Шеміршектің жасқа байланысты өзгеруі

Жоспар

I. Кіріспе

II. Негізгі бөлім
1. Шеміршек, шеміршектің құрылыс.қызметінінің ерекшелігіне және құрамындағы талшықтарының қатынасына қарай жіктелуі
2. Шеміршек тіндерінің дамуы
3. Шеміршектің жасқа байланысты өзгеруі,
4. Сүйек тіні, жіктелуі
5. Қабыршақты сүйек тіні
6. Сүйек диафизінің құрылысы, сүйектің регенерациясы, жасқа бай»ланысты ерекшелігі

III. Қорытынды
1. Қаңқа тіндері.
Қанқа тіндері (textus ktletales) ағзада тіректік ,механикалық қызмет атқаратын тығыз орналасқан жасуша аралық заты бар : шеміршек пен сүйек тіндері . Бұл тіндер су мен тұздың алмасуына қатысады .
Шеміршек тіндері тыныс алу жүйесінің мүшелерін де,буын беттерінде, омыртқа аралық дискілерде кездеседі . Шеміршектің құрамында хондроциттер мен хондробласттар және өте көп жасуша аралық заты орын алады. Шеміршек тінінің құрамында 70-80 % су ,10-15% органикалық затпен 4-7 % тұздар болады. Шеміршектегі құрғақ заттың 70% -коллаген . Шеміршек тінінде қан тамырлары болмайды , қоректену , шеміршек қабы арқылы өтеді .
Шеміршек тіні мезенхимадан дамиды.
Жіктелуі: Шеміршек тіндері: гиалинді, эластинді, талшықты болып жіктеледі. Мұндай жіктелуі шеміршектің құрылыс - қызметінің ерекшелігіне және құрамындағы талшықтарының қатынасына, байланысты етіп алынған.
Шеміршек диффероны және хондриогистогенезі .
Шеміршек тіндерінің дамуы ұрықтың және посэмбриональді дамуы регенерациялық жолмен жүзеге асады. Шеміршек тінінің мезенхимадан даму барысында жасушалардың дифферон қатарынан бағаналы, жартылай бағаналы жасушалары мен хондробласттар, хондроциттер түзіледі.
Бағаналы жасушалар дөңгелек пішінді, ядросы мен цитоплазмасының қатынасы өте жоғары, ядросындағы хроматині диффузді орналасқан . Органеллалары нашар дамыған. Жартылай бағаналы жасушаларында бос рибосомалары мен түйіршікті эндоплазм6алы торларының мембраналары біліне бастаған жасушалардың пішіні ұзынша созылыңқы болып келген, ядросы мен цитоплазмасының қатынасы төмендеу. Хондриобласттар (шеміршек – бастамасы ) - әлі жас, пішіні жалпақ, жіп тәрізді пролиферациялық қасиетке ие, шеміршектің аралық затын (протеогликандарды) синтездейді. Бұлар фибробласттардың бір түрі болып саналады. Цитоплазмасында жақсы дамыған түйіршікті, түйіршіксіз эндоплазмалық тор, Гольджи аппараты бар –жасушалар. Цитоплазмасы базофильді боялған, РНҚ-өте бай. Хондробласттар шеміршек тінінің өсуіне (аппозициональді) қатысады. Хондробласттар даму барысында хондроциттерге айналады. Хондроциттер - шеміршектің ең негізгі жасушалары. Пішіні сопақша, көпбұрышты болып келген, аралық затта жекеленіп, кейде топтаса да орналасады. Топтаса орналасқан хондроциттерді изогенді топтағы шеміршек жасушаларына жатқызады. Бұлар бір ғана хондроциттердің бөлінуінен пайда болған «топ» болып табылады. Изогенді топтағы хондроциттердің үш тобын ажыратады.
Бірінші топтағы хондроциттердің ерекшелігіне ядросы мен цитоплазманың қатынасы өте жоғары, пластинкалық комплексі, митохондриялар, бос рибосомалары цитоплазмасында жақсы дамыған. Бұлармен қоса хондроциттерде митоз жолымен бөліну үрдісі жақсы байқалады. Сондықтан мұндай хондроциттер изогенді топты түзетін жасушалар қатарына жатады. Бұл хондроциттер жас шеміршек тінінде көптеп кездеседі. Хондроциттердің екінші түріне ядросы мен цитоплазмасы қатынасы төмендеген, ДНҚ-синтезі нашар, бірақ жақсы дамыған түйіршікті эндоплазмалық тормен гликозамингликандар синтезіне қатысатын органеллалары бар. Сондықтан мұндай хондроциттер щеміршек тінінің жасуша аралық затындағы протеогликандар мен гликозаминогликандардың синтезіне қатысады .
Хондроциттердің үшінші түрінің ядросы мен цитоплазмасының қатынасы өте төмен, бірақ цитоплазмасында күшті дамыған және ретімен орналасқан түйіршікті эндоплазмалық торлары болатын-жасушалар. Бұлар белок синтезі мен оның секрециясына қатысады.
Гиалинді шеміршек тіні.
Гиалинді шеміршек тіні (textus cartilaginous hyalins) әйнек тәрізді, мөлдір ағзада ең көп тараған шеміршек түріне жатады. Ересек адамдарда қабырғаның төс сүйегіне байланысқан ұштарында, көмекейде, тыныс алу жолдарында, жілік сүйектерінің буын беттерінде кездеседі. Шеміршектің бұл түрінің сырты шеміршек қабы-перихондриймен тысталған. Шеміршек қабы екі қабаттан: сыртқысы талшықты дәнекер тінді, құрамында көптеген қан тамырлары бар, ал ішкісі көбінесе жасушалардан – хондробласттардан тұрады. Бұлардың ізашарлары прехондробласттар , хондробласттар жіп тәрізді болып , біртіндеп сопақша әрі дөңгеленіп түрін өзгертеді. Әсіресе соңғы түрлері шеміршектің қалыңдаған бөліктерінде орын алады. Біртіндеп бұлар митоз жолымен бөлінуінен изогенді топтағы хондроциттер қалыптасады. Изогенді топтағы (2-4 хондроциттерді) жасушалардың сыртын базофильді боялған аралық зат қоршайды. Бұл белоктар мен гликозаминогллкандардың жасушалар арасында біркелкі орналаспауынан блатын базофильді аймақ. Жалпы шеміршекте жасуша аралық зат оксифильді боялады. Шеміршектің бұл түріндегі аралық зат
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі


1. Ю.И. Афанасьев, Н.А. Юрин «Гистология» Москва, 1999 год

2. М.Нұрышев «Гистология және эмбриология негіздері» Оқулық. Алматы: Қарасай. 2007.-272бет.

3. Ж.О. Аяпова «Цитология, эмбриология және гистология»
(оқу құралы) Алматы, 2007.-288 бет.
w.w.w.Gistologia.kz
        
        Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Шеміршек, шеміршектің құрылыс-қызметінінің
ерекшелігіне және құрамындағы талшықтарының
қатынасына қарай жіктелуі
2. Шеміршек тіндерінің дамуы
3. Шеміршектің ... ... ... ... ... жіктелуі
5. Қабыршақты сүйек тіні
6. Сүйек диафизінің құрылысы, ... ... ... ... Қорытынды
1. Қаңқа тіндері.
Қанқа тіндері (textus ktletales) ... ... ... ... ... орналасқан жасуша аралық заты бар : шеміршек пен сүйек
тіндері . Бұл ... су мен ... ... ... ... тіндері тыныс алу ... ... ... ... ... дискілерде кездеседі . Шеміршектің құрамында
хондроциттер мен хондробласттар және өте көп ... ... заты ... ... тінінің құрамында 70-80 % су ,10-15% органикалық
затпен 4-7 % ... ... ... құрғақ заттың 70% -коллаген
. Шеміршек тінінде қан ... ... , ... , ... ... ... .
Шеміршек тіні мезенхимадан дамиды.
Жіктелуі: Шеміршек тіндері: гиалинді, эластинді, талшықты болып жіктеледі.
Мұндай жіктелуі ... ... - ... ... ... ... ... байланысты етіп алынған.
Шеміршек диффероны және хондриогистогенезі .
Шеміршек тіндерінің дамуы ұрықтың және ... ... ... ... ... ... тінінің мезенхимадан даму
барысында жасушалардың дифферон ... ... ... бағаналы
жасушалары мен хондробласттар, ... ... ... ... ... ядросы мен цитоплазмасының
қатынасы өте жоғары, ядросындағы хроматині ... ... ... ... ... ... ... жасушаларында бос
рибосомалары мен түйіршікті ... ... ... ... ... ... ... созылыңқы болып келген,
ядросы мен цитоплазмасының қатынасы төмендеу. Хондриобласттар (шеміршек
... ) - әлі жас, ... ... жіп ... ... ие, ... ... затын (протеогликандарды) синтездейді.
Бұлар ... бір түрі ... ... Цитоплазмасында жақсы
дамыған түйіршікті, ... ... тор, ... аппараты бар
–жасушалар. Цитоплазмасы базофильді ... ... бай. ... ... ... ... қатысады. Хондробласттар даму
барысында хондроциттерге айналады. Хондроциттер - ... ... ... ... ... ... болып келген, аралық
затта ... ... ... да ... ... ... изогенді топтағы шеміршек жасушаларына ... ... ғана ... ... ... ... «топ» болып табылады.
Изогенді топтағы ... үш ... ... топтағы хондроциттердің ерекшелігіне ... ... ... өте ... ... ... бос рибосомалары цитоплазмасында жақсы дамыған. Бұлармен
қоса хондроциттерде ... ... ... үрдісі жақсы байқалады.
Сондықтан мұндай хондроциттер изогенді ... ... ... ... Бұл хондроциттер жас шеміршек ... ... ... ... ... ... мен цитоплазмасы
қатынасы төмендеген, ДНҚ-синтезі ... ... ... ... ... тормен гликозамингликандар ... ... бар. ... мұндай хондроциттер щеміршек тінінің жасуша
аралық затындағы протеогликандар мен гликозаминогликандардың синтезіне
қатысады ... ... ... ... мен ... өте төмен, бірақ цитоплазмасында күшті дамыған және ... ... ... ... ... ... ... мен оның секрециясына қатысады.
Гиалинді шеміршек тіні.
Гиалинді шеміршек тіні (textus ... hyalins) ... ... ... ең көп ... шеміршек түріне жатады. Ересек
адамдарда қабырғаның төс сүйегіне байланысқан ... ... алу ... ... ... буын ... ... бұл түрінің сырты шеміршек қабы-перихондриймен ... қабы екі ... ... ... дәнекер тінді, құрамында
көптеген қан тамырлары бар, ал ... ... ... ... тұрады. Бұлардың ізашарлары прехондробласттар ... жіп ... ... , біртіндеп сопақша әрі дөңгеленіп
түрін ... ... ... ... ... ... орын алады. Біртіндеп бұлар ... ... ... ... ... ... ... топтағы (2-4
хондроциттерді) жасушалардың сыртын ... ... ... ... Бұл ... мен гликозаминогллкандардың жасушалар арасында
біркелкі орналаспауынан ... ... ... ... ... ... зат ... боялады. Шеміршектің бұл түріндегі аралық ... ... . ... бұл ... ... затында
коллагеннің екінші түріндгі ... ... ... ... ... ... болады. Хондронектин хондроциттерді
жабыстырып, тіректік қызмет атқарады.
Эластинді шеміршек тіні.
Көптеген ... ... ... . Бұл шеміршек пішіні тегіс
емес, бүктеліп (изгиб) немесе иіліп ... ... ... ... ... , ... , ... және сына тәрізді
шеміршегі түрінде кездеседі. Түсі ... ... ... тәрізді
мөлдір емес. Бұл шеміршекте перихондриймен ... ... ... ... . Жоғары айтылған шеміршек түрінен айырмашылығы,
эластинді шеміршектің аралық ... ... ... ... ... шеміршек ешқашан известелінбейді. ... ... ... сульфаттары мен гликоген, липитер аз ... ... ... ... шеміршек тіні (textus ... fibrosa) - ... ... , ... аз ... , ... дәнекер тініннің
гиалинді шеміршекке ... ... ... мен сіңір)
кездеседі. Бұл шеміршектің аралық ... ... ... ... біртіндеп сиректеп барып гиалинді шеміршекке
өтеді. Жасушалары хондроциттер ... те, ... та ... ... ... өте ... ... байланысты өзгеруі.
Ағзадағы шеміршек тіні ... ... ... концентрациясын азайтып, гидрофильдік қасиетін
төмендетеді. ... ... ... жас ... болуы азаяды. Цитоплазмасында органеллалары азайып, ферменттердің
белсенділігі төмендейді. ... ... ... ... ... қызметі аралық заты мен ... ... ... . ... ... ... орынындағы лакуналар аморфты зат пен ... ... ... ... тұздары шөгіп, түсі ... тез ... ... ... өзгерістерге байланысты шеміршекке
қан тамырлары өтіп, ... ... ... та ... Шеміршектің физиологиялық регенерациясы өте ... Бұл ... ... шеміршен қабында (прехондрияда) орын
алған, аз маманданған ... мен ... ... ... ... ... байламдардағы өзгерістерде (жарақатта)
изогенді топтағы ... ... ... ... орны
ерекше, олар бөлініп жойылған шеміршектің орынын толтырады. ... ... ... ... ... ... - ол
субхондриальді сүйек тіні болып саналады.
Шеміршек ... ... ... ... ... . Бұл ... бағытта, жүреді. Біріншісі шеміршек қабындағы хондриобласттардың
бөлінуі арқылы ... ... , бұл ... ... ... ... ... , аппозициялық деп аталса , ал керісінше екіншісі ішінен
сыртына қарай қалыңдап өсуі ... өсуі , бұл ... ... ... ... арқылы жүзеге асады.
Сүйек тіні
Сүйек тіні (textus ... ... ... ... , ... заты ... ... зат ... оның ... ең көбі ... ... ... басқа сүйектің құрамында 30-шақты микроэлементтер
болатындығы белгілі, ... : мыс, ... цинк , ... , ... , ... ... ... органикалық матриксін коллаген белогы мен ... ... ... ... аздаған су , хондроетин
күкірт қышқылы және өте көп ... ... ... ... қышқылы
кальций мен байланысып өте ... ... ... ... ... ең ... қызметіне тіректік , механикалық , қорғаныс
(ішкі мүшелерді) және кальций,фосфор тұздарының ағзадағы ... ... . ... ... ... ... ... ет
тінінің қызметіне , ... ... , ішкі ... ... ... , ... ... байланысты өзгеріп те отырады.
Жіктелуі : Сүйек тіні екі ... ... ... ), және ... болып жіктеледі. Мұндай жіктелуге сүйек
тінінің аралық затының құрылыс ерекшеліктерімен ... ... етіп ... ... ... мен остеогистогенезі. Сүйектің дамуы екі
түрлі жолмен қалыптасады ;1) сүйектің мезенхимадан ... ... ... ... , бұл тура емес ... ... ... дамуы –физиологиялық және реперативті регенерацияға
жатады. Сүйек тінінің дамуында ... ... ... ... қатары; бағаналы, жартылай ... ... бір ... ... ... жіктеледі. Бағаналы
жасушалардан сүйек тініндегі остеокластар дамиды, ... ... бір ... мен ... ... ... негізін түзетін
жасушалары. ... ... қабы ... және сүйектің
регенерацияланатын жерінен орын ... ... ... ... ... ... ... жерінде көбейіп, сүйек балкасы ... ... ... ... пішіні әртүрлі : куб ... ... , ... ... да ... ... Мөлшері 15-20 мкм. Ядросы
дөңгелек, цитоплазмада ... ... ... ... ... жетілген түйіршікті ... ... және ... ... ...... дефинитивті (тұрақты) жасушасы, бөліну
қабілетін ... ... ... ... ірі ... мен әлсіз
базофильді боялған цитоплазмасы бар. Остеоциттер ... ... ... ... орналасады. Мұндай қуыстардың
ұзындығы 22-25 мкм, ені 6-14 мкм іші ... ... ... зат алмасу
процесі оның ішінде остеоциттер мен қан тамырлар ... осы ... ... ... ... - бұл ... ... гемотогенді ,
известелінген шеміршек пен ... ... ... 90 мкм , ... ... бар, ... Остеокластардың сүйектің потологияға
ұшыраған беткейін қараған аймағында ... ... ... ... Осы ... ... қатпарларынан) гидролитикалық
ферменттер ... ... ... Ал, ... ... ... ашық түсті органеллалары аз, ... ... бар. ... ... ... шетінде
көптеген майда көпіршіктер мен ... ... ... ... өзін ... ... көмір қышқыл газын бөліп
шығарады , ... ... ... Н2 СО3 ... сүйектің
құрамындағы органикалық матриксін ыдыратып, кальций тұздарын ... ... ... ... ... зат пен ... ... Сүйекте коллаген талшықтарының I және V түрлері
болады. Бұл ... ... ... ... сүйек тіні
болса, талшықтары мен ... ... ал ... ... сүйек тіні болып саналады.
Қабыршақты ... тіні ... ... тіні (textus osseus ... ересек адамдарда
кең тараған ... тіні ... ... Бұл тін ... ... Мұндай пластинкалардың қалыңдығы
әртүрлі (10-100 мкм-дей). Қабыршақты сүйек тінінен ағзада ... ... заты ... ... ... ... ... затында қалыңдығы әртүрлі 4-тен ... ... ... ... ... пластинкалары сырты периостин
қапталған гаверсон жүйесін ... ... ... үш қабатын ,
сыртқы жалпы пластинкаларын, ортаңғы – остеондар ... ішкі ... ... ... ... ... каналдары болады,
бұлардан қан тамрлары ... ... ... ... ... ... ... коллаген талшықтары да келіп сүйек диафизінен остеондар
жүйесіне дейін ... ... ... ... ... .
Ортаңғы қабаты остеондар жүйесінен ... ... ... ... ... ... болып саналады. Бұлар
концентрлі шеңберлер түрінде орналасқан остеоциттер тізбегінен ... ... ... сыртын шектеп тұратын шеңберлі
сызықтары болады. ... ең ... қан ... ... ... Ішкі –эндост сүйектің, сүйек миына қараған ... ... ... сызықтар байқалады. Остеодты қабаты –
құрамында аморфты зат , ... ... мен ... ... ... қан ... мен ... өтеді. Эндосттың қалыңдығы 1-2
мкм. Сүйектің ... ... ... ... ... осы екі ... ... лакунарлы-каналдар жүйесі арқылы ... ... зат ... ... ... жүріп отырады.
Сүйек тінінің васкуляризациясы. Сүйек қабы ... ... өте ... ... ... қан ... торы остеондарға
өтіп, одан сүйек миында –майда капиллярлар жүйесіне ... . ... ... көбінесе сүйек қабының сыртқы ... ... ... Периостан миелинді, миелинсіз нерв
талшықтары қан тамырлары мен қоса өтіп , ... одан ... ... ... Нерв ... ... ... қабында
тармақталып бос ... нерв ... мен ... ... Жілік сүйектерінің өсуі өте ұзақ процесс. Сүйектердің өсу
процесі ... ерте ... даму ... ... , ... ... ... жүреді. Бұл кезде сүйектің ұзына бойының ... ... ... ... ... ... Жілік сүйектерінің ұзына
бойының бойлық өсуі ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты метаэпифизарлы ... үш ... ... ... ... шеткі, бағана тәрізді
жасушалар мен ... ... ... ... ... аймағы
шеміршек пластинкасын сүйектің эпифизімен ... Бұл ... ... өте ... ... трофикалық қызмет атқарады.
Ал құрамында бағаналы жасушалар бар ... ... ... ... көбейеді. Ең негізгі түтікше сүйектердің өсуіне ... ... зор осы ... Бұл ... ... ... фосфатазаға өте бай. Көпіршікті жасушалардан тұратын келесі
аймағында – ... ... ... ... ... ... ... аймақ. Жілік сүйектерінің енінің өсуі
периосттағы ... ... ... ... ... Бұл ... ... өсуі болып табылады.
Сүйектің регенерациясы. Сүйектің физиологиялық ... ... ... ... ... ... өте баяу жүреді.
Сүйектің ... ... ... ... егер ... сүйектің ұшары ығысып кетпесе тез ... ... ... қатысатын жасушалар: остеобласттар мен
остеокласттар ... ... ... кезеңінде дәнекер тінді
(сүйел түріндегі ) шеміршек ... ... ... одан кейін
екіншілік остеогенез процесі жүеді (бұл тура емес остеогенез ).
Сүйектің ... ... ...... құрамындағы
химиялық заттардың ... ... ... ... ... ... түрлері мен гликозамингликандардың қатынасы
өзгеріп , сүйектің құрамында ... ... ... ... ... эластинді, талшықты болып жіктеледі.
Мұндай жіктелуі шеміршектің ... - ... ... ... ... ... ... етіп алынған. Шеміршек
тіндерінің дамуы ұрықтың және ... ... ... ... ... Гиалинді шеміршек тіні әйнек ... ... ең көп ... ... ... жатады. Ересек адамдарда
қабырғаның төс сүйегіне ... ... ... ... ... жілік сүйектерінің буын беттерінде ... ... ... ... Себебі, аралық затында хондроитин
сульфаттары мен гликоген, липитер аз болады . Түсі ... ... ... мөлдір емес. Бұл шеміршекте перихондриймен қапталады.
Талшықты шеміршек тіні - ... ... ... , ... ... талшықты дәнекер тініннің ... ... ... ... Шеміршектің физиологиялық регенерациясы өте ... Бұл ... ... ... ... орын ... ... прехондриобласттар мен хондриобластардың бөлінуі ... ... ... тіні -дәнекер тінінің ішіндегі жоғары маманданған,
аралық заты минерализацияланған, құрамында 70% ... ... оның ... ең көбі ... фосфаты болып табылады. Сүйек
диафизінің тығыз затында қалыңдығы ... 4-тен ... ... ... Сүйек пластинкалары сырты ... ... ... түзеді. Сүйек диафизінің үш қабатын, сыртқы ... ...... ... ішкі жалпы пластинкаларын
ажыратады. Сүйектің физиологиялық регенерациясы периосттың ... ... ... бірақ өте баяу жүреді.
Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Бұлшық ет тіндері, жіктелуі
2. Қаңқалық бұлшық ет тіні.
3. Жүректің ... ... ет ... Бұлшық еттің регенерациясы.
III. Қорытынды
Бұлшық ет тіндері.
Бұлшық ет тіндері құрылысы мен шығу тегі әртүрлі болғанымен ... ... ... орын ... жүректің соғуы, қан мен лимфаның
жылжуы, асқазан, ішек бойымен тағамның жылжуы, ... ... ... т.б. ... ... ... жиырылғыш қызмет
атқаратын ет тіндері.
Ет ... ... ... ... ...
миоциттері мен талшықтарының ұзынша пішіні, ... ... ... миофибриллалары мен миофиламенттері жатады. Сонымен ... ... ... мен ... цитоплазмасында жасуша
қосындыларынан гликоген, миоглобин мен липидтер, жиырылғыштық ... қоры ... ... ... өте көп. ... ... құрамында кальций ионының қатысуымен өзара әрекеттесетін
актин және миозин белоктары немесе миофиламенттері бар.
Ет ... ... ... бұлшық ет тінің жиырылуы кезінде
оттегімен байланысып, тіпті оттегінің артық қорын өзіне жинайды.
Ет тіндерінің жіктелуі.
Ет ... ... ... етіп ... және
гистогенетикалық ерекшеліктері алынған. Морфофункциональді жағынан
құрамындағы ... ... ... екі ... жіктеледі.
Бірінші топқа – көлденең жолақ бұлшық ет ... ... ... ... мен актин филаменттері бар түрі.
Екіншісіне – тегіс салалы ет тіні, полимерзациялану қасиеті кальций
ионының ... ... ... ... ... ... жолақтары жоқ,
бірыңғай, біркелкі орналасқан – миоциттері ... ... ... ... ... ... ет
тіндері бес топқа жіктеледі:
А) мезенхимадан дамыған, ет тіндері
Б) эпидермалді
В) нейральді
Г) целомды
Д) соматикалық ... ... ... үш тобы ... ... ... ... ал соңғы екеуі көлденең жолақ бұлшық ет тіндеріне жатады.
Ет жасушалары – миоциттер, ал ет ...... ... жолақ бұлшық ет тіндері.
Көлденең жолақ ет тіндеріне қаңқалық ет тінімен жүректің миокардысы
жатады.
Қаңқалық бұлшық ет тіні.
Гистогенезі. ... ... ... ет ... шығу тегі ...... ... кезінде екі түрі жасушалық топтар
қалыптасады. Бірінші жасушалардан – ... ... ... ... ... ... ... миосимпласттар.
Ал, екінші жасушалар жеке ... ... ... ... ... орналасқан. Құрылысы.
Қаңқалық бұлшық ет тінінің құрамындағы бірлігі болып ет ... Ет ... ... ... ... қоршалған құрамында
миосимпласт пен миосателиттері бар құрылым. Ет ... ... 50-100 мкм ... ... Миосимпласттың құрамында көптеген сопақша
ядролары ... олар ... ... орналасады.
Саркомер – миофибриллалардың құрылыс – қызметін атқаратын бірлігі
болып саналады.
Саркомер – ... ... ет ... құрылыс қызметін
атқаратын бірлігі. Әрбір ет талшықтарының бойында жарықты бірдей сындырып,
өткізбейтін ашық түсті – ... И ... ... ... – анизотропты
А- дискісі болады.
Изотропты диск жарықты жақсы өткізсе, ал ... ... ... ... Изотропты дискілердің ... ... ... ... ... әрқайсысының арасында түйіршіксіз
эндоплазмалық тордың түтікше - ... ... Ет ... ... ... ... арасында Z- сызығы немесе
пластикасы болады, бұл сызыққа ... ... ... ... ... ұшы бекінеді де, екінші ұшы саркомерлердің ортасына бағытталады.
Саркомерлердің ортасындағы ... ... ... ... ... миомиозин молекуласының көмегімен бекінеді. Миозиннің
екі ұшы актин миофибриллаларына бағытталған. ... ... ... ... ... ... болса, ал қалған бөлігі Н-жолағы болып
табылады. Әр бір Z- ... ... ... ... тік «Т»-әрпі
тәріздес түтікше түзеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... түтіктің екі жағында орналасқан түйіршіксіз
эндоплазмалық тордың каналдарынан Са ... де, ... ... ... ... ... ұзын ... мен екі басы
болады. Кальций ионының концентрациясы көбейген кезде ... ... ... жеріндегі молекуласы өзінің конфигурациясын
өзгертеді де, ... ... ... тартып айқасады, бұған тропонин,
тропомиозин белоктары ықпал ... ... ... ... басы ... ... ... молекуласын М-сызығына қарай
тартады да, Z- сызықтарын бір-біріне ... ... ... саркомер
қысқарады. Көлденең жолақты ет талшықтарының қызметтерін атқаратын ерекше
құрылымы саркомерлердің құрамындағы «үштігі» ... бір тік «Т»- ... ... ... тор ... ... ... болуының
нәтижесінде миосимпластқа жиырылғыштық сигнал келіп түскенде «Т»- түтікшесі
арқылы ... ... – нерв ... ... саркоплазмалық
тордан Са ионы бөлінеді. Осының нәтижесінен актин-миозин кңомплексі өзара
әрекеттеседі. Қозғаушы потенциал ... ... ... ... ... ... тоқталады. Ет талшықтарының қызметіне
энергия қажет, бұл энергияның қоры ... ... ... мен ... ... орны ... ... энергия қоры болса,
миоглобин оттегімен байланысады.
Миосателлитоциттер – аз ... ... ет ... ... Бұлар миосимпласттың сыртындағы базальді мембрана
мен сарколеманың арасында орналасады. Ет ... ... ... ... ... мен ... ... ақ, қызыл, аралас талшықтар болып бөлінеді. Қызметіне
байланысты тез, жай, ... ... ... түрлері де бар. Мұндай
жіктелуде миозиннің алатын орны ерекше. Ақ, ет талшықтарында гликоген ... ал ... аз ... ... ет ... ... көп, ал
гликогені аз. Ет талшықтарының ерекшелігі адамның атқаратын қызметіне
байланысты: ... ... ... ... ... ... ... қарай өзгеріп те отырады, ... : ет ... ... мен ... ... ет ... құрылысы өзгереді, мұндай ... ... ... зерттеуге биоптаттар алынады.
Жүректің көлденең жолақ ет тіні.
Жүректің көлденең жолақ ет тіні немесе ет ...... Шығу ... висцеральді жапырақшасынан – миоэпикардиальді пластиинкадан
дамыған (ұрықтың мойын бөлігінен). ... ... ... ... Даму ... ... бірнеше түрлерін
ажыратады. Олар: жиырылғыш, өткізгіш, аралық болып бөлінеді. ... ... де ... ... ... ... ... ұзындығы 200- 150
нм, қалыңдығы 10-20нм –дей. Бір-бірімен қыстырма ... ... ... ... мембранамен қапталып, ретикулярлы коллаген
талшықтарымен қоршалған. ... ... ... ... ... ... түйіршіксіз эндоплазмалық тор жақсы
дамыған. Бұл тор «Т»-тік ... ... ... ... бір ... ... ... байланысады. Кардиомиоциттердің
цитоплазмада жасуша ... ... мен ... ... ... өте көптеген тізбектер құрап орналасады. Ал
миофибрилланың құрамындағы актин мен миозин ... ... ... ашық ... – изотропты, күңгірт түсті - анизтропты
дискілерін түзеді.Бұл дискілердің бекінетін жеріндегі ...... ... ... ... екі ... ... мезофрагмаға немесе «М»-сызығы болады. Мезофрагмаға ... ... ... ... ... ... ... қалың
филамент миозинді 6-жіңішке актин филаменттері қоршайды. Жүректің көлденең
жолақ ет ... ...... ... ... ...... табылады. Саркомер –екі телофрагманың немесе Z- сызығының арасы.
Сарколеммадан осы телофрагмаға «Т»-тік ... ... ... ... ... енеді де, нерв импульсін алып келіп, кальцийдің ... ... ... ... ... ... синтезделген
АТФ –тың әсерінен миофиламенттер жиырылып, әрі қайта босаңсып, ... ... ... ... Мұнда да актин миофиламенттері жылжып, қалың
миозин ... ... өтіп ... байқалады.
Миофиламенттер молекулаларының жылжуына қосымша белоктар – ... ... зор әсер ... ... ерекшелігі. Бұл кардиомиоциттер өте ірі,
ұзындығы 100мкм, қалыңдығы 500 мкм-дей осыған байланысты, гистологиялық
препараттан оңай ... ... ... ... ... атқаратын
органеллалардың біразы болады, бірақ бұлардың құрамында көлденең жолақтары
болмайды. Негізгі қызметі: Пейсмекер элементтерінен нерв ... оны ... ... ... ... жиырылғыш
кардиомиоциттердің арасында орналасады. Өткізгіш кардиомиоциттері үш топқа
бөлінеді:I,II,III топтағы кардиомиоциттер болып ... ... ет ... ... ... ... ... немесе осы элементтеріне түрткі беретін нерв импульстердің
әсерінен өзінің түрін өзгертуге, яғни ... ... ... ... ... ... Ал ... тіркеп, анықтау, осы замандағы
диагностиканың маңызды құралы ... ... ... ... жасуша орталығы болмағандықтан бөлініп, көбеймейді.
Сондықтан бұлшық еттің регенерациясы миосателлиттері арқылы ... ... ... ... ет ... ... қалпына келіп дамуы екі түрлі
жолмен : бірі ... ... ... белсенділігінің артуы
арқылы, ал екіншісі миосателлиттердің ... ... ... ... ... торы мен Гольджи аппаратының
функциональді ерекшелігі артады да, ... ... ... жері ... талшықтардың саркоплазмасы мен миофибриллалары
қайта қалпына келеді. Екіншісінде жарақаттанған ет талшығына ... ... ... ... ... ... болып жарақаттанған жерде
көптеген жаңа талшықтар да қалыптасады.
Бұлшық ет – ... ет ... ... ... ... дәнекер тіні –
эндомизий жатады. ... ... ... және ... ... ... қоса өріліп, жиырылу ... ... ... ... Әр бір бұлшық ет талшығының ұшында сарколдемманың
терең қуыстары болады.Коллаген және ... ... осы ... ... ет талшықтарының белгілі бір құрамы жеке ... ... ... де, ... ... ... талшықты дәнекер тінінің
жуан қабаттары – перимизий орналасады. Перимезий ... ... ... болады. Ал, бұлшық еттің сыртын тұтас орап ... тіні ...... деп ... ... ет ... салалы ет тіндері мезенхималық, эпидермальді нейральді болып
жіктеледі.
Құрылысы: Миоциттердің ұзындығы 20-500мкм, ал ені 5-8 мкм, жіп ... ... ... ... ... ... ... жиырылған кезде бұл
пішіні өзгеріп майысып, бұралып та кетеді. Органеллаларының ең ... ал ... ... мен түйіршікті эндоплазмалық торы ... бос ... ... ... ... көбінесе
миоциттердің цитоплазмасында ұзыннан орналасып плазмолеммаға ... ... ... ... ... ... ... қосақтаса
орналасады. Нерв импульсі миоциттерге нерв ... ... ... ... ... ... келген медиаторлар плазмолемманың
кавеолаларындағы кальций ионына әсер етеді. Кальций ионы көпіршік түрінде
цитоплазмаға ... да, ... мен ... ... ... ... ... жиырылады. Нерв жүйесі арқылы кальций ионының
эвакуациясы аяқталғандығы ... ... ... соң, ... ... Миоциттер бір- бірімен нексустер арқылы
байланысады. Әрбір миоциттердің сыртын базальді ... ... да, ... ... сыртын немесе тобының эластинді, ретикулярлы талшықтар
торы орналасады, жалпы тіндік комплексті ... ... ... ет ... ... ... ... оның
физиологиялық регенерациясы байқалады. Бұған мысал ретінде ... ... ет ... ... айтуға болады. Миоциттердің өсу
белсенділігі ... ... ... ... қатысатын
органеллалардың қызметі күшейеді де, миофиламенттері көбейеді.
Эпидермальді ет тіні.
Эпидермальді ет ... ... ... ... бастау алады. Миоэпителиоциттер тер, сүт, сілекей және көз
жасы бездерінің ... ... ... ... мембранаға бекінеді.
Пішіні жұлдызша тәрізді, ... ... ... те ... ... аз маманданған жасуша түрінен ... ... без ... ... ... тәрізді қоршап,
механикалық қызмет атқарады. Құрамында жиырылғыш элементтері болады,
құрылысы ... ... ... ... ет ... ... ішкі ... құрамындағы нерв тінінен дамыған
миоциттер. Миоциттердің денесі нұрлы қабық эпителиінің астында орналасан.
Бұл миоциттердің ... ... ... ... ... ... ... қарай перпендикуляр немесе параллель бағытталғандықтан
көз қарашығының кеңейтіп немес ... ... ... ... ет ... дененің орын ауыстыруы, жүректің соғуы, қан мен
лимфаның жылжуы, асқазан, ішек ... ... ... ... ... ... т.б. қозғалыс-қимылдарға қатысып, ағзадағы жиырылғыш
қызмет атқаратын ет тіндері. Ет ... ... ... ... және ... ... алынған.
Морфофункциональді жағынан құрамындағы жиырылғыш органеллаларына байланысты
екі топқа жіктеледі. Ет жасушалары – ... ал ет ... ... ... саналады. Көлденең жолақ бұлшық ет тінінің шығу ... ...... ... бұлшық ет тінінің құрамындағы
бірлігі болып ет талшықтары,оның құрамында ... пен ... ... ... ... ... ядролары болады, олар
сарколемманың астында орналасады. Саркомер – ... ... ... ... ... ... ... Миосателлитоциттер – аз
дифференцияланған жасушалар ет тінінің регенерациясына қатысады. Жүректің
көлденең жолақ ет тіні ... ет ...... ... миокардындағы
жасушалары – кардиомиоциттер. Миосимпластта жасуша орталығы болмағандықтан
бөлініп, көбеймейді. ... ... ... регенерациясы миосателлиттері
арқылы жүзеге асады. Тегіс салалы ет тіндері мезенхималық, ... ... ... Эпидермальді ет тінінің жасушалары
миоэпителиоциттер. Бұлар эпидермадан ... ... Көз ... ... құрамындағы нерв тінінен дамыған миоциттер.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
2. Ю.И. Афанасьев, Н.А. Юрин «Гистология» Москва, 1999 ... ... ... және ... ... ... ... 2007.-272бет.
4. Ж.О. Аяпова «Цитология, эмбриология және гистология»
(оқу құралы) ... ... ...

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сүйек және бұлшық ет жүйесі3 бет
Сүйек туралы13 бет
Шеміршек регенерациясы13 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
2010-2012 жылдары аралығында атмосфералық жауын-шашынның химиялық құрамының өзгеруі46 бет
Xix ғасырдағы сауда сипатының өзгеруі17 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі12 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі туралы33 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі туралы ақпарат28 бет
Адам әрекетінен кейін табиғаттың өзгеруі 6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь