Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің қаржысы

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ШАРУАШЫЛЫҚ ЖҮРГІЗУШІ СУБЪЕКТІЛЕРДІҢ ҚАРЖЫСЫ ТУРАЛЫ ТҮСІНІК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.1 Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының мазмұны ... ... ... 4
1.2 Кәсіпорындардың, ұйымдардың және мекемелердің сыныптамасы...8
1.3. Негізгі ұйымдық.құқықық нысандардың шаруашылық жүргізуші субъектілері қаржысының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ ЕМЕС ҰЙЫМДАР МЕН МЕКЕМЕЛЕРДІҢ ҚАРЖЫСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
2.1. Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелер қаржысының мазмұны және оны ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 19
2.2. Коммерциялық емес қызметтің ұйымдары мен мекемелерін қаржыландырудың көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
2.3. Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің шығыстары ... ... ..26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
Кіріспе

Шаруашылық жүргізуші субъектілердің экономикалық қызмет сферасындағы өндірістік қатынастардың айырықшалықты ерекшеліктері, таза қаржы қатынастарының басқа ақша қатынастармен өте тығыз байланысты, бірқатар ғалымдардың пікірі бойынша кәсіпорындар мен салалар қаржысы қаржы жүйесінің жалпымемлекеттік қаржылардан ортақ белгілерінен гөрі көбірек айырмашылығы бар буыны болып табылады дегенге жеткізеді. Олардың пікірінше, егер бұл буынға кәсіпорындардың ақша қатынастарының бүкіл жиынтығын қосса, онда дербес экономикалық категорияның – кәсіпорындар мен ұйымдардың ақша шаруашылығының бар екендігі жөніндегі мәселені қоюға болады.
Коммерциялык, шаруашылык жүргізуші субъектілер табыс (пайда) алу максатында қүрылады. Олар өзінің қызметін мынадай нысандарда жүзеге асыра алады: мемлекеттік және муниципалдық кәсіпорыцдар; шаруашылық қоғамдар мен серіктестіктер; өндірістік кооперативтер. Коммерциялық негіздерде материалдық өндіріс сферасы кәсіпорындарының басым бөлігі жәнс материалдық емес сфера ұйымдары мсн мскемслерінің едәуір бөлігі жұмыс істейді: коммерциялық банктер, сақтық үйымдары, қаржы секторының басқа мекмелсрі (жинақ ақша-деиозит мекемелсрі, инвестидиялық қорлар, қор биржалары, бағалы қағаздар рыногі мен ақша-кредит рыноктеріне қызмет көрсететін әр түрлі мекемелер), сауда-делдалдық кәсіпорындар, ерікті қоғамдық қорлар, трасттық компаниялар және басқалары.
Қаржы қорларында кәсіпорындар мен үйымдар мүлкінің қозғалысы бұл ақпаратт ндіріс, шаруашылық-каржы және әлеуметтік қызметгі басқаруда пайдалану үшін толық немесе ішінара түрдс бейнеленеді. Жекелеген қорлардың қозғалысы қаржының көлемін, нысанын, пайдалану мөлшерін неғүрлым анық көрсетсді. Сондықтан кейбір қорлар бір мезгілде орындалуға белгіленген (жоспарланған), сондай-ақ іс жүзінде қол жеткен кәсіпорын қызметінің қаржылық көрсеткіштсрі де болыл табылады немесе есеп-қисап үшін бастапқы мәліметгср ретінде қызмст етеді
Өндірістік емес сферада коммерциялық негізде жұмыс істейтін тұрғын үй-коммуналдық жәнс тұрмыстық қызмет көрсету, сақтандыру, банк және басқа кәсіпорындарымен (ұйымдарымен) қатар коммерциялық емес қызмет жүргізетін ұйымдардың үлкен бөлігі жұмыс істейді.
Бұл жұмыстың мақсаты мемлекеттік жалпы республикалық деңгейдегі коммерциялық емес кәсіпорындардың қаржысын жан-жақты ашып талдау.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. К.Ш.Дүйсенов., Э.Т.Төлегенов., Ж.Г.Жұмағалиева «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау». Алматы. Экономика баспасы, 2001 ж.
2. Ишмухамбетова Т.Р., Қапанова А.К. «Кәсіпкерлік іс-әрекеттің экономикалық негізі» - Алматы : ҚазҰТУ , 2001.
3. Ишмухамбетова Т.Р., Мендебаев Т.М. «Өнімнің өзіндік құнын есептеу» - Алматы : ҚҰТУ, 1995.
4. Лисицын Н.А. и др. «Экономика , организация и планирование промышленного производства» - Минск: Высшая школа, 1990.
5. Власова В.М. и др. «Основы предпринимательской деятельности»-Москва.: Финансы и статистика, 1996.
6. Гамрат- Курек Л.И. «Экономическое обоснование дипломных проектов» -М.: Высшая школа , 1985.
        
        Жоспар:
Кіріспе.................................................................
..............................................3
1 ШАРУАШЫЛЫҚ ЖҮРГІЗУШІ СУБЪЕКТІЛЕРДІҢ ҚАРЖЫСЫ ТУРАЛЫ
ТҮСІНІК…..…………………………………………………….…....4
1.1 Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының мазмұны…......…4
1.2 ... ... және ... сыныптамасы...8
1.3. Негізгі ұйымдық-құқықық нысандардың шаруашылық жүргізуші
субъектілері қаржысының
ерекшеліктері...........................................................13
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ ЕМЕС ҰЙЫМДАР МЕН МЕКЕМЕЛЕРДІҢ
ҚАРЖЫСЫ.....................................................................
.....................................20
2.1. ... емес ... мен ... ... ... ... 19
2.2. Коммерциялық емес қызметтің ұйымдары мен мекемелерін
қаржыландырудың
көздері.....................................................................
........................24
2.3. Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің шығыстары...…….26
Қорытынды...…………………………............................……….....……….30
Қолданылған әдебиеттер тізімі...........……………………….……...…….31
Кіріспе
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің экономикалық ... ... ... ... ... таза ... басқа ақша қатынастармен өте тығыз байланысты, бірқатар
ғалымдардың пікірі бойынша ... мен ... ... ... ... қаржылардан ортақ белгілерінен гөрі көбірек айырмашылығы
бар буыны ... ... ... жеткізеді. Олардың пікірінше, егер бұл
буынға ... ақша ... ... ... ... онда
дербес экономикалық категорияның – кәсіпорындар мен ... ... бар ... ... ... ... болады.
Коммерциялык, шаруашылык жүргізуші субъектілер табыс (пайда) алу
максатында қүрылады. Олар өзінің қызметін мынадай ... ... ... мемлекеттік және муниципалдық кәсіпорыцдар; шаруашылық қоғамдар мен
серіктестіктер; өндірістік кооперативтер. ... ... ... сферасы кәсіпорындарының басым бөлігі жәнс материалдық
емес сфера ұйымдары мсн мскемслерінің едәуір ... ... ... ... сақтық үйымдары, қаржы секторының басқа мекмелсрі
(жинақ ақша-деиозит ... ... ... қор ... ... рыногі мен ақша-кредит рыноктеріне қызмет ... әр ... ... ... ... ... қорлар, трасттық
компаниялар және басқалары.
Қаржы ... ... мен ... ... ... бұл
ақпаратт ндіріс, шаруашылық-каржы және әлеуметтік қызметгі басқаруда
пайдалану үшін толық немесе ... ... ... ... ... ... көлемін, нысанын, пайдалану мөлшерін неғүрлым анық
көрсетсді. Сондықтан кейбір ... бір ... ... ... ... іс ... қол ... кәсіпорын қызметінің
қаржылық көрсеткіштсрі де болыл табылады немесе ... үшін ... ... ... ... емес ... коммерциялық негізде жұмыс істейтін тұрғын үй-
коммуналдық жәнс тұрмыстық қызмет ... ... банк және ... ... ... ... емес ... жүргізетін
ұйымдардың үлкен бөлігі жұмыс істейді.
Бұл жұмыстың мақсаты мемлекеттік жалпы республикалық деңгейдегі
коммерциялық емес ... ... ... ашып ... ... ... ... ҚАРЖЫСЫ ТУРАЛЫ ТҮСІНІК
1.1 Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының мазмұны
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы – ... ... ... ... және ... ... болып табылады, ... ... ... материалдық және материалдық емес
игіліктер жасалатын және елдщің ... ... ... ... қоғамдық өндірістің басты буынына қызмет көрсетеді.
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... көзі – қоғамдық өнім ... ... ... жұмыс істейтіндіктен бұл буынның қаржысы қаржылардың
негізі, бастапқы бөлігі болып табылады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының ... ... ... сияқты, тауар-ақша қатынастарының өмір сүруімен және экономикалық
заңдардың іс-әрекетімен байланысты.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы ақша нысанында ұлғаймалы ұдайы
өндіріс процесінің ... ... ... және ... заңдардың
талаптарына сәйкес оны жүзеге ... ... ... Ол ұлттық
шаруашылықты одан әрі дамыту үшін ... ... ... мен
қорланымдарды бөлу және пайдалану үшін қолданылады. ... даму ... ... ... ... экономикалық инструменті,
экономиканы қайта құрудың қуатты ... ... ... ... субъектілердің берік әрі жақсы қалыптасқан қаржыларысыз мүмкін
емес. өндірістік қатынастардың бір ... ... олар ... ... ... ... ... ұлттық шаруашылықты
басқарудың төменгі буындары шаруашылық қызметінің тиімділігіне әсер етеді.
Шаруашылық ... ... ... ... ... сан ... ... өнеркәсіп, ауыл үшаруашылығы, құрылыс,
көлік, жабдықтау-өткізу, сауда, дайындау, геологиялық барлау, ... ... ... ... ... ... ... үй-
коммуналдық қызметтерін, түрлі қаржы, ... ... ... ... ... ... және басқа ... ... ... ... ... концерндердің, ассоциациялардың,
салалық министрліктер мен басқа шаруашылық органдардың, шаруашылықаралық,
салааралық, кооперативтік ... ... ... ... нысандарының дамуы кәсіпорындардың жаңа тұрпаттарының: жекеше,
кооперативтік, акционерлік, аралас, шетелдердің кәсіпорындарымен ... ... ... пайда болуына жеткізді. Шетелдік
және ... ... ... ... ... ... ... меншікті пайдаланудың тәртібі өзгерді: меншікті басқару
мен пайдаланудың аз ... ... жаңа ... ... ... ... саты ... кәсіпорындарды сатып
алу, оның жаңа иелікке көшуі және жекешеге немесе бірлескенге айналуы болып
табылады.
Экономикалық реформалар ... ... ... мемлекеттік меншіктің
республикалық, коммуналдық меншікке бөлінуі де мемлекеттік ... ... ... негіздегі бірлесіп басқару
органдарының – ... ... ... және т.с.с. көптеген нысандарына мүмкіндік туғызады. Бұл
процеске коммерциялық есептің дамуы, аймақтардың өзін өзі ... мен ... ... көшіруге мүмкіндік береді.
Ұлттық шаруашылықтың әрбір саласы қаржысының бұл ... ... ... ... ... ... бар. ... бірге барлық салалардың шаруашылық ... ... мәні мен оны ... ... ... ... бұл
шаруашылық жүргізудің ортақ ... және ... ... ... ... субъектілер қаржысы жалпы қаржылар сияқты ... ... ... ... ... ... ... бөлгіштік функциясының
ерекшелігі қаражаттардың жеке-дара ... ... ... ... құны ... экономикалық нормативтер негізінде
бөлінетіндігінде болып отыр, мұның өзі қаржының ұдайы өндіріс процесінде
құнды бөлу және ... ... ... ... ... ... ... экономикалық тұрғыдан негіздеп бөлу қаржының ұдайы өндірістік
қосалқы функциясын да іске асырудың басты шарты ... ... Бөлу ... мен ... ... байланыстырушы буын. Бұл ... өнім ... ... алуы және оны ... ... өтеуге және таза табысты жасвауға пайдалану арқылы
болып жатады. Табыстың бір бөлігі қайта бөлу ретінде ...... ... ... тыс ... ... ал ... еңбекке ақы төлеуге, әлеуметтік мұқтаждарға, өндірісті кеңейту және
дамыту жөніндегі шығындарды ... ... ... ... субъектілердің қаржысы сонымен бірге бөлгіштік
функция шеңберінде ұдайы өндірістік функцияны орындайды. Оның ... ... ... ... ... ... және ақша қаражаттарының ауыспалы
айналымы процесінде олардың қозғалысы ... ... ... ... ... Бұл үшін кәсіпорындар өнім өндіру мен оны өткізудің
жоспарлары, болжамдары мен ниеттері ... ... ... ... ... ... бір ... кірістер мен
шығыстардың ... ... ... ... меншікті қаржы
ресурстары, басқа ұйымдар мен өз ... ... ... банк ... ... ал ... жағдайда бюджеттен
бөлінетін қаражаттар есебінен жабылатынын анықтайды.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының бақылау функциясы кәсіпорын
экономикасында ... рөль ... ... және бақылаусыз шаруашылық
жүргізуге болмайды. ... ... ... ... ... ... өндірістің өсуін ынталандыру және еңбек, материал, табиғи және
еңбек ... ... ... ... бақылауды қамтамасыз ету
процесінде маңызды рөл атқарады. ... ... тек ... ... ... ғана емес, сонымен бірге оның басқа ... ... және ... ... ... қарым-
қатынастарында да жүзеге ... ... ... субъектілер
арасындағы өзара қатынастарда бақылау жеткізілім тауарларға, көрсетілген
қызметтерге және орындалған жұмыстарға ақы ... ... ... ... ... ... іс-әрекет кезінде бақылау бюджет алдындағы
міндеттемелердің орындалуы кезінде, банк н,есиелерін ... және ... ... ... ... субъектілердің қаржысы сферасындағы сан алуан
қатынастар ... ... ... ... ... ... жүргізуші
субъектілермен болатын мынадай топтарға ірілендірілген ақша қатынастарына
саяды:
Басқа әр түрлі кәсіпорындармен және ұйымдармен (олар: өнім ... алу, ... тыс ... ... ... ... шарт міндеттерін бұзған кезде айыппұл төлеу және алу, ... ... ... кәсіпорындардың акциялары мен облигацияларына
қаражаттарды инвестициялау, олар ... ... мен ... төлеу
және алу процесінде, коммерциялық несиелеу кезінде қалыптасады);
өзінің ... ... (бұл ... ... ақы ... ... қорын
жасауды, табысты бөлу және тұтыну қорынан қызметкерлерге жәрдемақылар
төлеуді, сонымен бірге ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастыру үшін ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын бөлу
кезінде);
мемлекетпен – бюджетке салықтар төлеу, бюджеттен қаржыландыру кезінде,
мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып ... ... ... олар ... ... ... ... мен ресурстарды қалыптастырғанда;
банктермен (қаржы қатынастарының бұл тобы банк ... алу, ... ... ... ... төлеу, банктерге уақытша пайдалануға
белгілі бір төлеммен бос ақшаны беру, банк өткізетін бағалы ... ... ... түрінде іске асады);
сақтық органдармен – мүлікті, қызметкерлерді, ... ... емес ... ... ... ұйымдармен – ішкісалалық қайта бөлу шегінде (пайданы,
табыстарды, ... ... бөлу ... жалгарлік төлемдер бойынша және
басқалары);
құрылтайшылармен (бұл қатынастар ... ... ... үшін қаржы жарналарын төлеу кезінде, ... ... ... және оның бір бөлігін шартқа сәйкес құрылтайшыға ... ... және ... ... ... ... бір ... жалпы
қаржылардың экономикалық табиғатын сипаттайтын белгілер, басқа жағынан,
қоғамдық өндірістің ... ... ... ... етуіне
байланысты ерекшеліктер тән. Сонымен бірге бұл қаржыға тән мынадай ... ... ... ... ... ... ... нысандары мен
мақсатты арналымының сан алуандығы;
2) өндірістік құралдардың ... ... және ... ... және ... ... ... пайда болуы. Өндірістік ...... ... ... олар өндірістің өзі сияқты
үздіксіз қозғалыста ... ... ... құн нысандарының
тұрақты ауысымы болып отырады. Кәспорын қызметінің кез келген
мезетінде өндірістік құралдар материалдық-заттық және ақша
нысанында болуы ... ... ... ... шаруашылық қызметінің
барлық жағына әсер ету мүмкіндігі;
4) шаруашылық ... ... ... ... ... ... болып табылады.
1.2 Кәсіпорындардың, ұйымдардың және мекемелердің сыныптамасы
Шаруашылық жүргізуші субъектілер – кәсіпорындар мен ұйымдар ... ... ... ... ... ... компаниялар және басқалары), мекемелер әр түрлі белгілері бойынша
айырудың негіздемелері қаржыны ... ... ... әсер ... ең ... ... кәсіпорындар мен ұйымдарды қызмет
сфераларының біріне – ... ... ... емес ... ... ... Қызметтің материалдық сферасының кәсіпорындары бүкіл
қоғамның ... ... ... ... ... ... ... мен
игіліктерді жасайды.
Бұл сферада жасалған өнімнің бір ... оның ... ... ... ... ... басқа бөлігі түпкілікті
тұтынуға, соның ішінде өндірістік емес сферада бағытталады. ... ... ... ... ... ... қабылдайды, к,ызметтерді
жасаудың процссі, әдеттсгідей, оларды тұтыну процссімсн тоқайласады, яғни
олар қордалауға, сақтауға ... ... екі ... аталған қағидалы айырмашылықтары бұл
сфералардың қаржысын ұйымдастыруға — каржыландыру, өнімдер мен қызметтер
құнының жасалу процестеріндегі ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерін қалыптастыру — қорланымдарды,
табыстарды немесе пайданы бөлу және пайдалану кезінде де ... ... ... сфера қорларынын қозғалысында өндірістік босалқы
қорларды, аяқталмаған өндірісті жасаумен, ... өнім және ... ... ... емес бірқатар ... ... ... ... орын ... қатынастарының мазмұны мен шаруашылық жүргізуші субъектілердің
қаржылық жұмысын үйымдастыруға олардың ... ... ... ... ... айтарлықтай ықпал
жасайды.
Материалдық өндіріс сферасының кәсіпорындардың қаржысының ... ... ... іс-әрскет ететін саласына да байланысты болып
келеді.
Қаржының салалық ерекшеліктері өндірістің сипатымен, түрлі салалардың
технологиясымен, ... ... ... (созыңқылығымен),
маусымдылықпен, өндірістің табиғат және климат факторларына тәуслділігімен,
шаруашылықты жүргізудің экономикалық ... ... ... ... ... ... жылдамдығына,
қалыптастырылатын ақша қорларының ... ... ... ... ... құрылымына, бюджетпен және басқа қорлармен
болатын өзара катынастарға әсер ... ... ... ауыл
шаруашылығы, құрылыс өндірісі үшін сипатты болып ... ... ... шығындарының мөлшеріне әсерін тигізеді: мысалы, ұзақ кезеңді немесе
маусымдық сипаттағы өндірістер аяқталмаған өндіріске қаражаттарды едәуір
оқшауландыруды туғызады; ... ... қыс ... ... әкеп соғады. Табиғи-климат факторлары жалақыға, сақтандыруға,
аудандық коэффициенттерді төлеуге байланысты шығындарға соқтырады. Ақырғы
қорытындысында ... ... ... ... ... ... ... бәсеке жағдайында мұндай кәсіпорындар өнімді өткізу кезінде
аз табыс алатын болады немесе рынокте өзінің ... ... калу ... ... ... қаржылық әдістерін табуы тиіс.
Сыныптаманың келесі ірі ... ... ... ... ... ... — коммерциялық және коммерциялық
емес қызметі болып табылады.
Коммерциялық қызметтің мақсаты табыс алу болып ... ... ... ... ... ... ... бөлігі және
материалдық емес сфера ... мен ... ... ... жүмыс
істейді.
Өндірістік емес сфера мекемелерінің едәуір бөлігі: мемлекеттік
басқару, қорғаныс, мемлекеттік ... ... жәнс ... ... ... ... ортаны қорғау, денсаулық сақтау мен білім
берудің, мәдениеттің және шығармашылықтың үлкен тобы, ... ... емес ... ... ... ... емес қызмет табыс
(пайда) алуға емес, бүкіл қоғам үшін, ... ... ... әлеуметтік
қорғауды қамтамасыз етуге қажет функциялар мен іс-қимылдарды орындауға
бағытталған.
Коммерциялық және ... емес ... ... ... ... ... ... бекітіліп берілген, онда заңды тұлға
ұғымы анықталады. Заңды тұлға деп меншік, шаруашылық ... ... ... ... ... мүлкі бар және сол мүлікпен өз міндеттемелері
бойынша ... ... ... ... Өз атынан мүліктік және мүліктік емес
жеке құқықтық міндеттерге ие болып, ... ... ... алады, сотта
талапкер және жауапкер бола алады.
Өз қызметінің ... ... ... ... ... көздейтін
(коммерциялық үйым) не мұндай мақсат ретінде пайда келтіре алмайтын және
алынған пайдасын қатысушыларына ... ... емес ... ... ... бола алады.
Коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлға мемлекеттік кәсіпорын,
шаруашылық серіктестігі, өндірістік кооператив ... ... ... емес ұйым ... ... ... ... мекеме, қоғамдық
бірлестік, тұтыну кооперативі, қоғамдық қор, діни бірлестік ... ... ... ... өзге де нысанда құрылуы мүмкін.
Коммерциялық емес үйым кәсіпкерлік ... ... ... сай ... қарай ғана айналыса алады.
Сыныптаудың бұл ... ... ... ... ... етудің түрлі қағидаттарына: коммерциялық есепке немесе белгілі
бір деңгейде шаруашылық жүргізуші ... ... ... қаржыландыруға есептелген. Егер мекеме коммерциялық және
коммерциялық емес ... ... ... ... онда ... ... қаржылық зардаптарға ұшыратады: мұндай қызметтің ... ... ... мен басқа міндетті төлемдерді төлеу,
алынған табыстарды ... ... ... ... ... ... ... белгісі
меншіктің белгілі бір нысанына тиістілігі (қатыстылығы) болып табылады.
Заңнамаға ... ... ... ... екі ... жеке ... және ... меншік. Жеке меншік азаматтардың
және (немесе) мемлвкеттік емес заңды тұлғалар мен олардың ... ... жеке ... айырықша түрі ретінде қоғамдық
Ұйымдардың меншігі болады.
Мемлекеттік меншік республикалық және коммуналдық ... ... ... ... ... ... ... үйымдық-
құқықтық нысандарының көптеген түрлерін ... ... әр ... ... ... ... Мемлекеттік меншікке негізделген мемлекеттік кәсіпорындар,
соның ішінде:
республикалық — Қазақстан Республикасының экономикалық және әлеуметтік
дамуының жалпымемлекеттік міндеттерін шешу ... ... ...... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру жөніндегі
міндеттерді шешу үшін, ... ... ... ... жеке ... негізделген көсіпорындар:
әр түрлі тұрпаттағы шаруашылық серіктестіктері, соның ішінде
акционерлік қоғамдар, кооперативтік кәсіпорындар мен үйымдар.
Қоғамдық бірлестіктердің ... ... ... ... ... ... ... түлғалар мен азаматгардың
мүлкін біріктіру негізіндегі бірлескен кәсіпорындар.
Азаматтардың меншігіне негізделген жеке меншікті кәсіпорындар.
Меншіктің жоғарыда келтірілген әр ... ... ... ... ... нысандарының тендігі мен меншік субъектілерінің
құқығын ... ... ... ... заңнамасымен кепілденілген.
Шаруашшық жүргізудің ұйымдық-құқықтық нысаны Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексімен ... ол ... ... ... ... айтарлықтай өзгерістер енгізді.
Кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысандары мен олардың мөлшерін ажырата
білген жөн. Кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысандары меншік нысанымен ... жеке (әр ... ... ... Мөлшері бойынша
кәсіпорындар шағын, орта және үлкен болуы мүмкін. Кез келген нысан шағын,
орта және үлкен ... ... ... тәртіппен қызметтің әр түрлі
сфералары шағын көсіпорындарының өндірістік және ұйымдық міндеттерді жедел
шешуге ... ... ... ... ... ... ... мақсатында параметрлері анықталуы мүкін.
Жалпы меншіктің әр түрлі нысандары кәсіпорындарының қаржысы ... ... ... бүл ... үйымдық құқықтық
мәртебесіндегі айырмашылықтар кәсіпорындарды басқару механизмінің кейбір
ерекшеліктерін, ... ... ... және ... байланысты
болатын қаржы ресурстарын қалыптастырып, бөлудің нысандарын анықтайды.
Бұл ең алдымен жарғылық капиталды ... ... ... және бюджетпен өзара қатынастарды үйымдастыруға қатысты болып отыр.
Шаруашылық жүргізудің ... ... ... капиталды
жасаудың процесіндегі қаржы қатынастарының мазмұнын анықтайды.
Кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... меншіктің субъектісі, мүлік иесінің
мүліктік жауапкершілігінің сипаты (толық, ... ... ... басқарудың механизмі. Осы критерийлерді ... ... ... ... ... (толық серіктестік,
жауапкершілігі шектеулі серіктестік, акционерлік ... ... ... ... және ... ... ретінде құрыла
алады. Олардың барлығы бірыңғай зандылық негізде ... ... ... қаржысын ұйымдастырудың ортақ қағидаларына бағынады.
Экономиканы реформалау, нарықтық қатынастардың дамуы мемлекеттік,
жекеше немесе ... ... ... ... ... ... мен үйымдарының қалыптасуын қажет етеді. Соңғы
екеуі ... ... емес ... ... ... ... әр түрлі сыныптамалық
сипаттамаларының сан ... ... ... ... бөлігіңдегі
мүмкін болатын ұштасуы қаржы жүйесінің бұл буынының қаржы ... оны ... ... қызметі айқын заңнамалық
реттемелеуді, жақсы жолға қойылған басқаруды және ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субъектілері қаржысыныц ерекшеліктері
Кәсіпорын экономиканың негізгі ... ... ... ... ... ... ор алуандығы, тауар-ақша катынастары мен рыноктің
дамуы кезінде жүмыс істейді.
Кәсіпорындарды ұйымдық-құқыктық нысандары ... ... ... үйымдастырудағы айырмашылықтарға: капиталдың қалыптасуына,
өндірістік-шаруашылық ... ... ... ... әкеп ... ... қарай шаруашылық жүргізуші субъектілердің қорларын
қалыптастырудың ерекшеліктері болады, Мысалы, өндірістік ... ... мына ... ... ... ... көздер
(амортизациялық аударымдар, таза табыс); банк кредиттері; бағалы кағаздар
шығарудан түсетін қаражаттар; мемлекеттік кәсіпорындарда ... ... ... ... бюджеттен және бюджеттен тыс ... ... ... ...... мүшелерінің үлестік
жарналарының қаражаттары. Практикада көбінесе меншіктің аралас нысандарымен
шарттасылған қорлардың көздері бойынша ... ... ... нысандары
кездеседі. Мысалы, негізгі құралдар мен ... ... ... ... жататын мемлекеттік кооператвтерде қызметкерлердің
үлестік жарналары болымсыз рөл атқарады. Мемлекеттік акционерлік коғамдарда
да ... мен ... ... ... ... айрықшалықты төлем
жалға берілген мүлік құнының амортизациялық аударымдарын, жалға беру
мерзімінің ... ... ... ... үшін ... ... ... каражаттарын, жалға алынған мүлікті қоғамдык ... ... ... (табыстың) бір бөлігін (жалгерлік пайызды) кіріктіретін
жалгерлік ақы қолданылады.
Өндірістің бастапқы қорларының ... ... ... ... ... нәтижелері бөлінеді және пайдаланылады: ... ... ... ... үлестік табыстар, бюджеттің (бюджеттік
кредиттердің) және бюджеттен тыс қорлардың шығыстарын өтеу.
Үлестік жарна негізінде жұмыс ... ...... ... бірлескен кәсіпорындардың қаржысын
үйымдастыру мұндай кәсіпорындар қаржысының қалыптасу және ... ... ... ... ... сәйкес кейінгі бөлудің
ерекшеліктерімен анықталады. Мұндай кәсіпорындардың құрылтайшылары ... ... ... ақша ... ... әр ... ... ғимараттың, жабдықтың және басқаларының), мүлікті
құқықтар (жерді, табиғи ресурстарды, мүлікті, зияткерлік (интеллектуалдық)
меншікті пайдалану ... ... ... ... ... ... ... серіктестіктері
туралы" заң күші бар жарлығына сәйкес шаруашылык, серіктестігі — ... ... ... ... ... ... кызметінің негізгі мақсаты пайда түсіру деп есептелетін және ... ... ... ... ... Шаруашылық серіктестігінің мынадай
нысандары белгіленген:
толық серіктестік;
сенім серіктестігі;
жауапкершілігі ... ... ... бар ... ... серіктестіктің пайдасы мен залалдары қатысушылар арасында, егер
құрылтайшылардың ... ... ... ... өзгеше
белгіленбесе, олардың серіктестіктің ... ... ... ... ... сенім серіктестігі мсн жауапкершілігі шектеулі
серіктестікте де осылай бөлінеді.
Акционерлік қоғамдар туралы Қазақстан ... ... ... ... ... ... үшін қаражаттарды Сенім серіктестігі ... ... ... ... ... ... ... алып жүретін катысушыларды ... ... ... ... ... шектелінген
қатысушыларды кіріктіреді.
Қаржы катынстарынын акционерлік қоғамға сәйкес белгілі ... ... ... және ... ... ... қолданғанда көрінеді. Бүған ... ... ... ... әр ... мүмкіндік тугызады: олар ашық
немесе жабық ... ... ... ... ... ішінде акцияларды
таратумен), толық немесе жауапкершілігі шектеулі қоғам ... ... ... ... ... ... ... ұжымының акциялары, акционерлік қоғамдардың акциялары), олардың
түрлерінің (артықшылықты, атаулы, үсынушыға арналған акциялар) ор ... ... ... ... "Қаржы рыногі" тарауында негұрлым толык.
жазылған.
Акционерлік қоғамның баланстық таза табысы заңнамамен ... ... Таза ... ... ... ... ... қалады және акционерлердің арасында дивидендтер ... ... ... дамытуға немесе қоғам жиналысының
шешімімен қарастырылған өзге ... ... Ашық ... ... ... 15 пайызынан кем емес мөлшердс резервтік капитал құруға
міндетті.
Акционерлік қоғамның мынадай ... жай ... ... ... ... ... ... меншікті капиталы кезінде;
егер қоғам төлеу қабілетсіздігі немесс дерменсіздігі нышан-
дарына жауап берсе.
Қоғам жарғыға сәйкес салықтарды төлегеннен ... ... ... үшін ... ... бір пайызын, соның ішінде ақшалай сыйақы немесе
акциялар түрінде бөле алады. ... ... ... ... ... облигациялармен, тауарлармен, егер бұл жарғыда қаралса,
төлене береді.
Меншіктің акционерлік нысаны экономикалық ... ... ... ... істеуде және дүниежүзілік практикада көпшілікке танылған нысан
болып табылады. Ол ұсақ ... ... ...... ... кезеңде неғұрльш тиімді кәсіпорындарды немесе салалардың
қаражаттарын ... ... ... (тартады), қаржы
ресурстарының қызмсттің аса ... ... ... ... ... Акциоиерлік нысанның құндылығына қаражаттардың жекс
иелері үшін, тіпті жеке ... ... үшін қиын ... ... ... құру ... жатады. Акционерлік кәсіпорынның көлемі тек
оның ... ... ... ... ... ... ғана ... Акционерлік нысанның аса маңызды
артықшьшығы — шидай-ақ бір ... ... ... қызметіне оның
акцияларын сатып алу аркылы қатысу мүмкіндігі.
Нарық жағдайында акционерлік ... ... ... ... ... ... ... Бұған табысты
(пайданы) қоғамныц қалыптасу мүшесіне бөлуден уақытша бас тарту, рынокті
жеңіп алу, ... ... ... қамтамасыз етуге және келешекте
табыстың айтарлықтай өсуіне жетугс бағытталған қосымша күрделі жұмсалымды
жүзеге асыру ... қол ... ... ... ... тек акцияларға ... ... ... материалдық
жауапкершіліктің іс-әрекеті жеке қаражаттардың негізінде ... ... ... ... ... (тез ... мен жоғары
табыстылық алу түргысынан) құрудың алғы шарты болып ... ... ... ... ... ... Бүл секторда
кәсіпорындардың мынадай түрлері жұмыс істсйді:
шаруашылық, жүргізу құқығына негізделген кәсіпорындар;
бұл құкық мүлікті ... ... иесі ... ... ... ... иелену, пайдалану және оған билік ету қүқықтарын
заңнамада белгіленген ... ... ... ... ... заттық
құқығы болып табылады;
жедел басқару құқығына негізделген (қазыналык кәсіпорын)
кәсіпорындар. Бұл құқық ... ... ... ... және өз ... ... меншік иесінің тапсырмалары мен
мүліктің мақсатына сәйкес заңнамалық актілерде
белгіленген шекте сол ... ... ... және оған ... құқығын жүзеге асыратын заттық құқық болып табылады.
Мемлекеттік меншіктің түріне қарай ... ... ... кәсіпорындар;
коммуналдық меншіктегі кәсіпорындар—коммуналдық
мемлекеттік кәсіпорыпдар болып бөлінеді;
Басқа мемлекеттік кәсіпорын құрған мемлекеттік кәсіпорынмен еншілес
мемлекеттік кәсіпорын ... ... ... үшін ... ... ... міндеті
болып табылады. Мемлекеттік кәсіпорындар қызметінің негізгі міндет-мақсаты
(арналымы) ... мен ... ... қарай айқындалатын мынадай
әлуеметтік-экономикалық міндеттерді шешу болып табылады, олар:
1) мемлекеттің қорғаныс қабілетін ... ... ... және ... ... ... жеке ... секторы қамтыған немесе
жеткіліксіз қамтылған коғамдық өндірістің сфералары мен салаларында бірінші
қажеттіктегі тауарларды өңдіру (жұмыстар атқару,
қызметтер ... ... ... ... мемлекеттің функциясы болып
табылатын сфералардағы қызметті жүзеге
асыру.
Кәсіпорынға қатысты уәкілді ... ... ... және ... ... басқару функцяларын орындайды.
Меншік иесі кәсіпорыңды құру, оның қызметінің предметі мен мақсаттары,
қайта ... және ... ... ... бақылау мәселелерін
шешеді. Меншік иесінің кәсіпорын мүлкін ... ... ... ... ... ... бар.
Меншік иесіне аударуға жататын пайданың үлесі уәкілді органның Қаржы
министрлігімен келісілгсн ... ... жыл ... анықталатын пайданы
бөлу нормативіндс белгіленеді.
Мемлекеттік кәсіпорындардың мүлкін негізгі құрал-жабдықтар мен айналым
қаражаттары, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... мүлкі оған меншік иесі
берген мүліктің, өз ... ... ... ... ... (ақшалай
табыстарды қоса), заңдармен тыйым салынбаған өзге де ... ... ... қүқығындағы мемлекеттік кәсіпорын қызметтің сан алуан
сферасында құрылып, іс-әрекет етуі ... ... ... ... ... ... ... құнынан аспауы және ең төменгі айлық есептік көрсеткіштің
1000 мөлшерінен кем болмауы ... оның ... ... ... резервтік капиталды
қалыптастыруға міндетті және ол ... ... 10 ... ... ... оның қарамағында қалған пайданың кем дегсндс 5 найызы осы
мақсатқа жұмсалуы тиіс. Резервтік капиталдың қаражаты тск қана ... ... ... ... ... кредиттерді
өтеуге және басқадай қаражаттары жеткіліксіз болған жағдайда пайыздық ... ... ... ... ... ... ... бағалары кәсіпорынның оларды өндіруге кеткен шығындарды толық
өтеуге, оның қызметін шығынсыз етуге және өз кіріс есебінен қаржыландыруды
қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... және
өткізетін тауарлардың (жүмыстардың, қызметтердің) бағаларын ... ... ... жоғарыда айтылған талаптарды ескере отырып
белгілейді.
Кәсіпорын мемлекеттік тапсырыстан тыс ... және ... ... ... ... өзі ... ... өз қызметінен алған мсншікті ... ... ... ... қаражат заңнамада көзделген тәртіппен беріледі.
Кәсіпорын иесіне аударылуға тиіс пайданың ... жыл ... ... ... ... ... — оныц ... органдарымен) келісімі
бойынша белгіленетін пайданы бөлудің нормативінде көрсетіледі жәнс ... ... ... ... қүқығындағы мемлекеттік мүлікке ие косіпорын қазыналық
болып табылады.
Қазыналық кәсіпорындар заңнамада белгіленген ... және ... ... ... және
өзге де арнаулы жұмыстарды орындау, еріген, су тасқынынан және
басқа сұрапыл апаттардан қорғау;
заңнамада қаржыландырудың арнаулы ... ... ... ... және ... ... ... ұстау мен дамыту;
пошта байланысы мен телекоммуникация, жалпыреспубликалық және халықаралық
байланыс ... ... ... ... және ... ... ... сақтау, табиғатты қорғау, білім беру, әлеуметтік
қоргау, ғылым және мәдениет сферасынша ... ... ... үшін құрыла алады.
Қазыналық кәсіпорын өндіретін және өткізетін ... ... ... ... ... ... ... белгілейді.
Қазыналық кәсіпорындардың қызметі уәкідді орган бскітетін смета бойынша өз
табысының есебінен қаржыландырылады. ... ... ... ... ... жеткіліксіз болған жағдайда кажетті жетпеген қаражатгар
тиісті бюджеттен бөлінеді.
Қазыналық кәсіпорынның сметадан тыс алған табыстары ... ... ... көсіпорын — өз мүлкінің есебінен басқа мсмлекеттік кәсіпорын
құрған заңды тұлға. ... ... құру ... ... ... кәсіпорындар ғана пайдалана алады.
Еншілес кәсіпорындар негізгі кәсіпорынды, ... ... ... заң ... ... ... ... негізгі кәсіпорынның
филиалдарын десрбес занды тұлға етіп қайта құру, ... ... ... үшін ... және мамандандырылған өндіріс құру,
негізгі өндірісті оған тән емес ... пен ... ... ... ... ... ... тиімді ұйымдық-кұқықтық нысандарының
бірі шетелдік фирмалар қатысқан бірлескен кәсіпорындар болып табылады.
Қызметтің ... ...... ... ... ... ... Бірлескен кәсіпорындар қолданыстағы
заңдарды сақтау, меншікті жоспарлар, коммерциялық есеп, өзін-өзі өтеу және
қаржыландыру ... ... ... ортақ жарғылық капиталы, дербес
балансы болуы тиіс. Бірлескен кәсіпорьпадардың ... ... ... ... салымдары (жарналары) есебінен құрылады. Бірлескен
кәсіпорындар заңнамамен белгіленген салықтарды төлейді, бірлескен ... оның ... ... ... ... ... бойынша салық салынады. Республикада шетелдік фирмалар
қатысқан ... ... ... және ... ... ... заңнамамен белтіленген. Кәсіпорын капиталыңдағы үлсс уағдаластык
бойынша анықталады. Әріптестерге қажетті ... ... ... ... ... ... қалған табысының (пайдасының) бір бөлігін
валюта түрінде шетжакқа аударуға, ұлғаймалы ... ... ... ... қатысуға, республика аумағында олардың меншігін
қүқықтық қорғауға кепілдіктер беріледі.
Экономиканың кооперативтік секторы бірыңғай ұлттық шаруашылық ... бірі ... ... ... ... ... барысында
меншік нысандарының дамуы қызметтің жаңа сфераларында шаруашылық ... ... ... ... ... және ... ... оның
кеңеюіне кең жол ашты.
Қазіргі кезде кооперация ... ... екі ... ... және тұтыну кооперативтері жұмыс істейді.
"Өндірістік кооператив туралы" заңда өндірістік кооператив азаматтардың
бірлесксн кәсіпкерлік қызмет үшін ... ... ... жеке ... және мүшелерінің мүліктік салымдарын (үлестерін) біріктіруіне
негізделген ерікті бірлестігі делінген. Өндірістік кооперативтер тауарлар,
өнімдср өндіріп, ... ... ... ... субъектілерге және
халыққа қызмет көрсетеді.
Өндірістік кооператив коммерциялық ұйым және заңды ... ... Ол жекс ... үшін ... ... тиым салынбаған
кәсіпкерлік қызметтің кез келген түрін жүзеге асыруға қүқыгы бар.
Өндірістік кооператив мүмкін жарғы салымдары, оның қызметінен ... ... ... ... өзгс де ... ... ... меншігіндегі мүлік коопсратив жарғысына сәйкес
оның мүшелерінің ... ... Пай ... ... ... ... үлесі болып табылады.
Кооперативтің құрылтай құжаттарында ... ... ... ... ... ... ең төменгі мөлшерін белгілейтін
кооперативтің жарғылық кахшталын құру көзделуі мүмкін.
Кооператив жыл ... ... ... ... ... капитал құра алады, ол кооперативтің несис берушілер алдындағы
міндеттемелерінің орындалуын камтамасыз етуге жәнс көзделмеген ... ... ... ... жыл ... ... ... мен (бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер төленгеннен
кейін қалған ... ... ... ... ... және ... жалпы жиналысы мен кооперативтің құрылтай ... ... ... кооперапшві сауда-саттық және тұрмыстық қызмст көрсету ... ... және ... ... ... ... ... 1999 жылғы шілденің 21-індегі заңына сәйкес
селолық тұтыну кооперативі мүшелік негізде оның мүшелерінің (пайдаларының)
материалдық және өзге де ... ... үшін өз ... ... жарналарын біріктіру жолымен жүзеге асырылатын
азаматгардың ерікті бірлестігі деп ... ... да ... ... кооперативзіне мүше бола алады.
Селолық тұтыну кооперативтері коммерциялық емес үйымдар болып табылады
және кәсіпкерлік ... ... ... мақсатгарына сәйкес
келетіңдей дәрежеде ғана айналыса алады.
Селолық тұтыну кооперативтері сауда, дайындау, өткізу, өңдеу, ... ... ... және ... ... ... өзге ... жүзеге асыру үшін мүліктік (үлестік) жарналар есебінен қүрылады.
Пәтерлер иелерінің тұтыну кооперативтері — ПИК өзгеше ... ... ... ... олар тұрғын үй қорын үстаумен, оған қызмет көрсетумен
және пайдаланумен байланысты болатын өзара ... ... ... ... емес ... мен ... ... Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелер қаржысының мазмұны ... ... ... ... ... болып табылмайтын және алынған таза
табысты қатысушылар ... ... ... ... ... емес ... танылады.
Коммерциялық емес ұйымдар туралы Қазақсган Республикасының 2001 жылғы
қаңтардың 16-сындағы № 142-11 ҚРЗ Заңына сәйкес коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... басқару мақсаттарына
қол жеткізу; азаматтардың және ... ... ... ... ... мен ... ... азаматтардың рухани және өзге
қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... дене ... мен спортты дамыту: заң көмегін көрсету үшін,
сондай-ақ ... ... жәнс өз ... ... қамтамасыз етуге бағытталған басқа да ... ... емес ... ... мақсаттары құрылтай құжаттарымен
айқындалады.
Коммерциялық емес үйымдар мекеме, қоғамдық ... ... ... ... қор, діни ... қауымдастық (одақ)
нысанындағы заңды тұлғалардың бірлестігі нысанына және заңнамалық актілерде
көзделген өзге де нысанда ... ... Бұл ... қызметінің мақсаты
пайда немесе табыс табу емес, керісінше қоғамдық қажеттіліктерді қанаға-
тандыру ... ... емес ... ... деп ... емес ... ... жасау мақсатында материалдық өндіріс салаларында жасалған
ұлттық табысты қайта бөлу нәтижесінде құрылатын ақша ... ... ақша ... ... ... емес ұйымдардың қаржысын ұйымдастыруға негізінен олардың
ұйымдық-құқықтық нысандары әсер етеді. ... ... емес ... ... ... үшін оның ... ... мекемелерді,
ұйымдарды, олардың қызметінің сипатын, басқаруды ұйымдастырудың ... ... ... отырып зерделеген жөн.
Құрылтайшысы басқару, әлсуметтік-мәдени немесе коммерциялық емес
сипаттағы өзге де қызметтерді жүзеге асыру үшін ... және ... ... деп танылады.
Меншік нысанына байланысты мекемелер мемлекеттік және жеке ... ... ... жекелеген түрлерінің құқықтық жағдайының ерекшеліктері
заңнамалық актілермен реттеледі.
Қазақстан Республикасының Копституциясына және ... ... ... ... егер заңнамалық актілерде өзгеіле ... ... ... ... астана, облыстар,
республикалық маңызы бар қала өкімдерінің шешімі бойынша құрылған және ... ... ... есебінен ұсталатын мекеме мемлекеттік мекеме деп
танылады.
Мемлскеттік мекеменің мүлкі оған оралымды басқару ... ... ... ... ... емес сипаттағы өзге
де қызметтерді жүзеге асыру үшін жеке және (немесе) мемлекеттік емес ... ... ... құрылымның бөлігі болып табылмайтын ұйым жеке
меншік мекеме деп танылады.
Жеке меншік ... ... оған ... ... ... ... ... мекеме өз міндеттемелері бойынша өзінің бөлігіндегі ақшамен
жауап береді. Ақшасы жеткіліксіз болған ... ... емес ... ... оның қүрылтайшысы жауапты болады.
Қазақстан Республикасының заңдарына қайшы келмейтін ортақ максаттарға
жету үшін азаматтардың ерікті бірігуі ... ... ұйым ... болып табылады.
Қоғамдық бірлестіктер мүшелерінің (қатысушыларының) сол ... ... ... соның, ішінде мүшелік жарналарға құқықтары ... ... ... ... қатысатын қоғамдық бірлестіктердің
міндеттемелері бойынша олар жауап бермейді, ал аталған бірлестіктер ... ... ... ... ... ... құқықтық жағдайының ерекшеліктері "Қоғамдық
бірлестіктер туралы" Қазақстан Республикасының Заңымен реттеледі.
Азаматтар және (немесе) заңды ... ... ... ... ... ... қайырымдылық, модени, білім беру және өзге ... ... ... ... мүшелігі жоқ коммерциялық емес ұйым
қор деп танылады.
Қорға оның қүрылтайшылары берген мүлік кордың меншігі ... ... ... ... мерзімде қаржы қызметін тексеруді жүзеге ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Мүшелік негізде қатысушылардың материалдық және өзге де қажеттіліктерін
қанағаттандыру үшін өз мүшелерінің, мүліктік (пайлық) жарналарын ... ... ... ... ... бірлестігі тұтыну кооперативі
деп танылады. Заңнамалық ... ... ... ... заңды тұлғалар да кіре алады.
Селолық тұтыну кооперативтері тек өз ... ғана ... ... тұратын басқа да азаматтардың материалдық және өзгеде қажеттіліктерін
қанағаттандыру үшін кұрылуы мүмкін.
Тұтыну ... ... оның ... ... ... ... ... енгізілмеген бөлігі шегінде ортақ
субсидиарлық жауаптылықта болады.
Тұтыну кооперативі алған ... оның ... ... ... және олар ... ... жұмсалады.
Тұтыну кооперативінің мүшелері жинақталып қалған шыгынды жыл сайыңғы
баланс бекітілгеннен ... үш ай ... ... ... ... жабуға
міндетті. Бұл міндеттеме орындалмаған жағдайда ... ... ... бойынша сот тәртібімен таратылуы мүмкін.
Тұтыну кооперативтерін, соның ішінде селолық кооперативтерді ... ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыру үшін каражаттарту мақсатымен акциялар
шығаратын, кірістері тек қана осы қоғамды ... ... ... ... емес ... қоғам деп танылады.
Коммерциялық емес акционерлік қоғамдардың артықшылықты акциялар, туынды
және айырбасталатын бағалы қагаздар шығаруды ... ... ... ... емес ... ... ... шарты осы шартқа әрбір
құрылтайшының немесе оның уәкілетті өкілінің қол қоюы арқылы жасалады.
Жоғарыда аталған коммерциялык. емес қызметтің ... ... ... ... ... ... қызметінің сипаты мен
қаржыландыру әдістеріне карай шартты түрдс үш топқа біріктіруге болады.
Бірінші топқа материалдық ... өте ... ... материалдық
емес қызметтер мен игіліктерді өткізуден алынатын түсім ақшадан ... мен ... ... ... Олар ... ... ... басшылыққа ала отырып, өздерінің қызметін шаруашылық-
коммерциялық есеп әдісінде жүзеге асырады. Бұл ... ... ... Бұларға ақылы негізде жұмыс істейтін білім беру мен денсаулық
сақтау мекемелері, ... ... ... ... мекемелері, ойын-сауық орындары жатады. Бүл әдісті
коммерциялық емес ... мен ... ... Кәсіпорындар қызмстпен
байланысты әр түрлі ақшалай шығынндар жасайды: игіліктер мен қызметтерді
өткізе отырып, олар түсім-ақша ... ... ... асып ... ... ... қаржы материалдық өндіріс кәсіпорындарындағыдай
ұйымдастырылады.
Ұйымдардың екінші тобына олардың толық емес ... ... ... өтеу ... ... ... ... Бұл әдіс ақылы ... ... ... үйымдастыруды қарастырады, бұл қызметтердің
бағасы қорланымсыз шығыстардың көлеміне қатысты ... ... өтеу ... ... ... бос уақытты үйымдастыру
саласында (тұрмыстық, кәсіби мамандықтар мен білім алу ... ... ... ... ... клубтарды оқып үйренудің курстары мен
мектептері) қолдалынады.
Ұйымдардың үшінші тобына бюджет ... ... ... мен салалар жатады. Олар көрсететін қызметгер тегін, оларды
каржыландырудың көзі мемлекеттік бюджст болып ... ... ... ... ... смета болып
табылады. Ол — қаржы жоспарының айрықша нысаны. Қазіргі ... ... ... ... ... жасайды, онда бюджетпен
қатынастардың біржақты сипаты, бюджет қаражаттарының ауқымы және ... ... ... бөлу ... ... ... тәртіппен
білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік ... ... ... мемлекеттік басқару мен қорғаныс органдары, ғылыми,
шығармашылық, мәдениет мекемелерінің бір бөлігі қаржылаңцырылады. Бірқатар
мекемелерді сметалық ... ... ... ... ... ... пайдаланылуы, қызметтерді тұтынушылардың еңбегі
қолдалынады, сондықтан шығындарда ... ... ... ... ... ... Материалдық емес өнім қордаландырылуға жатпайды, оны босалқы
қорга ... ... ... оның ... ұйым шығындарыиың сомасына
тең ақшалай бағалауы болады.
Коммерциялық емес ... ... ... ... ... ақша
қорларын қалыптастыру, бөлу және пайдаланумен, өзгеше қаржы қатынастарымен
қосарланып отырады.
Бұл қатынастардың ... ... мен ... ... бөлу мен ... ... ... ортақ сипат. Сонымен бірге олардың негізінде
өндірістік ... емес сала ... мен ... ... ... емес ... ... мен салаларында мынадай қаржы
қатынастары қалыптасады:
сала мен бюджет арасындағы қаржыландыру ретінде ... ... ... ... ... ... қаржылық міндеттемелерді
орындаумен байланысты қатынастар;
қаржы ресурстарын болумен және ... ... ... ... органдар арасындағы ішкісалалық қатынастар;
шаруашылық жүргізуші субъекгілердің, яғни олардың ... ... ... — түрлі салалардың ұйымдары арасындағы ақша қатынастары;
еңбекке ақы төлеу жөніндегі ... мен ... ... ... ... және ... тұтынушылары арасындағы (көрсетілген
қызметтерге ақы төлеу жөніндегі) қатынастар және т.т.
Қызметтің айрықшалықты түрлеріндегі өзара байланыстардың тым ... ... ... ... ... ... ұйымдар мен олардың мүшелері арасында жарналарды — кіру және
мүшелік жарналарды төлеу, сондай-ақ осы үйымдардың мүшелеріне ... ... мен ... ... үшін көтермелеулік сипаттағы төлемдер
бойынша;
коммерциялық ... мен ... ... ... ұйымның, қызметін
қолдап отыру үшін материалдық және ... ... ... ... ... ұйымдардың белгілі бір контингентінің (әскери
қызметшілердің, күш ведомстволары мен салық службалары қызметкерлерінің
және т.т.) ... ... бір ... ... ... ... мүмкін.
Аталынған қаржы катынастары ақша қорларын қалыптастыру, болу және
пайдалануды білдіреді, оларды ... ... ... ... болады:
ұйымдар мен мекемелердің пайдалану қызметін камтамасыз ететін қорлар;
күрделі жұмсалымдар қорлары;
көтермелеу жәнс ынталандыру сипатындағы ... мен ... ... оқу ... ... ... ауруларға) қызмет көрсетушілердің материалдық,
әлеуметтік-мәдени жәнс тұрмыстық мұқтаждарын қанағаттандырумен байланысты
қорлар;
негізгі қызметі ... ... ... емес қызметтің ұйымдары мен ... ... емес ... ... ... көздері әр түрлі болып
келеді. Оларды бұл ... ... ... ... ... ... топтастыруға болады. Мемлекет тиісті функцияларын толық
атқарған жерде ұйымдарды ұстауға жұмсалатын ... ... ... есебінен жүзсге асырылады. Бұған мемлекеттік басқару, құқықтық
тәртіпті қорғау, қорғаныс, ішінара білім беру және денсаулық ... ... ... ... ... шығындардың басым бөліғі осы
қаражаттар ... ... ... ... ... ... шығармашылық мекемелерін: кітапханаларды, мұражайлар мен көрмелерді,
сарайларды, театрларды, филармонияларды, музыкалық ұжымдарды, ансамблдерді,
мемлекеттік теле және ... ... және т.т. ... ... емес ... ... маңызы жағынан екінші көзі
көрсетілетін қызметерден, орындалатын ... ... ... ... ... ... қаражаттары, сондай-ақ ... ... өнім ... ... ... табыс (пайда) ұйымның
меншігіндегі басқа мүлікті ... ... ... ... табылады.
Қызымет көрсетуден алынған түсім-ақша ұйымның оларды орындауға жұмсаған
шығындарын жабады және ұйымның одан әрі өздігінше ... ... ... (пайданы) қамтиды. Мұндай әдістермен білім беру, денсаулық сақтау,
мәдсниет пен шығармашылық мекемелерінің қызметтеріне деген халықтын қосымша
қажеттіліктері қаржыландырылады.
Меншікті көздердің ... ... ... ғимараттарды, кұрал-жабдықты
және үйымның басқа мүлкін жалға беруден алынатын қаражаттар , мүлік пен
ғимараттарды кепілдікке ... ... ... ... ... көзі — банктердің кредиттері. Бұл көзді ақылы
қызмет көрсететін ұйымдардың пайдалануы ... ... ... ... ... ... кредитті пайдалану уақытынан асып түсетін
мерзімі бойынша жақсы жолға қойылған, бірқалыпты жұмыс ... ... ... бұл ... ... ... қамтамасыз етілуі мен
өтімділігін кепілдендіретін әдіс ретінде, ... ... ... бар ... үшін аса ... ... ... бірлестіктер мен ұйымдарды (саяси партиялар, кәсіптік,
шығармашылық одақтар, ... діни ... ... ұйымдар,
ассоциациялар және басқаларын) қаржыландырудың айрықшалықты әдісі олардың
қатысушыларының ... ... ... ... Олардың қаржылық өзара
байланыстары қоғамдық бірлестіктердің өздерінің қызметін ... ... және ... ... ... ... ... олардың қаржы ресурстарының
негізгі көзі кіру және мүшелік жарналары болып келетіндігіне ... ... ... ... ... ... ... рұқсат етілмейді. Қызметтің қоғамдық сипаты бірлестіктер
меншігін ... ... ... ... ... ... ... Калыптасатын қаржы ресурстары бірлестіктердің
жарғысына байланысты шығындарды жабуға жұмсалады.
Материалдық өндіріс сферасының ... мен ... ... қайырымдылық мақсаттарына аударылатын аударымдар, шетелдік
мемлекеттердің, ... ... ... ... ... әлеуметтік бағыттылық, мәдени және шығармашылық ұйымдары
мен ... ... ... қорларды қаржылаңдырудың көзі ретінде
қызмет атқарады. Осындай каржыландырудың алуан түрлілігі ретіндс ... ... ... ... ... тұрақтылық белгісімен ерекшеліктенетін
демеушілік қаржыландыруы бола алады.
Ғылыми ... ... ... ... —- жеке адам,
компания, фирма, халықаралық ұйым, ... ... ... бір ... ... (зерттемелерді), жобаны, ғалымдардың бір тобын немесе
жеке ғалымды зерттеуді аяқтап, оның ... ... ... басқаша
қолдануға дейін жеткізу мақсатымен өтеусіз қолдау әдісі қолдалынады.
Коммерциялық емсс қызмет ұйымдары мен ... ... және ... ... толықтырудың белгілі бір көзі олардың қарамағьшдағы
ресурстардың бір бөлігін ... жәнс ... ... депозиттерше,
сондай-ақ қаржы рыногіндс бағалы қагаздарға орналастырудан алынатыи
табыстар болып табылады.
Қаржыландырудың ... ... ... емес ... ... мен
мекемелерінің ақша қаражаттарын әр түрлі үйлесімдерде және ... ... ... ... ... ... ... беру
жүйесінде аталған көздердің жинақталымы толығырақ, мемлекеттік басқаруда —
екі-үш көздермен шектеледі. ... кез ... ...... ... көп ... аз болуы — ... ... ... мен ... тізімдемесінде қарастырылған қаржыландырудың
көлемдері азайтылмайды. Ықпал жасаудың ... ... ... ... қоғамдық-пайдалы қызметін дамытудағы, олардың жұмысының
тиімділігін арттырудағы ... ... мен ... ... ... ... емес ... мен мекемелердің шығыстары
Коммсрциялық емес ұйымдар мен мекемелердің шығыстары қағидада, жарғыға
немесе өзге бекітілген құжатта қарастырылған олардың ... ... ... ... Шығыстардың құрамы мен құрылымы ұйымның
немесе мекеме катысушыларының қызмет бағыттарының біріне ... ... бұл ... ... пайдаланылатын әдіске
қарай анықталады.
Шаруашылық есеп пен өзін-өзі өтеу негіздерінде іс-әрекет ететін ұйымдар
мен ... ... ... ... ... ... және
оларды кәдуілгі қаржы жоспарының немесе бизнес-жоспардыд корссткіштерінде
ресімдейді . Бұл жағдайда ... пен ... ... жұмсалатьш
шығындардың тізбесі материалдық өндіріс сферасында жинақталатынға ұқсас
болып ... ... ... ... шығындардың үлес салмағы едәуір
аз болып, еңбек ақы ... ... ... ... ... салықты қоса) жұмса-латын шығындар басымырақ
болады. Басқа құрылымдық ауытқулар ... ... ... ... тұратын
жабдық пен приборларды пайдаланатын ғылыми мекемелердс ... ... ... ... ... ... ... оның көлмі қаржы жоспарының үшінші бөлігінде — ... ... ... қаражаттарды баптар бойынша бөле отырып, белгіленеді.
Коммерциялық емес қызмет жүргізетін ... мен ... ... жоспарларын өздері жасайды. Мұның ... тек ... ... ... мекемелер шығындардың сметаларын жасайды, онда мекеме
қызметінің сипатты керсекіштері және ... ... ... бөлу
қамтып көрсетіледі, ал өздерінің қажеттіктерін бюджет қаражаттарымен ғана
емес, ... ... ... да түрлерімен қамтамасыз ететін үйымдар мен
мекемелер шыгындар мен ... ... ... ... ... істейтін кәсілорындардың қаржы жоспарларынан
сметаның басты айырмашылығы сол, сметада шығындар анағұрлым ... ... тек ... көздер тұрғысынан бейнеленеді.
Жеке мекемелер мен үйымдар ... ... ... ... ... ... олардың бюджеттік емес көздері бола ... да ... ... ... ... бұл ... ... ақылы қызметтер
шығындардың сметасында бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ерекше сметасы бойынша жоспарлануы мүмкін.
Экономикалық жіктеме бойынша сметаларда шығындар әдетте ... ішкі ... ... ... ... ... мына ... қамтиды:
1. Ішкі сыныптардың құрамыңда тауарлар мен ... ... ... бар ... негізгі жалакы, қосымша ақшалай төлемдср,
өтемақы төлемдері, жинақтаушы ... ... ... ... ... берушілердің жарналары: әлеуметгік салық, ... ... ... ... ... сақтандыруға,
мемлекеттік мекемелердің, кызметкерлерін мемлекеттік емес міндетті
сақтандыруға ... ... мен ... ... алу ... ... дәрі-
дәрмек және тану құралдары, ағымдағы шаруашылық мақсаттарына арналған
заттар мен материалдар, ... ... және ... ... ... ... іс сапарлар мен қызмет бабындағы жүріптұрулар, ғимаратты
жалдау);
коммуналдық қызметтерге, көлікке, электр қуатына, жылуға ақы ... ... ... ... ... псн кұралсаймандарды,
үймереттерді үй-жайлар мен ғимараттарды ұстау және ағымдағы жөндеу, жалпы
міндетті орта ... беру ... ... ... берешекті өтеу және
басқалары);
басқадай ағымдығы шығыстар.
2. Сыйақылар (мүдделер) төлеу, ішкі сыныптардың құрамын-
дағы басқадай ... ... ... ... ... ... ... сыртқы қарыздар
бойынша сыйақылар (мүдделер) төлеу.
3. Ішкі сыныптардыц құрамындағы субсидиялар * және басқа
ағымдағы трансферттік төлемдер:
субсидиялар;
жеке ... ... ... трансферттер (міндеггі әлеуметтік
қамсыздандыруға беру, зейнетақылар, стапендиялар, басқадай трансфергтер);
басқадай субсидиялар;
өзгешелігі бар трансферттер: ... емес ... ... үй ... беру, зейнетақылар, стипендиялар, жәрдемақылар,
сақтандыруға төленетін мемлекеттік жарналар, басқадай трансферітер;
мсмлекеттік басқарудың ... ... ... ... езгешілігі: субвенциялар **, бюджеттік алынымдар, басқадай
ағымдағы трансферттер;
шет жаққа берілетін трансферттер;
әр түрлі басқадай трансферттер.
"Күрделі ... ... мына ... ... сыныптардың құрамындағы негізгі капиталды сатып алу;
өзгешелігі бар ... ... ... алу: ... ... ... басқадай активтерді сатып алу;
негізгі капиталды жасау, ... ... ... үй ... ... ... күрделі активтерді жасау; күрделі жөндеу, соның
ішінде үймереттерді, жолдарды жөндеу, басқадай жөңдеу;
босалқы қорлар жасау үшін тауарлар ... алу; ... және ... босалқы қорларды сатып алу; ел ішіндегі күрделі трансферттер, соның
ішінде ... ... ... ... ... басқарудың басқа деңгейлеріне беру; басқадай күрделі
трансфеттер;
шет жаққа ... ... ... ... ... ... мен ... мемлекеттердің үкіметтеріне беру, шет жаққа берілетін
басқадай күрделі трансферттер.
"Кредит беру, үлескерлікпен ... " ... мына ... ... сыныптар қүрамындағы кредиттср беру және ... ... ... бар ішкі ... мемлекеттік басқарудың ... ... ... қаржы мекемелерін, жеке тұлғаларды
несиелендіру, басқадай ішкі несиелеидіру;
ерекшелігі бар сыртқы несиелендіру: әр түрлі сыртқы несиелендіру;
ерекшеліктері бар шет елдік ... ... ... ... үйымдар мен басқадай шетелдік үйымдардың акцияларын сатып
алу;
ерекшеліктері бар заңды тлғаның акционерлік капиталына ... ... ... ... ... ... " санаты мына ішкі сыныптарды қамтиды: өзгешеліктері бар
ішкі борышты өтеу: мемлекеттік басқарудың басқа деңгейлеріне ... ... ішкі ... орналастырылған мемлекеттік бағалы қағаздар бойынша
борышты өтеу, басқадай ішкі борышты ... мен ... ... ... ішкі ... ... ... емес қызметтің жеке бағыттары мсн түрлері үшін өзіндік
сипаты бар шығындарды құрайтындардың басым ... ... оған тән ... ... ... қорғау ұйымдарында, әсіресе үй ... ... ... ... жоғары. Бұған балалары бар
отбасына ... ... ... ... ... байланысты
табысы аз азаматтарға өтемақылар, соғыс ардагерлеріне, ... ... азап ... ... ... әр ... және т.т. ... сақтаудың емдеу мекемелерінде сипатты шығыстар дәрі-дәрмек
пен таңу құралдарына, тағамға, жұмсақ жабдыққа жұмсалатын ... ... ... ... ... ... мен әскери техниканы
сатып алуға, азық-түлікпен ... ... ... ... ... төлеуге жұмсалатын шығындар маңызды орын алады.
Кәсіподақ, партия, қоғамдық қозғалыстар ... ... ... ... съездерге, конференцияларға, митингіге дайындалу
және оларды өткізуге, үгіт-насихат жұмысын жүргізуге ... ... ... ... табылады. Ардагерлердің қоғамдық ұйымдарында олардың
қатысушыларына материалдық көмек көрсету шығыстары басым болады.
Мәдени-ағартушылық мекемелерде (кітапханаларда, ... ... ... ... ... ... ... коллекцияларды
толықтыруға жұмсалады.
"Күрделі шығыстар" санаттарына жұмсалатын шығыстар күрделі құрылыс,
негізгі өндірістік емес ... ... мен ... жүргізетін, сондай-ақ
оларды күрделі жөндеу туралы жұмыс қабілеттігінде ұстауды жүзеге ... ... емес ... ... ұйымдары мен мекемелері үшін
сипатты болады. Бұл санат ... ... ... активтерге, жерге
құқықты сатып алуға жұмсалатын шығыстар, ... ... ... төленетін жарналар тіркеледі.
"Кредит беру және үлескерлікпен қатысу" санаты бойынша шығыстар басқа
экономикалық бірліктерді несиелендіруді, олардың ... ... ... сатып алуды, мемлекетгік кәсіпорындарға, қаржы
мекемелеріне, жекеше кәсіпорындарға түрлі несиелер ... ... ... мен ... үшін ... санаты бойынша шығыстарды ішкі және сыртқы берешектерді
өтейтін ұйымдар мен ... ... ... және ... ... ... емес ... салаларына бағытталған қаражаттардың көлемі
олардың қызметінің нәтижелеріне қоғамның ... ... ... ... ... ... ... кезде ол көбінесе
мемлекеттік бюджеттгң ... ... ... қаржы саясатына
байланысты болып отыр.
Қорытынды
Сөйтіп, шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы деп ... ... және ақша ... жасаумен, бөлумен және пайдаланумен
байланысты экономикалық қатынастарды атайды.
Нарықтық экономика жагдайында ... ... ... ... болуда Әріптес-кәсіпорындардың арасында деңгейлес
байланыстар күшейіп келеді, ... банк ... ... ... нығайып
кследі. Бұл процестер салалық қүрылымдардан бас тартып, жаңа үлгідегі
күрылымдарды — ... ... ... ... ... мүліктегі үлесімен байланысты ұқсастық ... ... ... ... көрінеді, бұл құрылымдар рынок жағдайында
аиағүрлым оміршед болып келеді.
Кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысандары мен ... ... ... жөн. ... ... ... ... нысанымен —
мемлекеттік, жеке (өр түрлілігімен) меншікпен анықталады. ... ... ... орта және үлкен болуы мүмкін. Кез келген нысан шағын,
орта жөне ... ... ... ... ... ... ... шағын көсіпорындарының өндірістік жөне ұйымдық міндеттерді ... ... ... ... қүрылымдар ретінде ... ... ... ... ... мүкін.
Нарықтык экономика жәнс меншіктің әр түрлі турлерінс негізделген сан
алуан үйымдық-қүқықтық нысандар кәсіпорындардың қалыптасуын жоне ... ... ... жекс азаматгардың, сондай-ақ кәсііюрындар еңбек
ұжымдарының иайда болуын ... ... Бүл — ... ... ... ... нәтижелеріне мүдцсліктің есбебі. Бұл ... ... ... ... косшорындарға берілген жәдс мемлекеггің қолдауынсыз
езінің шығындарын қаржыландыру қажеттігіне ғана байланысты ... ... ... ... ... ... үйым, фирма қарамағында
қалатын пайданың (табыстың) үлесіне де байланысты.
Қолданылған ... ... ... ... ... ... ... талдау». Алматы. Экономика баспасы, 2001 ж.
2. Ишмухамбетова Т.Р., Қапанова А.К. ... ... ... - ... : ... , ... ... Т.Р., Мендебаев Т.М. «Өнімнің өзіндік құнын есептеу»
- Алматы : ҚҰТУ, 1995.
4. Лисицын Н.А. и др. ... , ... и ... ... - Минск: Высшая школа, 1990.
5. Власова В.М. и др. «Основы ... ... ... и ... ... ... ... Л.И. «Экономическое обоснование дипломных проектов»
-М.: Высшая ... , 1985.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің қаржысы туралы13 бет
Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің39 бет
Коммерциялық емес ұйымдар туралы31 бет
Коммерциялық емес ұйымдардағы қаржылық менеджмент ерекшелігі33 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы туралы түсінік31 бет
Шаруашылық жүргізүші субъектілердің негізгі ұйымдық - құықтық нысандары19 бет
Бюджет шығыстарын жіктеу3 бет
Мамандандырылған қаржы-несие мекемелерің экономикалық рөлі29 бет
Мекемелердің бюджеттік шоттарындағы қазынашылдық16 бет
Несие жүйесінің ұғымы және оның құрылымы туралы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь