова Н.Оразалинова Фолиант – 2007ж.
12. «Кәсіпкерлік қызметте бухгалтерлік есепті ұйымдастыру» Б.С. Мырзалиева,Р.С.Әбдіүшкіров Алматы – 2008ж.
13.«Құрылыстағы бухгалтерлік есеп» Қ.К.Кеулімжаев Алматы – 2008ж.
14.«Бухгалтер» Н.К Кабылова,Ш.А.Доспалинова,Р.Фолиант – 2006ж.
15.«Бухгалтерлік есеп» Н.К Кабылова,Ш.А.Доспалинова,Е.Н Оразалинов,Р.Фолиант – 2007ж.
16. «Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері» Ә.Әбдіманапов Алматы – 2001ж.
17. «Бухгалтерлік есеп шоттар жоспары» Ә.Әбдіманапов Алматы 1995ж.
18. «Бухгалтерлік есепті жүргізудің қазіргі әдістері» Б.Мырзалиев, С.Әбдіүшкіров Алматы – 2006ж.
19. «Бухгалтерлік іскерлік корреспонденцисы» В.Л.Назарова Экономика – 2002ж.
20. «Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері» С.Мырзалиев, А.Сәтмырзаев С.Әбдіүшкіров Экономика -2008ж.
21. «Аудит» Э.О.Нұрсеитов Алматы – 2009ж.
22. «Қаржылық бақылау және басқарушылық аудит» Д.О.Әбленов Экономика – 2007ж.
23. «Салық жүйесінің негіздері» А.С.Бекболсынова,Р.Фолиант – 2007ж.
24. «Бизнесті ұйымдастыру» Н.Әліпбеков Ж.Ералы,Р. Фолиант – 2008ж.
25. «Бюджет бойынша тәжірибелік жинақ» А.М Қамбарова,Р.Фолиант – 2007ж.
26. «Қаржы бойынша практикум» А.Мұқашева,А.Оразғалиева,Р.Фолиант – 2008ж.
27. «Корпоративтік қаржы» Н.Н.Назарова Экономика – 2008ж
        
        Мазмұны
Кіріспе...............................................................................................................................3
І. Қаржылық есепті ұйымдастыру................................................................................. 4
1.1. Кәсіпорындар мен ұйымдардың есеп айырысу шоты бойынша жүргізілетін операцияларының есебі...................................................................................................4
1.2. Қаржылық есеп берудің маңызы.............................................................................5
1.3. Қаржылық есеп беру және оны ... ... ... есептің құрамы мен элементтері.......................................................... 9
1.5 Қаржылық есеп ... ... ... Қаржылық есеп беруді жасау және ұсыну............................................................13 2.2 Қаржылық салымдарының есебі............................................................................16
2.3. Қаржылық есеп берудің ... ... ... ... есеп ... есеп беруге жасалған түсініктеме жазба............................................25
Қорытынды.. ..................................................................................................................28
Пайдаланған әдебиеттер тізімі....................................................................................29
Кіріспе
Жылдам шешім қабылдаудың негізі - толық және маңызды ақпаратпен қамтамасыз ету ... ... ... есепке алу мен есеп беру арқылы қол ... беру ... - ... ... ... ... қаржы-шаруашылық қызметін және ұйымдық-құқықтық мәртебесін кешенді түрде сипаттайтын жиынтық көрсеткіштер жүйесі.
Берілетін есептің ... ... ... ... және ... ... Қызметкерлер сондай-ақ министрліктер, ведомстволар, қалың көпшілік мүдделі. Қаржылық есепте инвестициялық саясат ұсынуға және ... беру ... ... ... ... ақша ағынын бағалауға, кәсіпорындардың ресурстары мен міндеттемелерін және оның басшы органдарының қызметін сараптауға қажетті ақпарат ... пен оның ... ... есеп ... сол ... ... экономикалық саясат пен салық шараларын белгілеу үшін пайдаланады.Оларға сондай-ақ субъектілер қызметін ретке келтіріп, салық салу саясатын ... ... үшін және ... кіріске алу мен әр алуан статистикалық деректердің негізі үшін мәліметтер ... есеп ... ... ... ... ... ... тенденциясын уақытында аңдып, оның шаруашылық қызметіндегі жағымсыз құбылыстардың алдын алуға болады, сондай-ақ пайданы молайту үшін ішкі ... ... соны ... ... пайдалану арқылы табысқа жетуге болады. Кәсіпорындардағы қаржы қызметінің ойдағыдай барысы алға ... ... ... ... қол ... қажетті жағдай жасайды, кәсіпорынның өндірістік қызметінің үздіксіздігі қаржылық жағдай қалыпты тұрақтылығын қамтамасыз етеді, ал бұлар кәсіпорынның төлем қабілетіне кепілдік ... ... ... ... ... мүдделерінің айырмашылықтарына қарамастан, субъектінің өмір сүруінің басты шарты - оның қызметіне қажетті капиталдың жеткіліктілігі болып табылады. Сондықтан капитал ... мен ... да ... ... ... ... қанағаттануға тиісті мұндай жағдай ақпарат падаланушыларға ортақ сипат. Осы талапқа жауап беретін қаржылық есеп жалпы мақсаты есеп деп ... ал ... ... ... бұлар үшін қаржылық есеп шаруашылық жүргізуші субъект ... ... ... көзі ... ... ... ... алғанда есеп беру тұғырнамасысыртқы тұтынушылардың жалпы қажетіне ... және ол ... өз ... ... ... ... ... қорғауға бағытталады.
Жылдық есеп мынадай тұтынушыларға беріледі:
* Меншік ... ... ... ... ... ... құжаттарға сәйкесті органдар;
* Кәсіпорынның тұрғын жеріндегі салық органдарына;
* Жергіліктіқаржыоргандарына;
* Мемлекеттік статистикалық органдарына.
Заңды тұлғаның қаржылық есебі тұтынушылар үшін ашық ... ... Ол ... ... субъектінің даму бағыттары туралы және оның аймақтық-экономикалық, әлеуметтік ахуалын жақсартуға соңғы жетістіктері туралы ақпаратпенқамтамасызетеалады.
І. Қаржылық есепті ... ... мен ... есеп ... шоты ... ... операцияларының есебі
Кәсіпорындар мен ұйымдар өздерінің ақшаларын сақтау үшін өздері қалаған банк мекемелерінен есеп айырысу ... ... ... Кез ... кәсіпорындар үшін әрбір банк мекемесінен бір ғана есеп ... ... ... ... Есеп айырысу шотын ашу үшін кәсіпорындар мен ұйымдар банк ... ... ... ... етуі ... банк ... атына шот ашу туралы өтініш;
* кәсіпорының құру туралы (жайлы) шешімдердің көшірмесі;
* кәсіпорының ... бас ... және ... ... ... ... ... кәсіпорынның мөр таңбасы басылған арнаулы үлгідегі карточка және басқа құжаттар;
Кәсіпорынның басқа кәсіпорындар мен ұйымдарға төлейтін төлемі әдетте қолма қол ... есеп ... ... ... да болмасын заңды ұйымның басқа кәсіпорындар мен ұйымдарға қарызы, олардан сатылып алынған тауарлардың, ... ... тағы да ... құны және ... ... ... төленетін төлем шот иесінің келісімімен ғана төленеді. Есепайырысу шотынан қаржы кейбір жағдайларда шот иесінің ... ... ... ... үкім ... ... ... немесе қаржы полициясының бұйрығы тағы да басқа заңда қаралған жағдайлар негізінде аударылуы мүмкін. Есеп айырысу шотындағы ақшадан, нақты ... ... алу үшін шот ... ... көрсететін банк мекемесі чек кітапшасын береді. Ұйымдардың өкілі, әдетте кассир есеп ... ... ... ... нақты ақшаны осы чек кітапшасының тиісті түрде толтырылған чегі бойынша ала алады. Есеп ... ... ... ... ... мен ... материалдық құндылықтары мен басқа да активтерінің және басқа занды немесе жеке ... ... ... ... ... ... банктер мен басқа да банктен тыс мекемелерден алған несие, ... ... да ... мен ... ... ... ... кірістеледі. Ал бұл шоттан кәсіпорынның басқа заңда немесе жеке тұлғалардан сатып ... ... мен ... ... ... және ... тыс ... төленетін төлем сомасы төленеді. Сонымен қоса бұл шоттан кәсіпорынның кассасына ... мен ... ... ... үшін және басқадай мақсаттар үшін нақты ақша алынады. Банк мекемесі есеп айырысу шотындағы ақшалардың көлемінде шот ... яғни ... мен ... ақша ... ... және ... ... тапсырмаларын орындайды. Есеп айырысу шоты бойынша операциялар бірыңғайланған ... ... ... ... Негізгі есеп айырысу құжаттары болып: төлем тапсырмасы, есеп айырысу чегі, төлем талабы-тапсырмасы, ... ... ... және кеден органдарының инкассалық өкімі және тағы да басқа құжаттар саналады. Есеп айырысу құжаттарында оларға қол ... ... бар екі ... ... ... басшысы мен бас бухгалтерінің) қолдары болуы керек. Онсыз құжат орындалуға қабылданбайды. Банк мекемесі өзі ... ... ... және ... яғни есеп ... ... иесімен келісімге келе отырып, белгіленген мерзімде оларға шоттың көшірмесін жіберіп отырады. Осы көшірмемен бірге есеп айырысу шоты бойынша жүргізілетін операциялардың ... ... ... есеп ... құжаты да бірге беріледі. Көшірмеде кәсіпорындар мен ұйымдардың шотындағы қаржының айдын басындағы және айдың соңындағы қалдығы және операция ... есеп ... ... ... ... яғни ... және одан ... етілген, яғни жұмсалған қаржылар сомасы көрсетіледі. Кәсіпорындар мен ұйымдардың бухгалтериясында банк мекемесі берген ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу шотындағы ақшаларының жұмсалу нөмірі 2-ші (екінші) журнал-ордерде, ал шотқа кіріс етілген ... ... осы ... ... ... ... есеп берудің маңызы
Қаржылық есеп беру- бұл кәсіпорынның есепті кезеңдегі қаржы шаруашылық қызметіне сипаттама беретін белгілі нысандарға топтастырылған көрсеткіштер жүйесі. Қазақстан ... ... ... 1996 жылы 12 ... №2 ... ... барлық кәсіпорындар меншік нысаны мен қызмет түріне қарамастан Бухгалтерлік ... ... ... ... Шаруашылық жағдайларының өзгеріуіне байланысты кәсіпорынның есеп беру нысандары жетілу жағына өзгереді. Атап айтқанда, есеп беру Халықаралық бухгалтерлік стандарттардың талабына сай келе ... ... ... қаржылық есеп беруі- есеп процесінің соңғы сатысы болып табылады. Кәсіпорынның қаржылық есеп беруінде кәсіпорынның мүлік және қаржы ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметінің нәтижелері көрсетіледі. [12]
Нарықтық қатынастардың қалыптасуы жағдайында кәсіпорынның шаруашылық қызметін қаржыландыруды шектеу барынша күшейтіледі. Соған байланысты шынайы және ... ... есеп ... ... арта ... ... оның көрсеткіштеріне жасалған талдау кәсіпорынның шын мәніндегі мүліктік және қаржылық жағдайын анықтауға ... ... ... ... ... ... барын, орналастырылуын және пайдаланылуын, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын, баланстың өтімділігін ... ... ... ... ... түсінік. Есеп беру кәсіпорын мүліктерінің жалпы құнын, шашыратылған құралдардың (яғни негізгі және өзге де айналымнан тыс) құнын, ұтқыр (айналым) ... ... ... ... ... ... меншікті қаражаттарының мөлшерін анықтауға мүмкіндік береді.
Қаржылық есеп берудің деректері бойынша қорлар мен шығындарды қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... анықтайды. Бұл орайда кәсіпорынның меншікті, несиелік және өзге қарыз көздерімен қамтамасыз ... ... ... туады. Қаржылық есеп беру кәсіпорынның несиеге қабілеттілігін, яғни оның міндеттемелер бойынша толықтай және өз уақытында есептесе алатындығын бағалауға мүмкіндік ... ... ... ... қз ... ... жабу дәрежесімен анықталады. Қаржылық есеп беру мынадай активтерді: неғұрлым өтімді активтерді, жылдам сатылатын ... ... ... ... Екінші жағынан, қаржылық есеп берудің деректері бойынша ... ... ... неғұрлым жедел пассивтерге, қысқа мерзімдегі пассивтерге, ұзақ мерзімді пассивтерді және ... ... ... ... ... өзі нарық жағдайында, бәсекелес кәсіпорындардың ортасында жұмыс жасайтын кәсіпорындар үшін өте ... ... ... қатынастар жағдайында есеп беру көрсеткіштерінің рөлі басқару шешімдерін қабылдау, кәсіпорынның нарықтағы жағдайын анықтау кезінде өте маңызды болмақ. Заңды тұлға ... ... ... ... ... өкілдіктердің, бөлімдердің және дербес балансқа бөлінген басқа да құрылымдық бөлімшелердің өндірісі мен шаруашылығындағы мүліктерді қоса ... ... пен ... ... ... ... көрсететін қаржылық есеп беруді жүзеге асырады. Қаржылық есеп беру Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінде ... және ... ... нысандар боцынша жасалады. Атап айтқанда, шаруашылық субьектілері ... есеп беру ... ... ... ... ... қаржы шаруашылық қызметінің нәтижелері туралы есеп беруді, тапсыруға міндетті. Шаруашылық субьектілерінің ... ... ... ... ... ... ... есеп беру басқа да есептік деректермен және түсіндірме жазбалармен толықтырылуы мүмкін.Барлық ... ... үшін есеп беру жылы ... 1 ... мен 31 ... аралығындағы мерзім саналады. Жаңадан құрылған кәсіпорындар, мекемелер үшін есеп беру жылы ... олар ... ... ... ... ... бастап 31 желтоқсанды қоса алғанда дейінгі кезең, ал 1 ... ... ... ... үшін ... жылдың 31 желтоқсанын қоса алғандағы мерзім саналады.
Қаржылық есеп беруді толтыруға қойылатын талаптар: көрсеткіштердің қарапайымдылығы мен түсініктілігі, деректердің ... ... және ... есеп ... сәйкестігі, есептік көрсеткіштердің жоспарлы көрсеткіштермен салыстырмалылығы; есепті көрсеткіштердің өткен ... ... ... ... ... салыстырмалылығы.
Қаржылық есеп берудің жасалу дұрыстығына кәсіпорынның (мекеменің) басшысы және бас бухгалтер, сондай-ақ жоспар жасау ... ... ... ... Қаржылық есеп беру мерзім сайын әзірленеді және тапсырылады және пайдаланушылардың кең ауқымының ақпараттарды тұтыну мұқтаждығын қанағаттандырады. Кейбір ... ... ... қаржылық есеп беруде көрсетілгендерге қосымша ақпараттарды талап ете алады.
Қаржылық есеп беру ... ... бір ... болып табылады және бухгалтерлік есептің стандарттарымен анықталады. Қаржылық есептемеге түсіндірме жазбалар, қосымша кестелер және осы есеп ... ... ... ... алынған ақпараттар енеді және онымен бірге оқылатын болады.
1.3 Қаржылық есеп беру және оны тапсырудың мерзімі
Шаруашылық субьектілері тоқсандық және ... ... ... ... ... ... меншік иелеріне, мемлекеттік салық инспекциясына, мемлекеттік басқарудың басқа органдарына, несие ... ... және ... шаруашылық субьектілерімен келісімдердің негізінде басқа да мүдделі ұйымдарға тапсырады. Шаруашылық ... ... ... тоқсан аяқталғаннан кейін 30 күн ішінде, ал жылдық қаржы есептемесін жыл аяқталғаннан ... 90 ... ... ... ... Яғни, Қаазақстан Республикасының 28-ші ақпан 2007 жылғы №235-111 ҚР заңына сәйкес ұйымдар жылдық қаржылық есептілікті келесі жылдыңі келесі жылдың 30 ... ... ... тиіс.Бюджеттік мекемелер айлық, тоқсандық және жылдық қаржылық есептемені жоғары тұрған ұйымдарға олар белгілеген мерзімдерде тапсырады.
Қаржылық есептемені ... ... ... ... және ... ... ... жеткізушілер, қызметкерлер, сондай-ақ министрліктер, ведомстволар және жұртшылық жатады.Кәсіпорынның, ұйымның, ... ... ... ... ... ... ... алушылар, жеткізушілер, инвесторлар, биржалар, банктер және басқалар үшін баспасөзде ашық ... жыл ... ... ашық түрдегі акционерлік қоғамдар, банктер, сақтандыру компаниялары жылдық қаржылық есептемені газеттерде, журналдарда және жекелеген кітапшаларда жариялауға міндетті. Жарияланатын қаржылық есептеме ... ... ... ... оның ... ... ... растауы тиіс. [21]
Қаржылық есеп беру мен бухгалтерлік есепке аудиторлық тексерулер Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... ... немесе шаруашылық етуші обьектінің құрылтайшыларының төрттен бірінің бастамасы ... ... бабы ... ... қызметте ұзақ уақыт бойы пайдаланылатын және кіріс келтіретін материалдық емес обьектілерге кәсіпорынның құрылтайшылары (меншік иелері) жарғылық капиталға ... ... ... ... ... өз ... барысында сатып алуы мүмкін. Бап бойынша бастапқы бағалау кезіндегі ... емес ... ... есептелген тозудың сомасы жекелей келтіріледі және қалдық құны көрсетіледі. Материалдық емес активтер баланс валютасына ... ... ... ... есеп ... ... ... (жұмыстың, қызметтің) өзіндік құнына олардың бастапқы құны мен ұтымды пайдалану мерзіміне қарай ... ... ... ... ... ... қызметінің мерзімінен аспайтындай болып жатқызылады.
Ұтымды пайдалану мерзімін анықтау мүмкін болмайтын материалдық емес активтер бойынша тозу нормасы он жыл мерзімге ... ... ... ... мерзімінен аспайтындай болып белгіленеді.
Баланстың деген бабын қалдық құнымен толтыру үшін 2700 2710 2730 және 2740 ... ... ... ... ... ... бабы бойынша қолданыстағы, консервациядағы немесе қордағы (запастағы) негізгі құралдар бойынша мәліметтер көрсетіледі. Бұл бап ... ... ... ... меншігіне сатып алынған жер учаскелерінің құны да көрсетіледі. Аталған бап бойынша негізгі құралдардың ... ... ... және ... құны жеке жеке ... табады. Негізгі құралдар баланс валютасына қалдық құнымен енгізіледі. Негізгі құралдардың түгендеу нәтижесі бойынша анықталған бастапқы құны мен ... ... ... ... ... ... бағалауға арналған алғашқы деректер болып табылады. Негізгі құралдар олардың бастапқы ... ... ... ... жолымен қалпына келтіру құнына дейін қайта бағаланады. Негізгі құралдар қайта бағаланғаннан кейін негізгі құралдардың бастапқы құны ... ... ... ... ... ... келтіру құны баланстық құнға айналады). Есеп беруде негізгі құралдардың тозуы жекелей көрсетіледі. Сонымен, ... > ... ... ... үшін мынадай жинақтамалы шоттардың ақпараты қажет: 2411- , 2412- ,2413-, 2414- , 2930- , 2421- , 2423- , 2425- , ... ... ... баланста кәсіпорынның ұзақ мерзімді инвестициялары, басқа кәсіпорындардың активтеріне (бағалы қағаздар-акциялар, облигациялар) Қазақстан Республикасының аумағында құрылған басқа кәсіпорындардың жарғылық капиталына салымдар, ... ақ ... ... ... ... қарыздары көрініс табады. Баланстың деген бабын толтыру үшін мынадай жинақтамалы шоттардың ақпаратты қолданылады: 1100-, 2000- , 2210 - .
... есеп ... ... ... ... ... ... үшін 1210- , 1130 - , 1220 - , 1230 - , 1240 - ... ... ... 1280 - ... ... ... ... берудің бабын толдырған кезде ІІ бөлімдегі 1310 - , 1340 - , 1330 - ... ... ... пайдаланылады.
бабын толтыру үшін 1620 - деген бөлімшенің ақпараты пайдаланылады.
Баланстың пассивіндегі бабы бойынша бөлінбеген пайданың қалдығы ... Бұл бап ... ... 5400 - , 562 - , 5410 - ... ... ... ... толтырылады.
1.4 Қаржылық есептің құрамы мен элементтері
ҚР президентінің 1998 жылғы 26 ... заң күші бар № 2732 ... ... ... - ... қызметінің нәтижелері туралы есептен;
3.Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есептен тұрады;
Сондай - ақ осыларға тіркелген түсініктеме хаттардан және басқа да ... ... ... қаржылық есептерге негізделген немесе солардан алынған және солармен бірге оқылатын диаграммалардан тұратын қаржылық есепті меншік формасы мен қызмет ... ... ... ... ... ... қаржы - шаруашылық нәтижелері туралы есеп пен ақша ... ... ... ... ... мен ... бухгалтерлік есептің тиісті стандарттары арқылы тәртіпке келтіріледі және бір ... ... ... ... ... ... ... жылдық есебінің жылдық формасы болып табылады. Ол кәсіпорынның есепті жылдық басы мен соңындағы қаржылық жағдайын ... ... Бас ... ... ... () ... есепшоттар бойынша қалдықтар негізінде құрылады.
Баланс , яғни және пассив, яғни жеке меншік капитал мен ... ... ... Актив пен пассив теңестірлген.
Бұған қоса баланстан сыртқары есеп шоттарға есепке алынатын игілектердің бар екені ... ... ... ... ... ... үш ... көрсетеді: активті; жеке меншік капитал және міндеттемелер; қалған екі элемен - табыс пен шығын қаржы - шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... есеп ... есеп ... табыстар мен шығындарды ашып көрсететін басты форма болып ... ... ... ... ... ... ... және бухгалтерлік есеп есепшоттарынан тікелей алынған.
Қазақстан Республикасының шаруашылық ... ... үш ... ... жаңа ... №3 ... болып табылады. Ол есепті кезең ішінде заңды тұлғаға келіп түсетін және шығатын ақша ... ... ... және қаржылық қызметтер шегіндегі негізгі (каналдарын) арналарын көрсетеді.
Қаржылық есепте сондай - ақ түсініктеме хат, қосымша таблицалар мен басқа да ақпараттар ... ... ... мазмұны оның қызметін ұйымдастыру мен сипатының ерекшеліктеріне байланысты. Алайда оны құрудың ... ... ... күйінде қалады. Түсініктеме хатты деректер сыртқы ақпарат тұтынушыларға да және сол кәсіпорын басшыларына да бірдей дәрежеде қажет. Қаржылық есепке түсініктеме ... ... ... сол ... ... тұтынушылардың оны түсініп, деректерін салыстыруға көмектеседі.
Қаржылық есептің алдына қойған мақсатына қол жеткізу үшін ол осы есептің негізінде алынған, ... есеп ... ... ... ... ... БҰҰ - ның ... ережелерінде көрсетілген белгілер бір принциптері мен талаптарына ... ... ... Республикасында енгізілген қаржылық есеп негізгі параметрлері бойынша халықаралық стандарттар талаптарына ... ... ... заңдарында бұл тұғырнамалар жүзеге асырылады. Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру Қазақстан Республикасында есептеу, үздіксіздік, дәлдік, ... пен ... ... ... ... жүйелілік принциптеріне сай жүзеге асырылады.
Есептеу принцпі мынаны білдіреді: табыстар ... ... ... ... аударылады, ал шығындар шығарылған соң есептелінеді, яғни операциялар мен оқыиғалар есептік баланс пен ... - ... ... ... ... есепте олардан түскен несие ақша қаражаты төленген сәтінен бастап емес, пайда болған сәтінен бастап есепке ... ... ... шаруашылық субъектілерінің мүліктік және қаржылық жағдайдың көрінісін, қызметтің түпкі нәтижесін бұрмалайды.
Есеп беру мен баланс статьяларының бағасын бұрмалаған, әдейі өзгертілген ... ... ... басшылар мен бас бухгалтерлер қолданылып жүрген заңға сәйкес жауапкершілікке тартылады.
Қаржылық есеп Қазақстан ... ... ... ... ... Көрсетілу единицасы - мың тенге. Есепке осы жұмыстың уақытылы орындалуына жауап беретін субъект басшысы мен бас бухгалтері қол қояды.
Қаржылық ... ... үшін ... ... ... ... кезеңдегі календарлық соңғы күн есептелінеді. Қолданылып жүрген заңға ... ... есеп үшін есеп беру ... ... жылдың 1 қаңтарынан бастап 31 желтоқсанға дейін. Есер ҚР заңында басқаша жағдай қаралмаса, есеп әр жылдың 30 сәуірінен ... ... ... ... ... ... есебі мүдделі тұтынушылар үшін жариялануға ашық болып таблады. Ондағы ақпараттың ... ... ... белгіленген тәуелсіз аудиторлық қорытынды немесе жеке аудитор дәлелдейді.
Сөйтіп, нарықтық қатынастарға көшу жағдайында қаржылық есептің рөлі ... ... ... ... ... ... білікті бухгалтер есепті қолданылып жүрген нормантивті ережелер мен талаптарға сәйкес ол өзіне тиістілі ... - ... ... мүліктік және қаржылық жағдайы туралы толық та ақпараттпен қамтамасыз етуі ойдағыдай атқаратындай есеп ... ...
1.5 ... есеп берудің мақсаттары
Қаржылық есеп берудің мақсаттары есеп берудің негізгі қаржылық жағдайы нәтижелер жайында ақпарат ұсыну болып табылады. Қаржылық есеп беру ... ... ... үшін ... ... ... ... енгізе алмайды. Өйткені есепнегізінде өткен оқиғаларды бейнелейді. Қаржылық есеп беру пайдалы ақпараттарды жинақтайды:
* Несиені ұсыну ... ... ... ... ... ... ... түсімін бағалауға және олардың түсімі мен жыл ұстасуы;
* Субъектінің ресурстар мен міндеттемелерін байланысты ... ... ... жұмысын бағалауға.
Қаржылық есеп берудің сапалық сипаттамалары :
* Түсініктілік -- ... есеп ... ... ақпарат пайдаланушыға түсінікті болуға тиіс.
* Орындылық -- ... ... , ... және ... ... ... ... немесе түзетуге көмектесіп, экономикалық шешімдерге ықпал ету.
* Сенімділік - ақпараттарда елеулі қателер мен ... жоқ ... ... ... білдіру.
* Шынайы көрсету - сенімділікті қамтамасыз ету жағдайы, қаржылық жағдайы, ... ... ... ... ... және тағы ... ... шынайы көрсетуі тиіс.
* Мәннің формадан артықшылығы - ... мен ... ... шынайы көрсету тек заңды формада ғана емес, экономикалық заңдылығына ... ... ... ... ... -- қаржылық есеп берудегі ақпараттың сенімділігін қамтамасыз ету, яғни күні бұрын теріс түсініктеме ... ... ... -- ... мен ... ... міндеттемелер мен шығыстар әдейі арттырылмауы үшін талап етілетін есептеулерге сақтық ... ... ... -- ... ... ету ... қаржылық есептердегі ақпарат толық болуы қажет.
* Уақыттылық -- ... ... ... ... ... ... ... өзінің орындалғандығын жоғалтуы мүмкін.
* Пайда мен шығын арасындағы баланс - ақпараттан алынатын ... оны ... ... ... ... ... ... Сапалық сипаттаулар арасындағы баланс -- қаржылық есеп беру тепе - теңдік немесе ... ... ... ... болу қажет. Қаржлық есепті жасаушылар кәсіби пайымдау мен әртүрлі жағдайларды садыстырмалы маңыздлығын анықтайды.
* Сенімді және әділ көрсету - ... ... ... ... ... және әділ ... есеп беру ... ешқандай алаламай, қамтамасыз етуі қажет.
Қаржы шаруашлық қызметтің нәтижелері туралы есеп беру Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік ... №3 ... ... ... Бұл ... ... ... , есеп саясаты өзгерген кезде және елеулі қателіктер анықталғанда және түзетілгенде ... - ... ... ... ... есеп беру мен ... ... есептемелеріндегі баптардың сыныптамасын белгілейді :
* негізгі қызметтен ( өнімдерді , жұмыстарды , ... ... ) ... ... ;
* ... өнімнің , жұмыстың , қызметтің өзіндік құны ;
* ... ... ;
* ... ... . Оған ... : ... және ... шығындары, проценттерді төлеу шығындары , сату жөніндегі шығындар;
* негізгі қызметтен алынған кіріс немесе зиян ;
* ... ... ... әдеттегі қызметтен алынған кіріс немесе зиян ;
* табыс салығы ;
* ... ... ... ... ... ... ... немесе зиян - төтенше жағдайлардан алынған кіріс немесе зиян ;
Стандарт төтенше жағдай деп аталып ... ... ... . Бұл ... ... қызметінен ерекшеленетін оқиға немесе операция .
Яғни олар жиі қайталанбайды немесе тұрақты болып отырмайды.Төтенше жағдайда кірістің немесе зиянның мәні мен ... ... ... ... ашып ... ... .Стандарт сондай - ақ тоқтатылған операцияға анықтама береді . Бұны тоқтатылған операциялар бойынша кәсіпорын ... ... ... таратылуымен түсіндіруге болады .
Түсіндірме жазуда мыналар ашылуға тиіс : ... ... ... ... ... ... мен географиялық ауданы, операцияның нақты тоқтатылған күні, операцияны тоқтатудың әдісі (сату немесе тарату және олардың себебі ), ... ... ... ... ... зиян , ... ... немесе есепті кезеңдегі кәсіпорнның әдеттегі қызметінен алнған кіріс немесе зиян.
Стандарт бақылауды өзгертудің әдістерін және олардың ... ... ... ... қарастырады .Есептік бағалаудағы өзгерістердің нәтижесі таза кірісті немесе зиянд анқтаған кезде мыналарға қосылады :
* есепті кезеңге , егер өзгеріс осы ... ғана әсер етсе ;
* ... ... ... кезеңге және келесі есепті кезеңге , егер өзгеріс оларға да әсер етсе ... мен ... әсер ... есептік бағалаудағы өзгерістердің мәні мен көлемі де түсіндірме жазуларда көрсетілуге ... қоса ... ... ... мен ... ... ... әсері қарастыпылады . Елеулі қателік дегеніміз есепті кезеңде ... , ... ... , тіпті бұрыңғы жылдардың қаржылық есептемелері жарамсыз деп санауға әкеп соқтыратын бұрынғы жылдардың қателіктері.
ІІ.Қаржылық есеп
2.1 Қаржылық есеп беруді жасау және ... есеп ... ... ... оның ... ... қамтамасыз ету үшін "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру ... ... 24 ... қызметті ұйымдастыру" бухгалтерлік есептің стандартына сәйкес субъект мүлікті және міндеттемелерді түгендеуге міндетті ... ... ... санын , оның жүргізілетін күнін , оның әрбіреуін тексеретін мүлік тізбесін субъект белгілейді . ... ... ... ... мына ... ... қалады :
* жылдық бухгалтерлік есеп беруді жасау алдында , алайда есептік жылдың қараша айынан бұрын ... ... ;
* ... ... ... , ... , ... алуға , сондай - ақ шаруашылық жүргізуші субъектінің ... ... ... ;
* ... - ... ... ауысқанда (істі қабылдау - тапсыру күні);
* талан - ... және ... ... ... ... - ақ ... ... - мұндай фактілерде дереу түгендеу ;
* төтенше жағдайдан болатын өрт немесе стихиялық (дүлей) апат кезінде, бұл апаттар басылғаннан ... ... ... ... алу ;
* ... ... балансы жасалмастан бұрын субъектіні таратуда (қайта ұйымдастыруда) ;
* негізгі құралдарды және тауарлы - ... ... ... ... - ... есептік саясатымен белгіленген мерзімде және Қазақст ан Республикасы заңында қарастырылған басқа жағдайлар .
Аяқталмаған құрылыстарды түгендеу барысында оның бар - ... және ... ... ... , ... ... оның құрамына құрал - сайман , құрастырылмай есептен шығарылған монтаж кіретінін немесе кірмейтінін ... ; ... - ... жұмыстарының құрамында - жоспарсыз жұмыстың бар - жоғы анықталуы керек ; тоқтатылған және ... ... ... ... ... ... .
Аяқталмаған күрделі жөндеулерді түгендеу нақты өндірістің заттай жұмысын, оның көлемін және құнын белгілеуді білдіреді .
Кассадағы ақша қаражатын кассадағы қолда бар ... ... ... және ... есеп ... ... полистік ( сақтандыру куәлігі ) қайта есептеумен түгендейді .Түгендеу нәтижесін жеке ... бар ... ... ... ... .
Кассадан түгендеу шаруашылық жүргізуші субъектінің басшылығымен әзірленген және бекітілген кассалық операцияларды жүргізу Ережесіне сәйкес жүзеге асырылады . ... ... , ... есеп барумен құжаттар және бланкілерді (әуе - және ... ... , ... - ... май ( бензин ) талондарын және т.б. ) ... ... бас ... мен ... ... кенеттен болады . Түгендеу кезінде қолда бар ақша полистік қайта есептеліп , кассада сақтаулы басқа да ... ... . ... ... ... ... ) ... сүргі салынады , яғни мөрленеді . Кассир түгендеу сәтінде кассалық есеп ... ... ... және ... ... ... ақша қаражатының қалдығын шығаруы керек . Кассирден барлық кіріс және шығыс құжаттары есеп беруге кірді және кассада кірістелінбеген , ... ... ... ... жоқ , ... қолхат алынады . Ақша қайта есептелінгеннен кейін кассадағы ақша қаражатын түгендеу актісі жасалады . Түгендеу нәтижесі кассалық ... ... ... есеп ... салыстырылады . Актіге анықталған жолсыздықтар туралы кассирдің түсініктемесі және түгендеу нәтижесі бойынша ары қарай ... ... ... ... ... ... .Түгендеу барысында мыналарды тексеру аса қажет : кассирмен толық материалдық жауапкершілік туралы келісімшарт ... ме , ... ... сай ... ба , сейф кілттерінің дубликат ( көшірме нұсқасы ) ... ... ... Кассаны түгендеу барысында 150 тенге артық шықты . Мұндай жағдайда кассалық ... ... ... , мына ... ... ресімделетін субъект қызметінің нәтижесіне кірістеледі ( жатқызылады ) :
451" Кассадағы ұлттық валюта түріндегі ... -- қол ... шот ... ... емес ... алынған басқадай табыс" шот кредиті 150 теңге
Егер кассаны түгендеу кезінде 5 000 ... кем ... , ... ... :
- анықталған кем сомаға кассалық шығыс ордері жазылады :
334 "Бүлінген құндылық шығыны , кем ... шот ... ... ... ақшы салу ... "Материалдық зиянның орнын толтыру бойынша есеп айырысу" шот дебеті
334 ... ... ... , кем ... шот ... 5 000 теңге
- кассирмен кем шығуды жабу ( кассалық ... ... ... ) :
451 "Кассалық ұлттық валюта түріндегі қолма -- қол ақшалар" шот ... ... ... ... ... ... есеп ... шот кредиті 5 000 теңге .
Тексеруге жататындар :
- есеп беруші тұлғалармен есеп ... -- ... ... ... белгіленген іс сапар және өкілдік шығындардың орнын толтыру нормасына , субъектінің кассалық операцияларды ... ... ... ... , ... және ... шығындарына арналған ақшалай қаражатты беру негіздемесінің дұрыстығын тексереді .Ақшалай қаражатты беру және ... ... 24 " ... ... субъектілердің есебі және есеп беруі" Стандартына сәйкес тексеріледі ;
- кредиттерді алу және өтеу бойынша ба айырысу нкпен есеп - ... ... ... , ... ... ... шоттары мен оларға тіркелген қосымша ақтау құжаттарына қатысты банк жазулары салыстырылады .Ақшалай кредит сомасының ... ... және ... ... ( ... ... ... сәйкес көрсетіледі;
- сатып алушылар және тапсырыс берушілермен , ... және ... есеп ... - ... ... есептік саясатқа сәйкес тексереді . Мынаны есте ... ... : ... қою ... 3 ... ... ( ... Республикасы Азаматтық кодексінің 178 - бабы , Салық кодексінің 219 - бабы , 1 - ... , 1 - ... ) . ... қою мерзімі келісімшарт негізінде қарызды кешіктіру ( қарызды төлеу мерзімін өткізіп алу ) сәтінен басталады . ... қою ... ... ... ... ) дебиторлық берешек субъект басшысының шешімі бойынша резерв есебінен есептен шығарылады (БЕС 5 "Табыс" және оған әдістемелік ұсыныс
болып ... ... ... бойынша пайда болған резерв" ) немесе резерв құрлмаған болса , онда шаруашылық қызметінің нәтижесіне жатқызылып , салық ... ... ... ( ... ... 219 - бабы);
- еңбекақы бойынша субъектінің қызметкерге берешегі - комиссия істелінген және істелінбеген уақыт үшін есептелген ... ... ( ... ... 149 - бабы , 2 - ... есептеудің дұрыстығы , мөлшерлеме көлемі және салық төлеу мерзімдері жинақтаушы зейнетақы үшін ұсталымдар , сондай -ақ бұлардың бухгалтерлік есеп ... ... ... ;
- ... кезең шығындары -- құжат бойынша шотта көрініс табатын сома , ... ... ... ... сома ... ;
- ... және ... есеп айырысу - жолдағы тауарлар сомасының бір бөлігі және фактурасы жоқ жеткізілім бойынша ... ... ... ... жұмсалған шығынды растайтын құжаттар , олардың дұрыс ресімделуі , құнды қағаз балансында ескерілген құнның нақтылығы ,уақтылығы және ... ... ... табыстардың бухгалтерлік есепте толық көрініс табуы тексеріледі .
Материалдық емес активтерді ... ... ... ... әрі уақтылы көрініс табуы , субъектінің оны пайдалану құқын растайтын ( патент , лицензия , тауарлық таңба және т.б.) ... ... бар ... ... ... емес активтерді қабылдау - тапсыру Актілерінің қолда бар болуы және уақтылы жасалынуы , олардың бастапқы құны , ... ... ... мен ... және ... да аса қажетті деректер көрсетіледі .
Қаржылық есеп беру - субъектілердің ... ... ... ... сипаты және көлемі.Экономикалық шешім қабылдау барысында олар субъектілердің қаржылық ... ... ... ... ... 2 негізгі топтары :
1. Ішкі
2. Сыртқы
Сыртқы пайдаланушылар 2 факторға бөлінеді :
1. ... ... ... ... ... бар .
2. ... ... жанама қаржылық мүдесі бар .
Тікелей қаржылық мүдесі бар пайдаланушылардың категориясына жататындар :
1. ... және ... ... инвесторлар .
2. Қазіргі және болуы ықтимал кредиторлар.
3. Сатып алушылар .
Жанама ... ... бар ... ... жататындар :
1. Салық органдары
2. Реттеуші органдар
3. Статистикалық органдар
4. Аудиторлар , кеңесшілер , тұтынушылар тобы және т.б. .
2.2 Қаржылық ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың басқа заңды тұлғалардың құнда қағаздарын ... ... және ... да ... ... ... алуға, депозитке салған тағы да басқа ) сатып алуға жұмсаған қаржылар жатқызылады.
Қаржы нарығының айрықша бөлігі, ол - ... ... ... Ал ... ... осы құнды қағаздар нарығы тікелей байланысты. Бүгінгі күні елімізде ... ... ... ... ... иевестициялық және мемлекеттік емес зейнетақы қорлары, сонымен қатар басқа да ... мен ... ... Осы ... аталған кәсіпорындар мен ұйымдардың барлығы да еіміздегі құнды қағаздар нарығының потенциалды қатысушылары қатарына жатқызылады. Олардың ... ... яғни ... ... ... ... ... табылса, ал екіншілері инвестор ретінде қызмет атқарады. Кәсіпорындар мен ұйымдарға жаңа технология ... ... ... ... ... құру ... әрқашанда ірі капитал салымын керек етеді. Ал бұндай ... ... үшін ... әр ... ... бола ... Сондықтан да кәсіпорындар мен ұйымдар қарыз капиталы нарығына несиелер мен заемдарының қаражатт арын, айналымға ... мен ... ... онда елімізде бағалы қағаздар нарығы пайда болады.
Іс жүзінде акция, облигация және ... да ... ... ... шығару арқылы капиталды тартуды көздейтін заңды тұлғалар эмитент деп ... және ... ... олар ... ... ... иемденушілердің (сатып алушылардың) алдында белгілі бір жағдайда борышты (міндетті) болып табылады.
Эмитент кім болғанына байланысты құнды (бағалы) қағаздар төмендегідей үш ... ... ... ... ... ... қағаздар- құнды (бағалы) қағаздардың бұл түрі Қазақстан Республикасының Заң актілеріне сәйкес мемлекеттің сыртқы және ішкі ... ... ... шығарылады. Сонымен қатар құнды (бағалы) қағаздың бұл түрі ҚР Ұлттық банк мекемесімен эмитенттелінетін құнды (бағалы) қағаз болып табылады. Үкімет өз ... ... ... ... бұл ... шығара отырып, республикалық бюджеттің тапшылығын қысқарту және инфляцияны болдырмау жағын қарастырады. Соған сәйкес Ұлттық банк ... ... ақша ... ... реттеуді көздейді. Мемлекеттік құнды (бағалы) қағаздардың мынадай түрлері бар:
* Ұлттық жинақ облигациялары
* Мемлекеттік қысқа мерзімді қазынашылық міндеттеме ... ... орта ... ... ... (МЕОКАМ)
Муниципалдық құнды қағаздар - құнды (бағалы) қағаздардың мұндай түрі жергілікті бюджетпен эмиссияланатын ... ... ... ... ... Құнды (бағалы) қағаздардың бұл түрін шығарудағы басты мақсат - ... яғни ... салу ... ... мен ... ... үйлер, жолдардың жағдайларын жақсарту және тағы да басқадай аймақтың әлеуметтік мәселелерді шешу ... ... ... ... ... мен ұйымдардың заң күшіне сүйіене отырып өзінің жарғылық капиталын қалыптастыруға немесе шаруашылық қызметін жүзеге асыру үшін шығаратын құнды (бағалы) қағаздарын ... ... ... ... деп ... Құнды (бағалы) қағаздардың бұл түрін көп жағдайларда акционерлік қоғамдар шығарып және олар эмитент ретінде ... ... ... ... ... ... екі ... бөлуге болады:
* Ақшалай құнды (бағалы) қағаздар
* Капиталды құнды ... ... ... ... ... - ақшаны қарызға алғандығын білдіреді. Құнды (бағалы) қағаздардың бұл түріне вексельдерді, депозиттік және жинақ сертификаттардыңн ... ... ... ... ... қағаздардан табыс бір рет қана алынады. Іс жүзінде ақшалай құнды қағаздар қысқа мерзімді болып келеді, яғни бір ... ... ... ... ... ... қағаздар- кәсіпорындар мен ұйымдардың қорын (капиталын) құруға немесе оны ... ... ... ... мен ... осы аталған құнды қағаз түріне жатқызылады.
Өздерінен алынатын табысқа байланысты құнды қағаздар мынадый екі топқа бөлінеді:
* Қарыздық құнды (бағалы) қағаздар;
* ... ... ... қағаздар.
Қарыздық құнды қағаздар- құнды қағаздың бұл түрі бойынша эмитент ... ... ... белгіленген пайыз көлемінде (процентімен) тиісті қарыздарын өтеуге (төлеуге) міндетті. Қарыздық құнды (бағалы) қарыздарға облигацияның барлық түрлері, ... тағы да ... ... ... жатқызылады.Инвестициялық құнды қағаздар- құнды қағаздың бұл түрі иемденушіге активтің бір бөлігін иемденуге құқық береді. Құнды ... бұл ... ... ... болады.
Құнды қағаздар шығарылу мақсатына байланысты мынадыай екі түрге бөлінеді:
* Қорлы құнды ... ... ... ... ... ... ... қағаздар- бұндай құнды қағаздар қор биржаларында айналысқа түседі және көп мөлшерде эмиссияланады. Құнды қағаздардың бұл түріне акциялар және облигациялар ... ... ... ... ... бұл түрі белгілі бір коммерциялық бағытпен сауда ... ... есеп ... ... ... ... байланысты құнды қағаздар мынадый болып екіге бөлінеді:
1. нарықтық құнды (бағалы) қағаздар;
2. ... емес ... ... қағаздар
Нарықтық құнды қағаздар- бұндай құнды қағаздар айналысқа еркін сатылып немесе сатып отырылады.
Нарықтық емес құнды қағаздар- бұл аталған құнды қағаздар ... ... жүре ... яғни олар ... ... түспейді.
Атқаратын қызметіне және рөліне байланысты құнды қағаздар мынадай үш топқа бөлінеді:
* негізгі (акция, облигация)
* көмекші (чектер, вексельдер, депозиттік сертификаттар)
* ... ... ... ... бондар, тағы да басқалары)
Акция дегеніміз кәсіпорындар мен ұйымдардың қандайда бір ... ... үшін ... ... ... және ... ... пайдасының бір бөлігін дивидент түрінде (табыс ретінде) алуға ... ... ... қағаз болып табылады. Акциялар айналым мерзімі белгіленбей-ақ шығарыла береді. Кәсіпорындар мен ұйымдарды басқаруға қатысу құқығына сәйкес акциялар мынадай ... ... жай ... ... бар ... ... ... басқаруға құқық береді. Бір жай акция ұйымның ... ... осы ... ... ... шешу ... бір ... ие бола алады. Жай акциялар үшін дивидент төлеу АҚ-ның таза пайдасынан резервтер ... ... ... және ... бар ... бойынша дивиденттер төленгеннен кейін ғана жүргізіледі.
Артықшылығы бар акция - басқаруға қатысу құқығын бермейді, әйтседе олар ... ... ... ... ... алу ... береді, яғни оларға белгілі бір мөлшерде табыс әкеліп тұрады. Сонымен қатар артықшылығы бар акциялар ұйымның таза табысын акционерлер ... бөлу ... ... қоғамның жойылуы кезінде жай акция мен салыстырылғанда артықшылыққа ие болып табылады.
Акцияның бір ... ... ... берілу ережелеріне сәйкес оларды атаулы акциялар және ұсынбалы акциялар деп аталатын екі түрге ... ... деп - ... міндетті түрде кәсіпорындар мен ұйымдардың тізілімінде тіркелуге тиісті акцияларды айтады. Бұл ереже бойынша акционерлер ... ... ... ... ... ... уақыты мен саны көрсетіліп және басқа да тиісті жазулар мен ... ... ... акциялардың иесі бұл бағалы қағазды сатып алған кезде акцияны шығарушы кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... үшін олардың өз иесінің қолында екендігін куәландыратын бір ғана сертификат алады. Акциялардың бұндай түрін сату барысында сертификаттың теріс жағында екі ... да ... ... мен ... ... ... туралы келісім-шарт жазылуы қажет. Содан кейін бұл сертификат акционерлер тізіміне тиісті өзгертулер енгізу үшін кәсіпорынға беріледі. Осыданкейін барып акцияның жаңа ... ... ... ... ... ... жаңа ... алады.
Ұсынбалы акциялар иелерінің аты-жөні, яғни олар туралы деректер мен мәліметтер акцияны шығарушы кәсіпорындар мен ... ... ... мен ... ... ондай акциялар иелерінің кім екендігін де біле бермейді. Акциялардың бұл түріне, яғни ұсынбалы түріне иелік ету тек қана ... мен ... ... бар деп атауға заңды түрде негіз бола алады. Ұсынбалы акцияларды сатып алу ... ... ... сату операциясы құнды қағаздың бұл түрінің бір меншік иесінен екінші бір меншік иесіне тікелей ауысуы болып табылады.
Облигация дегеніміз - оның ... ақша ... ... және оған ... ... ішінде осы құнды қағаздың атаулы құнына белгіленген пайызды төлей отырып, өтеу міндеттемесін мақұлдайтын құнды қағаз болып табылады. ... ... бір ... ... ... ... да акциялар сияқты кәсіпорын үшін инвестицияның маңызды көзі болып табылады.
Яғни, облигациялар - кәсіпорындар мен ұйымдардың қарыздық міндеттемелерін растайтын ... Ол ... ... ... ... Облигацияларды мерзімдік, қарыздық міндеттемелер ретінде өтеу кепілдігі эмитент тарапынан берілген жалпы кепілдік болып табылады. Жалпы кепілдік эмитенттің ... ... өз ... ... ... ... ұстаушының сол кәсіпорындар мен ұйымдардың, яғни облигацияның шығарған ұйымның мүліктерінің белгілі бір ... ... ... ... ... ... бұл ... аталып өткен акциялар мен облигациялар деп аталатын ... ... ... ... ... бар және ондай артықшылықтары мыналар:
* облигациялардың иесі ... мен ... ... болып табылады. Бұл облигация ұстаушының кәсіпорын немесе ұйымды қаржыландырғандығын куәландырады. Ал акционер болса, ... мен ... ... бірі болып табылады.
* Облигациялардың иесі бұл құнды қағаз бойынша белгіленген уақыттан кейін міндетті түрде пайыз түрінде табыс алып ... Бұл ... ... ... ала ... яғни ... ... сондай-ақ облигациядан алынатын табыс қандай да бір белгіленген мерзім ішінде ғана жүргізіледі. Ал акционер болса, есепті жылдың ... ... яғни ... ... ... ... алып ... Кез келген несие берушілер сияқты облигация иесінің де кәсіпорындар мен ұйымдарда ешқандай дауыстық құқығы жоқ болып табылады. Ал ... ... бұл ... ... ... ... мүліктік мүдделеріне қатысты барлық мәселелерді шешу кезінде дауыс құқығына ие бола алады.
Депозиттік сертификаттар дегеніміз - ірі ... ... ... ие ... ... ... Депозиттік сертификаттар (жалпылай алғанда) құнды қағаз болғанымен оларды бір адамнан екінші адамға ... ... ... ... ... банк ... берген борыштық сенімхатының рөлін атқарады.
2.3. Қаржылық есеп берудің элементтері
ҚР-ғы бухгалтерлік есептің стандарттарына сай мынадай принциптер ... ... ... ал ... жұмсалған сәтінде есепке алынады, зияндар, операиялар мен оқиғалар бухгалтерлік есепте көрсетіледі және қатысты ... ... ... ... Осы ... ... ... қаржылық есеп беру өткен операциялар мен басқадай оқиғалар туралы ақпаратпен қамтамасыз етеді, ол ақшалай қаражат алынған немесе төленген ... ... ... шешім қабылдау кезінде пайдаланушылар үшін өте мағызды.
Үздіксіз қызмет. Субъект өзінің іс-қызметін белгісіз уақыт кезеңі бойы жалғастырады және оның ... ... ... ... жоқ ... ... жоқ, немесе ол қызметінің ауқымынелеулі түрде қысқартпақ емес деп шамаланады.
Элементтер - қаржылық есептерге ... ... ... ... ... есеп ... ... жеті элемент (активтер, міндеттемелер, капитал, кірістері, шығыстар, пайда, шығындар) белгілейді. Олар ұсынылатын ... есеп ... ... ... ... беретін бөлінбес қасиеттері болып табылады. Қаржылық есеп беру мәміленің және басқа да оқиғанық нәтижесін сыныпқа топтастырып, экономикалық ... ... ... ... ... ... есеп берудің элементтері болып табылады:
Актив - бұл құндық бағасы бар субъектінің құқығы мен жеке мүліктік және мүліктік емес ... ... ... ... ... ... олжа ... көрсетіледі.Ол өткен мәміленің немесе басқа оқиғаның нәтижесі болып табылады, бірақ ол өздігінен активтің пайда боуына соқтырмайды. Актив ... ... ... ... ... ... ... басқару және басқа мақсаттар үшін пайдаланылады. Болашақ экономикалық олжа ... ... ... ... ... және ... ... сатылуы немесе басқа активтерге айырбасталуы, кәсіпорынның міндеттемесін өтеу үшін қолданылуы, меншік иелері арасында бөлінуі мүмкін.
Активтердің ... ... да бар ... ... ... қондырғылар, машиналар т.б.) және ондай нысаны болмауы да мүмкін (лицензия, ноу-хоу, гудвилл т.б.) сондай-ақ ... ... ... ... ... келуі мүмкін.
ШЖС активтерге меншік құқығы болуы да болмауы да мүмкін, бірақ сол активтер кәсіпорынның өз ... ... да, ... ... қаматмасыз етеді және оларды пайдаланудан алатын олжаны бақылай ... Жаңа ... ... мен ... ... ... арасында тікелей байланыс болады, бірақ олар уақыт кеңістігінде әр уақытта бір-бірімен тура келе бермейді. Бұл ... ... тек ... ... ... үшін ... ... бірақ бұл активтердің түпкілікті өз арналымдарына арналғанын көрсетпейді.
Міндеттемелер - бұл ... ... ... ол ... ... қарызданушының міндеттемесінің пайда болғандығы, белгілі бір қимылының кредитор пайдасына ... ... ... ... ... одан бас ... ал ... қарызданушыдан өз міндеттемесінің орындалуын талап етуге құқығы бар. ... осы ... және ... түрі ... ... болашақта активтерді алу ниеті міндеттеменің пайда болуына әкелмейді. Міндеттеме тек актив алынған кезде немесе субъект келісімшартқа отырған кезде пайда ... ... оны ... ... өтеледі, немесе басқа активті берген кезде жойылуы мүмкін. Сондай-ақ ... ... өзі бас ... кезде ол өтелген болып саналады.
Меншік капиталы - бұл ... ... ... ... ... ... ол бірнеше классқа бөлінеді: жарғылық капиталы, қосымша төленген капиталы,резервтік капиталы және бөлінбеген пайда. Қаржылық есеп ... ... үшін ... ... ... ... талдаған кезде қажет. Егер де баланс пассивінің құрылымында меншік капиталының үлес салмағы көп болса, онда ол ... ... ... ... ... ... - бұл ... жылдағы кәсіпорынның қаржылық шаруашылық қызметінің нәтижесі (шығыс пен табыстың айырмасы). Қаржылық нәтижені өлщеу ... ... пен ... ... ... - бұл ... ... активтердің өсуі, не міндеттемелердің азаюы және субъектінің негізгі және негізгі емес ... ... ... емес ... ... ... қатарына: өнімді, жұмысты, қызметті сатқаннан алынған табысы, ТМҚ-дан, жалға беруден, ... ... ... ... жатады.
Шығыстар - бұл есептік кезеңде активтердің азаюы, не міндеттемелердің көбеюі және өнімді өндірумен, жұмысты атқарумен, қызметті көрсетумен байланысты ... ... және ... емес ... ... ... және ... жағдайдан туындаған шығындары. Шығыстар әдетте, шығыс нысанын ... ... ... ... ... Зиян ... олжаның азайғанын көрсетеді. Зиян өз табиғаты бойынша, шығыстан айтарлықтай ерекшеленбейді және ол жеке элемент болып саналмайды.
Қаржылық есеп ... ... тану - бұл ... ... ... процесі немесе қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп берудің бабы, ал ол элементтерге берілген анықтамаларына сәйкес келеді және мынадай тану ... ... ... ... ... осы ... көрініс табу ықтималдығы бар, оның түсуі де шығып кетуі де мүмкін;
баптың құны бар, ол ... ... ... ... есеп берудің элементтерін бағалау. Бағалаудың көмегімен олардың құны анықталуы мүмкін, соның нәтижесінде олар ... және ... есеп ... тіркеледі. Бағалаудың келесі түрлері бар:
Бастапқы құны - ... ... ... ... ... және ... ... бағасы бойынша көрініс табады, міндеттме келіп түскен сомасы бойынша көрініс табады, түрлі жағдайлардың салдарынан қалыпты кезінде олардың өтелуі үшін төлем ... құны - ... есеп ... ақшалай сомасы бойынша көрініс табады, егер де осы немесе осыған ұқсас актив ... онда ол сол ... ... ... есеп ... дисконтталған бағасы бойынша көрініс табады, тап осы сомада өтелуі ... ... құны - ... ... сатылған құны бойынша көрініс табуы мүмкін, міндеттемелер өзінің өтелген сомасы бойынша көрініс табады, демек дисконтталған сомасын білдіеді және олардың өтелуін ... ... құн - ... келешекте келіп түсетін ақша қаражатының дисконтталған құнын көрсетеді, ағымдағы құны бойынша көрініс табады, ол субъекттің әдеттегі ... ... ... ... көрсетіледі.
Баланстық құны - актив пен міндеттеме баланстық есеп ... ... ... ... ... ... қаржылық есеп беруді жасау кезінде активтер мен міндеттемелерді бағалау үшін бастапқы құнын негізге ... және ... қоса ... да бағалау әдістерін пайдаланады.
Енді біз қаржылық есеп беруді жасаудың тәртібі мен мазмұнын және ... ... ... ... түсініктеме хаттамасын қарастырамыз.
Есеп берудің негізгі үлгісі болып бухгалтерлік баланс саналады. Оны ... ... есеп ... ... ... ... бойынша қалдық пен айналым аналитикалық есеп мәліметтерімен салыстырылады. Жылдың басындағы және аяғындағы баланстардың деректерін салыстыру үшін жыл ... ... ... ... ... жыл ... ... баланс номенклатурасымен, бөлім топтамаларымен, әрбір баптарымен сай болуға тиіс.
Бухгалтерлік баланс 2 БЕС мен есеп ... ... ... ... ұсыныстарнда анықталған ақпараттардан тұруы тиіс.
Баланс бас кітапта ... ... ... ... жасалады. Ол міндеттеме, меншік капиталы, активтер деген бөлімдерден тұрады. Активтер мен міндеттемелер өз кезегінде ұзақ және ... ... ... ... мен ... ... зачет жасалуы рұқсат етілмейді. Баланстың кейбір баптары басқа баптарға енгізілмеуі керек, немесе бұрып қоюға болдмайды.
Сонымен, баланстағы ағымдағы ... мен ... ... және ... ... ... қаржылық есеп беру үшін маңызы зор, сондай-ақ пайдаланатындар үшін де ол өте ... және ... сол ... ... талдау жасалынады.
Сонымен ұзақ және ағымдағы активтер, меншік ... ұзақ және ... ... ... баланста ашылуы тиіс. Жыл соңында белгіленген тәртіп бойынша ... ... ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша кәсіпорынның қаржылық жағдайы талданады.
2.4. Қаржылық-шаруашылық қызметі туралы есеп беру
Қаржылық-шаруашылық қызметі туралы есеп беру келесі көрсеткіштерден тұрады:
* өнімді, ... ... ... ... табыс; ҚҚС, акциздер және басқа міндетті төлемдер мен салықтар шегертілген ... ... ... ... ... бағадан және сатудан жеңілдіктерді қоспағанда;
* өнімнің, жұмыстың, қызметтің сатылған өзіндік құнына кәсіпорынның нақты шығындары, яғни жұмысты, қызметті ... ... ... ... ... жалпы табыс өнімді, жұмысты, қызметті сатқаннан түскен табыстан өнімнің ... ... ... алып тастағанан соң шығатын қаржылық нәтижесі;
* кезең шығыстары өнімнің, жұмыстың, қызметтің өндірістік өзіндік құнына ... ... ... және ... шығыс, пайыздарды төлеу бойынша шығыс;
* негізгі қызметтен ... ... - ... ... пен ... ... айырмасы;
* негізгі емес қызметтен түскен табыс - кәсіпорнның негізігі қызметімен баланысты емес операциялардан алынған табысы;
* салық салынғанаға ... ... ... ... ... - ... және ... емес қызметтерін біріктіргенне алынған табыс;
* табыс салығы ... ... - 11 БЕС ... ... ... ... ... кезең үшін анықталған табыс салығы бойынша шығысы;
* төтенше жағдайынан алынған табысы;
* таза табыс.
Ақша ... ... ... есеп ... беру 4 БЕС ... бойынша жасалады. Есепте негізгі (операциондық), инвестициялық және қаржы жөніндегі қызметін жүзеге асыру нәтижесінде ... ... ... ... ... ... деректері, қаржы қызметінде пайдаланатын таза ақшалай қаражаты, ақшалай қаражаттың және олардың эквиваленттерінің таза көбеюі, жылды басындағы және аяғындағы ... ... пен оның ... ... ... ... ... қаржылық, инвестициялық қызметі тұрғысынан алған мағлұматтардың мазмұнын ашу үшін керек, мұның өзі заңды тұлғаның қаржы ... және ... ... ықпалын бағалауға мүмкіндік береді.
Инвестициялық қызметтен түсетін ақша қаражаттырының ... ашып ... ... тура әдіс ... ... бұл әдіс ... ақшалай түсім қаражаттары мен төлемдерінің негізгі түрлері ашып көрсетіледі, не ... әдіс ... ... бұл әдіс ... ақшалай түсім қаражаттары мен төлемдерінің негізгі түрлері ашылып көрсетіледі. [26]
Операциондық қызмететегі ақша қозғалысын анықтау үшін ... және ... ... ... ... ақша ... ... түрлері ашылады. Мысалға, өнімді сатудан түскен түсімнен сатып алынған материалдардың барлық төлем түрлерін, несие үшін пайыздық төлемдерін, бюджетке тиесілі төлемдерін ... ... ... ... ... ... ақша ... түсуі мен шығуының нәтижесі; өнімді, жұмысты, қызметті сатқаннан түскен түсімнен, алынған аванстан, дивиденттерден, пайыздан, роялтиден, шығыстарынан тұрады.
Жанама әдістер - бұл ... таза ... ... зиян ... ағымдағы активтер мен міндеттемелеріне, ақшасыз операцияларына, өткен жылдармен салыстыра ... ... және ... ... ... ... ... табыстар мен шығыстарға түзету жасалады. Бұл әдісте баланс мәліметтері мен қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп беру ... ... ... Бұл әдісте қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп берудің әрбір ... ... ... ... Тек қана таза табыс сомасын өткен жылдармен салыстыру арқылы есептік кезеңнің қкөрсеткіштеріне түзетулер енгізіледі.
Таза табысты түзететін операциялар
Түзетуді жүргізудің тәртібі
Материалдық емес ... мен ... ... бойыншаесептелген амортизациясы
Есептелген амортизация сомасы таза табыс сомасына қосылады, өйткені ол ақша қаражаттарының шығысын әкелмейді
Ағымдағы активтердің сомасының өзгерістері: дебиторлық ... ... ... кезеңнің шығыстары, басқа да ағымдағы активтер
Егер ағымдағы активтер ... ... онда ... ақша ... азаяды, ал егерде керісінше болса, онда ақша қаражаттары өседі, онда олардан ... ... да ... ... ... ... кредиторлық қарыздар, салық төлемдері, басқа да ағымдағы міндеттемелер
Ағымдағы міндеттемелердің сомасы ... ақша ... ... да ... егер ... азайса, онда ақша қаражаттары да азаяды, онда олардан алынған шығысы да көрсетеді
Инвестициялық және қаржылық қызмет. Инвестициялық қызмет - ұзақ ... ... ... ... және ... ... өтеу және алу.
Инвестициялық қызметке мыналар жатады:
* Негізгі құралдарды, материалдық емес ... және ... да ұзақ ... активтерді сатудан, қаржылық инвестицияны сатудан, басқа кәсіпорындардан алынған қарыз қаражаттары және басқа да түсімдер;
* Негізгі ... ... емес ... және басқа да ұзақ мерзімді активтерді сатып алуға жұмсалған ақша қаражаттырының шығысы;
* Қаржылық инвестицияларды алу, басқа ... ... ақша ... ... да төлемдер.
Инвестицяилық қызмет бухгалтерлік баланстың ұзақ мерзімді активтерінің құрамына кіреді. Оған қаржылық инвестицияға әсер ететін операциялар да ... ... ... ... ... ... ... есеп беруінде көрініс табады, онда ол акцияларды сатудан алынған табыс немесе шығыс ретінде көрінеді, сондай-ақ негізгі құралдарды және ... да ... ... ... ... қызмет меншік капиталы мен қарыз капиталының құрамы мен мөлшерінің өзгерісінің нәтижесі болып табылады:
Оған мыналар жатады:
* Шығарылған акциядан түскен ақша ... және ... да ... ... ... ... ... және банктік емес несиелер, басқа да түсімдер;
* Алынған банктік және ... емес ... ... ... ақша қаражаттары, өз акционерлерінен акциясын сатып алу үшін жұмсалған қаражаттар, ... және ... да ... ... Кәсіпорын қаржылық, инвестициялық және ақшасыз операцияларды жүзеге асыруы мүмкін. Оларға: материалдық емес активтерді және ... ... ұзақ ... ... ... алу, кредиторлық қарызды кредиторға акцияны және басқа да ... ... беру ... өтеу, басқа кәсіпорынның акцияларын сатып алынған тауарларға және дайын өнімге айырбастау жолымен алу жне т.б.
Ақша қаражаттарының қозғалысы ... есеп беру үшін ... ... ... пайдаланады, онда келесі ақпараттар келтіріледі:
* Өткен және есептік жылдағы баланс, оның барлық баптары салыстырылады және олардың әрқайсысы ... ... ... ... және ... жылдағы қаржылық-шаруышылық қызметінің нәтижесі туралы есеп беру, оның барлық табыстары мен шығыстары, есептік кезеңнің соңындағы таратылмаған ... ... ... ... ... қандайда қызмет түріне сомалардың үлес салмағын анықтауға болады. Осы әзірленген кестелердің ... шолу ... есеп ... ... ... ... ...
2.5.Қаржылық есеп беруге жасалған түсініктеме жазба.
Түсініктеме жазба - кәсіпорында жасалған негізгі ... ... ... ... кезекте, бизнес жоспарының барлық тауарлары бойынша негізгі себептермен қоса, ... ... ... баға ... және есептік кезеңде кәсіпорынның жұмысына оң және теріс әсер еткен жақтары да ашылады:
Түсініктеме жазба қаржылық есеп берудің бір ... ... ... ... ... ашуы ... ... қатысты субъекттің есеп саясатында қаралған негізгі ережелері:
* ... емес ... мен ... ... - ... ... мен амортизациясын есептеу;
* Субъекттің инвестициялық саясаты - қаржылық инвестицияның баланстық құнын анықтау және қайта бағалаған ұзақ мерзімді қаржылық ... ... ... ... ... ... табысын шығару, инвестицияны сатқаннан алынатын табысқа шектеулер қою, қайта бағалаудың кезеңділігін сақтау;
* ТМҚ - қорларды ... ... ... және ... ... ... ... тауарларды, аяқталмаған өндірісті және дайын өнімді бағалаудың әдісі;
* Тапсырыс берушілермен және сатып алуышлармен, дебиторлармен, еншілес, тәуелді, бірлесіп бақыланатын серіктестіктермен есеп ... ... ... - ... ... демалысқа шыққан еңбеккерлердің еңбекақысы;
* Меншік капиталы - жарғылық және резервтік ... ... ... және ... жазба баланс бойынша ұзақ және ағымдағы активтерді, меншік капиталын, ұзақ және ағымдағы міндеттемелерді ашып көрсетеді:
* Ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... бөлігіне қатысты;
* Меншік капитылының бөлігіне қатысты;
* Ұзақ мерзімді міндеттемелерге қатысты;
* Қысқа мерзімді міндеттемелерге ... ... ... ... есеп беру ... ... ... жазбада мыналар қамтылуы керек:
* кәсіпорынның барлық қызмет ... ... ... ... әсер ... ... ... өнімнің өзіндік құнына әсер ететін факторлар;
* төтенше жағдайлардан алынатын табыстар мен ... ... ... орын ... және қаржылық шаруашылық қызметіне мәнді әсер ететін немесе етпейтін шаруашылық операцияларын баяндау керек.
Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп беру ... ... ... ... ... баяндалуы керек:
* операциондық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының қозғалысын ашу үшін кәсіпорын қандай әдісті пайдаланады;
* түсетін ақша ... мен ... ... төленетін ақша қаражаттары нетто негізінде ашыла ма, әсіресе кәсіпорынның өз ақша қаражаттарынан клиеттердің ақша қаражаттары асып кеткен жағдайда;
* ақша ... ... ... ... және ... ... кәсіпорынның қаржылық қызметі мен қаржылық жағдайына баға берілуі керек.
Бухгалтерлік есеп беру нақты бір кезең уақытындағы қаржылық-шаруашылық қызметінің бір-бірімен байланысқан ... ... ... ... есеп ... ... ақпараттылығымен және қисындылығымен өзара байланысқан, ал бұл ... ... ... ... туралы ақпараттарды динамикалық тұрғысынан жан-жақты қамтамасыз етеді және қаржылық талдау үшін ... ... ... ... есеп ... пайдалануына өз септігін тигізеді. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың әдісі қаржылық есеп беруге берілген ақпараттың көлеміне және мақсатына тәуелді болып ... Егер де ... ... ШЖС даму ... мен ... туралы ақпараттардың көрнекті әрі жай ғана алу болса, онда талдаушы экспресс-талдаумен ғана шектеледі. Егер де ... ... ШЖС ... ... ... ... ... онда қаржылық-шаруашылық қызметінің барлық талдау көрсеткіштерін пайдалануы керек.
Қорытынды
Қаржылық есеп - бұл ... ... ... ... көрсеткіштердің тәртіпке келтірілген жүйесі, ол ағымдағы бухгалтерлік есеп ақпаратына негізделген.
Қаржылық есептің мақсаты - тұтынушыларды қандай да бір құрылымдағы ... ... ... ... ... жағдайдың шынайы көрінісін бейнелеу.
Қаржылық есеп субъект (кәсіпорын, ұйым) қызметіндегі жасалған жұмыстар мен шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... жағдайын сипаттайтын элементтердің активтері, міндеттемелерге және жеке меншіккапиталға топтастыруға болады. Топтастырылған ... ... бар ... ... ... ... ... және бақылауға қабілеті жететінін ашып көрсетеді.
Қаржылық есеп негізінде ... ... ... ... бастау тенденциясын дер уақытында аңдып, оның шаруашылық қызметіндегі жағымсыз құбылыстардың алдын алуға болады, сондай-ақ пайданы молайту үшін ішкі ... ... соны ... ... ... ... ... жетуге болады. Кәсіпорындардағы қаржы қызметінің ойдағыдай барысы алға қойған мақсатқа, жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізуге қажетті жағдай ... ... ... ... ... қаржылық жағдай қалыпты тұрақтылығын қамтамасыз етеді, ал бұлар кәсіпорынның төлем қабілетіне кепілдік береді.
ҚР-нда енгізілген қаржылық есеп негізгі ... ... ... ... ... ... келеді.
ҚР-ның заңдарында бұл тұғырнамалар жүзеге асырылады. Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру ... ... ... ... шынайлылық пен кедергісіз берілетіндік, бейтараптық, салыстырмалық, жүйелілік принциптеріне сай ... ... ... ... білдіреді: табыстар еңбек сіңіріліп табылғаннан кейін аударылады, ал ... ... соң ... яғни ... мен ... ... баланс пен қаржылық-шаруашылық қызмет нәтижелері туралы есепте ... ... ... ақша ... ... ... ... емес, пайда болған сәтінен бастап есепке алынады. [5]
Қаржылық есепті жасау үшін есептік уақыт болып есепті кезеңдегі календарлық соңғы күн ... ... ... ... ... ... есеп үшін есеп беру ... календерлық жылдың 1 қаңтарынан бастап 31желтоқсанға дейін. Егер ҚР заңында басқаша жағдай қаралмаса, есеп әр жылдың 30 сәуірінен ... ... ... ... тізімі
1. Назарова В.Л. -- Алматы, 2005ж.
2. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Радостовец В.В.,Шмидт О.И. -- ... ... ... Қ.К., ... Н.З., ... Н.А.Жантаева -- Алматы, , 2005ж.
4. Ертісбаев Е.Қ. -- ... ... К.Ә. ... -- ... ... ... Н.А. -- Қарағанды, 2004ж.
7. журналы, №3-4, қаңтар 2005ж., баспа үйі
8. -- №12 ... ... -- №7 (156), ... 2003ж. ... ... ... Фолиант - 2008ж.
11. Қ.Қабылова,Ш.А.Оспалинова Н.Оразалинова Фолиант - 2007ж.
12. Б.С. Мырзалиева,Р.С.Әбдіүшкіров Алматы - ... ... ... - ... Н.К Кабылова,Ш.А.Доспалинова,Р.Фолиант - 2006ж.
15. Н.К Кабылова,Ш.А.Доспалинова,Е.Н Оразалинов,Р.Фолиант - ... ... ... - ... Ә.Әбдіманапов Алматы 1995ж.
18. Б.Мырзалиев, С.Әбдіүшкіров Алматы - ... ... ... - ... С.Мырзалиев, А.Сәтмырзаев С.Әбдіүшкіров Экономика -2008ж.
21. Э.О.Нұрсеитов Алматы - ... ... ... - ... А.С.Бекболсынова,Р.Фолиант - 2007ж.
24. Н.Әліпбеков Ж.Ералы,Р. Фолиант - 2008ж.
25. А.М Қамбарова,Р.Фолиант - ... ... - ... ... ... - 2008ж

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аралық қаржылық есептілік22 бет
Басқарушлық және қаржылық есептіліктер айырмашылықтары5 бет
Есеп циклі және қаржылық есепті дайындау12 бет
Компанияны басқарудағы қаржылық есептілік9 бет
Кәсіпорынның шаруашылық – қаржылық қызметі. Бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы. Есеп саясаты70 бет
Кәсіпорынның шаруашылық – қаржылық қызметінің жалпы сипаттамасы. бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы. есеп саясаты49 бет
Қазіргі таңдағы қаржылық жәнe салықтық eсeптіліктің экономикалық мәні мeн маңызы77 бет
Қазақстан Республикасының бухгалтерлік және қаржылық есептілік туралы заңы38 бет
Қаржылық есеп беру түрлері және есепті ұйымдастыру23 бет
Қаржылық есептілік78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь